III SA/Wa 573/05

III SA/Wa 573/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogdan Lubiński
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Chustecka
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.), sędzia NSA Krystyna Chustecka, sędzia NSA Bogdan Lubiński, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005 r. sprawy ze skargi E. S.A. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości; 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) – dalej powoływanej jako ustawa restrukturyzacyjna, decyzją z dnia 19 grudnia 2002 r., określił "E." S.A. warunki restrukturyzacji, kwotę należności objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym, okres którego dotyczą, jak również wysokość opłaty restrukturyzacyjnej.
Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., znak: [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek Spółki z dnia 14 listopada 2002 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Zarządu PFRON wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego została ogłoszona upadłość Spółki, dlatego też, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, niniejsze postępowanie podlegało umorzeniu.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji. Strona zaskarżając wydaną decyzję wskazała, iż orzeczona wobec Spółki upadłość nie jest upadłością w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, lecz otwarciem postępowania układowego, co nie powoduje umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.
Minister Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu [...] instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, zgodnie z którym postępowanie restrukturyzacyjne umarza się w przypadku, gdy wobec przedsiębiorcy zostało wszczęte postępowanie likwidacyjne lub upadłościowe; w tym przypadku organ restrukturyzacyjny niezwłocznie wydaje decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego.
Minister Polityki Społecznej zauważył, iż z materiału dowodowego wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy, Sekcja dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych w L. ogłoszona została upadłość Polskiej Spółki Akcyjnej "E. " w G., dlatego też zgodnie z art. 21 ust. 3 w/w ustawy należało umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż ustawa restrukturyzacyjna nie odnosi się do "upadłości" lecz jako przesłankę umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego wskazuje wszczęcie postępowania upadłościowego. Zatem fakt, że wobec przedsiębiorcy Sąd ogłosił upadłość z możliwością zawarcia układu pozostaje bez wpływu na zakres dyspozycji ustawowej z ustawy o restrukturyzacji i wynikający z niej zakres obowiązków organu restrukturyzacyjnego.
W skardze z dnia 25 stycznia 2005 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 21 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego.
Skarżąca wskazała, iż do wykładni art. 21 ust. 3 powołanej ustawy, należało zastosować wykładnię celowościową, a ponadto przy jego wykładni powinno się wziąć pod uwagę art. 543 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawa upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60 poz. 535 ze zm.).
Zdaniem skarżącego organ odwoławczy oraz organ orzekający w sprawie restrukturyzacji pominęły istotne okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego tj.: informację o wykonaniu programu naprawczego stanowiącego załącznik do wniosku o restrukturyzację, sprawozdawczość finansową potwierdzającą poprawę sytuacji finansowej skarżącego, zaświadczenia o niezaleganiu z bieżącymi płatnościami publicznoprawnymi oraz zaświadczenia potwierdzające terminowe wynagradzanie pracowników.
W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu w trakcie trwającego postępowania restrukturyzacyjnego opartego na ustawie restrukturyzacyjnej obliguje organ restrukturyzacyjny do umorzenia postępowania oddłużeniowego na podstawie art. 21 ust. 3 powołanej powyżej ustawy.
Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, postępowanie restrukturyzacyjne umarza się również w przypadku, gdy wobec przedsiębiorcy zostało wszczęte postępowanie likwidacyjne lub upadłościowe; w tym przypadku organ restrukturyzacyjny niezwłocznie wydaje decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Przepis ten jednoznacznie stanowi o obowiązku umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego w przypadku wszczęcia wobec przedsiębiorcy postępowania upadłościowego.
Ustawa zawierająca ten przepis weszła w życie po siedmiodniowym vacatio legis w dniu 1 października 2002r., a więc w czasie, gdy obowiązywało stare rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe, wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 44 ust. 6 ówcześnie obowiązującej Konstytucji i ustawy z 15 marca 1934r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy (Dz. U. Nr 28, poz. 221). Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że celem upadłości w rozumieniu rozporządzenia z 1934r. była likwidacja majątku dłużnika. Procedura ta była uruchamiana w tych przypadkach, gdy nie było widoków na uzdrowienie przedsiębiorcy. Ustawodawca uchwalając ustawę restrukturyzacyjną, umorzenie postępowania z powodu ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 3) wiązał z upadłością, o której była mowa w rozporządzeniu, tj. zmierzającą do likwidacji majątku dłużnika. Nowa ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze weszła w życie w dniu 1 października 2003r., a więc po roku od dnia wejścia w życie ustawy restrukturyzacyjnej. W świetle art. 14 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż zostaliby zaspokojeni po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika, ogłasza się upadłość dłużnika z możliwością zawarcia układu. Natomiast w myśl art. 15 powołanej ustawy, w razie gdy brak jest podstaw do ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, ogłasza się upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika. Analizując zaprezentowane powyżej przepisy można powiedzieć, że na gruncie tej ustawy występują dwie formy upadłości. Pierwsza, to upadłość dłużnika z możliwością zawarcia układu, stosuje się ją w sytuacji, gdy jest szansa na zaspokojenie wierzycieli w większym stopniu, niż w upadłości zmierzającej do likwidacji majątku dłużnika. Druga, to właśnie upadłość mająca na celu likwidację majątku dłużnika.
Zdaniem Sądu, zasadna jest teza, że odpowiednikiem upadłości, o której mowa w art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej na gruncie nowego prawa upadłościowego jest upadłość zmierzająca do likwidacji majątku. Upadłość z możliwością zawarcia układu ma zupełnie inny charakter. Wynikiem tego postępowania jest zaspokojenie długów, ale też i umożliwienie upadłemu dalszego prowadzenia działalności, bez jego unicestwiania. Za równoległym prowadzeniem postępowania restrukturyzacyjnego i postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu opowiedział się A. Witosz w artykule: Restrukturyzacja spółek handlowych a upadłość z możliwością zawarcia układu (por. Pr. Spółek 2003/12/25 - t. 1 i 4). Autor stwierdził, że ustawodawca nie uregulował wprost kwestii wzajemnego stosunku postępowania restrukturyzacyjnego i postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu. Oznacza to, że ustawodawca dopuścił możliwość toczenia równolegle obydwu postępowań. Za dopuszczalnością wszczęcia postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu w trakcie prowadzenia jednego z procesów restrukturyzacyjnych przemawia wykładnia teleologiczna. Celem takim jest bez wątpienia zamysł ustawodawcy w postaci stworzenia szerokiego wachlarza takich zabiegów, które byłyby praktycznie użyteczne w obrocie gospodarczym.
Na szczególną uwagę podczas rozstrzygania zaistniałego sporu zasługuje treść art. 543 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Wynika z niej, że ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o "postępowaniu upadłościowym", rozumie się przez to postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku upadłego. Wydaje się, że przepis ten w sposób jednoznaczny stanowi, iż upadłość, o której mowa w art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, to upadłość obejmująca likwidację majątku. To, że art. 21 ust. 3 ustawy mówi o wszczęciu postępowania upadłościowego nie ma - zdaniem Sądu - większego znaczenia bowiem istotne jest to, że dotyczy on postępowania upadłościowego, a to oznacza, że należy do niego stosować normę wynikającą z art. 543 wyżej powołanej ustawy. Powiedzieć należy, iż przepis art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej stanowi przeszkodę do oddłużenia, gdy przedsiębiorca jest w stanie upadłości i nie ma szans na przetrwanie. Wobec powyższego skonstatować trzeba, że norma prawna stanowiąca podstawę do wydania zaskarżonej decyzji dotyczy upadłości obejmującej likwidację majątku i wszczęcie, które tak mocno akcentuje organ wydający decyzję, może dotyczyć wyłącznie tej formy upadłości. A skoro tak to należy stwierdzić, że art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej nie dotyczy upadłości z możliwością zawarcia układu. W takim przypadku brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.
Reasumując powyższe powiedzieć trzeba, że art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej nakazuje umorzenie postępowania oddłużeniowego jedynie w przypadku wszczęcia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika. Nie dotyczy zaś drugiej formy upadłości - postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.