III SA/Wa 620/24

III SA/Wa 620/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz /przewodniczący/
Jacek Kaute /sprawozdawca/
Tomasz Grzybowski
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 6j ust. 1 pkt 2 i ust. 3e
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), asesor WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w M. na uchwałę Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 29 listopada 2023 r. nr LXVI.583.2023 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek opłat oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Miasta M.(dalej jako: Rada, Organ) w dniu 29 listopada 2023 r. podjęła uchwałę nr LXVI.583.2023 zmieniającą uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek opłat oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (dalej jako: uchwała). Jako podstawę prawną podjętego aktu wskazano art. 6j ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2a, 3, 3b, i 3e, art. 6k ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2, 2a pkt 1, 2 i 5, ust. 3 i 4a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469, poz. 1852, dalej także "u.p.c.g."), art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, poz. 572, poz. 1463, poz. 1688, dalej także: "u.s.g.").
Podjęta uchwała stanowi w § 1, że w uchwale Nr LXV.572.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek opłat oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, wprowadza się następującą zmianę:
1) § 3 otrzymuje brzmienie:
"§ 3. Dla nieruchomości, o których mowa w § 1 pkt 2, określa się następujący sposób ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi:
1) dla nieruchomości opomiarowanych podstawę do ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi średnie miesięczne zużycie wody z danej nieruchomości, według odczytu wodomierza głównego, z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji;
2) dla nieruchomości opomiarowanych, dla których brak jest odpowiednich danych do ustalenia średniego miesięcznego zużycia wody z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji, podstawę do ustalenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi zużycie wody obliczone jako iloczyn liczby osób zamieszkujących na nieruchomości oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody wynoszącej 3 m3 na 1 osobę zamieszkującą na nieruchomości;
3) dla nieruchomości nieopomiarowanych - podstawę do ustalenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi zużycie wody obliczone jako iloczyn liczby osób zamieszkujących na nieruchomości oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody wynoszącej 3 m3 na 1 osobę zamieszkującą na nieruchomości.
4) od ustalonej zgodnie z pkt 1 ilości zużycia wody odlicza się ilość bezpowrotnie zużytej wody do podlewania ogródków przydomowych oraz ilość wody zużytej w części nieruchomości niezamieszkałej przez mieszkańców, których wielkość zużycia ustalana jest na podstawie dodatkowego wodomierza.".
Zgodnie z §2 i §3 uchwały wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta Mińsk Mazowiecki (§2), przy czym uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego i wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. (§3).
Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] z siedzibą w M. (dalej jako: Skarżąca, Spółdzielnia) pismem z dnia 24 stycznia 2024 r., złożyła skargę na ww. uchwałę zarzucając jej:
1. naruszenie art. 6j ust. 3e ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 6j ust. 3f w zw. z art. 2 ust. 3a u.c.p.g. i art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (dalej jako u.s.m.) w związku z art. 7, art. 84, art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483; dalej: "Konstytucja RP") poprzez ustalenie, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się na podstawie średniomiesięcznego zużycia wody obliczonego w oparciu o wskazania wodomierza głównego przypisanego do danej nieruchomości co spowoduje, że ustalenie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi prowadzić będzie do nieproporcjonalnego obciążenia niektórych wytwórców odpadów komunalnych opłatami za zagospodarowanie wytwarzanych przez nich odpadów, co tym samym prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej;
2. art. 6j ust. 3e u.c.p.g. oraz art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnych reguł ustanawiania podatków i innych danin publicznych w zakresie, w jakim zaskarżona uchwała wprowadza dla potrzeb naliczenia opłat nieczytelny i nieprecyzyjny sposób ustalania ilości zużytej wody według odczytu wodomierza głównego z ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji w wyniku czego może dochodzić do różnorodnego przyjmowania tych odczytów, a tym samym naruszenia zasady równości wobec prawa jak również zasady poprawnej legislacji;
3. art. 6k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6j ust. 1 i ust. 2a u.c.p.g. oraz art. 6j ust. 3e u.c.p.g. poprzez wprowadzenie do zmienianej uchwały w § 3 pkt 3 niedopuszczalną metodę obliczania opłat stanowiącą wynik połączenia kilku metod przewidzianych w art. 6j ust. 1 pkt 1-3 u.c.p.g.
