III SA/WA 638/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-12-18
NSApodatkoweWysokawsa
VATzaległości podatkoweodpowiedzialność solidarnawspólnik spółkizarząd spółkibezskuteczna egzekucjawniosek o upadłośćOrdynacja podatkowaodpowiedzialność osób trzecich

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wspólnika spółki na decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT, uznając brak przesłanek egzoneracyjnych.

Skarżący, wspólnik spółki, kwestionował decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT za 2012 rok. Sąd administracyjny uznał, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub że nastąpiło to bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. W konsekwencji skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi Z.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego wraz z drugim wspólnikiem za zaległości spółki K. sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym wybiórczą ocenę dowodów, brak przesłanek do odpowiedzialności, niedoręczenie tytułu wykonawczego spółce oraz brak zastosowania prawomocnego wyroku sądu powszechnego dotyczącego jego winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące odpowiedzialności osób trzecich (art. 116 Ordynacji podatkowej). Sąd uznał, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, tj. nie udowodnił, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub że nastąpiło to bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Sąd podkreślił, że spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co stanowiło przesłankę niewypłacalności, a wniosek o upadłość nie został złożony we właściwym terminie. Sąd nie był związany orzeczeniem sądu powszechnego w zakresie oceny przesłanki egzoneracyjnej w kontekście przepisów prawa podatkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, członek zarządu odpowiada solidarnie, jeśli nie wykaże zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub że nastąpiło to bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości. Spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań, co stanowiło przesłankę niewypłacalności, a wniosek o upadłość nie został złożony we właściwym terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Op art. 107 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 107 § 2

Ordynacja podatkowa

Op art. 107 § 4

Ordynacja podatkowa

Op art. 108 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 108 § 2

Ordynacja podatkowa

Op art. 108 § 3

Ordynacja podatkowa

Op art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Op art. 116 § 4

Ordynacja podatkowa

Op art. 118 § 1

Ordynacja podatkowa

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Upea art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.c. art. 365 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pun art. 11 § 1

Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze

Pun art. 11 § 2

Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co stanowiło przesłankę niewypłacalności. Wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie.

Odrzucone argumenty

Dochowanie wszelkiej staranności w prowadzeniu spraw spółki. Brak przesłanek do ogłoszenia upadłości spółki (potwierdzone przez sąd powszechny). Przedawnienie roszczeń podatkowych. Naruszenie Konstytucji RP. Naruszenie pkt 5 Kodeksu Cywilnego. Wybiórcza i jednokierunkowa ocena materiału dowodowego przez organy. Wystąpiły przesłanki wyłączenia odpowiedzialności skarżącego. Niedoręczenie spółce tytułu wykonawczego. Brak zastosowania prawomocnego wyroku sądu powszechnego (art. 365 § 1 Kpc). Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na cząstkowym materiale dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

"brak możliwości zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki" "postanowienie o umorzeniu egzekucji (...) wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji" "nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy" "nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części" "nie budzi natomiast wątpliwości tut. Sądu, że samo niewykonywanie zobowiązań (wszystkich lub części), niezależnie od ilości wierzycieli, niezależnie od wysokości tych zobowiązań, stanowi przesłankę niewypłacalności w rozumieniu przepisów Pun."

