III SA/Wa 533/24

III SA/Wa 533/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński /sprawozdawca/
Maciej Kurasz /przewodniczący/
Marta Sarnowiec-Cisłak
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1084/24 - Wyrok NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 13 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), asesor WSA Marta Sarnowiec-Cisłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod zajęcia zabezpieczającego składnika majątkowego oddala skargę.
Uzasadnienie
B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. k. z siedzibą w W. (dalej: "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Organ" lub "Dyrektor IAS") z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2023 r., wydane w przedmiocie odmowy zwolnienia spod zabezpieczenia składnika majątkowego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadzi do majątku B. Sp. z o.o. [...] Sp. k. postępowanie zabezpieczające na podstawie własnego zarządzenia zabezpieczenia z 30.12.2021 r. nr [...], wystawionego w celu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 4/2021 r. do 11/2021 r., w łącznej kwocie należności głównej 5.117.025 zł plus odsetki w wysokości 60.540 zł. Jako podstawę prawną zabezpieczonych należności wskazano decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...].12.2021 r. nr [...].
Zawiadomieniem o zabezpieczeniu nr [...] z 31.12.2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienie wraz z zarządzeniem zabezpieczenia doręczono Spółce 31.12.2021 r., tego samego dnia otrzymał je również Bank.
Pismem z 8.01.2022 r. Bank poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków, a następnie w dniach: 14.01.2022 r., 20.01.2022 r., 10.02.2022 r., 18.03.2022 r. i 31.05.2022 r., przekazał na konto depozytowe organu egzekucyjnego środki w łącznej wysokości 2.844.178,63 zł, celem realizacji dokonanego zabezpieczenia.
Zawiadomieniem z 10.06.2022 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. dokonał zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej w C. Sp. z o.o. Ww. zawiadomienie doręczono Zobowiązanej 15.06.2022 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał je 5.07.2022 r. C. Sp. z o.o. 13.07.2022 r. przekazała na konto depozytowe organu egzekucyjnego środki w łącznej wysokości 1.631.033,42 zł.
Pismem z 3.03.2023 r. (uzupełnionym pismem z 4.05.2023 r.), Strona wniosła na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 166b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), o zwolnienie spod zabezpieczenia środków pieniężnych w łącznej kwocie 180.771 zł, celem uregulowania zaległości podatkowych z w podatku od towarów i usług za maj i sierpień 2022 r.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] października 2023 r. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia zgromadzonych na rachunku depozytowym środków pieniężnych w kwocie 180.771 zł.
Pismem z dnia 21.11.2023 r. Strona wniosła zażalenie.
Dyrektor IAS, postanowieniem z [...] grudnia 2023 r., utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zwolnienie z zabezpieczenia składnika majątkowego ma charakter fakultatywny i wprowadza po stronie organu prawo, a nie obowiązek zastosowania ulgi w postaci czasowego lub bezterminowego zwolnienia z zabezpieczenia części lub całości składników majątkowych zobowiązanego. Organ działa zatem w ramach tzw. uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku.
Jak podkreślono, zastosowanie instytucji zwolnienia z zabezpieczenia określonego składnika majątkowego jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy możliwe jest zabezpieczenie roszczeń wierzyciela z innego składnika majątkowego zobowiązanego. Uregulowana w art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. instytucja, nie może prowadzić do sytuacji, w której postępowanie zabezpieczające okaże się bezskuteczne.
Organ wyjaśnił, że postępowanie zabezpieczające pełni funkcję pomocniczą w postępowaniu egzekucyjnym i toczy się przed jego wszczęciem. Zmierza ono do zapewnienia realizacji w przyszłości, w drodze postępowania egzekucyjnego, roszczeń wierzyciela. Postępowanie zabezpieczające gwarantuje skuteczność działań organów państwa ustanawiających w aktach normatywnych i administracyjnych obowiązki swoich obywateli, o ile istnieją uzasadnione podstawy, że ich realizacja jest zagrożona.
W ocenie Organu, podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej, Spółka powinna mieć na uwadze ryzyko, jakie niesie za sobą prowadzenie tej działalności oraz brać pod uwagę wszelkie czynniki mogące utrudniać jej prowadzenie. Rolą Spółki jest bowiem racjonalne gospodarowanie środkami i ich pełne wykorzystanie.
Z dokonanej analizy realizacji zastosowanych środków zabezpieczających wynika, że kwota objęta zarządzeniem zabezpieczenia z 30.12.2021 r. nr [...] nie została w pełni zabezpieczona. Przez 1 rok i 5 miesięcy nie zostały na konto depozytowe organu egzekucyjnego przekazane żadne środki finansowe tytułem realizacji zastosowanych środków zabezpieczających. Ostatnie bowiem kwoty przez [...] S.A. zostały przekazane - 31.05.2022 r., natomiast przez C. Sp. z o.o. -13.07.2022 r. Spółka nie reguluje bieżących zobowiązań podatkowych. Dodatkowo Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadzą do majątku Spółki postępowania egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania zaległości z tytułu: podatku dochodowego od osób prawnych za: 2021 r. i 2022 r., podatku od towarów i usług za: marzec, maj czerwiec i sierpień 2022 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2022 r., w łącznej kwocie należności głównej 2.165.081,21 zł plus odsetki.
Dyrektor IAS, znajdujące się na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego środki finansowe są na chwilę obecną jedynym możliwym sposobem zabezpieczenia roszczeń wierzyciela. Spółka nie wykazała natomiast żadnego innego składnika majątkowego z którego można by było w sposób skuteczny prowadzić postępowanie zabezpieczające.
Zdaniem Organu, Spółka nie wykazała przesłanki "ważnego interesu", o której mowa w art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Spółka nie wykazała również żadnego alternatywnego sposobu zabezpieczenia należności objętych zarządzeniem zabezpieczenia z 30.12.2021 r. Przychylenie się więc do wniosku i zwolnienie z zabezpieczenia środków pieniężnych we wnioskowanej kwocie równałoby się z niemożnością zabezpieczenia wykonania obowiązku objętego ww. zarządzeniem zabezpieczenia. Skutkowałoby to bezskutecznością zabezpieczenia, co byłoby sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego.
Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu z 21.11.2023 r. zarzutu błędnego prowadzenia postępowania, poprzez zabezpieczenie decyzją z [...].12.2021 r. (nr [...]) dodatkowych kwot zobowiązania podatkowego Organ wyjaśnił, że powyższa kwestia nie może być rozpatrywana w ramach złożonego przez Spółkę wniosku z art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Wykracza bowiem poza zakres tego postępowania. W postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem, jakim jest postępowanie podatkowe. Prowadziłoby to do traktowania organu egzekucyjnego jako swoistej trzeciej instancji rozpatrującej sprawę podatkową. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego zabezpieczeniu.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sformułowano żądanie uchylenia postanowienia Dyrektora IAS i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., a także zobowiązanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 145a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, do wydania w określonym terminie postanowienia o zwolnieniu spod zabezpieczenia składnika majątkowego. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, tj.: art. 13 § 1 w zw. z art. 166b i z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 170 P.p.s.a. przez: przekroczenie granic uznania administracyjnego i wydanie postanowienia nieuwzględniającego interesu społecznego i słusznego interesu Spółki, w tym w szczególności pominięcie wskazania i oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 247/23, oraz wykreowanie pozanormatywnej przesłanki zwolnienia polegającej na konieczności wykazania "innego składnika majątkowego z którego można by było w sposób skuteczny prowadzić postępowanie zabezpieczające", a w konsekwencji odmowę zwolnienia z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego środków pieniężnych w łącznej kwocie 180.771 zł, celem uregulowania zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za maj i sierpień 2022 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2023 r. dotyczące odmowy zwolnienia spod zabezpieczenia składnika majątkowego Skarżącej.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia oceny, czy uzasadnione było stanowisko Organu, odmawiające zwolnienia spod zabezpieczenia środków
finansowych Skarżącej znajdujących się na koncie depozytowym organu podatkowego na zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów u usług.
Zdaniem organu podatkowego, znajdujące się na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego środki finansowe są na chwilę obecną jedynym możliwym sposobem zabezpieczenia roszczeń wierzyciela, ponadto za istotny uznano zabezpieczenie roszczeń wierzyciela podatkowego. Nie zaistniał również ważny interes zobowiązanego ubiegającego się o zwolnienie z interesem wierzyciela.
Zdaniem strony skarżącej doszło przekroczenie granic uznania administracyjnego i wydanie rozstrzygnięcia nieuwzględniającego jej interesu społecznego i słusznego interesu Spółki.
W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać organowi.
Za niezasadny zatem należy uznać zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a., który stanowił podstawę prawną rozpoznania wniosku Skarżącej o zwolnienie z zabezpieczenia części środków pieniężnych.
Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przez zwolnienie spod egzekucji należy rozumieć niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego - art. 1a pkt 21 u.p.e.a.
Celem instytucji zwolnienia z egzekucji jest eliminowanie sytuacji zmierzających do wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości. Pozwala ona na zmniejszenie uciążliwości egzekucji wówczas, gdy ta jest prowadzona ze składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego. W tym zakresie należy mieć jednak na uwadze, że uciążliwość egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o zwolnieniu z egzekucji, ponieważ istotą postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. Egzekucja jest następstwem zaniechania przez podmiot zobowiązany dobrowolnej zapłaty ciążącej na nim należności. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem z jednej strony skuteczne, z drugiej zaś organ winien stosować środki, które zostały przewidziane w ustawie, winien też brać pod uwagę, aby były one jak najmniej uciążliwe dla dłużnika.
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu" zobowiązanego. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 789/08).
Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji (ale również z zabezpieczenia – dopisek Sądu) nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Należy przyjąć, że skoro ustawodawca nie zabezpiecza obecnie interesów wierzyciela, uzależniając od jego zgody możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji, to okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela. W szczególności niemożność zaspokojenia wierzyciela może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego. W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (zob. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474).
Dodać należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427).
To zaś oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ orzekający w sprawie wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowo-administracyjnej w ograniczonym zakresie (wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2014 r., I SA/Gl 167/14; CBOSA).
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku prawidłowego wyjaśnienia interesu społecznego i słusznego interesu Spółki a w istocie ważnego interesu zobowiązanego w sprawie, na co wskazuje treść art. 13 § 1 u.p.e.a.
Organ podjął polemikę ze Stroną i odniósł się do podstaw jej wniosku o zwolnienia z zabezpieczania składnika majątkowego.
Strona przede wszystkim pomija charakter postępowania zabezpieczającego, które to pełni funkcję pomocniczą w postępowaniu egzekucyjnym i toczy się przed jego wszczęciem. Zmierza ono do zapewnienia realizacji w przyszłości, w drodze postępowania egzekucyjnego, roszczeń wierzyciela. Co istotne postępowanie zabezpieczające gwarantuje skuteczność działań organów państwa ustanawiających w aktach normatywnych i administracyjnych obowiązki swoich obywateli, o ile istnieją uzasadnione podstawy, że ich realizacja jest zagrożona. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu odniósł się do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, jak również uargumentował zasadność odmowy zwolnienia z zabezpieczania składnika majątkowego. Podkreślił przy tym, że Skarżąca nie reguluje bieżących zobowiązań podatkowych. Dodatkowo Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadzą do majątku Strony postępowania egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania zaległości z tytułu: podatku dochodowego od osób prawnych za: 2021 r. i 2022 r., podatku od towarów i usług za: marzec, maj czerwiec i sierpień 2022 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2022 r., w łącznej kwocie należności głównej 2.165.081,21 zł. Co więcej sama kwota objęta zarządzeniem zabezpieczenia z 30.12.2021 r. nie została w pełni zabezpieczona. Jak wskazano, w okresie prawie 1,5 roku nie zostały na konto depozytowe organu egzekucyjnego przekazane żadne środki finansowe tytułem realizacji zastosowanych środków zabezpieczających.
Istotne jest bowiem aby ważyć ważny interes zobowiązanego ubiegającego się o zwolnienie z interesem samego wierzyciela, którego zabezpieczeniu ma służyć prowadzone postępowanie.
Strona w swojej argumentacji w istocie dąży do uznania większego priorytetu co do spłaty bieżących zaległości podatkowych, mimo, że zabezpieczone zostały środki należące do Skarżącej na potencjalne zobowiązania podatkowe za wcześniejsze okresy rozliczeniowe. Sąd nie dostrzega zasadności takiego rozumowaniu Strony, trudno bowiem uznać, że kwestia zaistnienia bieżących zaległości podatkowych spółki winny mieć charakter priorytetowy wobec wcześniej zabezpieczonych środków na poczet prognozowanych zaległości podatkowych, które nie zostały co prawda zweryfikowane w postępowaniu wymiarowym, ale wskazano na brak alternatywnego sposobu zabezpieczenia należności objętych zarządzeniem zabezpieczenia będzie równoznaczne z niemożnością zabezpieczenia wykonania obowiązku objętego ww. zarządzeniem zabezpieczenia.
W rozpoznawanej sprawie zarówno we wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia, jak i w zażaleniu zobowiązana Spółka nie wskazała innego majątku, do którego można by skierować egzekucję, stanowiącego alternatywę dla dokonanych zajęć środków pieniężnych. Organy trafnie wskazały, że dochodzona należność jest znacznej wysokości (5.117.025 zł), a jedynym skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym jest zajęcie wierzytelności. Spółka nie posiada bowiem majątku ruchomego ani nieruchomego. Organy prawidłowo potwierdziły, że ważnym interesem zobowiązanego jest posiadanie środków na spłatę zobowiązań publiczno-prawnych. Jednocześnie wskazał, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych nie powinno doprowadzić do udaremnienia podstawowego celu egzekucji, którym jest wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku.
W ocenie Sądu, nie można z rozwiązania przewidzianego w art. 13 § 1 u.p.e.a. czynić źródła finansowania bieżących zobowiązań Spółki poprzez uwzględnianie składanych kolejno wniosków. Przeciwnie, to Skarżąca decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej powinna uwzględniać ryzyko wystąpienia trudności finansowych z tą działalnością związanych. Niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji zajętego składnika majątkowego zobowiązanego potencjalnie pozbawiłoby organ egzekucyjny jakikolwiek możliwości dochodzenia ciążącego na nim obowiązku lub wydłużyłoby znacznie prowadzone postępowanie i mogłoby w perspektywie czasu prowadzić do bezskuteczności egzekucji.
Zatem argument przywoływany z treści uzasadnienia wyroku a sprowadzający się do stwierdzenia, że "organ winien każdorazowo ocenić, czy częściowe zwolnienie środków może w dłuższej perspektywie korzystnie wpłynąć na realizację celów postępowania zabezpieczającego, a następnie postępowania egzekucyjnego", był brany pod uwagę, z tym jednak stwierdzeniem, że wobec braku innego majątku, takie postępowanie doprowadziłoby do bezskuteczności egzekucji.
Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny dokonał oceny przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", zwrócił bowiem uwagę na sytuację w jakiej znalazła się Skarżąca, jednakże dodał, że zasada sprawiedliwości nie oznacza, że wniosek winien zostać rozpatrzony zgodnie z jej oczekiwaniami. Co istotne Skarżąca nie wskazała innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Ponownie odwołać należy się do istoty i celu postępowania zabezpieczającego, którego podstawą jest ochrona "przyszłych" interesów wierzyciela. Postępowanie to nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania, co jednak nie może prowadzić do jego umniejszającej roli i dania priorytetowi realizacji zaległości podatkowych Strony, które są pewne i wynikają z nierealizowania swoich zobowiązań publicznoprawnych względem wierzyciela podatkowego.
W ocenie Sądu organy egzekucyjne nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, wyjaśniając zobowiązanej w sposób wyczerpujący kwestie istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W sposób prawidłowy zostało równie sporządzone prawidłowo sporządzone uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy administracji nie naruszyły swoim działaniem obowiązujących przepisów, a przedstawiona przez zobowiązaną argumentacja, polegająca na powieleniu po raz kolejny tych samych zarzutów, stanowiła jedynie nietrafioną linię obrony.
Odnosząc się do kwestii związanych z wydanego wobec Skarżącej orzeczenia tutejszego sądu z dnia 18 listopada 2022 r. (sygn. akt III SA/Wa 1599/22) to zauważyć należy, że dotyczył on kwestii odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie środków pieniężnych z zablokowanego rachunku bankowego na uiszczenie zaległych wynagrodzeń Spółki za styczeń i marzec 2022 r. Tamto postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 166a § 2 u.p.e.a., który stanowi, że w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Zwolnienie zabezpieczonych środków muszą być konieczne z punktu widzenia tejże działalności, co zobowiązany winien poprzeć właściwą argumentacją oraz przedstawieniem stosownych dowodów. Powodem uchylenia rozstrzygnięć organów zapadłych w tamtej sprawie był brak odniesienia się do argumentacji Skarżącej oraz nie przeanalizowania przedstawionych przez nią dowodów. Inne była zatem przesłanki i warunki udzielenia zwolnienia środków pieniężnych a zatem podstawy do wydania postanowień. W przywoływanej przez Stronie sprawie, spór koncentrował się na przewidzianej prawem możliwości zwolnienia zabezpieczonych środków na rzecz zapłaty zaległych świadczeń należnych z tytułu zawartych umów cywilno-prawnych Strony. Sąd nie dostrzega bezpośredniej analogii wskazanej sprawy do sporu jaki zaistniał w niniejszym postępowaniu. Przypomnieć należy że podstawa materialnoprawną kontrolowanej sprawy jest art. 13 § 1 u.p.e.a. a nie art. 166a § 2 u.p.e.a.
Również argumentacja przywoływana w uzasadnianiu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2023 r. sygn. akt I FSK 247/23 uchylającego decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2022 r., którą to dokonano określenia i zabezpieczenia na majątku Strony przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku VAT za miesiące od kwietnia do listopada 2021 r., gdzie wyrażono krytyczne stanowisko wobec prowadzonego postępowania zabezpieczającego, a także wskazał na wadliwość decyzji o zabezpieczeniu (z tym że do zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego), nie przekłada się niniejszą sprawę, bowiem nie sposób pominąć, że w omawianym już zarządzeniu zabezpieczenia z 30 grudnia 2021 r. jako podstawa prawna zabezpieczenia, wskazana została decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...].12.2021 r. (nr [...]), utrzymana następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...].04.2022 r. (nr [...]). Wyrokiem z 22 listopada 2023 r. (sygn. akt I FSK 247/23) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyłącznie decyzję organu II instancji, który ma teraz obowiązek przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i uwzględnienia wytycznych sądu wskazanych w ww. wyroku. Powyższe nie spowodowało natomiast uchylenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...].12.2021 r. nr [...], która nadal pozostaje w obrocie prawnym i korzysta z rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego jej z mocy prawa na podstawie przywołanego wyżej przepisu prawa.
Nie doszło do naruszenia art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przywołany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia polegającej na związaniu danym orzeczeniem określonych w tym przepisie podmiotów, którymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Związanie dotyczy zarówno związania dyspozycją zawartą w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej z norm generalnych zawartych w przepisach prawa, a także ustaleń faktycznych w rozumieniu ograniczenia dowodzenia określonych faktów stwierdzonych w orzeczeniu. Organ bowiem miał pełne prawo orzekać w sprawie, gdyż pozostawała w obrocie prawnym decyzja organu I instancji stanowiąca podstawę wydania zarządzeń zabezpieczenia. Nie miał natomiast prawa do oceny zasadności i prawidłowości kwestii związanym z badaniem podstawy prawnej obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, co jest domeną odmiennych trybów postępowania.
Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów Skarżącej a także niedopatrzenia się przez Sąd z urzędu uchybień w zaskarżonym postanowieniu, wniesiona skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.