III SA/WA 501/21

III SA/Wa 501/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Sułkowska
Jacek Kaute /sprawozdawca/
Maciej Kurasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 350/22 - Wyrok NSA z 2024-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 70 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 40 § 2, art. 33 § 1-2, art. 44, art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi G.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz G.B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. B. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Zobowiązany") na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 października 2012 r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r. w kwocie należności głównej 3.531.819,00 zł plus odsetki za zwłokę w wysokości 236.680,30 zł.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia 17 października 2012 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Ponadto zawiadomieniami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 29 października 2012 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w Banku [...] S.A., Banku [...] S.A., Banku [...] S.A., [...] Bank S.A., [...] Bank S.A., oraz [...] Bank S.A. Ww. zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] wysłano do Zobowiązanego na adres [...], Niemcy. W związku ze stwierdzeniem, iż w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego doręczenie przedmiotowej korespondencji, organ egzekucyjny podjął ponowną próbę doręczenia odpisu tytułu wykonawczego na ww. adres, jednakże przesyłka została zwrócona przez niemieckiego operatora pocztowego w dniu 26 lipca 2018 r. bez doręczenia. Wobec nieudanych prób doręczenia korespondencji na adres zagraniczny, przesyłkę zawierającą ww. zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego skierowano na adres do doręczeń wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej (CEIDG). tj. [...] P. (data nadania przesyłki 15 listopada 2018 r.). Przedmiotowa korespondencja została doręczona Stronie w dniu 3 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.")
Zawiadomieniem nr [...] z dnia 29 maja 2014 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym W.. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Stronie na adres: [...] E., w dniu 19 czerwca
2014 r. (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przekazanym przez niemieckiego operatora pocztowego). Dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór korespondencji w dniu 11 czerwca 2014 r., następnie pismem z dnia 22 lipca 2014 r., poinformował, że uznaje zajętą wierzytelność. Jednocześnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej (w dniu 10 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie zbiegu do Sądu Rejonowego [...] w W.. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd umorzył postępowanie w sprawie zbiegu, w związku z umorzeniem w dniu 21 lipca 2014 r. sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. M. K.).
Zawiadomieniami nr [...], [...], [...] z dnia 20 listopada 2018 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w A. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., A.(2) Sp. z o.o., P. Sp. z o.o., R.(2) Sp. z o.o., A.(3) Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o. Zawiadomienia o zajęciu doręczono ww. Spółkom w dniu 27 listopada 2018 r., natomiast Zobowiązanemu na adres do doręczeń wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), tj. [...], P. w dniu 10 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 k.p.a. W wyniku kontroli dłużników zajętej wierzytelności przeprowadzonej w dniu 26 września 2019 r., przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., ww. Spółki złożyły oświadczenia, że na dzień 31 grudnia 2018 r. posiadały wobec Zobowiązanego zobowiązania pieniężne.
Zawiadomieniem nr [...] z dnia 5 czerwca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w F. Sp. z o.o. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 14 czerwca 2019 r. uznał zajętą wierzytelność i potwierdził przyjęcie zajęcia do realizacji. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono Stronie w dniu 11 czerwca 2019 r., na adres do doręczeń wskazany w CEIDG na dzień podjęcia czynności egzekucyjnej tj. ul. [...] J..
Pismem z dnia 5 listopada 2019 r. pełnomocnik Strony wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego m.in. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 16 października 2012 r. oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Zdaniem pełnomocnika egzekwowane należności z tytułu zobowiązań podatkowych za rok 2011 uległy przedawnieniu.
Naczelnik postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 października 2012 r.
Pismem z dnia 10 czerwca 2020 r. pełnomocnik Strony złożył zażalenie, zaskarżonemu postanowieniu zarzucając :
naruszenie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej "O.p.") poprzez przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe stwierdzone tytułem wykonawczym [...]
z 16 października 2012 r. nie przedawniło się;
naruszenie art. 70 § 4 O.p. poprzez przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia należności publicznoprawnej, pomimo że z okoliczności sprawy wynika, iż czynności podjęte przez organ podatkowy były wadliwe;
naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.) poprzez przyjęcie, że nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, mimo że z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do jego przedawnienia;
naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji;
naruszenie art. 42 § 1 k.p.a. polegające na doręczeniu pism w sprawie na niewłaściwy adres Zobowiązanego;
naruszenie art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że doszło do należytego doręczenia pism z 29 maja 2014 r., z 17 października 2012 r. oraz z 20 listopada 2018 r. pomimo że pismo odebrała osoba do tego nieupoważniona lub pisma były wysyłane na niewłaściwy adres;
naruszenie art. 44 § 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zostały spełnione wymogi uzasadniające uznanie, że pisma nadane na adres: [...], P., zostały doręczone;
naruszenie art. 80 § 3 u.p.e.a. polegające na nadaniu do Zobowiązanego korespondencji w przedmiocie poinformowania go o zajęciu rachunku bankowego po upływie 6 lat od zajęcia rachunku bankowego;
naruszenie art. 32 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. polegające na doręczaniu pism w sprawie bezpośrednio do Zobowiązanego, podczas gdy organ miał świadomość, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik oraz że doszło do zmiany adresu do korespondencji w przypadku Zobowiązanego;
naruszenie art. 70 § 8 O.p. poprzez przyjęcie, że ustanowienie hipoteki przerywa bieg terminu przedawnienia co do należności objętych takim zabezpieczeniem;
naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wydaniu decyzji przez organ egzekucyjny w sposób niewzbudzający zaufania do działalności organu, a w konsekwencji sprzeczny z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, a także z pominięciem faktów i twierdzeń strony zobowiązanej;
naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, z jednoczesnym pominięciem szeregu dowodów o fundamentalnym znaczeniu dla sprawy, a w konsekwencji wadliwą ocenę, że brak jest okoliczności uzasadniających umorzenie prowadzonego postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika.
Dyrektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie Pełnomocnik Zobowiązanego pismem z dnia 55 listopada 2019 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 października 2012 r. wystawionego przez Naczelnika, wskazując na przedawnienie należności tj. przesłankę wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Następnie Dyrektor zaznaczył, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednakże w myśl § 4 ww. przepisu bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu. w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ustawowy termin przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r., dla którego termin płatności przypadał w dniu 30 kwietnia 2012 r. upływałby z dniem 31 grudnia 2017 r. Jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zastosował następujące środki egzekucyjne skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia:
w dniu 29 maja 2014 r. - zajęcie wierzytelności - doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności: 11 czerwca 2014 r., doręczenie Zobowiązanemu: 19 czerwca 2014 r.;
w dniu 20 listopada 2018 r. - zajęcie wierzytelności - doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności: 27 listopada 2018 r., doręczenie Zobowiązanemu: 10 grudnia 2018 r.
W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego bieg terminu przedawnienia dla zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. został przerwany i upłynie nie wcześniej niż w dniu 28 listopada 2023 r.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu z dnia 10 czerwca 2020 r. zarzutu naruszenia art. 70 § 8 O.p. poprzez przyjęcie, że ustanowienie hipoteki przerywa bieg terminu przedawnienia co do należności objętych takim zabezpieczeniem, Dyrektor wyjaśnił, iż co prawda sądy administracyjne stoją na stanowisku, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 dał wskazówkę interpretacyjną, iż przyjęcie, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, oznacza niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji powoduje to przedawnienie tych zobowiązań na ogólnych zasadach określonych w art. 70 § 1 O.p., jeżeli nie doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jednakże w rozpatrywanej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w związku z zastosowaniem ww. środków egzekucyjnych.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 70 § 1 i § 4 O.p. poprzez przyjęcie, iż przedmiotowe zobowiązanie nie przedawniło się oraz naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. I FPS 6/12 bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania wobec fiskusa ulega przerwaniu, gdy organy zastosują środek egzekucyjny. Czynność jest skuteczna, gdy podatnik zostanie przez organ zawiadomiony o podjęciu egzekucji przed upływem terminu przedawnienia. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2019 r. II FSK 3898/17 przedstawił tezę, iż "brak dołączenia odpisu tytułu wykonawczego przy zawiadomieniu podatnika o dokonaniu zajęcia wynagrodzenia za pracę nie powoduje bezskuteczności czynności w postaci zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, przerywającej bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p.".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, zdaniem Dyrektora stwierdzić należy, iż w wyniku stwierdzenia braku skuteczności doręczenia ww. tytułu wykonawczego prawidłowym działaniem Naczelnika było zarządzenie jego ponownego doręczenia, co nastąpiło w dniu 15 listopada 2018 r. (data nadania przesyłki).