Wskazując na powyższe uchybienia Skarżąca, w myśl art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej także "P.p.s.a."), wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Mińsk Mazowiecki oraz o zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania.
Zdaniem Skarżącej ustalenie podstawy ustalania wysokości opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi według odczytu wodomierza głównego jest niewłaściwe i niezgodne z prawem.
Zasady ustalania zużycia wody (na podstawie licznika głównego na danej nieruchomości) w odniesieniu do nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi prowadzić mogą do sytuacji, w której Spółdzielnia mieszkaniowa albo będzie musiała obciążyć część swoich członków (wytwórców odpadów) opłatami przewyższającymi kwotę wynikającą z art. 6j ust. 3f u.c.p.g., a zatem ponad kwotę wyznaczającą granicę, po przekroczeniu której dochodzi do oczywiście nieadekwatnego do kosztów zagospodarowania opadów obciążenia opłatą, albo samodzielnie pokryć "niedobór". Każda z tych sytuacji uznana być musi za uchybiającą tzw. zasadzie "zanieczyszczający płaci".
Skarżąca podniosła, że wprowadzony przez Uchwałę system prowadzi do sytuacji kiedy opłata za odpady w zasadzie zostanie oderwana od rzeczywistego wytwarzania przez poszczególnych lokatorów odpadów. Stawka opłat będzie bowiem uwzględniała zużycie wody na całą nieruchomość. Wysokość opłaty za śmieci nie jest uzależniona od faktycznego zużycia wody w poszczególnych lokalach, ale od wskazań wodomierza głównego nieruchomości budynkowej, na którego wskaźniki lokatorzy Spółdzielni nie mają wpływu. Wodomierz główny ukazuje zużycie wody powiększone o koszty wody zużytej na utrzymanie części wspólnych nieruchomości, a także wody utraconej np. w przypadku konieczności ugaszenia pożaru, a także w wyniku awarii instalacji wodociągowej. Faktem jest, że podczas dużej awarii potrafi bezpowrotnie wypłynąć z instalacji setki, a nawet tysiące m3 wody, co w zależności od wielkości budynku może generować dodatkowe opłaty opiewające nawet na kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Ustalenie zużycia wody w oparciu o wskazanie wodomierza głównego przypisanego do danej nieruchomości będzie powodowało również konieczność obciążenia mieszkańców powszechnie występującą różnicą zużycia wody pomiędzy wodomierzem głównym a sumą zużyć przez wodomierze lokalowe.
Ponadto w zaskarżonej uchwale, w nowym brzmieniu § 3 użyto sformułowania "z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji". Zdaniem Strony przepis ten nie został sformułowany w sposób wystarczająco precyzyjny i niebudzący wątpliwości co do treści normy prawnej w nim zawartej. Nie jest bowiem jednoznacznie określony sposób ustalenia średniomiesięcznego zużycia wody oraz zakres sytuacji, w których takie średniomiesięczne zużycie wody winno być ustalane. Chodzi o tutaj o sposób liczenia owych 6 miesięcy. Czy dotyczy to 6 pełnych miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji? Czy też ewentualnie 6 miesięcy wstecz, ale cofając się do daty odpowiadającej dniowi miesiąca złożenia deklaracji śmieciowej? Wcale nie wykluczone jest również przecież przyjęcie, że chodzi o 180 dni (6 miesięcy po 30 dni) przed datą złożenia wniosku. Tym samym w ocenie Strony zachodzą zasadnicze wątpliwości co do tego jak liczyć średnie zużycie co zaś ma wprost przełożenie na wysokość należnej opłaty.
Skarżąca podniosła, że przepis jest niezgodny z zasadami techniki prawodawczej. Tym samym Rada Miasta Mińsk Mazowiecki w tym zakresie rażąco naruszyła wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę poprawnej legislacji.
Ponadto Strona wskazała, że w zaskarżonej Uchwale we wprowadzanej nowej treści § 3 uchwały zmienianej w pkt 2 i 3 wskazane zostało: "(...) użycie wody obliczone jako iloczyn liczby osób zamieszkujących na nieruchomości oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody wynoszącej 3 m3 na 1 osobę zamieszkującą na nieruchomości" oraz " (...) zużycie wody obliczone jako iloczyn liczby osób zamieszkujących na nieruchomości oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody wynoszącej 3 m3 na 1 osobę zamieszkującą na nieruchomości.".
