III SA/WA 568/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-09-21
NSApodatkoweWysokawsa
VATzabezpieczeniepuste fakturykontrola celno-skarbowaOrdynacja podatkowaskarżony organsytuacja majątkowarozliczenia podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego VAT, uznając zasadność obaw organu o niewykonanie zobowiązania z uwagi na potencjalne wykorzystanie 'pustych faktur' i złą sytuację majątkową spółki.

Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w VAT za 2020 r. oraz jego zabezpieczenia na majątku. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i błędy w ocenie dowodów. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, opartą zarówno na analizie sytuacji majątkowej spółki, jak i na podejrzeniu wykorzystywania faktur dokumentujących nieistniejące transakcje ('puste faktury').

Sprawa dotyczyła skargi spółki B. sp. z o.o. s.k.a. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w B. określającą przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. oraz orzekającą o zabezpieczeniu tego zobowiązania na majątku spółki. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 33 § 1 i § 2, art. 187 § 1, art. 122, art. 121 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów, przekroczenie swobodnej oceny dowodów, brak pełnego zebrania i analizy materiału dowodowego oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 33 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Obawa ta wynikała z dwóch głównych przesłanek: po pierwsze, z analizy sytuacji majątkowej spółki, która wykazywała brak majątku gwarantującego zabezpieczenie, niską rentowność, a także nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych i brak złożonych sprawozdań finansowych; po drugie, z ustaleń kontroli celno-skarbowej wskazujących na prawdopodobieństwo, że spółka ujęła w ewidencjach faktury VAT wystawione przez powiązane ze sobą podmioty, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych ('puste faktury'). Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie zabezpieczenia ma odrębny charakter i organy mogą opierać się na uprawdopodobnieniu możliwości niewykonania zobowiązania, nie wymagając pełnego postępowania dowodowego. Sąd nie podzielił zarzutów spółki dotyczących wadliwości postępowania i błędnej oceny dowodów, wskazując, że kluczową przesłanką do wydania decyzji było uprawdopodobnienie posługiwania się 'pustymi fakturami' oraz analiza sytuacji majątkowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego może wynikać zarówno z sytuacji majątkowej podatnika, jak i z innych okoliczności, takich jak podejrzenie posługiwania się fakturami dokumentującymi nieistniejące transakcje ('puste faktury'). Postępowanie w sprawie zabezpieczenia nie wymaga pełnego postępowania dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 33 § § 1 i § 2

Ordynacja podatkowa

Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przed terminem płatności jest dopuszczalne, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań lub dokonuje czynności mogących utrudnić egzekucję. Zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej.

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie uprawniają do obniżenia podatku należnego.

Pomocnicze

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego może wynikać z sytuacji majątkowej podatnika oraz z podejrzenia posługiwania się 'pustymi fakturami'. Postępowanie w sprawie zabezpieczenia nie wymaga pełnego postępowania dowodowego. Faktury dokumentujące nieistniejące transakcje nie uprawniają do odliczenia podatku naliczonego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i błędów w ocenie dowodów. Twierdzenie, że organ nie wykazał uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego z powodu braku analizy sytuacji majątkowej i dowodów. Argument, że wysokie obroty spółki świadczą o jej zdolności do wykonania zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego puste faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych postępowanie w sprawie zabezpieczenia jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego nie można mówić w tym przypadku o klasycznym postępowaniu dowodowym i tradycyjnych dowodach

Skład orzekający

Jarosław Trelka

przewodniczący

Konrad Aromiński

członek

Radosław Teresiak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w VAT w przypadkach podejrzenia wykorzystania 'pustych faktur' oraz oceny sytuacji majątkowej podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli celno-skarbowej i zabezpieczenia zobowiązania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'pustych faktur' i ich konsekwencji w postaci zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Analiza sytuacji majątkowej jako przesłanki zabezpieczenia również stanowi ciekawy aspekt.

Zabezpieczenie VAT: Jak 'puste faktury' i zła kondycja finansowa mogą doprowadzić do blokady majątku firmy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 568/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Trelka /przewodniczący/
Konrad Aromiński
Radosław Teresiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
33 § 1 i § 2, 187, 122, 121, 191, 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Protokolant sekr. sąd. Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością s.k.a. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika oddala skargę
Uzasadnienie
W związku z prowadzoną kontrolą celno-skarbową, wszczętą w dniu [...] .01.2021 r. wobec B. Sp. z o.o. Spółki Komandytowo–Akcyjnej (dalej Skarżąca, Spółka, Strona) w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej Organ I instancji, NUCS) wydał decyzję z dnia [...] .04.2021 r., w której określił przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na majątku B. Sp. z o.o. Spółki Komandytowe - Akcyjnej przybliżonego zobowiązania w podatku od towarów i usług:
Decyzja doręczona została Stronie w dniu 12.05.2021 r.
Od powyższej decyzji w dniu 24.05.2021 r. Strona, złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji NUCS.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS lub Organ II instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał następujące okoliczności.
W dniu [...] .01.2021 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej dokonał blokady rachunków bankowych Strony. Blokada przedłużona została następnie na czas oznaczony nie dłuższy niż 3 miesiące, tj. do [...] .04.2021 r. Z posiadanych informacji wynikało, że Spółka może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego.
W toku kontroli celno-skarbowej ustalono, że Spółka została zarejestrowana w dniu 6.12.2013 r., uzyskała nr KRS: [...] , pod nazwą P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa. Zmiany w rejestrze nazwy firmy, pod która działa Spółka dokonano w dniu 15.01.2016r. na B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo Akcyjna. Kapitał Spółki wynosi [...] zł i składa się z [...] akcji zwykłych imiennych serii A o wartości nominalnej 100 zł. Komplementariuszem reprezentującym Spółkę jest aktualnie B. Spółka z o.o., prezesem zarządu komplementariusza jest A.K. . Przeważająca działalność B. Sp. z o.o. SKA według Polskiej Klasyfikacji Działalności jest działalność pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach (47.19.Z).
Dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług Spółka B. Sp. z o.o. SKA składała deklaracje VAT-7, szczegółowe dane zawarte w deklaracjach zawarte są na stronie 5 zaskarżonej decyzji. Wynika z nich, że Spółka w ciągu 11 miesięcy 2020 r. wykazała nabycia na poziomie 56 539 259,00 zł, zaś nabycia (wewnątrzwspólnotowe oraz krajowe) na poziomie 25 600 530,00 zł. Mimo znacznej wartości deklarowanych dostaw, Spółka nie wykazała w okresie objętym kontrolą za okres styczeń - listopad 2020 r. podatku do wpłaty, deklarując w poszczególnych miesiącach wyłącznie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Mając na uwadze wartość deklarowanych nabyć na poziomie ponad dwukrotnie wyższym od deklarowanych dostaw (co przy ustaleniu wyniku finansowego powinno wygenerować wysoką stratę), szczegółowej analizie podczas kontroli poddano dane zwarte w plikach JPK_KR (zawierającego informacje z ksiąg rachunkowych) przekazanym na żądanie kontrolujących oraz w składanych przez Spółkę plikach JPK_VAT, zawierających informacje o stronach transakcji (dostawach i odbiorach), otrzymywanych i wystawionych fakturach VAT, oraz wynikających z nich wartościach nabyć i dostaw oraz podatku naliczonego i należnego. Wynika z nich, że za okres od stycznia 2020 r. do listopada 2020 r. Spółka wykazała, w części dotyczącej nabyć, faktury wystawione przez podmioty. Wartości wynikające z JPK_VAT zgodne są z wartościami wykazanymi przez Spółkę w złożonych deklaracjach. Z sytemu VIES wynika, że Spółka zadeklarowała nabycia wewnątrzwspólnotowe od A. GmbH ([...] ) w wysokości 12 085 min zł oraz od E. BV ([...] ) w wysokości 1 303 min zł i od łotewskiego podatnika C. ([...] ) wysokości 0,681 min zł. Dla numeru [...] nabycia Spółki nie zostały potwierdzone w systemie VIES, wykazane zostały natomiast dostawy do Spółki od A. GmbH zarejestrowanej pod innym numerem ([...] ) - z opisu podatnika w systemie VIES wynika, że pod tym numerem A. GmbH zarejestrowana jest jako przedstawiciel podatkowy. Z zestawienia faktur dokumentujących nabycia, raportu o transakcjach z podatnikami z Unii Europejskiej wynika, że Spółka zadeklarowała wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów od niemieckiego podatnika A. Gmbh ([...]).
