III SA/WA 567/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki S. sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające zgody na wypłatę środków z rachunku bankowego zajętego w celu zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Spółka wnioskowała o zwolnienie środków na wynagrodzenia pracowników oraz zapłatę zobowiązań podatkowych i ZUS. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zgody, uznając ryzyko dla budżetu za istotne i wskazując na brak innego majątku spółki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz uniemożliwienie dysponowania środkami. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uchylił zaskarżone postanowienie. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie istotnej wady procesowej polegającej na błędnym pouczeniu spółki o braku prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Sąd, odwołując się do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, uznał, że postanowienie wydane na podstawie art. 166a § 2 u.p.e.a. powinno podlegać kontroli administracyjnej i że spółce przysługiwało prawo do zażalenia. Błędne pouczenie skutkowało pozbawieniem spółki prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Sąd podkreślił, że nie mógł oceniać meritum sprawy, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności i roli sądu jako kontrolera legalności działań administracji. W związku z tym, nakazał organowi I instancji wydanie postanowienia z prawidłowym pouczeniem o środkach odwoławczych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że błędne pouczenie strony o braku prawa do środka zaskarżenia nie może jej szkodzić, a sąd powinien zapewnić możliwość skorzystania z przysługujących jej praw procesowych, nawet jeśli wymaga to uchylenia postanowienia organu i nakazania prawidłowego pouczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wypłaty środków z zajętego rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale ogólna zasada dotycząca błędnego pouczenia ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie wyrażenia zgody na wypłatę środków z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego podlega zaskarżeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to rodzi istotne skutki prawne i powinno podlegać kontroli administracyjnej, a na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych służy zobowiązanemu zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 166a § 2 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym jest odpowiednikiem art. 13 § 1 u.p.e.a. dotyczącego zwolnienia z egzekucji, a zgodnie z art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w tej sprawie służy zażalenie. Odesłanie do przepisów działu I u.p.e.a. (art. 166b) uzasadnia stosowanie art. 13 § 2.
Czy błędne pouczenie strony o braku prawa do zażalenia może skutkować uwzględnieniem skargi do sądu administracyjnego mimo niewyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, a sąd powinien rozstrzygnąć sprawę wyrokiem, nakazując organowi prawidłowe pouczenie, aby zapewnić realizację uprawnień procesowych strony.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 112 k.p.a. (stosowany na mocy art. 18 u.p.e.a.) stanowiący, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie. Odrzucenie skargi w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa i mogłoby uczynić ochronę prawną iluzoryczną. Sąd zastosował analogię do art. 13 § 2 i art. 17 u.p.e.a. i uznał, że właściwą formą rozstrzygnięcia jest wyrok uchylający postanowienie.
Przepisy (21)
Główne
u.p.e.a. art. 166a § § 1-3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis nie określa przesłanek pozytywnej decyzji w sprawie wyrażenia zgody na wypłatę z zajętego rachunku bankowego; decyzja ma charakter uznaniowy. Dokumenty muszą świadczyć o konieczności poniesienia wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Organ musi wziąć pod uwagę możliwość zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 166b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I.
u.p.e.a. art. 13 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny może zwolnić z egzekucji składniki majątkowe zobowiązanego ze względu na jego ważny interes.
u.p.e.a. art. 13 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych służy zobowiązanemu zażalenie.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 18
Kodeks postępowania administracyjnego
W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.
k.p.a. art. 124 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie powinno zawierać oznaczenie organu, datę, stronę, podstawę prawną, rozstrzygnięcie, pouczenie o trybie zaskarżenia oraz podpis.
k.p.a. art. 124 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego.
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
Błędne pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Traktat o UE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
Karta praw podstawowych art. 41
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
u.k.a.s. art. 45 § § 2
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne pouczenie strony o braku prawa do zażalenia, co narusza przepisy k.p.a. i Konstytucji RP. • Postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zwolnienia z zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia na podstawie art. 13 § 2 u.p.e.a. stosowanego odpowiednio.
Godne uwagi sformułowania
W ocenie Sądu w sprawie doszło do błędnego przyjęcia stanowiska o niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zwolnienia z zabezpieczenia wierzytelności pieniężnej. • Przyjęcie odmiennego stanowiska stanowiłoby przyzwolenie na niekontrolowaną uznaniowość organu w tym zakresie, która w istotny sposób ma wpływ na majątek zobowiązanego. • Błędne pouczenie strony o braku prawa do zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. • Nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa byłoby odrzucenie skargi wskutek uznania, że spółka nie mogła złożyć skargi do sądu, bowiem nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji.
Skład orzekający
Dariusz Czarkowski
sprawozdawca
Konrad Aromiński
przewodniczący
Maciej Kurasz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że błędne pouczenie strony o braku prawa do środka zaskarżenia nie może jej szkodzić, a sąd powinien zapewnić możliwość skorzystania z przysługujących jej praw procesowych, nawet jeśli wymaga to uchylenia postanowienia organu i nakazania prawidłowego pouczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wypłaty środków z zajętego rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale ogólna zasada dotycząca błędnego pouczenia ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe pouczenie strony o jej prawach procesowych i jak błąd organu może prowadzić do uchylenia jego decyzji, nawet jeśli meritum sprawy nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.
“Błąd organu w pouczeniu o prawach strony doprowadził do uchylenia decyzji – lekcja z postępowania egzekucyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 552 543 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.