Taki zapis w ocenie Strony narusza przepis art. 6j ust. 3e ustawy o utrzymaniu czystości. Przepis ten bowiem w przypadku wyboru przez radę gminy metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według ilości zużycia wody (o której mowa w art. 6j ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości) upoważnił radę gminy do określenia zasad ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a to oznacza, że w ramach tej metody nie może rada gminy stosować jakichkolwiek kryteriów na potrzeby ustalania wysokości tej opłaty, jak uczyniła to w zmienionym § 4 ust. 1 pkt 3 zaskarżoną uchwałą, stosując iloczyn 3 m3 wody oraz liczby osób zamieszkujących w danej nieruchomości.
Skoro Organ za podstawę ustalenia opłaty przyjął metodę według ilości zużycia wody, to określając zasady ustalania ilości zużytej wody, uprawniony był stosować tylko kryteria mające bezpośredni związek z wybraną metodą, a więc tutaj, odnoszące się do ilości zużycia wody. Tymczasem Organ zastosował nieznaną ustawie metodę mieszaną, tj. stanowiącą wynik połączenia kilku metod przewidzianych w art. 6j ust. 1 pkt 1 -3 ustawy o utrzymaniu czystości.
Strona wskazała, że ustawodawca określił cztery metody ustalania opłat. Trzy metody zostały wskazane w art. 6j ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, a czwarta w art. 6j ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Organ miał zatem do dyspozycji metodę według liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, według ilości zużytej wody z danej nieruchomości, według powierzchni lokalu mieszkalnego albo od gospodarstwa domowego. Spośród tych metod organ mógł dokonać wyboru, przy czym dozwolone jest stosowanie na obszarze gminy więcej niż jednej metody ustalania opłat. Skarżąca podniosła, że zagadnienie to było przedmiotem piśmiennictwa, gdzie stwierdzono, że dopuszczalne jest jedynie przypisanie różnych metod do poszczególnych nieruchomości (np. ustalenie, że opłata w stosunku do nieruchomości, na której można dokonać odczytu z wodomierza i na której nie korzysta się wody z innego źródła, obliczana jest na podstawie ilości zużytej wody określonej na podstawie spisu stanu wodomierza, a opłata w stosunku do pozostałych nieruchomości obliczana jest na podstawie liczby osób zamieszkujących nieruchomość - por. A. Olejniczak, P. Jaśkiewicz: Wybór metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenie stawki tej opłaty oraz ustalenie stawki za pojemnik o określonej pojemności, rok 2013). Wskazywano również, że ten wariant ma sens w przypadku, gdy gmina podzielona jest na sektory (art. 6d ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości), które się różnią, np. jedne sektory obejmują zabudowę wielkomiejską, gdzie dominuje funkcja mieszkaniowa z zabudową wielorodzinną, inne obejmują tereny wiejskie, gdzie dominuje funkcja rolnicza (por. A. Jezierska-Markocka, M. Markocki: Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wyd. 2, Warszawa 2019)." A zatem dopuszczalność zastosowania więcej niż jednej metody ustalania opłat na obszarze gminy jest uzasadnione w zakresie różnicowania metod dla poszczególnych nieruchomości (np. ze względu na ich położenie czy rodzaj zabudowy).
Tym samym organ zastosował nieznaną ustawie metodę ustalenia opłaty uwzględniającą kryterium liczby mieszkańców (nieruchomości, które nie są wyposażone w zalegalizowany wodomierz) i 3 m3 zużytej wody, gdyż zastosował metodę mieszaną, niewymienioną w ustawie. Ustawodawca przewidział cztery metody ustalania opłaty i brak jest wśród nich metody opierającej się na łącznym zastosowaniu kryterium liczby mieszkańców i średniomiesięcznej ilości zużytej wody, ustawodawca bowiem nie przewidział możliwości dowolnego łączenia kryteriów w celu stworzenia przez organ własnej metody poprzez wybór dowolnych kryteriów z kilku ustawowych metod, a nie też uprawnienia do ich modyfikowania. Przepis art. 6k ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości wprawdzie dopuścił możliwość stosowania więcej niż jednej metody ustalania opłat na obszarze jednej gminy, jednakże to nie oznacza, że organ stanowiący gminy dysponuje pełną dowolnością w wyborze kryteriów wybranej metody, czy też nieograniczonym uprawnieniem do modyfikowania przewidzianych w ustawie metod ustalania opłaty. Kryterium ustalania opłaty musi mieć związek z wybraną metodą.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o:
1. o oddalenie skargi w całości ewentualnie
2. o odrzucenie skargi w całości na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 P.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym,
3. o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu Rada wskazała, że zaskarżona Uchwała obejmowała zmianę treści jej § 3 i weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. w brzmieniu nadanym jej przez treść Uchwały zaskarżonej przez Skarżącą w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt. III SA/Wa 2764/23 w dniu 6 marca 2024 r. oddalił skargę na tę Uchwałę po pozytywnym dokonaniu jej oceny prawnej, nie znajdując podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Przedmiotem tej oceny była także treść jej § 3, w brzmieniu wprowadzonym zaskarżoną w niniejszej sprawie Uchwałą, ponieważ treść tego paragrafu przed dokonaną zmianą nigdy nie weszła w życie. Zmiany treści § 3 Uchwały ocenianej przez Sąd w całości w sprawie o sygn. akt jw. Rada Miasta dokonała jeszcze przed jej wejściem w życie, a skarżąca ją spółdzielnia mieszkaniowa zaskarżyła ją także jeszcze przed jej wejściem w życie.
Wobec powyższego zachodzi, zdaniem organu, w niniejszej sprawie powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi norma art. 101 ust. 2 u.s.g., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał już także merytorycznej oceny legalności zaskarżonej Uchwały w niniejszej sprawie rozpoznają skargę w sprawie sygn. akt. III SA/Wa 2764/23.
Odnośnie naruszenia art. 6j ust. 3e w zw. z art. 6j ust.3f w zw. z art. 3 ust. u.p.c.g. oraz art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych i w zw. z art. 7, art. 84, art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Rada wskazała, że jest on bezzasadny i zasługuje na oddalenie, ponieważ nie naruszono zaskarżoną Uchwałą żadnego z ww. przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności niezbędne jest odniesienie się do kwestii możliwości orzekania w sprawie z uwagi na wyrok tut. Sądu z 6 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2764/23, na który to wyrok zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę. Kwestia istnienia ww. orzeczenia (na moment orzekania nieprawomocnego) jest istotna z uwagi na treść art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609) regulującym legitymację do wniesienia skargi. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił (ust. 2).
Jak wskazuje się w orzecznictwie "art. 101 ust. 2 u.s.g. należy rozumieć w ten sposób, że co do zasady, oddalenie skargi przez sąd administracyjny skargi na ten sam akt organu gminy, przepisu art. 101 ust. 1 nie stosuje się, a więc nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na akt poddany wcześniej kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpoznanie skargi na uchwałę jest jednak dopuszczalne w zakresie naruszenia interesu prawnego skarżącego, które nie było przedmiotem orzekania w poprzedniej sprawie." (wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 332/18).
Należy zwrócić uwagę na to, że przedmiotem ww. wyroku z 6 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2764/23 była uchwała Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r. nr LXV.572.2023 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek opłat oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym (zaskarżona skargą z dnia 24 listopada 2023 r.), a nie uchwała nr LXVI.583.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 29 listopada 2023 r. (w dniu, w którym została sporządzona skarga w sprawie zarejestrowanej następnie pod sygn. akt III SA/Wa 2764/23, uchwała nr LXVI.583.2023 r. nie była jeszcze podjęta). Sąd w tzw. części historycznej uzasadnienia przywołał treść §3 uchwały z 23 października 2023 r. w jej pierwotnym brzmieniu. W tzw. części motywacyjnej odniósł się do treści tej regulacji wskazując, że "W uchwale stanowi się o zużyciu wody z danej nieruchomości a jest to możliwe tylko w oparciu o wskazanie wodomierza przypisanego do danej nieruchomości, a nie jako suma wskazań wodomierzy lokalowych. Zauważyć bowiem należy, że nie ma innego wodomierza przypisanego do danej nieruchomości służącego do rozliczenia ilości wody do niej dostarczonej", przy okazji jedynie wskazał na okoliczność zmiany §3 uchwały. Tym samym stwierdzić należy, że tut. Sąd ww. wyrokiem z 6 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2764/23 oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r. nr LXV.572.2023, nie zaś na – będącą przedmiotem rozpoznanej obecnie (sprawa pod sygn. akt III SA/Wa 620/24) – uchwałę z dnia 29 listopada 2023 r. nr LXVI.583.2023.