Ze zgromadzonego w trakcie kontroli celno - skarbowej materiałów wynika, że Spółka poza podatkiem naliczonym przysługującym jej do doliczenia z tytułu nabyć wewnątrz wspólnotowych (po wcześniejszym ich opodatkowaniu), obniżyła podatek należny również o podatek naliczony wynikających z faktur wystawionych przede wszystkim przez spółki: N. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., B. Sp. z O.O., M. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o.
Faktury wystawiane przez ww. podmioty dotyczą fakturowania usług czy kontraktów, które miałby być wykonywane w oparciu o zawarte umowy. Kontrolowana Spółka przestawiła zawarte w grudniu 2019 r. umowy z M. , M. , B. , N. , A. [...] A.K. . Umowy, co do zasady są tożsame, co do treści i zakresu umówionych usług, różnią się jedynie wysokością wynagrodzenia. Przedmiotem umówionych usług jest: badanie rynku w zakresie sprzedaży towarów handlowych pochodzących z krajów Azji Wschodniej oraz działania marketingowe zmierzające do nawiązania współpracy w zakresie sprzedaży przez zleceniodawcę. Analiza danych z JPK_VAT złożonych przez Skarżącą, przeprowadzona przez kontrolujących wskazuje, że faktury o największych łącznych wartościach były wystawione przez M. Sp. z o.o. , B. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o. W związku z brakiem sporządzonego sprawozdania finansowego za 2020 r. (informacja z pisma Strony z dnia 25.02.2021 r.) nie wiadomo jak ujmowano rozliczenia między okresowe kosztów przy ustalaniu wyniku finansowego. Ujęcie tej pozycji ma zasadniczy wpływ na prezentację w księgach rachunkowych rentowności transakcji zawieranych przez B. Sp. z o.o. SKA. Ponadto w oparciu o dane z KRS w trakcie kontroli ustalono, że podmioty świadczące usługi były ze sobą powiązane osobowo, poprzez osoby sprawujące w nich zarząd.
Zdaniem Organu pierwszej instancji, zebrany w kontroli materiał dowodowy, wskazuje że Spółka ujęła w ewidencjach podatkowych faktury VAT, na których jako wystawca widnieją powiązane ze sobą osobowo podmioty: N. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., B. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., a które to faktury z dużym prawdopodobieństwem nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Tym samym B. Sp. z o.o. SKA mogła być uczestnikiem procederu polegającego na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, zgodnie z art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2021 r. poz. 685). Okoliczność ta ma wpływ na wysokości deklarowanych przez B. Sp. z o.o. SKA zobowiązań podatkowych, gdyż faktury te nie mogą stanowić podatku do obniżenia podatku należnego.
W celu ustalenia przesłanek do dokonania zabezpieczenia na majątku zobowiązanego organ podatkowy dokonał analizy sytuacji majątkowej B. Sp. z o.o. SKA.
Jak wynika z danych dotyczących stanu majątkowego B. Sp. z o.o. SKA, Spółka nie posiada majątku gwarantującego zabezpieczenie wyżej określonych zobowiązań. W Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych nie znaleziono nieruchomości, brak także ruchomości w postaci własnych środków transportu co potwierdził wydruk z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Adresy wskazane organom podatkowym jako adresy: rejestracyjny oraz prowadzenia działalności dotyczą pomieszczeń wynajmowanych od innych podmiotów.
Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, tj. na najniższym wymaganym prawem poziomie.
Spółka nie wykazała nabyć środków trwałych w złożonych deklaracjach VAT-7.
Wśród operacji realizowanych za pośrednictwem rachunku bankowego nie stwierdzono wypłaty wynagrodzeń, ani przelewów składek do ZUS, co oznacza, że Spółka nie zatrudnia pracowników.
