I SA/LU 61/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2005-05-20
NSApodatkoweWysokawsa
restrukturyzacjanależności publicznoprawnepomoc publicznaUOKiKzawieszenie postępowaniastwierdzenie nieważnościprawo podatkowepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów podatkowych o odmowie stwierdzenia nieważności zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi K.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu odwoławczego. Kluczowym argumentem było uznanie, że zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego do czasu wydania opinii przez Prezesa UOKiK, gdy termin na jej wydanie upłynął, stanowiło rażące naruszenie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał sprawę ze skargi K.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego zaległości podatkowych. Zawieszenie miało nastąpić do czasu wydania opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie planowanej pomocy publicznej. Strona skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa i istotny wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Sąd, analizując przepisy dotyczące restrukturyzacji należności publicznoprawnych oraz pomocy publicznej, uznał, że zawieszenie postępowania było niezasadne, ponieważ termin na wydanie opinii przez Prezesa UOKiK upłynął bezskutecznie. Brak opinii w ustawowym terminie, który nie mógł być przedłużony, oznaczał, że organ restrukturyzacyjny nabywał prawo do przyznania pomocy bez zaopiniowania. W związku z tym, postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu odwoławczego. Sąd podkreślił również, że po przystąpieniu Polski do UE, kompetencje w zakresie pomocy publicznej przeszły na Komisję Europejską, a polskie przepisy w tym zakresie straciły moc obowiązującą lub wymagały dostosowania do prawa wspólnotowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego w sytuacji bezskutecznego upływu terminu na wydanie opinii przez Prezesa UOKiK stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Przepis art. 21 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji nakładał obowiązek wydania opinii w terminie 14 dni, który nie mógł być przedłużony. Pomoc nie mogła być udzielona do czasu wydania opinii lub upływu terminu. Bezskuteczny upływ terminu oznaczał nabycie prawa do pomocy bez opinii, a zawieszenie postępowania w takiej sytuacji było sprzeczne z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.r.n.p.p. art. 21 § ust. 2

Ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

o.p. art. 247 § § 1 pkt. 3

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 201 § § 1 pkt. 2

Ordynacja podatkowa

u.w.d.n.p.p. art. 30

Ustawa o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § (1)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 219

Ordynacja podatkowa

Konst. art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.p.s.d.p.p. art. 71

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

u.p.s.d.p.p. art. 64

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

u.p.s.d.p.p. art. 12

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

u.p.s.d.p.p. art. 13 § ust. 1 pkt. 3

Ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § §2-§4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MS art. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego do czasu wydania opinii przez Prezesa UOKiK, gdy termin na jej wydanie upłynął, stanowi rażące naruszenie prawa. Po przystąpieniu Polski do UE, kompetencje w zakresie pomocy publicznej przeszły na Komisję Europejską, a polskie przepisy wymagały dostosowania do prawa wspólnotowego.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zawieszeniu postępowania. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121§1, 122, 125§1) nie znalazły potwierdzenia w aktach.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu pomoc nie może być udzielona do czasu wydania opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania bezskuteczny upływ terminu prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo przed normami krajowymi

Skład orzekający

Halina Chitrosz

przewodniczący sprawozdawca

Irena Szarewicz-Iwaniuk

członek

Krystyna Czajecka-Ryniec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego oraz stosowanie prawa wspólnotowego dotyczącego pomocy publicznej po akcesji Polski do UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o restrukturyzacji należności publicznoprawnych i pomocą publiczną obowiązującymi w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest ścisłe przestrzeganie terminów w postępowaniu administracyjnym i jak prawo wspólnotowe wpływa na polskie prawo po akcesji. Pokazuje też, że nawet rutynowe postępowania mogą kryć w sobie istotne problemy prawne.