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

przewodniczący

Piotr Dębkowski

sprawozdawca

Katarzyna Owsiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki, w szczególności przesłanek egzoneracyjnych (niezgłoszenie wniosku o upadłość, brak winy, wskazanie mienia)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej zarządu, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi firmy, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno wśród przedsiębiorców, jak i prawników. Wyjaśnia, kiedy wspólnik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Czy wspólnik odpowiada za VAT spółki? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 638/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz /przewodniczący/
Katarzyna Owsiak
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III FSK 992/21 - Wyrok NSA z 2022-09-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 107 par. 1, art. 116 par. 1, 2 i 4, art. 118 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki wraz z drugim wspólnikiem oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS), na podstawie art. 107 § 1,2 i 4, art. 108 § 1, 2 i 3, art. 116 § 1, 2 i 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "Op"), orzekł o solidarnej odpowiedzialności Z.O.(dalej: Skarżący) wraz z L.K. za zaległości K. sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że 25 kwietnia oraz 23 lipca 2012 r. Spółka złożyła deklaracje za wspomniane wcześniej okresy rozliczeniowe, które z uwagi na ich nieuregulowanie przekształciły się w zaległości podatkowe odpowiednio z dniem 25 kwietnia i 25 lipca 2012 r. W związku z powyższym w dniach [...] lipca i [...] września 2012 r. NUS wystawił tytuły wykonawcze. Wszczęcie egzekucji nastąpiło odpowiednio [...] sierpnia i [...] października 2012 r. Postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki kapitałowej wszczęto zaś [...] lipca 2017 r.
DIAS wyjaśnił następnie, że Spółka została wpisana do KRS [...] września 2009 r. Zgodnie z aktem notarialnym z [...] lipca 2009 r. Spółka została powołana, zaś zarząd tworzyli Skarżący, jako prezes zarządu oraz L.K., jako zastępca prezesa. Z aktu notarialnego z [...] kwietnia 2013 r. wynikało, że uchwałą zgromadzenia wspólników z [...] kwietnia 2013 r. otwarto likwidację spółki. Z.O. powołano wówczas na likwidatora.
DIAS wskazał, że wystawione dwa tytuły wykonawcze skierowano do realizacji. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lipca i [...] października 2012 r. dokonał zajęć rachunków Spółki w banku [...] S.A. Z pisma banku wynikało, że zajęcia nie mogą być zrealizowane ze względu na brak środków. Z kolei komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. postanowieniem z [...] marca 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z wniosku NUS, gdyż stwierdził bezskuteczność egzekucji. W konsekwencji Komornik zwrócił organowi oba tytuły wykonawcze, dot. podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r.
DIAS podniósł następnie, że w zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2011 r. Spółka wykazała stratę w wysokości 77.777,54 zł. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na koniec 2011 r. wynikało, że Spółka nie posiada środków trwałych, natomiast należności krótkoterminowe wynoszą 31.040,50 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 99.968,65 zł. Z wyroku Sądu Rejonowego [...] wynikało, że Spółka posiadała także inne nieregulowane zobowiązania. Zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 r. wykazało stratę 1.929,65 zł. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na koniec 2012 r. wynikało, że Spółka nie posiada środków trwałych, natomiast należności krótkoterminowe wynoszą 22.019,35 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 71.489,59 zł.
DIAS uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka winna złożyć przed upływem dwóch tygodni od upływu terminu płatności za II kwartał 2012 r. O konieczności ogłoszenia upadłości świadczył także fakt, że w rezultacie została podjęta uchwała o likwidacji Spółki. Spółka nie złożyła jednak wniosku o ogłoszenie upadłości.
DIAS podkreślił, że Skarżący w toku postępowania nie wykazał, iż niezłożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał także majątku Spółki, z którego egzekucja pozwoliłaby zaspokoić ciążące na Spółce zobowiązania publicznoprawne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.O. wniósł o uchylenie decyzji DIAS i uznanie, że nie odpowiada on za zaległości Spółki.
Skarżący wskazał, że dochował wszelkiej staranności w zakresie prowadzenia spraw Spółki. Nie było przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki, co potwierdził Sąd powszechny. Skarżący zwrócił uwagę na przedawnienie roszczeń podatkowych, naruszenie Konstytucji RP oraz pkt 5 Kodeksu Cywilnego.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z 25 sierpnia 2018 r. ustanowiony za zasadzie prawa pomocy pełnomocnik Skarżącego – radca prawny rozszerzył skargę o nowe zarzuty, a mianowicie o naruszenie:
1) art. 233 § 1 Op w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 191 Op, poprzez dokonanie wybiórczej i jednokierunkowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego dokonanej z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść Skarżącego;
2) art. 116 § 1 Op, poprzez uznanie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości Spółki, mimo że wystąpiły przesłanki wyłączenia tego typu odpowiedzialności;
3) art. 108 § 2 ust. 3 w zw. z § 3 Op w zw. z art. 26 § 5 ust. 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej "Upea"), poprzez niedoręczenie Spółce tytułu wykonawczego dotyczącego należności za I i II kwartał 2012 r., a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji, choć nie zaszły wszystkie konieczne przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie osoby trzeciej;
4) art. 365 § 1 Kpc, poprzez brak zastosowania, gdy Sąd Okręgowy w W. prawomocnym wyrokiem z [...] stycznia 2016 r., [...] uznał, że Skarżący nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, przy czym przedmiotem orzekania objęto również należności Spółki w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r., za które Skarżący miałby odpowiadać w trybie art. 107 Op;