Z historii na rachunkach bankowych wynika, że zobowiązania podatkowe regulowane były przez spółkę z opóźnieniem. Z zestawiania obrotów i sald wygenerowanych z przekazanego przez kontrolowaną Spółkę pliku JPK_KR wynika, że spółka utrzymuje wysoki stan nieuregulowanych należności odbiorców i zobowiązań wobec dostawców.
B. Sp. z o.o. SKA według zmianek w KRS nie złożyła za 2019 r. i 2020 r., sprawozdania finansowego, ostatnie złożone sprawozdanie finansowe dotyczy 2017 r. (data złożenia 15.01.2019 r.).
Spółka nieprawidłowo prezentuje w księgach rachunkowych koszty nabycia usług, a co za tym idzie swoją sytuację finansową. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT- 8 za 2019 r. wykazała stratę w wysokości 117 173 zł, przy przychodach w wysokości 34 440 435,46 zł oraz kosztach uzyskania przychodu 34 557 608,29 zł, za 2018 r. wykazała dochód w wysokości 57 350,00 zł, przy przychodach w wysokości 44 897 781,00 zł oraz kosztach uzyskania przychodów 44 834 413,00 zł. Za rok 2020 Strona nie złożyła zeznania CIT-8. Z przedstawionych danych wynika, że sytuacja Spółki uległa pogorszeniu (strata w działalności gospodarczej), która prowadzi do trudności w realizowaniu przewidywanych kwot zobowiązań podatkowych.
Ponadto w okresie od stycznia 2019 r. do listopada 2020 r. Spółka w składanych deklaracjach VAT- 7 tylko trzykrotnie wykazał podatek do zapłaty (styczeń - marzec 2019 r.) w pozostałych miesiącach wykazywała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. Zobowiązanie podatkowe, mimo relatywnie niewielkich kwot w stosunku do osiągalnych obrotów wpłacane były po terminie tytułem VAT za grudzień 2018 r. - wpłata 14.02.2019 r. w kwocie 9 119,00 zł, za styczeń 2018 r., korekta z dnia 25.03.20219 r. wpłata 30.04.2019 r. kwota 35 408,60 zł, za luty 2019 r. wpłata w dniu 30.04.2019 r. - kwota 60 641,60 zł. Łączna wartość dostaw wykazanych w deklaracjach VAT-7 przez Skarżącą w okresie styczeń - grudzień 2019 r. wynosiła 34 017 821,00 zł, zaś wartość nabyć 64 119 629,00 zł, w tym 28 663 901,00 zł wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów. Nabycia B. Sp. z o.o. SKA wynoszą prawie dwukrotność wartości dostaw.
Zdaniem Organu II instancji, powyższa analiza wykazuje, iż sytuacja finansowa Spółki jest zła, a przewidywana kwota zobowiązania podatkowego znacznie przewyższa jej możliwości płatnicze.
W ocenie DIAS w świetle akt sprawy, obawę niewykonania przez B. Sp. z o.o. SKA zobowiązania podatkowego stanowi m.in.
• brak nieruchomości, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej oraz brak rzeczy ruchomych, które mogłyby być przedmiotem zastawu skarbowego;
• wysokość generowanych przez Stronę dochodów daje podstawę do stwierdzenia, że nie zaspokoi ona przewidzianych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług;
• charakter uchybień tj. obniżenie podatku należnego do zapłaty poprzez odliczanie od podatku należnego podatku naliczonego wynikającego z faktur, które mogły nie odzwierciedlać rzeczywistych zdarzeń gospodarczych;
• stwierdzone w trakcie prowadzonej kontroli podatkowej nieprawidłowości w rozliczeniach podatku od towarów i usług mogą świadczyć o nieprawidłowym i nierzetelnym prowadzeniu przez Stronę ewidencji dla celów podatkowych.
Skargą wniesioną w dniu 27 stycznia 2022 r. Strona wniosła o uchylenie decyzji DIAS, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 33 § 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 1325 ze zm., dalej O.p.) wskutek wadliwego zastosowania ww. przepisów prawa w sytuacji, w której stan faktyczny sprawy wskazywał, iż powołane wyżej przepisy prawa nie powinny zostać zastosowane;
2. art. 187 § 1, art. 122, art. 121 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4, O.p., poprzez przekroczenie prawa do swobodnej oceny dowodów, brak pełnego zebrania i prawidłowej analizy materiału dowodowego oraz poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w sprawie jest decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie określenia oraz dokonania zabezpieczenia na majątku B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowo - Akcyjnej, przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji.
