III SA/Wa 634/04

III SA/Wa 634/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Bogdan Lubiński /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].02.2004r. nr [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17, art. 18 i art. 23 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika A. L., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...].08.2003r. nr [...]w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych.
Z motywów postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytuły: opłaty skarbowej za 1999r. i 2001r., podatku od środków transportowych za 2001r., mandatu karnego kredytowego za 2001r. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A. L..
Pismem z dnia [...].07.2003r. skierowanym do Izby Skarbowej w Ł. pełnomocnik zobowiązanego zawnioskował o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia jego wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie wymagalności egzekwowanego obowiązku .
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...].08.2003r. odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych. Powołując się na art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie jest szczególną okolicznością uzasadniającą wstrzymanie czynności egzekucyjnych
W zażaleniu pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ w sprawie występują szczególnie uzasadnione przesłanki do wstrzymania czynności egzekucyjnych, a mianowicie złożenie do Urzędu Skarbowego w T. wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wymagalności należnej opłaty skarbowej oraz naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co niewątpliwie nie pogłębiło zaufania zobowiązanego do organów Państwa. Poza tym za wstrzymaniem czynności egzekucyjnych przemawia postawienie zarzutu prowadzenia egzekucji wobec osoby nie będącej zobowiązaną.
Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zauważył, że podnoszone w zażaleniu okoliczności świadczące o błędzie co do osoby zobowiązanego nie podlegają rozpatrzeniu w przedmiotowym postępowaniu. Stanowią one bowiem inny przedmiot sprawy i wymagają odrębnego postępowania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika natomiast, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie błędu co do osoby zobowiązanego. Zwrócił uwagę, iż przedmiotem postępowania jest postanowienie wydane w trybie art. 23 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to artykuł umożliwia organom nadzoru wstrzymanie na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach . Instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych bądź postępowania egzekucyjnego przewidziana w ww. art. 23 oparta została na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wystąpienie ogólnie określonych przesłanek takiego wstrzymania nie obliguje organu do wydania postanowienia wstrzymującego czynności egzekucyjne albo postępowanie egzekucyjne. Powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się takie, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. wypadki losowe, klęska żywiołowa). Stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie takich okoliczności. Nie stanowi przesłanki wstrzymania czynności egzekucyjnych złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie określenia zobowiązania z tytułu opłaty skarbowej, tym bardziej, że decyzją z dnia [...] września 2003r. nr US [...] wniosek ten oddalono. Zarzut naruszenia art. 7 i 8 Kpa uznał za nieuzasadniony. Postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania zaległości z tytułu opłaty skarbowej zostało wszczęte zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze pełnomocnik powtórzył zarzuty podniesione w zażaleniu. Jego zdaniem skierowanie egzekucji do osoby nie będącej zobowiązaną stanowi szczególnego rodzaju naruszenie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwłaszcza, gdy na skutek wniosku o wznowienie postępowania organ podatkowy podjął czynności zmierzające do wznowienia postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie pełnomocnik zobowiązanego domaga się wstrzymania czynności egzekucyjnych ze względu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ustalającą egzekwowany obowiązek oraz przez wzgląd na postawiony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Minister Finansów twierdzi, iż okoliczności te nie wypełniają normy art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Jak słusznie podnosi Minister Finansów, w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie mają postanowienia art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest zaś konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ sprawujący nadzór nad egzekucją zatem może, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne. Uznanie to jest ograniczone kierunkową dyrektywą wyboru, jaką jest użyty w treści przepisu zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki". W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu występowania przesłanki przewidzianej w przepisie o charakterze uznaniowym. Prawem do wstrzymania czynności egzekucyjnych dysponuje organ, o którym mowa w art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem kwestii tej nie rozstrzyga Sąd.
Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy organy działały w granicach prawa i czy rozważyły wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywający. W niniejszej sprawie oba te kryteria zostały spełnione. Niewątpliwie wniesienie wniosku o wznowienie postępowania nie może być zakwalifikowane jako szczególny przypadek uzasadniający wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Okoliczność złożenia wniosku o wznowienie postępowania może być podstawą wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Wniosek taki składa się jednak do organu podatkowego (a nie egzekucyjnego) właściwego w sprawie wznowienia postępowania. Wstrzymanie zaś wykonania decyzji mogłoby być podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a nie do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Ustawa egzekucyjna nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Za niedopuszczalną uznawana jest sytuacja, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie egzekucyjnej i mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (R. Sawuła: glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1997r. sygn. I SA/Wr 1243/96, OSP 1998, nr 4, s. 206).
Ustawa ta dopuszcza natomiast możliwość wstrzymania w uzasadnionych przypadkach niektórych czynności egzekucyjnych przez organ nadzoru do czasu rozpatrzenia zażalenia wniesionego na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych w związku z wniesionym zarzutem (art. 35 § 2). Podstawą zaś wniesienia zarzutu może być błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4). Jeśli wobec tego skarżący przez wzgląd na wniesiony zarzut żądał wstrzymania czynności egzekucyjnych, winien był złożyć stosowny wniosek do organu egzekucyjnego. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie żądanie wstrzymania czynności egzekucyjnych skierował do organu nadzoru, a jako okoliczność uzasadniającą to żądanie w piśmie z dnia [...].07.2003r. wskazał złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wymagalności egzekwowanego obowiązku. Dlatego Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniosek ten zasadnie rozpatrzył w trybie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy bowiem mieć na uwadze, że w razie wszczęcia postępowania na wniosek, treść żądania wyznacza stosowną normę prawa, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania.
Reasumując stwierdzić należy, że wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w związku z wniesionym zarzutem, którym w niniejszej sprawie był zarzut błędu co do osoby zobowiązanej, winien być skierowany do organu egzekucyjnego i wówczas jest on rozpatrywany w trybie art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego nie mógł być on rozpatrzony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 23 § 6 tej ustawy. Inaczej mówiąc istnieją dwie podstawy prawne do rozpatrzenia wniosku w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych, a jednym z kryterium kwalifikacji prawnej są wskazywane w nim okoliczności. Również podnoszony przez skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanej w żadnym razie nie mógł być rozpoznany w postępowaniu prowadzonym w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnym. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony (art. 33) i jak wynika z akt sprawy tryb taki został zastosowany.
W świetle powyższego nie ma żadnych podstaw by, jak chce tego pełnomocnik zobowiązanego, stwierdzić naruszenie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podobnie jak i rażące naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające, jak utrzymuje pełnomocnik, na niedokładnym wyjaśnieniu sprawy. W skardze nie zostały wskazane okoliczności, które zdaniem ją wnoszącego nie zostały ustalone. Natomiast w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie było potrzeby podejmowania czynności wyjaśniających. Ocena, czy w sprawie wystąpił szczególny przypadek uzasadniający wstrzymanie czynności egzekucyjnych, mogła być dokonana w oparciu o istniejący i stwierdzony na dzień wydawania rozstrzygnięcia stan faktyczny i prawny sprawy. W tym miejscu wyjaśnić też trzeba, że zmiana stanu faktycznego uprawnia do ponownego skorzystania z przysługujących zobowiązanemu środków zaskarżenia.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.