W konsekwencji nie może budzić wątpliwości legitymacja Skarżącej do wniesienia skargi. Skarżąca Spółdzielnia posiada interes prawny w rozpoznawanej sprawie, ponieważ obowiązana jest do uiszczania na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy. Przez właścicieli nieruchomości rozumie się w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g.). Dodać należy, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową (art. 2 ust. 3 u.p.c.g.). Spółdzielnia włada nieruchomościami, na których zamieszkują mieszkańcy, co nie było kwestionowane, a zatem jest obowiązana do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Niewątpliwie więc postanowienia skarżonej uchwały dotyczą obowiązków Skarżącej.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi należy tytułem wstępu zwrócić uwagę na to, że skoro Skarżąca zaskarżyła uchwałę nr LXVI.583.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 29 listopada 2023 r., która wprowadza zmiany jedynie w jednej jednostce redakcyjnej (§3) uchwały Nr LXV.572.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r., tj. dotyczącej sposobu ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, sformułowane w skardze zarzuty można odnieść jedynie do wskazanego przepisu (a nie do kwestii wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek opłat jako takiej - co reguluje ww. uchwała z 23 października 2023 r. niezaskarżona przez Skarżącą).
Skarżąca w ramach zarzutu naruszenia art. 6j ust. 3e u.c.p.g. w zw. z art. 6j ust. 3f w zw. z art. 2 ust. 3a u.c.p.g. i art. 4 ust. 1-4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 7, art. 84, art. 217 Konstytucja RP podnosi, że "Zasady ustalania zużycia wody (na podstawie licznika głównego na danej nieruchomości) w odniesieniu do nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi prowadzić mogą do sytuacji, w której Spółdzielnia mieszkaniowa albo będzie musiała obciążyć część swoich członków (wytwórców odpadów) opłatami przewyższającymi kwotę wynikającą z art. 6j ust. 3f u.c.p.g., a zatem ponad kwotę wyznaczającą granicę, po przekroczeniu której dochodzi do oczywiście nieadekwatnego do kosztów zagospodarowania opadów obciążenia opłatą, albo samodzielnie pokryć "niedobór"". Odnosząc się do wskazanego zarzutu należy stwierdzić, że zaskarżona przez Skarżącą uchwała dotyczy jedynie kwestii "sposobu ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi", a nie całkowitej opłaty jaka jest ponoszona (co wynika z uchwały Nr LXV.572.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r., której §3 jest tylko jednym z elementów), co powoduje, że zarzut ten nie może być uwzględniony. Zaskarżona uchwała nie przesądza o kwestii (wysokości opłaty), która jest przedmiotem zarzutu Skarżącej.
Skarżąca w ramach wskazanego zarzutu podnosi również to, że "system prowadzi do sytuacji kiedy opłata za odpady w zasadzie zostanie oderwana od rzeczywistego wytwarzania przez poszczególnych lokatorów odpadów. Stawka opłat będzie bowiem uwzględniała zużycie wody na całą nieruchomość. Wysokość opłaty za śmieci nie jest uzależniona od faktycznego zużycia wody w poszczególnych lokalach, ale od wskazań wodomierza głównego nieruchomości budynkowej, na którego wskaźniki lokatorzy Spółdzielni nie mają wpływu. Wodomierz główny ukazuje zużycie wody powiększone o koszty wody zużytej na utrzymanie części wspólnych nieruchomości, a także wody utraconej np. w przypadku konieczności ugaszenia pożaru, a także w wyniku awarii instalacji wodociągowej. Faktem jest, że podczas dużej awarii potrafi bezpowrotnie wypłynąć z instalacji setki, a nawet tysiące m3 wody, co w zależności od wielkości budynku może generować dodatkowe opłaty opiewające nawet na kilkadziesiąt tysięcy złotych.". Ze względu na to, że zarzut ten dotyczy kwestii sposobu ustalania ilości zużytej wody, zasadne jest odniesienie się do tego zarzutu (w zakresie w jakim nie dotyczy to całej uchwały z 23 października 2023 r. jako takiej).