5) art. 187 § 1, art. 188, art. 191 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 Op, poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na cząstkowym, wybiórczo zgromadzonym materiale dowodowym oraz przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
W powyższym piśmie pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań Sąd stwierdza, że decyzja NUS wskazuje jako podmioty odpowiadające solidarnie za zaległości Spółki dwóch członków jej zarządu, lecz nie wskazuje samej Spółki. W treści art. 107 § 1 Op mowa jest natomiast o odpowiedzialności osób trzecich solidarnie wraz z podatnikiem. Nie mniej jednak, wbrew twierdzeniom Strony, nie można uznać, że brak wskazania podatnika w treści sentencji decyzji wyłącza jego odpowiedzialność. Podatnik za swoje zaległości podatkowe odpowiada bowiem w sposób nieograniczony z mocy prawa. Przepisy Rozdziału 15 Op wskazują jedynie jakie podmioty odpowiadają solidarnie wraz z nim.
Organ winien wprawdzie wskazać w treści sentencji decyzji, że zarząd jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką. Brak takiego wskazanie nie sprawia jednak, że decyzję należałoby wyeliminować z obrotu prawnego.
Wskazać należy również, że decyzja NUS orzekająca o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki została wydana [...] października 2017 r., a doręczona 26 października 2017 r. Nastąpiło to zatem przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 Op, czyli w przypadku najwcześniejszego zobowiązania Spółki za I kwartał 2012 r., do dnia 31 grudnia 2017 r.
Z tych względów prawo do orzekania przez NUS w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za powstałe zaległości podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Z akt sprawy wynika ponadto, że tytuły wykonawcze dot. zaległości w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r. doręczono Spółce w trybie zastępczym 8 sierpnia i 23 października 2012 r. Przesyłki były wysyłane na właściwy adres Spółki, tj. ul. [...] w W. . Przed wszczęciem postępowania w tej sprawie Spółce doręczono zatem tytuły wykonawcze wystawione w następstwie nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Nie naruszono więc art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 Op.
Sąd zauważa, że w tytułach wykonawczych organ zamiast I i II kwartał 2012 r. wskazał marzec i czerwiec 2012 r., czyli ostatnie miesiące wspomnianych kwartałów. Zdaniem Sądu nie podważa to jednak skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego względem Spółki. Zaległości podatkowe wynikały z deklaracji składanych przez Spółkę, więc były jej doskonale znane. W treści tytułów prawidłowo określono kwoty należności głównych. Sąd nie widzi więc podstaw, aby tego typu uchybienie mogło prowadzić do wniosku, że postępowanie egzekucyjne za okresy objęte decyzją nigdy nie zostało wszczęte. Można co najwyżej mówić o błędzie pisarskim, który pozostawał bez wpływu na postępowanie egzekucyjne. Strona nie wykazała również, że wspomniane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy.
Przechodząc do kwestii podstaw odpowiedzialności Skarżącego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo powołały się na art. 116 § 1 Op.
Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy (pkt 1 a i b), bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (pkt 2).
Przy tym odpowiedzialność członków narządu, określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało unormowane w art. 116 § 4 Op.
Przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można więc podzielić na dwie kategorie:
a) przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe,
b) przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
Warunkiem sine qua non orzeczenia względem konkretnej osoby odpowiedzialności za zaległości spółki kapitałowej jest pełnienie przez nią obowiązków członka zarządu w czasie, w którym te zaległości powstały, tj. w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązań, z tytułu których ta osoba ma odpowiadać.
W rozpoznawanej sprawie jest to okoliczność niesporna. Ustalono bowiem, że Skarżący, gdy powstawały zobowiązania objęte zaskarżonym aktem, pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wspomnianą funkcję piastował nieprzerwanie od powstania Spółki w 2009 r. do [...] kwietnia 2013 r., gdy stał się jej likwidatorem.
Strona nie kwestionuje również, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki okazało się bezskuteczne.
Pojęcie "bezskutecznej egzekucji" w rozumieniu art. 116 § 1 Op, to sytuacja, w której nie zachodzi możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku podatnika (spółki), nie doszło do przymusowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Jednocześnie orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji.
Zgodnie natomiast z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt. II FPS 6/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.
W powyższej uchwale skład orzekający wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych (art. 120 i nast. Op). Oznacza, to, że organ podatkowy prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Op) a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Op) także w odniesieniu do ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części w tym także w zakresie dotyczącym oceny dowodów stwierdzających tę przesłankę (art. 191 Op).
W kwestii bezskuteczności egzekucji należy wspomnieć, że organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lipca i [...] października 2012 r. dokonał zajęć rachunków Spółki w banku [...] S.A. Z pisma banku wynikało, że zajęcia nie mogą być zrealizowane ze względu na brak środków. Ponadto, w zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2011 oraz 2012 r. Spółka wykazała brak środków trwałych. Z kolei jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego [...] , komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. [...] lipca 2013 r. udał się do siedziby Spółki celem ustalenia jej składników majątkowych. Następnie postanowieniem z [...] marca 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z wniosku NUS, gdyż stwierdził bezskuteczność egzekucji. W konsekwencji Komornik zwrócił organowi oba tytuły wykonawcze, dot. podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r. Skarżący, który wówczas również prowadził sprawy Spółki jako jej likwidator, nie złożył zażalenia na to postanowienie.
Skarżący nie wykazał ponadto następstwa którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 Op.
Zdaniem Sądu, mimo niewypłacalności Spółki, Skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie jej upadłości, ani też nie wykazał, aby niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.
Odnotować jednocześnie należy, że definicja pojęcia niewypłacalności została unormowana w przepisach ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "Pun").
Z treści przepisów tej ustawy oraz z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że wskazane przez Stronę działania zmierzające do wyegzekwowania należności od kontrahentów nie mogły zostać uznane z istotny argument przesądzający o tym, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został przez zarząd Spółki złożony we właściwym czasie. Skarżący tak wywodząc pomija bowiem, że przesłanka, na którą powołały się organy w kontekście stwierdzenia niewypłacalności Spółki, dotyczyła sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 Pun. Natomiast w ust. 2 tego przepisu była mowa o zobowiązaniach przekraczających wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Użycie w art. 11 ust. 2 Pun sformułowania "dłużnika (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy (...)" prowadzi do wniosku, że nie mamy tu do czynienia z rozwinięciem ust. 1, lecz z dwiema odrębnymi przesłankami, z których pierwsza nie odnosi się do sytuacji materialnej dłużnika. Stąd też uprawniony był wniosek organów, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych był wystarczający do uznania, iż dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny, co powinno skłonić jego zarząd do podjęcia stosownych kroków przewidzianych w powołanej ustawie.
W niniejszej sprawie podstawy faktyczne i prawne do złożenia wspomnianego wniosku zaistniały już w 2012 r. Spółka nie regulowała należności z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r., a także miała wierzycieli prywatnych, tj. B. sp. z o.o. z/s w K. oraz J.G.. W 2012 r. wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony. Nie został również złożony w późniejszym czasie, a zatem wykluczone jest stwierdzenie, że nastąpiło to we właściwym terminie.
Złą sytuację finansową Spółki w tym okresie potwierdzają ponadto twierdzenia samego Skarżącego, który wspominał o załamaniu sprzedaży, strata osiągnięta w latach 2011-2012 oraz fakt, że w kwietniu 2013 r. Spółka była już postawiona w stan likwidacji.
Zdaniem Sądu, ocena organów w kwestii przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Op, była prawidłowa. Zarzut wadliwego zatasowania tego przepis okazał się zatem niezasadny.
Skarżący wspomina wprawdzie o istnieniu tylko jednego wierzyciela, tj, Skarbu Państwa, co uniemożliwiało skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Należy jednak zauważyć, że to twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, okoliczność istnienia tylko jednego wierzyciela (z akt wynika, że byli także wierzyciele prywatni) i tak nie miałaby znaczenia dla określenia istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej. Okoliczność taka nie pozbawiła bowiem Skarżącego samej możliwości złożenia takiego wniosku, natomiast ocena jego skuteczności stanowi odrębny problem badany w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Sąd podziela pogląd, że nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa, nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 Op skoro zasadniczą podstawą upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność (por. wyroki NSA z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 12 maja 2017 r., I FSK 2016/16; www.orzecznia.nsa.gov.pl).
W kwestii braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości tut. Sąd nie ponadto formalnie związany orzeczeniem Sądu powszechnego, który nie badał jej w kontekście obowiązującej wykładni art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Op, gdyż w ogóle tego przepisu nie analizował. Nie budzi natomiast wątpliwości tut. Sądu, że samo niewykonywanie zobowiązań (wszystkich lub części), niezależnie od ilości wierzycieli, niezależnie od wysokości tych zobowiązań, stanowi przesłankę niewypłacalności w rozumieniu przepisów Pun. Jeśli więc zarząd mimo to nigdy nawet nie podjął próby złożenia wniosku o upadłość, to na gruncie prawa podatkowego oraz odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, wina takiego zarządu jest ewidentna.
Chybiony był w związku z tym zarzut naruszenia art. 365 § 1 Kpc, gdyż organy podatkowe nie działają w oparciu o ten przepis. Ponadto Strona skarżąca nie może zakładać, że organ odstąpiłby od własnej oceny przesłanki egzoneracyjnej, która kształtuje treść stosunku administracyjnoprawnego. Tym bardziej, że w kontekście tejże przesłanki, na gruncie art. 116 Op, Sąd Powszechny się nie wypowiadał.
Nie jest natomiast sporne w niniejszej sprawie to, że Skarżący, w toku niniejszego postępowania, nie ujawnił majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzytelności publicznoprawnych.
Nie można zatem stwierdzić aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 Op.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. Ocena dowodów nie nosiła znamion dowolnej. Organy przedstawiły logiczną i spójną argumentację prowadzącą do wniosku, że Skarżący w przedmiotowych okresach pełnił funkcję członka zarządu Spółki, egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, natomiast Strona nie wykazała następstwa przynajmniej jednej z przesłanek egzoneracyjnych. Organy nie naruszyły zatem art. 187 § 1 i art. 191 Op, ani też art. 122 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI