III SA/Wa 51/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-10-31
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościwspółwłasnośćnieważność decyzjiczynny udział stronypostępowanie podatkoweśmierć stronySKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości z 2013 r., ponieważ została ona wydana po śmierci jednej ze współwłaścicielek i nie zapewniono czynnego udziału wszystkim stronom postępowania.

Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. dla współwłaścicieli nieruchomości. Po wydaniu decyzji przez Burmistrza i utrzymaniu jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżący podnieśli, że jedna ze współwłaścicielek zmarła przed wydaniem decyzji przez SKO, a jej następcy prawni nie zostali ustaleni. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując na rażące naruszenie prawa wynikające z prowadzenia postępowania wobec osoby zmarłej oraz naruszenie zasady czynnego udziału wszystkich stron w postępowaniu odwoławczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę D. K. i L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza ustalającą podatek od nieruchomości za 2013 r. dla współwłaścicieli nieruchomości. Kluczowym zarzutem skargi było to, że decyzja SKO została wydana po śmierci jednej ze współwłaścicielek, M. S., która zmarła przed wydaniem tej decyzji, a jej następcy prawni nie zostali ustaleni. Sąd administracyjny uznał, że prowadzenie postępowania wobec osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, które skutkuje nieważnością decyzji, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ nie wszyscy współwłaściciele nieruchomości zostali powiadomieni o postępowaniu odwoławczym i nie doręczono im decyzji SKO. W związku z tymi istotnymi uchybieniami procesowymi, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, nie odnosząc się do merytorycznych zarzutów skargi. Sąd pouczył organ odwoławczy o konieczności ponownego ustalenia stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja wydana po śmierci strony, której nie ustalono następców prawnych, jest dotknięta wadą nieważności.

Uzasadnienie

Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ śmierć powoduje ustanie zdolności prawnej i podmiotowości prawnej. Osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, a decyzja skierowana do niej jest wadliwa i nie podlega konwalidacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

u.p.o.l. art. 5 § 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 123 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 211

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 247 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

K.p.a. art. 156 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 8 § 1

Ustawa - Kodeks cywilny

O.p. art. 135

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165 § 3a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 235

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 240 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja SKO została wydana po śmierci jednej ze współwłaścicielek, M. S., a jej następcy prawni nie zostali ustaleni. Nie zapewniono czynnego udziału wszystkim współwłaścicielom nieruchomości w postępowaniu odwoławczym.

Godne uwagi sformułowania

śmierć powoduje ustanie podmiotowości prawnej skierowanie decyzji do zmarłej strony jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji naruszenie prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

przewodniczący

Matylda Arnold-Rogiewicz

sprawozdawca

Agnieszka Baran

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność decyzji administracyjnej w przypadku śmierci strony postępowania oraz znaczenie zasady czynnego udziału wszystkich stron w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których strona postępowania zmarła w trakcie jego trwania, a organ nie ustalił następców prawnych lub nie zapewnił udziału wszystkim stronom.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczowe błędy proceduralne, które mogą prowadzić do nieważności decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia stron i zapewnienia im udziału w postępowaniu.

Decyzja administracyjna wydana po śmierci strony jest nieważna – kluczowe orzeczenie WSA w Warszawie.

Dane finansowe

WPS: 6099 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 51/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran
Agnieszka Olesińska /przewodniczący/
Matylda Arnold-Rogiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia del. SO Agnieszka Baran, Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2018 r. sprawy ze skargi D. K. i L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Burmistrz [...] (dalej też "Burmistrz" albo "Organ pierwszej instancji") ustalił wymiar podatku od nieruchomości na rok 2013, od nieruchomości położonej w W. przy ul. S.(dz. ewid. [...] obręb [...]), na kwotę 6.099 zł, przyjmując do opodatkowania:
- grunty pozostałe o pow. 13.671,00 m2;
- grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 900,00 m2;
- budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 57,90 m2;
- pomieszczenia socjalne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 4,40 m2;
- budowle o wartości 17.000,00 zł.
W uzasadnieniu Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków, L. K., R. K., D. K., M. K., M. R., M. S., M. Z., P. R. i D. Z.-R. są współwłaścicielami działki o nr ewid. [...] obręb [...], położonej w W. przy ul. S.o powierzchni 1.4571 ha, sklasyfikowanej jako teren zabudowany inny oznaczony symbolem Bi i budynku o funkcji handlowej i usługowej "h" 1.0 kondygnacyjnego powierzchni zabudowy 71 m2. W toku postępowania podatkowego przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości w dniu 15 lipca 2015 r., podczas których stwierdzono, że na nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza przez P. R. – O. S. Z. D. T. J., ustalając, iż działalność ta prowadzona jest na części nieruchomości od strony ul. S. (na powierzchni 900,00 m2 według oświadczenia P. R.). Stwierdzono również, że pozostała większa część nieruchomości nie jest użytkowana do celów działalności gospodarczej. Na nieruchomości znajduje się budynek zajęty na działalność gospodarczą. Dokonano pomiaru wewnątrz budynku taśmą miarową i ustalono powierzchnię użytkową: zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej - 57,90 m2, oraz zajętą na pomieszczenia socjalne - 4,40 m2. Ponadto, na nieruchomości znajduje się wiata (słupy metalowe, dach pokryty blachą) zajęta na działalność gospodarczą, pod którą są przechowywane samochody służące do nauki jazdy (wiata o wartości 15.000,00 zł według oświadczenia P. R.). Burmistrz stwierdził, iż część nieruchomości jest utwardzona kostką brukową o wartości 2.000 zł. Na pozostałej części nieruchomości - nie zajętej na działalność gospodarczą - znajdują się dwie szopy drewniane i barak - nietrwale związane z gruntem (bez fundamentów) oraz obiekt - pozostałość po starym budynku. Pozostałą część działki stanowi staw i łąka. Przytoczono wyjaśnienia M. S., zgodnie z którymi łąka użytkowana jest jako przejście dla klientów basenu i innych osób. Wskazano też na oświadczenie, według którego stan faktyczny na nieruchomości nie uległ zmianie od 2010 r.
Od powyższej decyzji, D. K., L. K. (zwani dalej łącznie "Stroną" albo "Skarżącymi") i M. S. wnieśli odwołanie. W uzasadnieniu ww. zapytali, czy wskazana kwota obejmuje wszystkich współwłaścicieli i czy zbiorowo są oni zobowiązani do zapłaty, czy też kwota ta dotyczy poszczególnych współwłaścicieli. Odwołujący wskazali na niejasności w tabeli oraz dokonane tam opisy. Odwołujący zgłosili zastrzeżenia, dlaczego tak późno od dnia złożenia wyjaśnień zostało wszczęte postępowanie podatkowe. Odwołujący zakwestionowali także wyjaśnienia co do przepisów prawa podatkowego oraz wysokość zastosowanych stawek podatkowych.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też "SKO", "Organ drugiej instancji" albo "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO podniosło, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, działka o nr ewid. [...] obręb [...] o powierzchni 1.4571 ha została sklasyfikowana jako inne tereny zabudowane (Bi). Współwłaścicielami ww. nieruchomości są: L. K. (udział [...]), R. K. (udział [...]), D. K. (udział [...]), M. K. (udział [...]), M. R. (udział [...]), M. S. (udział [...]), M. Z. (udział [...]), P. R. i D. Z. – R. (udział [...]). Wskazano też, że zgodnie z przedmiotowym wypisem, na nieruchomości znajduje się budynek o funkcji: inne handlowo-usługowe.
Dalej SKO przytoczyło okoliczność przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości. Podniesiono, że z protokołu oględzin wynikało, iż na nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza przez P. R. – O. S. Z. D.T. J. Działalność prowadzona była na część działki od strony ul. S. i zajmuje ona 900.00 m2. Na pozostałej części działki nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Na działce znajduje się budynek zajęty do prowadzenia działalności gospodarczej. Na nieruchomości znajduje się również wiata, zajęta na działalność gospodarczą (parkowane są pod nią pojazdy do nauki jazdy) o wartości 15.000,00 zł (według oświadczenia P. R.), część nieruchomości jest wyłożona kostką brukową o wartości według oświadczenia 2.000 zł. Na pozostałej części działki (nie zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej), znajdują się dwie szopy drewniane i barak - które nie są trwale związane z gruntem, oraz pozostałość po starym budynku. Na pozostałej części działki znajdują się staw i łąka. Podkreślono, że w czasie oględzin osoby obecne nie zgłosiły uwag.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiot opodatkowania oraz powierzchnie przyjęte do opodatkowania i stawki podatkowe, zostały ustalone w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków oraz dane uzyskane w toku oględzin nieruchomości. Stawki podatkowe, w oparciu o które dokonano wymiaru, zostały ustalone na podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...]. Wskazano, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445, dalej "u.p.o.l.") rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie określonych w ustawie wysokości. Stawki są sztywne i nie podlegają markowaniu (stawka oznacza stawkę podatku od nieruchomości za jednostkę powierzchni gruntu lub budynku - 1 m2, zaś w przypadku budowli stawka podatku od nieruchomości wynosi 2% wartości tej budowli). Wyjaśniono, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, żadna część nieruchomości nie została sklasyfikowana jako nieużytki.
SKO objaśniło, iż podatek od nieruchomości jest podatkiem od posiadania nieruchomości (bycia jej właścicielem), a nie podatkiem uzależnionym od faktycznego korzystania z nieruchomości, czy też czerpania z niej korzyści finansowych. Z tego też względu wszyscy współwłaściciele solidarnie podlegają opodatkowaniu nieruchomości (oraz budynków i budowli znajdujących się na tej nieruchomości), niezależnie od tego, który ze współwłaścicieli faktycznie korzysta z tej nieruchomości (prowadzi działalność gospodarczą na tej nieruchomości). Wskazano też, że solidarność zobowiązania oznacza, że wierzyciel (w tym wypadku Organ pierwszej instancji), może żądać spełnienia świadczenia w całości lub części od niektórych współwłaścicieli, od jednego z nich, albo od wszystkich (wybór ten należy do wierzyciela), a wszyscy współwłaściciele są zobowiązani łącznie do zapłaty kwoty wskazane w decyzji wymiarowej aż do spłaty całej kwoty (niezależnie od wysokości posiadanych udziałów).
Przesyłka zawierająca opisaną powyższej decyzję adresowana do M. S. została zwrócona do nadawcy z informacją, iż adresat zmarł.
Strona na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 13 października 2017 r. zmarła M. S., jedna z współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości. Podkreślono, że przedmiotowa decyzja została wydana po śmierci osoby, do której była skierowana, ponadto nie ustalono następców prawnych M. S. Zdaniem Skarżących błędnie został ustalony stan faktyczny. Podniesiono, iż nie ustalono powierzchni stawu, znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości oraz iż w ocenie Skarżących na przedmiotowej nieruchomości nie ma łąki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżony akt organu administracji publicznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, lecz tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2013, od nieruchomości położonej w W. przy ul. S.(dz. ewid. [...]obręb [...]).
Na wstępie zaakcentować należy, że niezbędnym elementem każdego postępowania podatkowego jest ustalenie jego podmiotu czy podmiotów, tj. stron, o których prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, wyrażona w art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej "O.p."), zgodnie z którą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami w sprawie wydanych rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 211 O.p. organ doręcza stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej zapadłą w sprawie decyzję. Powyższy przepis daje organowi prawo doręczenia decyzji podatkowej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji podatkowej wiążą się bowiem skutki prawne przewidziane w Ordynacji podatkowej. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania podatkowego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 247 § 1 O.p., szczególne znaczenie, gdyż jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego przez organ, jak i sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania podatkowego. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji skutkuje rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a."). Natomiast w przypadku postępowania podatkowego jest to uznawane za rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
Według art. 135 O.p. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej. Wskazać trzeba, że w myśl art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.) każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje w chwili jej śmierci - jak się wskazuje w doktrynie prawa cywilnego, śmierć powoduje ustanie podmiotowości prawnej. Osoba zmarła nie może być zatem podmiotem praw i obowiązków, w tym także z zakresu prawa administracyjnego czy podatkowego. Wobec takiej osoby nie można zatem wszcząć ani prowadzić postępowania administracyjnego (podatkowego), nie może ona być stroną w sprawie administracyjnej (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroku odstępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt I SA 2941/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "w sytuacji gdy w decyzji jako stronę oznaczono podmiot, który nie był stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego, bądź gdy podmiot taki utracił przymiot strony na skutek utraty zdolności prawnej, to taka decyzja dotknięta jest wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a". Identyczne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA 2462/99, w którym stwierdził, iż "wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji". Wskazuje się przy tym, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282; wyrok NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10).
W niniejszej sprawie, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków według stanu na dzień 1 stycznia 2013 r., współwłaścicielami działki o nr ewid. [...] obręb [...], położonej w W. przy ul. S.byli: L.K.(udział [...]), R.K.(udział [...]), D. K. (udział [...]), M. K. (udział [...]), M. R.(udział [...]), M. S. (udział [...]), M. Z. (udział [...]), P. R. i jego żona D. Z.-R. (udział [...]) i to wobec nich wszystkich zostało postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. wszczęte postępowanie podatkowe. W dniu 26 sierpnia 2015 r. Organ pierwszej instancji wydał decyzję, którą doręczono wszystkim ww. stronom. Odwołanie wnieśli D. K., L.K .i M. S. . Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. Decyzja Organu odwoławczego została doręczona Organowi pierwszej instancji, D.K. oraz L. K. Natomiast przesyłka skierowana do M. S. została zwrócona przez operatora pocztowego z adnotacją, że adresat zmarł.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego przez D. K. i L. K. Skarżący, powołując się na śmierć M. S. w dniu 13 października 2017 r., wnoszą o zawieszenie postępowania, wskazując na wydanie decyzji po śmierci osoby, której ona dotyczy, oraz na fakt, że nie zostali jeszcze ustaleni na drodze postępowania sądowego następcy prawni zmarłej M. S.
W ocenie Sądu śmierć jednej ze stron postępowania podatkowego prowadzonego przed Organem odwoławczym powinna skutkować zawieszeniem ww. postepowania. Tak się jednak nie stało - została wydana decyzja adresowana m.in. do osoby zmarłej.
Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 396/13: "Kwestia nieważności orzeczeń administracyjnych rozstrzygających o sytuacji prawnej osoby nieżyjącej znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych zarówno w wyrokach wydanych w sprawach, w których zastosowanie znajduje K.p.a., jak i Ordynacja podatkowa. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią, co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdy zaś dojdzie do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1771/02)."
Podkreślić raz jeszcze trzeba, że skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w tym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 829/11, wyroku NSA z 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 oraz WSA w Warszawie z 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07.). Dlatego też, wobec zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p., Sąd, uwzględniając skargę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie Sąd stwierdził także inne uchybiania procesowe, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W postępowaniu odwoławczym przed SKO została naruszona zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Przepis art. 123 O.p., czyli ustawy regulującej postępowanie w sprawach podatkowych, nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego (ostatecznej). W rozpoznawanej sprawie stronami i adresatami decyzji Organu pierwszej instancji byli: L. K., R. K., D. K., M. K., M. R., M. S., M. Z., P. R. i D. Z.-R.. Zatem wszystkim tym osobom winien przysługiwać status strony także w postępowaniu odwoławczym, wszczętym w wyniku odwołania wniesionego przez D. K., L. K. i M. S. Tymczasem w postępowaniu przed Organem odwoławczym udział brali tylko D. K., L.K. i M. S., pozostali współwłaściciele nieruchomości nie byli w ogóle powiadomieni o toczącym się postępowaniu odwoławczym, nie została im także doręczona decyzja organu drugiej instancji. Okoliczność, że odwołanie od decyzji złożyła tylko jedna ze stron nie powoduje, że pozostałe podmioty tracą przymiot strony. W opisanej sytuacji na organach podatkowych, stosownie do art. 165 § 3a w związku z art. 235 O.p., spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia orzeczenia także pozostałym stronom postępowania.
Organ odwoławczy przystępując do merytorycznego rozpoznania odwołania, zobowiązany jest traktować wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w szczególności doręczając tym osobom swoją decyzję. Zgodnie bowiem z art. 211 w związku z art. 235 O.p. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Powyższego obowiązku organu odwoławczego nie zmieniał fakt, że tylko część współwłaścicieli nieruchomości złożyła odwołanie. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie R. K., M. K., M. Z., M. R., P. R. i D. Z.-R. nie brali udziału w postępowaniu odwoławczym i błędnie nie doręczono im decyzji organu drugiej instancji. Zatem podatnicy Ci, będąc stroną postępowania podatkowego przed Organem pierwszej instancji, na skutek zaniechania Organu drugiej instancji, nie z własnej winy, nie brali udziału w dalszym toku postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.). Powyższe uchybienie stanowiło naruszenie przepisów prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Z uwagi na opisane powyżej istotne uchybienia procesowe, Sąd nie mógł wypowiadać się co do sformułowanych zarzutów merytorycznych.
Mając na uwadze konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji SKO, do której wydania dojść nie powinno, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
W związku z brakiem wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, mimo stosownego pouczenia Skarżących w wezwaniach z dnia 22 stycznia 2018 r., że strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów, Sąd nie zasądził zwrotu kosztów postępowania.
Ponownie rozpoznając sprawę Organ odwoławczy ustali strony postępowania i zapewni im możliwość uczestniczenia w postępowaniu odwoławczym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI