III SA/Wa 518/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) z dnia [...] listopada 2022 r., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) z dnia [...] lipca 2022 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji NUS z dnia [...] maja 2022 r. dotyczącej podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2016 r. i 2017 r. Organy podatkowe uzasadniały nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności przesłanką z art. 239b § 1 pkt 4) Ordynacji podatkowej, wskazując, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż 3 miesiące. Podstawą do takiego wniosku było zawieszenie biegu terminu przedawnienia na okres 276 dni (od [...] lipca 2021 r. do [...] maja 2022 r.) na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 239b § 1 pkt 4), kwestionując prawidłowość zastosowania tej przesłanki. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie nadania rygoru jest postępowaniem incydentalnym i nie może być przedmiotem oceny kwestii merytorycznych decyzji wymiarowej ani przedawnienia. Niemniej jednak, ocena prawidłowości zastosowania art. 239b § 1 pkt 4) Op wymagała zbadania, czy faktycznie zaistniały przesłanki do nadania rygoru, w tym czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. Sąd, powołując się na uchwałę NSA I FPS 1/21, stwierdził, że organy podatkowe powinny ocenić okoliczności związane z wszczęciem postępowania karnego skarbowego w kontekście jego celów, a nie tylko czynności podatkowych. W analizowanej sprawie, biorąc pod uwagę szybkie umorzenie śledztwa przez prokuratora oraz chronologię działań, Sąd uznał, że istnieje podejrzenie instrumentalnego wykorzystania instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Brak było w aktach sprawy kluczowych dokumentów potwierdzających prawidłowość wszczęcia i przebiegu postępowania karnego skarbowego, co uniemożliwiło organom dokonanie prawidłowych ustaleń. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Kwestia oceny instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego przez organy podatkowe i sądy administracyjne.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy powołują się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie wszczęcia postępowania karnego skarbowego, a następnie postępowanie to zostaje umorzone. Konieczność wykazania przez organy braku instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które następnie zostało umorzone, może stanowić podstawę do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej na podstawie art. 239b § 1 pkt 4) Ordynacji podatkowej, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli postępowanie karne skarbowe nie zostało wszczęte instrumentalnie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Organy podatkowe muszą wykazać, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione i nie miało na celu jedynie przedłużenia terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. Brak było dowodów potwierdzających prawidłowość wszczęcia i przebiegu postępowania karnego skarbowego, co uniemożliwiło ocenę, czy faktycznie zaistniały przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i tym samym do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd podkreślił, że organy powinny ocenić okoliczności związane z wszczęciem postępowania karnego skarbowego w kontekście jego celów, a nie tylko czynności podatkowych.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu dotyczącym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej może badać kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może badać kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w postępowaniu dotyczącym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Jest to postępowanie incydentalne, odrębne od postępowania odwoławczego od decyzji. Kwestie przedawnienia mogą być podnoszone w odwołaniu od decyzji wymiarowej, skardze do sądu administracyjnego lub w postępowaniu egzekucyjnym.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że postępowanie o nadanie rygoru jest odrębnym postępowaniem incydentalnym, które nie jest konkurencyjne do postępowania podatkowego. Kontrola sądu obejmuje jedynie zaskarżone postanowienie o nadaniu rygoru, a nie merytoryczną zasadność decyzji podatkowej czy kwestię przedawnienia.
Przepisy (24)
Główne
Op art. 239b § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przesłanka nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Op art. 239b § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przesłanka nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podniesiony zarzut dotyczący przedawnienia może być podnoszony w ramach zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 33 § pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podniesiony zarzut dotyczący przedawnienia może być podnoszony w ramach zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 33 § pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podniesiony zarzut dotyczący przedawnienia może być podnoszony w ramach zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Op art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Op art. 70 § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Op art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Op art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Op art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ocena materiału dowodowego przez organ podatkowy.
Op art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji/postanowienia.
ppsa art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji/postanowienia.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji/postanowienia z powodu naruszenia przepisów prawa.
ppsa art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
ppsa art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
uptu art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatek do zapłaty z tytułu wystawienia faktury.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki umorzenia postępowania.
k.k.s. art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe.
k.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego. • Organy nie zbadały prawidłowo przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • W aktach sprawy brak kluczowych dokumentów potwierdzających prawidłowość wszczęcia i przebiegu postępowania karnego skarbowego. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zbierania materiału dowodowego i uzasadniania rozstrzygnięć.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych oparta na krótszym niż 3 miesiące okresie do przedawnienia zobowiązania, wynikającym z zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd wyjaśnia, że na gruncie badanej sprawy, która dotyczy wyłącznie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji, nie mógł odnieść oczekiwanego przez Rzecznika skutku zarzut skargi dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za badany okres. • Nie sposób zgodzić się, że w ramach postępowania w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, organy podatkowe władne są dokonywać kontroli prawidłowości postępowania karnego skarbowego. • Podkreślić należy, że postępowanie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, jako postępowanie incydentalne, jest odrębnym od postępowania odwoławczego od decyzji, której dotyczy nadany rygor. • Powyżej przywołana chronologia postępowania podatkowego i karnego skarbowego nasuwa wątpliwości co do intencji organu związanych z wszczęciem postępowania karnego skarbowego i może wskazywać, że celem tego ostatniego było głównie zawieszenie biegu terminu przedawnienia skoro do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązań, co najmniej za miesiące od stycznia do listopada 2016 r., który to termin upływał z dniem 31 grudnia 2021 r., organy podatkowe nie zdążą wydać i doręczyć Skarżącemu decyzji zarówno organu pierwszej instancji ostatecznej. • Sąd w składzie orzekającym nie może zatem zastąpić organu podatkowego w wyjaśnieniu i przedstawieniu przesłanek zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności w stanie faktycznym sprawy.
Skład orzekający
Alojzy Skrodzki
przewodniczący
Jarosław Trelka
członek
Katarzyna Owsiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej w sytuacji, gdy bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Kwestia oceny instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego przez organy podatkowe i sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy powołują się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie wszczęcia postępowania karnego skarbowego, a następnie postępowanie to zostaje umorzone. Konieczność wykazania przez organy braku instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej. Kluczowe jest tu badanie, czy organy podatkowe nie nadużywają instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia poprzez instrumentalne wszczynanie postępowań karnych skarbowych. Jest to zagadnienie istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy organy podatkowe mogą sztucznie przedłużać termin przedawnienia VAT, wszczynając postępowanie karne skarbowe?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.