Odnosząc się do kwestii liczenia zużytej wody w oparciu o odczyt wodomierza głównego (a nie wodomierzy lokalowych) przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spoczywa na właścicielach nieruchomości, a nie na poszczególnych gospodarstwach domowych zamieszkujących na danej nieruchomości. Zgodnie z art. 6j ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g. Dla prawidłowego odczytywania art. 6j ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. istotne jest pojęcie "nieruchomości". Nieruchomość definiować należy w sposób wiążący cały system prawa polskiego, tj. wg definicji zawartej w art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: "nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności". Postanowienia zaskarżonej uchwały dla ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi posługują się metodą zużycia wody z danej nieruchomości według odczytu wodomierza głównego co jest zgodne z art. 6j ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Ustawodawca w u.c.p.g. nie zdefiniował pojęcia "zużycia wody z danej nieruchomości". Należy jednak w tym miejscu zwrócić uwagę na art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2028, dalej "ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę") stanowiącym, że ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Pojęcie wodomierza głównego zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 19 tej ustawy jako przyrząd pomiarowy mierzący ilość pobranej wody, znajdujący się na każdym przyłączu wodociągowym.
Odnosząc się do kwestii tego, że wodomierz główny ukazuje również zużycie wody na utrzymanie części wspólnych nieruchomości należy zauważyć, że skoro mieszkańcy korzystają z nieruchomości wspólnej, to zwolnienie ich z obowiązku uczestniczenia w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnej byłoby nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostają powody zużycia wody na nieruchomości wspólnej. Bez znaczenia pozostaje również wolumen odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach, bowiem wysokość opłaty jest zależna od ilości zużycia wody na nieruchomości jako całości. Mieszkańcy poszczególnych lokali zmniejszając zużycie wody w lokalu zmniejszają wysokość swego udziału w opłacie uiszczanej przez właściciela nieruchomości. Istnieje zatem związek między realnym zużyciem wody w lokalu a wysokością opłaty (właściwie - udziałem właściciela lokalu w pokryciu opłaty).
Odnosząc się do kwestii możliwości wystąpienia awarii instalacji, wystąpienia konieczności ugaszenia pożaru i innych tego typu zdarzeń skutkujących zawyżeniem odczytu ilości zużytej wody, a przez to ewentualnym zawyżeniem wysokości opłaty, wskazać należy, że zdarzenia takie mają charakter nadzwyczajny, a przez to występują stosunkowo rzadko. Zauważyć przy tym należy, że ewentualne podwyższenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w takim przypadku byłoby krótkotrwałe. Skoro bowiem bierze się pod uwagę "średnie miesięczne zużycie wody z danej nieruchomości, według odczytu wodomierza głównego, z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji", to złożenie kolejnej (jednej z kolejnych) deklaracji uwzględniającej 6 miesięczny okres następujący po wystąpieniu takiego zdarzenia, wyeliminowałoby wpływ wskazanego zdarzenia na wysokość opłaty. Należy mieć przy tym na uwadze również to, że wprowadzenie ewentualnych mechanizmów korekcyjnych wysokość opłaty w następstwie tego rodzaju zdarzeń, mogłoby być samo w sobie źródłem nieprawidłowości oraz sporów (co do rzeczywistego charakteru np. awarii, co do ilości zużytej wody w ten sposób itp.). W tym kontekście, w ocenie Sądu, brak uregulowania możliwości odliczenia strat wody spowodowanych ww. nadzwyczajnymi zdarzeniami mógłby być rozważany w kategoriach (istotnego) naruszenia prawa wówczas, gdy wystąpienie takiego zdarzenia mogłoby skutkować niczym nieograniczonym wzrostem opłaty (brak górnej granicy opłaty). W tym zakresie jednak Sąd nie jest władny rozstrzygnąć tej kwestii (ograniczenia/nieograniczenia wzrostu opłaty), skoro - jak wskazano wyżej - zaskarżona przez Skarżącą uchwała dotyczy jedynie kwestii "sposobu ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi", a nie całkowitej opłaty jaka jest ponoszona (co wynika z uchwały Nr LXV.572.2023 Rady Miasta Mińsk Mazowiecki z dnia 23 października 2023 r., której §3 jest tylko jednym z elementów). W tym miejscu można jedynie zasygnalizować, że ustawodawca w art. 6j ust. 3f u.c.p.g. wprowadził ograniczenie wysokości opłaty.
Skarżąca w ramach zarzutu naruszenia "art. 6j ust. 3e u.c.p.g. oraz art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP" podnosi nieczytelność i nieprecyzyjność w sposobie ustalania ilości zużytej wody według odczytu wodomierza głównego z ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji w wyniku czego może dochodzić do różnorodnego przyjmowania tych odczytów a tym samym naruszenia zasady równości wobec prawa jak również zasady poprawnej legislacji.
W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny (notabene identyczne brzmienie, w tym zakresie, miała uchwała z dnia 23 października 2023 r., od której skargę oddalił tut. Sąd we wspomnianym na wstępie wyroku). Przyznać rację należy organowi wskazującemu w odpowiedzi na skargę, że dla potrzeb określenia średniego miesięcznego zużycia "z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji" należy przyjąć "średniomiesięczne zużycie wody z okresu 6 miesięcy wstecz od dnia poprzedzającego złożenie deklaracji przyjmując terminy miesięczne w sposób określony w ordynacji podatkowej np. w deklaracji złożonej w dniu 10 lutego 2024 r. należało przyjąć zużycie wody za okres od dnia 9 sierpnia 2023 r. do dnia 9 lutego 2024 r.. Każda następna deklaracja opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna być składana wg tych samych reguł i nie ma żadnego ograniczenia co do częstotliwości ich składania w związku ze zmianą danych przyjętych do wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie ma zatem przeszkód prawnych, aby zobowiązani do uiszczenia opłaty dokonywali weryfikacji danych, co do zużycia wody z okresu każdego kolejnego 6 miesięcznego okresu poprzedzającego złożenie deklaracji oraz zmiany danych, o których mowa w § 3 pkt. 2-3 Uchwały i składali kolejne deklaracje na kolejne miesiące uiszczania opłaty. Brak zatem podstaw do zarzucania zaskarżonej Uchwale nie zastosowania w niej zasad poprawnej legislacji". Na marginesie powyższych rozważań Sąd zauważa, że podobną treść miał przykładowo, nieobowiązujący już, §12 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1986 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz opłat za wodę i wprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 47, poz. 234 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem ilość pobieranej wody ustala się na podstawie wskazań wodomierza. W razie przejściowej niesprawności wodomierza, nie przekraczającej 3 miesięcy, ilość pobieranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w ostatnich 6 miesiącach poprzedzających unieruchomienie wodomierza
Nie można podzielić również ostatniego z zarzutów dotyczącego naruszenia art. 6k ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. oraz art. 6j ust. 3e u.c.p.g. poprzez wprowadzenie do zmienianej uchwały w § 3 pkt. 3 niedopuszczalnej metody obliczania opłat stanowiącej wynik połączenia kilku metod.
Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w prawomocnym wyroku tut. Sądu, w którym odrzucono zaprezentowany pogląd, wskazując, że "prowadzi on bowiem do uznania, że nie jest możliwe wykonanie w jakikolwiek sposób kompetencji określonej w art. 6j ust. 3e u.c.p.g. Niezależnie bowiem od tego, jaka okoliczność zostanie wybrana przez radę gminy jako stanowiąca podstawę do oszacowania ilości zużytej wody, zawsze będzie można argumentować, że zostaje w ten sposób wprowadzona metoda mieszana, nieznana ustawie.
Prawidłowa wykładnia art. 6j ust. 3e u.c.p.g. winna być oparta na stwierdzeniu, że przepis ten upoważnia radę gminy nie do określenia metody ustalania opłaty, ale do określenia zasad ustalania ilości zużytej wody na potrzeby ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym miejscu należy odwołać się do art. 27 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, zgodnie z którym ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Rolą rady gminy wykonującej upoważnienie zawarte w art. 6j ust. 3e u.c.p.g. jest zatem określenie zasad określania ilości zużycia wody na przedmiotowych nieruchomościach w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. W odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych, które nie mają wodomierza lub dla których nie ma wystarczających danych z odczytu wodomierza, dopuszczalne jest - w ocenie sądu przyjęcie - że ilość zużytej wody na nieruchomości stanowi iloczyn ilości wody zużywanej przeciętnie przez jednego mieszkańca (...) oraz liczby mieszkańców zamieszkujących w danej nieruchomości" (wyrok z 30 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1357/22).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a zarzuty sformułowane w skardze okazały się niezasadne.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.