Wyjaśniając materialnoprawne podstawy orzekania w tej sprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 i § 2 O.p. zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zabezpieczenia w okolicznościach ww. można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji m.in. określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organ podatkowy ma obowiązek określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, oraz dokonać obliczenia i określenia kwoty odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania tej decyzji. (por. wyrok z dnia 31 maja 2022 r. NSA (I FSK 42/22). W niniejszej sprawie organy dokonały ww. ustaleń.
Zgodnie z przywołaną regulacją prawną zawartą w art. 33 § 1 i 2 O.p, przesłanką zabezpieczenia jest tylko i wyłącznie uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych wskazówką istnienia "obawy braku zapłaty zobowiązania podatkowego" może być sytuacja majątkowa podatnika świadcząca o tym, że nie dysponuje on odpowiednimi aktywami dla uiszczenia ewentualnego podatku dobrowolnie lub przymusowo, jak również rzetelność podatnika w wywiązywaniu się ze zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2022 r. II FSK 1437/21).
Podkreślić więc należy, że instytucja zabezpieczenia ewentualnych zobowiązań podatkowych może być stosowana nie tylko do podatników znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej. Uzasadnienie dla "obawy braku zapłaty zobowiązania podatkowego" może wynikać również z innych okoliczności wskazanych przez organ podatkowy a nie związanych z sytuacją majątkową podatnika.
Ponadto zwrócić również należy uwagę, że postępowanie w sprawie zabezpieczenia ewentualnych zobowiązań podatkowych jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego posiadającym specyfikę w zakresie gromadzenia dowodów i ich oceny. W postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych organy podatkowe mogą wykazywać ziszczenie się przesłanek ustawowych zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, a także w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodobniające możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego, przy czym nie można mówić w tym przypadku o klasycznym postępowaniu dowodowym i tradycyjnych dowodach. Ocenę, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2022 r. (I FSK 742/18).
W konsekwencji, w postępowaniu tym, co ma istotne znaczenie w kontekście podniesionych przez Skarżącego zarzutów, organ podatkowy w szczególności nie ocenia "dobrej wiary" podatnika posługującego się "pustymi fakturami" oraz nie przeprowadza kompletnego (zupełnego) postępowania dowodowego – jak w przypadku postępowań wymiarowych. Zadaniem organu jest wskazanie okoliczności które uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania podatkowego.
Przechodząc do podstawowej kwestii w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego przez Skarżącego wynika z dotychczasowych ustaleń procesowych organów. Po pierwsze, zebrane w sprawie dowody mogą wskazywać, że Spółka ujęła w ewidencjach podatkowych faktury VAT, na których jako wystawca widnieją powiązane ze sobą osobowo podmioty - wskazane w skarżonej decyzji - a wystawione przez nie faktury z dużym prawdopodobieństwem nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Tym samym B. Sp. z o.o. SKA mogła być uczestnikiem procederu polegającego na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, zgodnie z art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Po drugie, co należy podkreślić, jak wynika z akt sprawy, w dniu 19.01.2021 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej dokonał blokady rachunków bankowych B. Sp. z o.o. SKA na okres 72 godzin. Blokada przedłużona została następnie na czas oznaczony nie dłuższy niż 3 miesiące, tj. do[...] .04.2021 r.
Zatem dotychczasowe ustalenia procesowe wskazują, że Skarżący mógł rozliczyć podatek VAT wynikający z tzw. "pustych faktur", czyli faktur nie dokumentujących rzeczywistego przebiegu transakcji. Oczywiście okoliczność ta będzie przedmiotem postępowania wymiarowego, które ostatecznie przesądzi, czy Skarżący miał prawo do odliczenia podatku naliczonego.
W judykaturze nie budzi jednak wątpliwości fakt, że do powodów, których zaistnienie może rodzić obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, należy także okoliczność dokonania przez podatnika obniżenia podatku należnego VAT na podstawie fikcyjnych faktur. (wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r. (I FSK 2613/21).
Zatem w ocenie Sąd przypuszczenie, że podatnik był uczestnikiem procederu polegającego na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, uzasadnia zabezpieczenie wykonania zobowiązania. (por. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2022 r. (I SA/Po 1059/21).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego jest, zgodnie z art. 33 § 1 O.p., trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Jeżeli zatem podatnik rozliczał VAT na podstawie m.in. "pustych faktur", to jego zobowiązanie podatkowe powstałe z mocy prawa przez cały ten okres było zaniżone. Zatem należy stwierdzić, że trwale nie uiszczał zobowiązań podatkowych powstałych w określonej prawidłowej wysokości z mocy prawa. (por. także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 kwietnia 2022 r. I SA/Rz 147/22).
Na powyższą okoliczność jako przesłankę uzasadniającą zastosowanie instytucji zabezpieczenia wskazywał również Trybunał Konstytucyjny w przywołanym przez organ odwoławczym w wyroku z dnia 08.10.2013 r. sygn. akt SK 40/12.
Sąd w niniejszym składzie w całości podziela i czyni swoimi powyższe poglądy.
Konstatując, w ocenie Sądu organy w skarżonej decyzji wykazały, że prawdopodobne jest, iż faktury otrzymane przez Skarżącego od wskazanych w skarżonej decyzji podmiotów mogą dokumentować czynności, które nie zostały wykonane. Posługiwanie się "pustymi fakturami" stanowi z kolei – uzasadnienie dla obawy, że przyszłe zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane.
Odnoszą się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, że powodem wydania skarżonej decyzji była znaczna wysokość przybliżonej wartości zobowiązań podatkowych. Zasadniczym powodem wynikającym ze skarżonej decyzji a zarazem przesłanką wskazującą na uzasadnioną obawę niewykonania przyszłego zobowiązania podatkowego było uprawdopodobnienie okoliczności posługiwania się przez Skarżącą "pustymi fakturami".
Jak wskazano w niniejszym uzasadnieniu, w ocenie Sądu, organy wykazały istnienie przesłanek uzasadniających dokonanie zabezpieczenia ewentualnych zobowiązań podatkowych oraz dokonały analizy sytuacji majątkowej. W tym kontekście zauważyć należy, że również w skardze Skarżący nie wskazuje konkretnego majątku a jedynie przywołuje okoliczność osiągania wysokich obrotów. Słusznie zatem organ podnosi, że środki finansowe oraz towary stanowią szybko zbywalne aktywa które nie zapewniają gwarancji wykonania ewentualnego zobowiązania podatkowego.
Końcowo Sąd nie podziela również stanowiska Skarżącej, że "brak zebrania dowodów i brak odniesienia w skarżonej decyzji do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej ma zasadnicze znaczenie dla zaistnienia wadliwości tej decyzji, gdyż braki te uniemożliwiają twierdzenie, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Organ odwoławczy nie wykazał i nie próbował wykazać (czy też nawet uprawdopodobnić), że powołane okoliczności (rzekome nieuiszczanie zobowiązań podatkowych i zbywanie majątku) mogą udaremnić czy utrudnić egzekucje lub też skutkować obawą niewykonania zobowiązań podatkowych. Skarżona decyzja wydana więc została w tych okolicznościach z naruszeniem art. 187 § l.art. 122, art. 121 § l,art. 191 i art. 210 § 4 uop. Skutkiem naruszenia ww. przepisów prawa procesowego było naruszenie przepisów prawa wynikających z art. 33 § 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 2 uop".
Jak była już o tym mowa, uzasadniona obawa, że nie zostanie wykonane przyszłe zobowiązanie podatkowe może wynikać także z innych okoliczności niż tylko sytuacja majątkowa podatnika. W niniejszej sprawie powyższe obawa wynika, wbrew stanowisku Skarżącego, zarówno z Jego sytuacji majątkowej jak i z prawdopodobnej okoliczności posługiwania się "pustymi fakturami".
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI