III SA/Wa 512/06

III SA/Wa 512/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Pinkowski
Krystyna Kleiber
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewózki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o. o. w R. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżącej spółki kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Wojewoda M., na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 6, art. 10 ust. 4 pkt 2 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm. zwana dalej "ustawą o promocji zatrudnienia") oraz art. 134, w związku z art. 64 i 33 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwany dalej "kpa"), stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez Pana S. Z. – Dyrektora M. sp. z o.o. w R. od decyzji Starosty R. z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia pozostałej do spłaty należności w kwocie 333 000,00 zł.
Z uzasadnienia postanowienia Wojewody M. wynika, że dnia [...] stycznia 2005 r. S. Z. w imieniu M. sp. z o.o. w R. wniósł odwołanie od decyzji Starosty R.
Pismem z dnia 11 lutego 2005 r. Wojewoda M. wezwał go, na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. powoływanej dalej jako "kpa"), do uzupełnienia braków formalnych odwołania, tzn. do przedstawienia ważnego pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Starostą R. i Wojewodą M. zgodnie z art. 33 kpa. Braki podania wnioskodawca powinien usunąć w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, a nieusunięcie ich w określonym terminie, skutkować będzie pozostawieniem sprawy bez rozpoznania.
Pismo to zostało doręczone odwołującemu w dniu 14 lutego 2005 r. W odpowiedzi odwołujący przy piśmie z dnia 21 lutego 2005 r. złożył wymagane pełnomocnictwo przesłane faksem wraz z wnioskiem o przedłużenie terminu do dostarczenia oryginału pełnomocnictwa do dnia 1 marca 2005 r. W załączonym pełnomocnictwie S. Z. został upoważniony, jako zatrudniony na stanowisku Dyrektora Spółki, do występowania i reprezentowania Spółki w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zarówno przed Starostą R. jak i Wojewodą M. Jednocześnie Zarząd M. sp. z o.o. informował, iż popiera złożone odwołanie od decyzji Starosty R.
Wraz z pismem z dnia 28 lutego 2005 r. został złożony oryginał pełnomocnictwa.
Według organu dokumenty złożone nie spełniały wymogów zawartych w art. 33 § 2 kpa ponieważ nie został złożony oryginał pełnomocnictwa , a przedstawiona "kserokopia" pełnomocnictwa z dnia 14 lutego 2005 r. nie może dawać uprawnień do reprezentowania strony postępowania przed datą jej wystawienia, czyli również do złożenia w imieniu strony odwołania z dnia [...] stycznia 2005 r. W związku z powyższym Wojewoda M. na podstawie art.134 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez S. Z.
Na powyższe postanowienie pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. M. sp. z o.o. wniosła skargę, w której wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia zarzuciła naruszenie art. 7, art. 33 § 3, art. 57, art. 58, art. 64 § 2 i art. 134 kpa.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie budziło wątpliwości uprawnienie dyrektora spółki S. Z. do jej reprezentacji, tym bardziej, że pełnomocnik posiada ogólne upoważnienie do działania jako dyrektor spółki. Z uwagi na niepełne uregulowanie kwestii pełnomocnictwa w kpa należy, według strony skarżącej, posiłkować się rozwiązaniami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93ze zm, zwana dalej kc). Zgodnie zaś z art. 103 § 1 kc w przypadku braku umocowania po stronie pełnomocnika bądź przekroczenia zakresu umocowania-ważność czynności zależy od potwierdzenia jej przez mocodawcę i nie ma znaczenia jaką datą pełnomocnictwo zostało opatrzone, może w ogóle nie posiadać daty. Istotnym jest jedynie to, czy pełnomocnictwo w rzeczywistości udzielone zostało dla danej sprawy i jaki jest jego zakres. W zaistniałej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołanie wnosi osoba nie działająca w imieniu własnym lecz w imieniu strony postępowania – spółki prawa handlowego, to niezłożenie pełnomocnictwa winno skutkować wezwaniem samej strony do podpisania odwołania. Tu zaś wezwanie zostało skierowane jedynie do dyrektora spółki.
Skarżąca wyjaśniła, iż pełnomocnik przedstawił dokument pełnomocnictwa wysłany faksem przez zarząd spółki, który znajdował się poza granicami kraju wraz z informacją, że oryginał został wysłany pocztą na adres spółki. Dokument przesłany faksem choć nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 33 § 3 kpa, zawierał określonej treści przejaw woli. Uzupełnienie braków formalnych nastąpiło tak szybko jak to było możliwe. Termin siedmiu dni mógł być zachowany gdyby Wojewoda zastosował art. 57 § 5 zd. pierwsze kpa. Przebywanie zarządu za granicą powinno mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku. Wniosek, zawarty w piśmie z dnia 21 lutego 2005 r., należało potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków odwołania. Organ wniosku nie rozpatrzył.
W świetle powyższego, w ocenie strony, brak było przesłanek do uznania , iż braki formalne nie zostały należycie uzupełnione i stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania.
Strona podniosła również niejednolitość poglądów orzecznictwa co do formy prawnej pozostawienia odwołania bez rozpoznania w przypadku nie uzupełnienia braków w określonym terminie. Takie rozstrzygnięcie kończy rozstrzygnięcie postępowanie w danej instancji a zatem powinna być wydana decyzji, zgodnie z art. 104 kpa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wyjaśnił, iż działanie organu pierwszej instancji w kwestii poprawnego reprezentowania strony nie było prawidłowe. Ponieważ decyzja Starosty była kierowana do strony tj. do M sp. z o.o. to nie wyeliminowano jej w trybie nadzwyczajnym z obiegu prawnego. Informacja o ogólnym pełnomocnictwie dla dyrektora spółki, a także wyjaśnienie dlaczego oryginał pełnomocnictwa nie mógł być dostarczony w wymaganym terminie strona zamieściła dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego.
Zdaniem organu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem niedotrzymanie terminu z wezwania nastąpiło z przyczyn w pełni zależnych od spółki (brak sprawnej organizacji pracy) – skoro pełnomocnictwo zostało sporządzone w dniu 14 lutego 2005 r. to możliwe było przekazanie go w wyznaczonym terminie.
Zastosowanie art. 57 § 5 kpa nie mogło mieć miejsca, gdyż pismo wraz kopią pełnomocnictwa zostało złożone 22 lutego 2005 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim w W. Delegaturze-Placówce Zamiejscowej w R. a nie przesłane za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego (zgodnie z art. 57 § 5 kpa).
Wojewoda wskazał również, iż pismo z dnia 21 lutego 2005 r. nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu lecz wniosek o przedłużenie terminu do dostarczenia pełnomocnictwa. Pismo nie spełniało też warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu podatkowego.
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego a w szczególności art.6, art.7, art.9, art.58, art.77§1, art.134, art.180 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się naruszeń wskazanych w skardze art.57 kpa, art.64§ 2 kpa .Art.57 § 5kpa zdanie pierwsze nie miał w sprawie zastosowania, ponieważ strona nie przesłała do organu korespondencji w jednym z trybów przewidzianych w tym przepisie. Natomiast termin określony w art.64 § 2 kpa został przez stronę przekroczony i fakt ten nie jest pomiędzy stronami sporny. Sporne jest między stronami czy zaistniały przesłanki, w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania.
Uregulowania prawne w zakresie pełnomocnictwa zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego nie są kompletne, stąd przy wyjaśnieniu sytuacji odnoszącej się do tej instytucji należy posiłkowo stosować zasady wyrażone w Kodeksie cywilnym.
Zgodnie zaś z tymi zasadami w przypadku braku umocowania po stronie pełnomocnika bądź przekroczenia zakresu umocowania - ważność czynności zależy od potwierdzenia jej przez mocodawcę (art. 103 § 1 kc).
Zaniechanie dołączenia pełnomocnictwa do sporządzonego w imieniu mocodawcy pisma procesowego w żadnym więc razie nie powinno prowadzić do uznania czynności za bezskuteczną. Wprawdzie przepis art. 33 § 3 kpa nakłada obowiązek dołączenia do akt oryginału pełnomocnictwa, lecz uchybienie temu obowiązkowi stanowi tylko brak formalny. Brak ten powoduje obowiązek po stronie organu wezwania do usunięcia, ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu wobec braku wniosku strony o przywrócenie terminu, którego niedochowała (art.58 kpa) możliwe byłoby - stwierdzenie niedopuszczalności odwołania.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnictwo zostało udzielone dyrektorowi spółki, o czym świadczą dokumenty z 14 lutego 2005 r. oraz z 22 listopada 2004 r. Pełnomocnictwo z 14 lutego 2005 r. uprawnia go do reprezentowania spółki w tym konkretnym postępowaniu toczącym się przed Wojewodą M., co jest zgodne z wezwaniem Wojewody do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Pełnomocnictwo z 22 listopada 2004 r. uprawniało natomiast pełnomocnika strony "zatrudnionego na stanowisku Dyrektora Spółki, do występowania i reprezentowania Spółki przed organami administracji państwowej i innymi jednostkami organizacyjnymi." Z tego dokumentu bezspornie wynika istnienie uprawnienia S. Z. do reprezentowania M Sp. z o.o. m.in. w niniejszym postępowaniu przed Wojewodą M. W obu pełnomocnictwach (z 22 listopada 2004r. oraz 14 lutego 2005r.) jest zwrot "zatrudnionego na stanowisku Dyrektora Spółki" z którego wynika, iż Pan Z. jest zatrudniony na podstawie stosunku pracy, więc jest osobą należącą do władz spółki, posiadającą szerokie kompetencje również do reprezentowania przedsiębiorstwa w postępowaniu administracyjnym.
Słusznie podniosła strona skarżąca, iż do pełnomocnictwa w sprawach nieuregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego stosuje się posiłkowo przepisy Kodeksu cywilnego (wyrok NSA z 18 czerwca 1999 r. , I SA 1535/98).
Z dyspozycji art. 103 § 1 kc wynika, iż w przypadku, gdy pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres to ważność dokonanej czynności zależy od potwierdzenia jej przez stronę, w imieniu której pełnomocnik działał. Skoro w rozważanej sprawie odwołanie zostało wniesione w terminie, a osoba, która je wniosła dołączyła dokument stwierdzający ustanowienie pełnomocnictwa to błędny jest pogląd organu odwoławczego, że takiego pełnomocnictwa nie można uznać za skuteczne, z powodu, że zostało sporządzone w formie pisemnej dopiero po wniesieniu odwołania. Brak pisemnej formy pełnomocnictwa na wcześniejszym etapie postępowania nie stanowi warunku jego ważności.
W pełnomocnictwie tym zawarto wyrażne oświadczenie władz spółki, że popiera wniesione odwołanie i że S W jest pełnomocnikiem w sprawie. Pełnomocnictwo stanowiło więc potwierdzenie umocowania dyrektora do działania w imieniu M Sp. z o.o. gdy wnoszono odwołanie.
Stanowisko takie prezentowane jest również przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2001 r. I SA 335/2000 zgodnie z którym nawet brak umocowania pełnomocnika nie przesądza o nieskuteczności czynności procesowej, gdyż zgodnie z przepisami prawa cywilnego (art. 103 § 1 kc)- istnieje możliwość potwierdzenia czynności przez mocodawcę, sanującą czynność niewłaściwie umocowanego pełnomocnika.
Sąd zwrócił nadto uwagę na fakt, że w sytuacji, tak jak w niniejszej sprawie, niewątpliwe jest, że wnoszący odwołanie nieczynni tego we własnym imieniu, lecz w imieniu innego podmiotu będącego stroną postępowania, należy pamiętać, że odwołanie składa strona, jedynie działająca przez pełnomocnika, wobec czego niezłożeni przez pełnomocnika stosownego upoważnienia winno skutkować wezwaniem samej strony do podpisania odwołania (art. 63 § 3 kpa) w terminie i pod rygorem zastrzeżonym w art. 64 § 2 kpa. Nieprawidłowe zaś jest w takiej sytuacji wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania (wyroki NSA z 19 czerwca 1998 r. , I SA/Lu 641/97 i I SA/Lu 642/97).
Na podkreślenie zasługuje fakt, iż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie budziło wątpliwości uprawnienie S. Z, jako dyrektora spółki, do reprezentacji M sp. z o.o. i nie był wzywany do przedstawienia dokumentów o tym świadczących , a nawet organ drugiej instancji doręczając stronie postanowienie z dnia [...] marca 2005 r. skierował je do S. Z.
Kolejnym uzasadnionym zarzutem skargi jest nie rozpatrzenie przez organ wniosku strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Według Wojewody M. powodem nie rozpatrzenia wniosku było sformułowanie zawarte w piśmie "zwracam się z uprzejma prośbą o przedłużenie terminu" nie zaś "przywrócenie terminu". Strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i tym samym nie miała obowiązku posługiwać się literalnie zwrotami zawartymi w art.58 kpa. Obowiązkiem organu administracji jest zgodnie z art.9 kpa udzielać stronie informacji i wyjaśnień tak aby strona nie poniosła szkody z tytułu nieznajomości prawa. Czytając wniosek strony nie ma wątpliwości, że strona zwraca się o przywrócenie terminu i organ odwoławczy powinien go rozpatrzyć. Należy również pamiętać, iż nie nazwa ale treść pisma decyduje o jego kwalifikacji i konsekwencjach prawnych. Obowiązkiem organów administracji państwowej jest również wszechstronne i wnikliwe rozpatrzenie sprawy zgodnie z art.7 i 77 kpa a następnie ocena materiału dowodowego w sprawie (art.180 kpa).Przy czym ocena ta nie może być dowolna. Jak wynika z akt sprawy obowiązek ten nie został przez Wojewodę M. wykonany. Organ wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania opierając się na niektórych tylko okolicznościach sprawy, pomijając argumentację strony zawartą w piśmie z dnia 21 lutego 2005 r. oraz 28 lutego oraz to ze dla pełnomocnika strony jak i dla spółki wezwanie do przedstawienia pełnomocnictwa mogło być zaskoczeniem, skoro w postępowaniu w I instancji pełnomocnictwa tego nie żądano. Dlatego też przedwczesne jest stanowisko organu że niedotrzymanie przez stronę 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania spowodowane było złą organizacja pracy. Wszystkie te okoliczności powinny być rozpatrzone przez organ w postępowaniu o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, które nie zostało w sprawie przeprowadzone. Mając na uwadze całość powyższej argumentacji i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Sąd na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego związane z uiszczeniem wpisu sądowego oraz zastępstwem procesowym.