Sąd administracyjny: Błąd urzędnika w terminie to rażące naruszenie prawa!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 61/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2005-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Halina Chitrosz /przewodniczący sprawozdawca/
Irena Szarewicz-Iwaniuk
Krystyna Czajecka-Ryniec
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Dz.U. 2002 nr 141 poz 1177
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2004 nr 123 poz 1291
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
Dz.U. 2003 nr 212 poz 2075
Rozporządzenie MInistra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z  urzędu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w przedmiocie zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K.J. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie 233§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005r., poz.60 /– po rozpatrzeniu zażalenia K. J. od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]., Nr [...] zawieszającego postępowanie restrukturyzacyjne zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za [...]r., w łącznej kwocie [...]zł i za [...]r. w łącznej kwocie [...] zł do czasu wydania opinii o planowanej pomocy publicznej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie– utrzymał w mocy wydane rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej orzeczeniem Nr [...]z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], na mocy którego zawieszono postępowanie restrukturyzacyjne zaległości podatkowych do czasu wydania opinii o planowanej pomocy publicznej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Odmawiając stwierdzenia nieważności, organ odwoławczy wskazał na brak przesłanek z art. 247§1pkt.3 Ordynacji podatkowej.
W ustosunkowaniu się do zarzutów zażalenia, które strona skarżąca sprowadziła do naruszenia:
- art. art. 120, 121§1, 122, 125§1 Ordynacji podatkowej, oraz
- art. 21 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, co następuje:
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji i postanowień stanowi nadzwyczajny tryb postępowania podatkowego służący eliminowaniu z obrotu prawnego orzeczeń obarczonych wadami kwalifikowanymi, które są ujęte w zamkniętym katalogu określonym w art. 247§1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie ta instytucja stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji.
Odnosząc się do przesłanki nieważności wskazanej przez pełnomocnika strony, jako "wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa" – organ odwoławczy wyraził pogląd, iż w utrwalonym już orzecznictwie administracyjnym, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, kiedy decyzja, czy też postanowienie jest ewidentnie, w sposób nie budzący wątpliwości sprzeczne z wyraźnym przepisem prawa. Nie każde zatem naruszenie prawa będzie mogło zostać uznane za rażące, a tylko takie może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanego aktu.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], na mocy którego zawieszono postępowanie restrukturyzacyjne zaległości podatkowych do czasu wydania opinii o planowanej pomocy publicznej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nie zostało wydane w warunkach rażącego naruszenia prawa. Wskazano, że złożony przez stronę wniosek pomocowy w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców / Dz. U Nr 155, poz. 1287 z późn.zm. / bezwzględnie podlegał opiniowaniu przez Prezesa UOKiK w Warszawie. Pismem z dnia [...]., Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał Prezesowi UOKiK pozytywny dla strony projekt decyzji o zakończeniu restrukturyzacji zaległości podatkowych wraz z informacją w celu wydania opinii. W związku z nieotrzymaniem opinii w wyżej opisanym trybie zasadnym było zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego, co oznacza, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Organ odwoławczy podzielił też stanowisko, iż brzmienie art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców / Dz.U.Nr 141, poz. 1177 z późn.zm. /, zgodnie z którym – pomoc nie może być udzielona do czasu wydania opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania – nie obliguje organu restrukturyzacyjnego do wydania pozytywnej dla strony decyzji po otrzymaniu opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania.
Końcowo Dyrektor Izby Skarbowej wyraził pogląd, iż zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego nie narusza prawa strony do rozstrzygnięcia, a jedynie oddala je w czasie. Wskazano nadto, iż organ I instancji pismem z dnia [...]. wezwał stronę do wystąpienia do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie, a następnie o notyfikację projektu pomocy przez Komisję Europejską. Taki stan rzeczy - w ocenie organu odwoławczego nie uzasadnia zarzutu powołanych przepisów art. art. 120, 121§1, 122, 125§1 Ordynacji podatkowej.
Na powyższe rozstrzygnięcie K.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi zarzuciła, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez to, że ponowne rozpatrzenie sprawy miało charakter jedynie formalny, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a końcowo – o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, a podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wnosił także o przeprowadzenie rozprawy, a to w związku ze zgłoszonym przez stronę wnioski o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm. / podkreślenia na wstępie wymaga, iż z mocy art. 134§1 tej ostatniej - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie związanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazać należy, iż w postępowaniu uproszczonym na wniosek strony może być rozpoznana każda sprawa bez względu na to, jaki akt lub czynność organu administracji jest przedmiotem zaskarżenia oraz bez względu na to, jaką wadą dotknięty jest zaskarżony akt lub czynność organu administracji. Warunkiem sine qua non jest jednak nie zgłoszenie sprzeciwu w tej kwestii przez którąkolwiek z pozostałych stron postępowania. Oznacza to, a contrario, że zgłoszenie takiego sprzeciwu uniemożliwia pozytywne uwzględnienie wniosku strony. Tak też i było w rozpoznawanej sprawie, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę zgłosił sprzeciw, wnosząc o przeprowadzenie rozprawy.
Stan faktyczny sprawy pozostaje poza sporem.
Naczelnik Urzędu Skarbowego za pismem przewodnim z dnia [...]. / k – 27 / przesłał do zaopiniowania, w trybie art. 21 ust.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców / Dz.U.Nr 155, poz. 1287 z późn. zm. / do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów projekt decyzji o zakończeniu restrukturyzacji zaległości podatkowych skarżącego K. J. Pismo to wraz ze stosowną informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało doręczone Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w dniu [...]. / k – 27v /.
Nie ulega wątpliwości, iż na gruncie powołanego przepisu art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach, które mają się zakończyć decyzją w przedmiocie zakończenia restrukturyzacji, po otrzymaniu projektu tej decyzji od organu restrukturyzacyjnego miał obowiązek wydać opinię zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, a więc na warunkach wynikających z ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177 z późn.zm. / - w terminie 14 dni od dnia otrzymania projektu decyzji, a termin ten nie mógł być przedłużony. Zgodnie z przepisem art. 30 powołanej ustawy pomoc nie mogła być udzielona do czasu wydania opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania.
Bezsporne jest również, iż taka opinia w ustawowym terminie, który upływał z dniem [...]. nie została wydana.
W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, unormowane w Rozdziale 18 Ordynacji podatkowej (art. 247 i następne). Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym (art. 220 i następne Ordynacji podatkowej).
Spór zatem w istocie rzeczy dotyczy oceny, czy w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...], a w konsekwencji i w poprzedzającym je postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] - zasadnie został wyrażony pogląd, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego do czasu wydania opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie zostało wydane w warunkach rażącego naruszenia prawa, o których mowa w art. 247§1pkt.3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy stwierdza bowiem nieważność decyzji ostatecznej / tu: postanowienia; por. art. 219 Ordynacji podatkowej /, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności / wyrok NSA z dnia 27 maja 1988r., IVSA23-28/88 i IVSA187/88 "Gospodarka i Administracja Państwowa" 1989, nr 6 /, oraz że ma ono miejsce również wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa / wyrok NSA z dnia 17 września 1997r., III SA1425/96, Temida, Sopot 2002 /, a także wówczas, gdy decyzja jest w sposób oczywisty sprzeczna z przepisem prawa i - w związku z powyższym - nie może pozostawać w obrocie prawnym praworządnego państwa / por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2004r., III SA 2293/03, M.Podat. 2004/11/3 /.
Dominują poglądy, iż z rażącym naruszenia prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński. Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1985 r., str. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996 r., str. 716-721). - wyrok z dnia 29 września 2000 r., III SA 3279/99, LEX nr 47928 /, natomiast o wykluczeniu naruszenia prawa w stopniu rażącym można mówić wyłącznie wówczas, gdy na gruncie danego przepisu możliwy jest wybór różnych jego interpretacji, z których jednak każda daje się uzasadnić z jednakową mocą / por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004r., FSK 2/04, ONSAiWSA 2004/1/6 /.
Taka linia orzecznictwa wiąże się niewątpliwie z gramatyczną, językową wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Współczesnego Języka Polskiego ( Kraków, Wydawnictwo SMS, t. IV str. 165 in fine) "rażący" to zbyt duży, oczywisty, wyraźny, niewątpliwy, bezsporny, rzucający się w oczy.
W kontekście przedstawionych wyżej poglądów judykatury i doktryny naruszenie prawa będzie zatem "rażące" jeżeli "czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej.
Przedstawione rozumienie pojęcia rażącego naruszenia prawa, które skład orzekający podziela, prowadzi do wniosku, że Dyrektor Izby Skarbowej naruszył prawo / art. 247§1 pkt.3 Ordynacji podatkowej /, odmawiając stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.
Zważyć bowiem należy, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając postanowienie z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego do czasu wydania opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, którego stwierdzenia nieważności dotyczył wniosek strony z dnia [...]r. / k – 41 / naruszył przede wszystkim przepis art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji, a w dalszej - przepis art. 201§1pkt.2 Ordynacji podatkowej, w myśl którego organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przepis ten nie zawiera definicji pojęcia "zagadnienia wstępnego", nie mniej jednak w doktrynie uznaje się, iż mamy z nim do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie osądzone / por. Komentarz do Ordynacji podatkowej, C.Kosikowski i inni, Dom Wydawniczy "ABC" 2002r., str.. 468 i nast.; także – wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1998r., IIISA 24/97, LEX nr 34690 /.
Należy podkreślić, że z zagadnieniem prejudycjalnym mamy do czynienia jedynie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej w drodze orzeczenia. Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że zawieszenie postępowania podatkowego może nastąpić tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, iż bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej.
Taka sytuacja w sprawie miejsca nie miała, co zdaje się zauważać także Dyrektor Izby Skarbowej, który w odpowiedzi na skargę wyraził zapatrywanie, iż "przyczyna zawieszenia postępowania restrukturyzacyjnego może budzić wątpliwości" / str.5 odpowiedzi na skargę /.
Jako podstawę zawieszenia postępowania organ restrukturyzacyjny wskazał dwa przepisy, a mianowicie art. 21 ust.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców / Dz.U.Nr 155, poz. 1287 z późn. zm. / oraz art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177 z późn.zm./.
Żaden z tych przepisów nie uzasadniał wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego.
Odnosząc się do pierwszego z powołanych przepisów podnieść należy, iż przewidywał on tryb postępowania przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, a mianowicie nakładał on na organ restrukturyzacyjny obowiązek przekazania do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów projektu decyzji o zakończeniu restrukturyzacji zaległości podatkowych skarżącego K.J. i organ z obowiązku tego wywiązał się w sposób należyty. Projekt decyzji wraz ze stosowną informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego został doręczony Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w dniu [...] / k – 27v / za stosownym pismem przewodnim z dnia [...] / k – 27 /.
Nie ulega wątpliwości, iż na gruncie powołanego przepisu art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach, które mają się zakończyć decyzją w przedmiocie zakończenia restrukturyzacji, po otrzymaniu projektu tej decyzji od organu restrukturyzacyjnego miał obowiązek wydać opinię zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, a więc na warunkach wynikających z powołanej już ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców - w terminie 14 dni od dnia otrzymania projektu decyzji, a termin ten nie mógł być przedłużony. Taka regulacja uprawnia do wyrażenia poglądu, iż przewidziany w tym przepisie 14 dniowy termin ma charakter terminu zawitego.
Skoro więc ex lege nie mógł być on przedłużony, a nadto z mocy art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców / także wskazanego w postanowieniu o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego /, pomoc nie mogła być udzielona jedynie do czasu wydania opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania, to a contrario należy wyprowadzić wniosek, iż w sytuacji bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji do wydania opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – organ udzielający pomocy publicznej / tu: organ restrukturyzacyjny / nabywał prawo do jej przyznania bez zaopiniowania. Przyjęcie odmiennej interpretacji omawianej regulacji prowadziłoby do przerzucenia na przedsiębiorcę ujemnych konsekwencji bezczynności organu nadzorującego.
Zawieszenie zatem postępowania restrukturyzacyjnego na mocy postanowienia z dnia [...] do czasu wydania opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sytuacji gdy termin wydania tej opinii bezskutecznie upłynął z dniem [...] i z mocy art. 21 ust.2 / zdanie drugie / ustawy o restrukturyzacji nie mógł ulec przedłużeniu było w świetle przepisu art. 247§1 pkt.3 Ordynacji podatkowej, mającej w sprawie zastosowanie z mocy art. 9 ustawy o restrukturyzacji – z rażącym naruszeniem prawa.
Zestawienie bowiem normy przepisu art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji z treścią postanowienia o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego, jednoznacznie wskazuje, iż treść postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią obowiązującej regulacji prawnej zawartej w powołanym przepisie, a zatem stanowi nic innego jak jej zaprzeczenie.
W konsekwencji - rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, jak i postanowieniu je poprzedzającym należy uznać za wadliwe i wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co obliguje Sąd do jego uchylenia na podstawie art. 145§1 pkt.1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
Niezależnie od powyższego, w tym miejscu, Sąd uznaje za celowe wskazać, że od dnia 1 maja 2004r., to jest od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego, na mocy którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej i podlega wszelkim normom prawa wspólnotowego / z uwzględnieniem modyfikacji dotyczących tzw. okresów przejściowych, wynikających z Załącznika nr XII do art. 24 Aktu Przystąpienia będącego integralną częścią Traktatu Akcesyjnego /, bez potrzeby ich inkorporacji. Członkostwo w Unii Europejskiej oznacza także, iż od dnia 1 maja 2004r. na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe / unijne / z całym jego dotychczasowym dorobkiem. Prawo to stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku jego kolizji z ustawami państw członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności – regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika wprost z art. 91 ut.3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Dotyczy to także wspólnotowego prawa pomocy publicznej.
W sytuacji zatem, gdy w dniu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego, to jest [...], obowiązywało już prawo wspólnotowe, które zawierało kompleksową regulację w zakresie pomocy publicznej, to powinny mieć zastosowanie normy tam przewidziane / TWE, rozporządzenia i wytyczne Komisji Europejskiej /, niezależnie od tego, że w polskim porządku krajowym funkcjonowała jeszcze ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, albowiem swoją moc obowiązującą utraciła dopiero z dniem 31 maja 2004r. na podstawie art. 71 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej / Dz.U.Nr 123, poz. 1291 /.
Zaznaczyć należy, iż podstawowym aktem regulującym pomoc przyznawaną przez państwa członkowskie jest Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską / art. 87 – 89 /. Zgodnie z art. 88 ust.3 TWE Państwo Członkowskie ma obowiązek zgłosić każdy zamiar udzielenia pomocy i może jej udzielić dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji końcowej Komisji / o ile nie zastosowano zwolnień grupowych /. Nie ulega zatem wątpliwości, iż z dniem akcesji kompetencje organu nadzorującego pomoc publiczną należą do Komisji Europejskiej, a zatem Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po dniu 1 maja 2004r. utracił swoje kompetencje do wydawania opinii, także tych, o których mowa w art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji. Kwestię tą wyjaśniał zresztą w sposób radykalny ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, stanowiąc w art. 64, iż wszystkie postępowania toczące się przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie wydania opinii, które nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ulegają umorzeniu z mocy prawa. Tak więc po dniu akcesji wydawanie opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po dniu 1 maja 2004r. w trybie art. 21 ust.2 ustawy o restrukturyzacji stało się niemożliwe, co więcej należy uznać, iż nie ma on obecnie zastosowania.
Trafnie zwraca uwagę organ odwoławczy, iż aktualnie obowiązuje odmienny tryb opiniowania i notyfikacji pomocy na restrukturyzację. Jest on przewidziany w Rozdziale 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a podstawową różnicą jest, to, że to nie organ, a podmiot ubiegający się o pomoc występuje z wnioskiem o notyfikację / art. 12 i art. 13 ust.1 pkt.3 /.
Mając na uwadze procedurę notyfikacyjną celowe wydaje się zawieszenie z urzędu postępowania restrukturyzacyjnego do czasu ukończenia postępowania notyfikacyjnego / art. 201 §1 pkt.2 Ordynacji podatkowej /, po którym będzie możliwe jego podjęcie.
Wydając natomiast zaskarżone postanowienie organ odwoławczy nie zauważył, iż co do przesłanki zawieszenia wymienionej w postanowieniu z dnia [...] w opisanym wyżej stanie prawnym podjęcie postępowania restrukturyzacyjnego w ogóle byłoby niemożliwe.
Odnosząc się natomiast do tej części skargi, która zarzuca naruszenie przepisu art. 127 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania, stwierdzić trzeba, iż ostatecznie nie zasługuje on na uwzględnienie, aczkolwiek można się zgodzić ze skarżącym, iż mimo zarzutów odwołania wskazujących na naruszenie przepisów art. art. 120, 121 §1, 122 i 125§1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej nader ogólnikowo stwierdził, iż "analiza akt ich nie potwierdza" / str.3 in fine zaskarżonego postanowienia /. Nie jest to jednak takie uchybienie, które można by było zakwalifikować jako mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie / art. 145§1 pkt.1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /. Nadto, jak wynika in fine uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – organ odwoławczy powyższego sformułowania użył w kontekście stwierdzenia, iż organ restrukturyzacyjny pismem z dnia [...]. poinformował skarżącego o zaistniałych zmianach w procedurze udzielania pomocy po 1 maja 2004r.
Z przytoczonych wyżej względów nalazło orzec jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie z art. 200 w zw. z art. 205§2-§4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. z §2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu / Dz.U.Nr 212. poz.2075 /.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI