III SA/Wa 529/06

III SA/Wa 529/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Hieronim Sęk /sprawozdawca/
Jakub Pinkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z tytułu emerytury rolniczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2005 r. nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 sierpnia 2005 r. C. G. - Skarżąca w niniejszej sprawie, wystąpiła o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego w kwocie 8.164,84 zł. Prośbę uzasadniała bardzo trudną sytuacją materialną, znacznymi kosztami utrzymania gospodarstwa rolnego i domu oraz złym stanem zdrowia własnym i męża. Wskazywała na otrzymywanie dochodów wyłącznie z emerytur, gdyż gospodarstwo rolne, które prowadzi wraz z mężem, nie przynosi dochodów, a i samo jego prowadzenie sprawia im problemy z uwagi na podeszły wiek Skarżącej i jej męża. We wniosku Skarżąca nawiązała także do okoliczności, które doprowadziły do powstania obowiązku zwrotu świadczenia argumentując, iż emeryturę wypłacaną przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pobrała w dobrej wierze, będąc przeświadczona że emerytura się jej należy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (powoływany dalej jako "Prezes Kasy") na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.u.s.r.") odmówił umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej w kwocie 8.164,84 zł. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż Skarżąca użytkuje razem z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 19 ha, pobiera emeryturę rolniczą w części składowej oraz ma osobę zobowiązaną do alimentacji - męża, który otrzymuje emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 890 zł miesięcznie. Prezes Kasy wskazał też, że biorąc pod uwagę wiek Skarżącej jak i to, że wymaga ona stałej opieki lekarskiej postanowił rozłożyć spłatę zadłużenia na raty po 100 zł miesięcznie.
W piśmie z dnia 2 grudnia 2005 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podtrzymała argumenty zawarte we wniosku o umorzenie, omawiając szeroko okoliczności związane z pobraniem świadczenia w dobrej wierze. Zdaniem Skarżącej w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 5 Kodeksu cywilnego, w którym jest mowa o zasadach współżycia społecznego oraz art. 409 tego Kodeksu, zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu wygasa, jeżeli ten kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Skarżąca podniosła również, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia nawet w ratach miesięcznych po 100 zł.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Prezes Kasy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") i art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie umorzenia ww. świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia powtórzył treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. dodając, iż w decyzjach wydanych przez organ rentowy Skarżąca była pouczona o okolicznościach, jakie mają wpływ na zawieszalność części uzupełniającej świadczeń emerytalno-rentowych, jak i o tym, że należy poinformować oddział wypłacający świadczenie.
Na powyższą decyzję Prezesa Kasy pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 3 stycznia 2006 r. złożył "odwołanie" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o:
1) zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie kwoty nienależnego świadczenia w wysokości 8.164,84 zł, pobranego przez odwołującą się w dobrej wierze,
2) bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do ponownego rozpoznania,
3) zasądzenie od pozwanego na rzecz odwołującej się kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi ponowiona została argumentacja zgłaszana w toku postępowania administracyjnego odnoszącą się do okoliczności, w jakich doszło do nienależnego pobrania świadczenia emerytalnego, jak również związana z kontrolą przez sąd powszechny decyzji orzekającej zwrot świadczenia. Według pełnomocnika Skarżącej błędne jest ustalenie przez Prezesa Kasy, iż Skarżąca jest w stanie spłacać zadłużenie w ratach, a to przede wszystkim z powodów wyżej przedstawionych, w szczególności związanych z sytuacją materialną i zdrowotną Skarżącej oraz warunkami życia i mieszkania. Ponownie nawiązano do przepisu art. 5 Kodeksu cywilnego, wskazując na zasadność umorzenia przedmiotowego świadczenia w świetle tej regulacji prawnej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż argumentacja skargi nie wnosi niczego nowego do sprawy, a sytuacja materialna Skarżącej została rozpatrzona wnikliwie i nie daje ona podstaw do umorzenia ww. świadczenia. Odnośnie wniosku skargi o zmianę decyzji i umorzenie nienależnie pobranego świadczenia Prezes Kasy wskazał, iż nie może on być przedmiotem kognicji sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z przyczyn, które nie zostały w niej wskazane.
Granice sprawy nakreśliła Skarżąca we wniosku z dnia 25 sierpnia 2005 r., wszczynając postępowanie administracyjne w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego. Sprawa objęta tym wnioskiem została załatwiona opisanymi wyżej decyzjami Prezesa Kasy z dnia [...] listopada 2005 r. i z dnia [...] grudnia 2005 r.
Zatem w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie mogła być w ogóle rozpatrywana kwestia zasadności domagania się przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zwrotu świadczenia uprzednio pobranego przez Skarżącą, tudzież okoliczności, które doprowadziły bądź towarzyszyły jego nienależnemu pobraniu i które mogły ewentualnie mieć wpływ na zachowanie się Skarżącej w tym zakresie. Sprawa zwrotu świadczenia została bowiem rozstrzygnięta w innym postępowaniu, które nota bene zakończyło się orzeczeniem sądu powszechnego (wyrok Sądu Apelacyjnego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...] sierpnia 2005 r., sygn. akt [...] - karta 76 akt administracyjnych). Wprawdzie do tego postępowania pełnomocnik Skarżącej szeroko nawiązywał w swojej argumentacji prezentowanej w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze. Jednakże ten wątek relacji Skarżącej i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie może być przedmiotem oceny i analizy Sądu w niniejszym postępowaniu, które dotyczy - jak już wyżej podkreślono - tylko i wyłącznie kontroli decyzji Prezesa Kasy wydanych w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z tytułu emerytury rolniczej, nie zaś sprawy zwrotu tego świadczenia.
Trzymając się zatem granic niniejszej sprawy, Sąd wyjaśnia, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji (w rozpoznanej sprawie Prezes Kasy), co oznacza, że sąd administracyjny, jak zasygnalizowano w odpowiedzi na skargę, nie ma w ogóle uprawnień do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Sąd bada w tym zakresie legalność zaskarżonych decyzji. Nie może natomiast orzec za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienie lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Ta ostatnia sfera działania nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego dokonującego kontroli tego typu decyzji, tj. decyzji wydanych w przedmiocie umorzenia określonych należności. Mimo więc uwzględniania skargi Sąd nie mógł ani zmienić zaskarżonej decyzji, ani też umorzyć przedmiotowej należności, jak domagał się tego pełnomocnik Skarżącej w złożonej skardze.
Przy ocenie legalności zaskarżanych decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili ich wydania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, które wymagały ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. Stan prawny mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny oraz wnioski z niego płynące dla spornego okresu przedstawiają się następująco.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Prezes Kasy, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należność Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całość lub części. Według art. 18 pkt 1 u.u.s.r. świadczeniami z ubezpieczenia emerytalno-rentowego jest między innymi emerytura rolnicza.
Z kolei art. 180 § 1 k.p.a. stanowi, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych (art. 180 § 2 k.p.a.). Według zaś art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 k.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes Kasy.
Wobec przedstawionego stanu prawnego stwierdzić należy, że w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia (emerytury rolniczej) nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym powoływany w skardze przez pełnomocnika Skarżącej art. 5, czy art. 409 do którego pełnomocnik odwoływał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rozpoznanej sprawie mamy bowiem do czynienia ze stosunkiem administracyjno-prawnym, kształtowanym przepisami prawa administracyjnego, nie zaś ze sferą rozwiązań cywilno-prawnych. Argumentacja skargi nawiązująca do zasad współżycia społecznego, czy działanie przez Skarżącą w dobrej wierze nie mogła zatem w żadnej mierze mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych.
Podkreślenia natomiast wymaga, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podejmowane przez Prezesa Kasy na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Prezesowi Kasy. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Prezesa Kasy do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Taki stan rzeczy nie oznacza jednak, że organ ten może działać dowolnie. Odmowa umorzenia musi bowiem być odpowiednio uzasadniona; muszą za nią przemawiać okoliczności stojące na przeszkodzie umorzenia.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego jest więc ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.
Postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa Kasy decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym już była mowa. Dotyczy to również postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od takiej decyzji, prowadzonego przez Prezesa Kasy na zasadzie art. 127 § 3 in fine k.p.a.
Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Taki stan oznacza konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpatrywaniu
i rozstrzygnięciu sprawy przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.
W tej sytuacji decyzje wydane przez Prezesa Kasy ocenić należało także w kategoriach obowiązków procesowych nałożonych przez k.p.a. Oceniając zatem zaskarżone decyzje w tym kontekście, Sąd stwierdza, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na istotę uzasadnienia decyzji, gdyż jest ono jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, o czym stanowi art. 107 § 1 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do której to grupy należą decyzje Prezesa Kasy dotyczące umarzania należności, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Rolę uzasadnienia decyzji należy postrzegać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest zatem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.
Uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób oczywisty nie spełniają wymogów określonych we wskazanych przepisach. Prezes Kasy w identycznych motywach rozstrzygnięć wskazał tylko, że Skarżąca użytkuje razem z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 19 ha, pobiera emeryturę rolniczą w części składowej oraz ma osobę zobowiązaną do alimentacji - męża, który otrzymuje emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 890 zł miesięcznie. Nie przedstawiono natomiast jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, nie przytoczono treści mających w sprawie zastosowanie przepisów, ani nie dokonano ich subsumcji. W decyzjach zawarto jedynie wskazanie podstawy prawnej dotyczącej instytucji umarzania należności, tj. art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Tymczasem przepis ten nakazuje Prezesowi Kasy w postępowaniu prowadzonym na tej podstawie brać pod uwagę "ważny interes zainteresowanego", "możliwości płatnicze wnioskodawcy" oraz "stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego", które to elementy są decydujące dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia określonych należności i ewentualnym jego zakresie (w całości lub w części) - w przypadku decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. Zestawiając te wymogi z okolicznościami faktycznymi przywołanymi w uzasadnieniach decyzji stwierdzić należy, że Prezes Kasy nie dokonał pełnych ustaleń faktycznych, jakie powinny być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, czym naruszył także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przed wydaniem decyzji organ ma bowiem obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. O tym czy materiał taki został zebrany i rozpatrzony przez organ orzekający w sposób należyty świadczy przede wszystkim uzasadnienie decyzji. Jeśli zabraknie w nim istotnych dla sprawy rozważań, same dowody znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy nie mogą być podstawą oceny legalności decyzji, gdyż w takiej sytuacji nie jest wiadomym jakie wnioski organ wydający decyzję wyciągnął z zebranego materiału dowodowego, jak ocenił poszczególne dowody i jak zakwalifikował okoliczności faktyczne w kontekście stosowanych przez niego regulacji materialnoprawnych.
Wspomnieć przy tym można, iż twierdzenie Prezesa Kasy zawarte w odpowiedzi na skargę, że decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. przywołuje argumenty prawne i merytoryczne będące podstawą rozstrzygnięcia, rozmija się z tym co decyzja ta zawiera w swoim uzasadnieniu, gdyż takowych elementów właśnie w niej zabrakło. Barki te stanowią istotną wadliwość wydanego rozstrzygnięcia.
Zaprezentowane w decyzjach uzasadnienie jest zaprzeczeniem nie tylko powołanej już wyżej zasady przekonywania, ale także zasady działania organów w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Odnośnie natomiast zawartego w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji stanowiska Prezesa Kasy, że biorąc pod uwagę wiek Skarżącej jak i to, że wymaga ona stałej opieki lekarskiej postanowił rozłożyć spłatę zadłużenia na raty po 100 zł miesięcznie, Sąd zwraca uwagę, że postępowanie administracyjne, w którym wydane zostały zaskarżone decyzje, zostało wszczęte na wniosek. Skarżąca zakreśliła precyzyjnie ramy prowadzonego postępowania, domagając się umorzenia świadczenia, które miała zwrócić jako nienależnie pobrane. W toku tego postępowania nie składała jakiegokolwiek wniosku o rozłożenie na raty przedmiotowej kwoty. W tej sytuacji Prezes Kasy nie był uprawniony do prowadzenia jakichkolwiek rozważań mających na celu ocenę, czy ewentualnie Skarżącej można byłoby rozłożyć spłatę zadłużenia na raty. Co więcej, jakakolwiek propozycja w tym zakresie (tak w odpowiedzi na skargę Prezes Kasy określa tę część uzasadnienia własnych decyzji, która stanowiła o spłacie zadłużenia po 100 zł miesięcznie) nie mogła być argumentem przemawiającym za odmową umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, a wiec była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Sąd zważył również, iż Prezes Kasy przed wydaniem obu decyzji nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Oznacza to, że Skarżąca nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny kompletności zebranego materiału dowodowego, ale i zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, w tym ze stanowiskiem Komisji zajmującej się wnioskiem o umorzenie. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.
Kierując się treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, Sąd zwraca uwagę, że w ponownym postępowaniu organ, uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko i zalecenia z niego wynikające, powinien stronie zapewnić czynny udział w postępowaniu, a wydanie rozstrzygnięcia poprzedzić zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w jej uzasadnieniu, które winno odpowiadać dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., tak w płaszczyźnie ustaleń faktycznych, jak i ich oceny prawnej. Sposób uzasadnienia powinien realizować zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a.
Mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony Skarżącej zwrot kosztów w wysokości wynagrodzenia ustanowionego w sprawie adwokata w wysokości wynikającej z §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), tj. w kwocie 240 zł. Kosztów wpisu Skarżąca nie poniosła, gdyż z mocy prawa była z nich zwolniona na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.