Dyrektor zaznaczył, że organ egzekucyjny w dniu 17 października 2012 r. skierował do Zobowiązanego odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu na adres [...] E., Niemcy, jednakże akta postępowania egzekucyjnego nie zawierają dokumentu potwierdzającego odbiór bądź zwrot ww. przesyłki. Wobec stwierdzenia braku dokumentu potwierdzającego doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny podjął ponowną próbę jego doręczenia. Przesyłka skierowana na adres [...] E., Niemcy została zwrócona przez niemieckiego operatora pocztowego w dniu 26 lipca 2018 r. bez doręczenia. W związku z powyższym w dniu 15 listopada 2018 r. organ egzekucyjny po raz kolejny skierował do Zobowiązanego korespondencję zawierającą m.in. odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego na adres do korespondencji tj. [...], P..
Następnie organ odwoławczy wskazał, że w zażaleniu z dnia 10 czerwca
2020 r. pełnomocnik Zobowiązanego podniósł również, iż za początek biegu terminu przedawnienia należy uznać dzień 18 listopada 2013 r. tj. datę umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego M. B.. Jak wynika z pisma Naczelnika z dnia 27 listopada 2020 r. ww. sądowy organ egzekucyjny przejął łączne prowadzenie egzekucji w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...]). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...] sądowe postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W związku z powyższym Dyrektor wyjaśnił, iż fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego.
W odniesieniu do podnoszonej przez pełnomocnika Strony kwestii braku doręczenia korespondencji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi adwokatowi M. F., skutkującej brakiem skuteczności powiadomienia Zobowiązanego o zastosowaniu środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia, Dyrektor wskazał, iż z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że organ egzekucyjny został zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika - adwokata M. F. w dniu 23 listopada 2018 r. (data wpływu uwierzytelnionej kserokopii pełnomocnictwa do [...] Urzędu Skarbowego W.). Analiza akt postępowania egzekucyjnego prowadzi do wniosku, że Naczelnik w dniach 15 listopada 2018 r. i 21 listopada 2018 r., nie posiadał wiedzy o udzielonym przez G. B. pełnomocnictwie. A zatem wskazane powyżej zawiadomienia o zajęciu zostały prawidłowo skierowane na adres do doręczeń, zgłoszony przez Zobowiązanego w Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej CEIDG, tj. [...], P., a co za tym idzie organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że podatnik został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zauważył, iż korespondencja zawierająca odpis tytułu wykonawczego winna być każdorazowo kierowana bezpośrednio do zobowiązanego. Obowiązek doręczenia tytułu wykonawczego do rąk zobowiązanego wynika wprost z brzmienia art. 26 § 5 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, że o wszczęciu egzekucji administracyjnej i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny, zobowiązany powinien być więc informowany bezpośrednio przez ten organ, a nie przez pełnomocnika lub inną wskazaną przez niego osobę. Z tych wszystkich względów doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu, powinno nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego, a nie pełnomocnika. Korespondencja zawierająca zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 5 czerwca 2019 r., została błędnie skierowana do Zobowiązanego na adres: ul. [...] J. (adres do doręczeń zgłoszony do CEIDG w dniu 4 grudnia 2018 r.), zamiast do pełnomocnika, ustanowionego do reprezentowania Strony w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Zobowiązany na dzień sporządzenia niniejszego postanowienia nie został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu ww. środka egzekucyjnego.
W odniesieniu natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 42 § 1, art. 43 i art. 44 § 4 k.p.a. poprzez doręczanie pism na niewłaściwy adres Zobowiązanego, Dyrektor zaznaczył, iż prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zajęciu z dnia 29 maja 2014 r. winna być oceniana przez pryzmat art. 40 § 4 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 listopada 2015 r. W myśl ww. przepisu strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ponadto w myśl art. 40 § 5 k.p.a. w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona
o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. Mając na uwadze, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby pierwsze pismo kierowane do Strony zawierało wskazane pouczenie, należy przyjąć, iż prawidłowym działaniem Naczelnika było skierowanie korespondencji z dnia 29 maja 2014 r. na niemiecki adres zamieszkania Zobowiązanego. Natomiast doręczenia korespondencji nadanej w dniach 15 listopada 2018 r. i 21 listopada 2018 r. dokonane zostały zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik prawidłowo uznał, iż
w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Również z analizy akt prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie wynika, aby zaistniała jakakolwiek inna przesłanka określona w art. 59 u.p.e.a. warunkująca umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia w dniu 22 stycznia 2021 r. pełnomocnik Strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 70 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe stwierdzone tytułem wykonawczym nr [...] z 16.10.2012 r. nie przedawniło się;
art. 70 § 4 O.p. poprzez przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, pomimo że z okoliczności sprawy wynika, iż czynności podjęte przez organ były wadliwe;
art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że nie doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, mimo że z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do jego przedawnienia;
naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego;
art. 42 § 1 k.p.a. polegające na doręczeniu pism w sprawie na niewłaściwy adres Zobowiązanego;
art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a., poprzez uznanie, że doszło do należytego doręczenia pism z dnia 29 maja 2014 r., 17 października 2012 r.
i 20 listopada 2018 r., pomimo że pismo odebrała osoba do tego nieupoważniona lub pisma były wysyłane na niewłaściwy adres;
art. 44 § 4 k.p.a., poprzez przyjęcie, że zostały spełnione wymogi uzasadniające uznanie, że pisma nadane na adres [...] P. zostały doręczone;
art. 80 § 3 u.p.e.a.. polegające na nadaniu do Zobowiązanego korespondencji w przedmiocie poinformowania go o zajęciu rachunku bankowego po upływie 6 lat od zajęcia rachunku bankowego;
art. 32 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., polegające na doręczeniu pism bezpośrednio do Zobowiązanego, podczas gdy organ miał świadomość, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik oraz że doszło do zmiany adresu do korespondencji w przypadku Zobowiązanego;
art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na wydaniu decyzji przez organ egzekucyjny w sposób nie wzbudzający zaufania do działalności organu, a w konsekwencji sprzeczny z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, a także z pominięciem faktów i twierdzeń strony zobowiązanej;
art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, z jednoczesnym pominięciem szeregu dowodów
o fundamentalnym znaczeniu dla sprawy, a w konsekwencji wadliwą ocenę, że brak jest okoliczności uzasadniających umorzenie prowadzonego postępowania
i na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 października 2012 r. postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna mimo że Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii tego, czy istnieje podstawa do umorzenia postępowanie egzekucyjne prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 16 października 2012 r. (k. 6 akt egzekucyjnych), obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r. Skarżący wskazując na nieprawidłowości w zakresie doręczeń Jemu – jako zobowiązanemu – zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych oraz nieprawidłowości w zakresie doręczenia Jemu odpisu tytułu wykonawczego uważa, że zarzucane przez Niego nieprawidłowości spowodowały, że nie doszło do przerwań biegu terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania, a co za tym idzie zobowiązanie to uległo przedawnieniu, co stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 1. art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. Dyrektor uważa natomiast, że wskutek dokonanych w maju 2014 r. oraz listopadzie 2018 r. zajęć prawidłowo doręczonych zarówno do dłużników, jak i Skarżącego jako zobowiązanego, doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania podatkowego, a co za tym idzie zobowiązanie to nie uległo na moment wydania zaskarżonego postanowienia przedawnieniu, a co za tym idzie nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zdaniem Dyrektora spóźnione doręczenie odpisu tytułu wykonawczego (dokonaniu ww. czynności egzekucyjnych) nie wpłynęło na skuteczność przerwania biegu terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania podatkowego..
Zważywszy na treść art. 70 §1 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, zobowiązanie podatkowe Skarżącego z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r., uległoby – w braku zdarzeń prawnych skutkujących zawieszeniem biegu terminu przedawnienia lub jego przerwania – z końcem 2017 r. (z tą datą upływałby bowiem 5-cio letni okres, liczony od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności tego podatku przypadający na kwiecień 2012 r.).
W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma to, że zgodnie z art. 70 §4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. I FPS 6/12 "(...) W odniesieniu do art. 70 § 4 O.p. wątpliwości składu pytającego budzi kwestia, czy dla skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zawiadomienie dłużnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego powinno nastąpić przed upływem terminu przedawnienia, czy też może ono mieć miejsce także po upływie okresu wskazanego w art. 70 § 1 O.p.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów należy przyjąć, że obie przesłanki wskazane w art. 70 § 4 O.p., to jest zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie o tym dłużnika, muszą zostać spełnione przed upływem okresu przedawnienia. (...)
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów możliwa jest natomiast taka wykładnia art. 70 § 4 O.p., zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia biegnie wprawdzie na nowo od zastosowania środka egzekucyjnego a nie od powiadomienia o jego zastosowaniu, ale tylko wówczas, gdy przed okresem przedawnienia podatnik został zawiadomiony o zastosowanym środku egzekucyjnym.
Regulacja zawarta w art. 70 § 4 O.p., która uzależnia skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego, jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia, od zawiadomienia o nim podatnika wprowadza swoistego rodzaju warunek. Zastosowanie środka egzekucyjnego tak długo nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony. Późniejsze w stosunku do zastosowanego środka egzekucyjnego zawiadomienie skutkuje natomiast przerwaniem biegu terminu przedawnienia już od dnia zastosowania tego środka. Nie może to jednak oznaczać, że warunek zawiadomienia może ziścić się w każdym czasie, tj. również po okresie przedawnienia."
Ze wskazanej uchwały wynika zatem, że dla skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego niezbędne jest, ażeby przed jego upływem doszło zarówno do zastosowania środka egzekucyjnego, jak również do poinformowania o tym podatnika, przy czym datą przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest data zastosowania środka egzekucyjnego.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organy powołują się na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z dnia 29 maja 2014 r. oraz z dnia 20 listopada 2018 r. twierdząc, że konsekwencją tych czynności było przerwanie biegu terminu wskutek czego to zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Odnosząc się do pierwszej z tych czynności, wskazać należy, że zawiadomieniem z dnia 29 maja 2014 r. (k. 221 akt egzekucyjnych), organ egzekucyjny wezwał na podstawie art. 89 §1 u.p.e.a. [...] Urząd Skarbowy W. (dłużnika zajętej wierzytelności), wskazując na przedmiotowe zobowiązanie, w związku z którym wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], ażeby należnej od niego kwoty z tytułu zwrotu podatku VAT bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał Skarżącemu (zobowiązanemu), przy czym wskazane zawiadomienie wpłynęło do dłużnika w dniu 11 czerwca 2014 r. (informacja wynikająca z pisma z dn. 22 lipca 2014 r. – k. 220 akt egzekucyjnych). W odpowiedzi na wskazane wezwanie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 22 lipca 2014 r. wskazał, że uznaje zajęte wierzytelności zwrotu podatku od towarów i usług przysługujące Skarżącemu (k. 220 akt egzekucyjnych). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (tj. przed końcem 2017 r.) doszło do zastosowania środka egzekucyjnego (zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a.).
Jednocześnie powyższe zawiadomienie zostało przesłane do Skarżącego na adres zamieszkania w Niemczech ([...] E. Niemcy) i doręczone w dniu 19 czerwca 2014 r. (co wynika z potwierdzenia odbioru/doręczenia/wypłaty/wpisu znajdującego się na k. 222 akt egzekucyjnych). W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 42 §1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 5 października 2021 r.) pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pełnomocnik Skarżącego nie kwestionuje tego, że mieszkanie Skarżącego znajdowało się pod wskazanym adresem ("(...) przepis nakazuje doręczenia pism w mieszkaniu osób fizycznych ("ich mieszkaniu"). W ramach niniejszego postępowania będzie to niewątpliwie [...] E., Republika Federalna Niemiec"). Pełnomocnik Skarżącego podnosi natomiast, że skoro organ nadał pismo z 29 maja 2014 r. na adres miejsca zamieszkania, to wyłącznie uprawnionym do jego odbioru był bezpośrednio adresat, lub w przypadku niemożności doręczenia korespondencji, na podstawie art. 43 k.p.a. dorosły domownik, sąsiad lub dozorca domu. Pełnomocnik Skarżącego podnosi
w tym względzie, że z podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie można ustalić, kto rzeczywiście odebrał pismo, niemniej z całą pewnością można stwierdzić, że nie był to Skarżący. Pełnomocnik wskazując na funkcję nadaną podpisowi, która wymaga, aby wskazywał on jego autora i dane, które go indywidualizują, zwrócił uwagę na jego nieczytelność. Jednocześnie Pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że w tamtym [czasie] u Jego Mandanta nie znajdował się żaden inny domownik, nie był to również sąsiad, bowiem podpis nie przypomina nazwiska żadnej z osób, które mieszkały wówczas w okolicy podatnika. Wreszcie, w tamtym okresie nie został również ustanowiony dozorca domu. Z powyższego Pełnomocnik Skarżącego wywodzi brak doręczenia wskazanego zawiadomienia. Nie można, w ocenie Sądu, zgodzić się z tym stanowiskiem.
O ile zgodzić się należy z Pełnomocnikiem Skarżącego, że sam podpis widniejący na potwierdzenia odbioru/doręczenia/wypłaty/wpisu wskazanego zawiadomienia (k. 222 akt egzekucyjnych) jest niewyraźny – co uniemożliwia identyfikację osoby podpisującej potwierdzenie, biorąc pod uwagę to, że wskazany adres był adresem zamieszkania Skarżącego, jednocześnie kilkukrotnie (na przestrzeni kilku miesięcy) osoba podpisująca się tak jak na ww. potwierdzeniu odbioru dokonywała odbioru korespondencji kierowanej na wskazany adres do Skarżącego, stwierdzić należy, że doszło skutecznego doręczenia Skarżącemu wskazanego zawiadomienia. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że korespondencja kierowana do Skarżącego została odebrana również przez osobę, która podpisała się tak jak na ww. potwierdzeniu odbioru w dn. 5 stycznia 2015 r. (k. 229 akt egzekucyjnych), jak również w dn. 25 marca 2015 r. (k. 233 akt egzekucyjnych). Jeżeli przesyłkę kierowaną do Skarżącego pod adres, w którym zamieszkiwał Skarżący, odbierała na przestrzeni kilku miesięcy ta sama osoba (o czym świadczy prima facie tożsamość jej podpisu), to stwierdzić należy, że nawet jeżeli tą osobą nie był sam Skarżący, to uznać należy, że była nią inna osoba będąca albo domownikiem albo sąsiadem albo dozorcą domu (tylko bowiem jedna z takich osób, w sposób stały i systematyczny byłaby w stanie na przestrzeni dłuższego okresu odbierać korespondencję kierowaną na ten adres). Mając na uwadze powyższe doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu ww. zawiadomienia zgodnie z art. 42 §1 w zw. z art. 43 k.p.a. W tym zakresie zatem niezasadne były sformułowane w skardze zarzuty dot. naruszenia art. 42 §1 k.p.a., art. 42 §1 w zw. z art. 43 k.p.a.
W konsekwencji, wobec zastosowania ww. środka egzekucyjnego w dn. 11 czerwca 2014 r. (data wpływu do dłużnika), o czym Skarżący został zawiadomiony w dn. 19 czerwca 2014 r. (przed upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego, który przypadał na koniec 2017 r.), z dniem 11 czerwca 2014 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 70 §4 zd. drugie O.p. 5-cio letni bieg terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania podatkowego rozpoczął biec na nowo od dnia 12 czerwca 2014 r. Zważywszy na to, że zastosowanie wskazanego środka skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia z dn. 11 czerwca 2014 r. (i od dnia następnego na nowo rozpoczął bieg 5-cioletni termin przedawnienia), dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia rozważania nt. skuteczności (i właściwych doręczeń w tym zakresie, w tym po upływie 6 lat) czynności z października 2012 r., jak również wpływu na bieg terminu przedawnienia umorzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 18 listopada 2013 r. przez Komornika Sądowego M. B..
Na skuteczność podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych z punktu widzenia ich wpływu na bieg terminu przedawnienia, nie miało wpływu to, że tytuł wykonawczy nie został równocześnie doręczony (patrz dalej). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3898/17 (na który to wyrok powołał się również organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu) "[z]godnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Unormowanie to nawiązuje i wiąże skutek przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wyłącznie z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a nie z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego. Należy mieć także na uwadze, że na gruncie (...)u.p.e.a.(...) rozróżnia się postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Egzekucja administracyjna odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane zarówno przez organ egzekucyjny, jak i przez inne podmioty, np. przez wierzyciela. Wśród czynności organu egzekucyjnego można wyróżnić m.in. doręczenie tytułu wykonawczego, o którym stanowi art. 32 u.p.e.a., stosownie do którego organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Różne są też momenty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), gdy tymczasem wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) (...) Sama czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną, które są definiowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Konsekwencją niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w terminie 14 dni od dnia pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego jest niedopuszczalność pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, co wynika z art. 64 § 2 u.p.e.a. Poza tym u.p.e.a. nie przewiduje innych konsekwencji niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Należy zatem przyjąć, że brak doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie wpływa na ważność dokonanych czynności egzekucyjnych (por. pkt 1 i 4 w Komentarz do art. 32 w P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. VIII, publ. SIP LEX, WK 2018). (...) Reasumując tą część rozważań należy stwierdzić, że brak dołączenia odpisu tytułu wykonawczego przy zawiadomieniu podatnika o dokonaniu zajęcia wynagrodzenia za pracę nie powoduje bezskuteczności czynności w postaci zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, przerywającej bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.)."
Odnosząc się do kwestii zajęcia wierzytelności zawiadomieniami z dnia 20 listopada 2018 r. należy zauważyć, że zawiadomieniami z tego dnia nr [...], [...],. [...], (...), organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych odpowiednio w A. Sp. z o.o. (k. 292 akt egzekucyjnych), R. Sp. z o.o. (k. 285 akt egzekucyjnych), A.(2) Sp. z o.o. (k. 280 akt egzekucyjnych), P. Sp. z o.o. (k. 273 akt egzekucyjnych), R.(2) Sp. z o.o.(k. 259 akt egzekucyjnych), A.(3) Sp. z o.o. (k. 252 akt egzekucyjnych) oraz B. Sp. z o.o. (k. 245 akt egzekucyjnych) Zawiadomienia o zajęciu doręczono ww. Spółkom w dniu 27 listopada 2018 r. (odpowiednio k. 293, 286, 281, 274, 260, 253, 246 akt egzekucyjnych). W związku z kontrolą dłużników zajętej wierzytelności przeprowadzoną w dniu 26 września 2019 r., przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. i złożonymi przez ww. Spółki oświadczeniami oraz dokumentami ustalono, że na dzień 31 grudnia 2018 r. posiadały wobec Zobowiązanego zobowiązania pieniężne (odpowiednio k. 681, 606, 576, k. 560, k. 538, k. 487, k. 468 akt egzekucyjnych).
Jednocześnie wraz z przesłaniem ww. zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności wskazanym Spółkom, organ egzekucyjny wysłał w dniu 21 listopada 2018 r. do Skarżącego (jako zobowiązanego) na adres "[...] P.". Przesyłka po dwukrotnym jej awizowaniu (w dn. 26 listopada 2018 r. oraz 4 grudnia 2018 r.) uznana została za doręczoną w dniu 10 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 k.p.a. W tym względzie Pełnomocnik Skarżącego podnosi, że korespondencja została nadana na adres do korespondencji wskazany w CEIDG mimo że wcześniej korespondencja kierowana była na zupełnie inny adres. W tym względzie należy zauważyć, że korespondencja kierowana przez organ egzekucyjny 2 lipca 2018 r. na adres zamieszkania Skarżącego ([...] E. Niemcy) została zwrócona do organu w dn. 26 lipca 2018 r. z adnotacją "Empfänger/ Firma unter der angegebenen Anschrift nicht zu ermitteln" (k. 236 akt egzekucyjnych). W konsekwencji mając na uwadze treść art. 42 §1 k.p.a. pozwalającego na doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy, zasadne było skierowanie przesyłki na ww. adres korespondencyjny miejsca pracy (prowadzonej działalności gospodarczej). Zważywszy na to, że na dzień skierowania wskazanych zawiadomień do Skarżącego wpisanym do CEIDG adresem do korespondencji był adres "[...] P.", jednocześnie na ten dzień organ nie miał wiedzy co do ustanowienia w sprawie postępowania egzekucyjnego pełnomocnika, organ egzekucyjny postąpił prawidłowo wysyłając wskazane zawiadomienie na ww. adres.
W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 40 §2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Podkreślić przy tym należy, że obowiązek doręczania pism zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w danej/konkretnej sprawie. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, iż organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w prowadzonej przez niego sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Natomiast nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski - Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1993 r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 695/10).
O ile organ egzekucyjny miał podstawy, ażeby w dn. 21 listopada 2018 r. wysłać ww. zawiadomienia na adres w miejscowości P., to jednak w sytuacji, gdy w dniu 23 listopada 2018 r. (data prezentaty [...] Urzędu Skarbowego W. – k. 382 akt egzekucyjnych) powziął informację o ustanowieniu przez Skarżącego pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym (adw. M. F.), zaś doręczenie ww. pism w trybie art. 44 k.p.a. nastąpiło w dn. 10 grudnia 2018 r. po dwukrotnym jej awizowaniu (w dn. 26 listopada 2018 r. oraz 4 grudnia 2018 r.), winien był stwierdzić, że konieczne było doręczenie rzeczonych zawiadomień ustanowionemu pełnomocnikowi. W efekcie, wprawdzie doszło do doręczenia ww. zawiadomień na adres "[...] P." w trybie art. 44 §4 k.p.a., jednakże wobec tego, że przed ich skutecznym doręczeniem organ egzekucyjny został poinformowany o tym, że doszło do ustanowienia pełnomocnika, ww. zawiadomienia winny były zostać na podstawie art. 40 §2 k.p.a. doręczone temu pełnomocnikowi (a nie Skarżącemu).
Jak wskazał WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 204/21 (odnoszącym się wprawdzie do doręczenia decyzji, ale należy tę argumentację odnieść do wszelkich pism kierowanych do strony) "[w] myśl art. 40 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń w postępowaniu administracyjnym czynność doręczenia, ażeby wywołała wynikające z niej skutki prawne, musi zostać dokonana w prawem przewidziany sposób (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1284/16). Sąd podziela wypracowane w orzecznictwie i piśmiennictwie stanowisko, że jeżeli pełnomocnik ustanowiony przez stronę postępowania zgłasza swój udział w sprawie już po wydaniu decyzji, ale przed dniem jej doręczenia stronie, to nie zwalnia to organu z obowiązku doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Doręczenie w takiej sytuacji decyzji stronie postępowania ma charakter wyłącznie informacyjny i z doręczeniem tym nie można łączyć żadnych skutków prawnych; doręczenie jest bezskuteczne (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2360/16, wyrok NSA z 5 lutego 2013 r., II OSK 1844/11, wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2017 r., IV SA/Wa 1385/14, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 maja 2015 r., II SA/Wr 234/15, wyrok WSA w Poznaniu z 29 września 2016 r." IV SA/Po 314/16, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2021, t. 3 do art. 40, M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra (red.), k.p.a. Komentarz do art. 1-60, Tom I, Wyd.UW-M 2020, t. 5 do art. 40). Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów i otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (por. postanowienie SN z 9 września 1993 r., III ARN 45/93)".
W tym miejscu Sąd zwraca również uwagę na to, że ustanowienie pełnomocnikiem adw. M. F. nastąpiło po wszczęciu egzekucji administracyjnej (na podstawie art. 26 §5 pkt 2 u.p.e.a., tj. w następstwie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jak wskazuje się w doktrynie (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 26) dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., natomiast na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe (por. wyrok NSA z 23.12.2008 r., II FSK 945/08, LEX nr 525843; wyrok NSA z 1.02.2011 r., II FSK 1410/09). W tym miejscu Sąd zauważa, że przyjęcie innego stanowiska, skutkowałoby niczym nieuzasadnionym pozbawieniem prawa zobowiązanego (wobec którego kierowane są czynności egzekucyjne, wywołujące skutki w zakresie np. przerwania zobowiązań podatkowych) do obrony swoich interesów przez znaczny okres czasu (w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne i sama egzekucja trwa kilka lat).
Otrzymawszy zwróconą kopertę obejmującą wskazane zawiadomienia (k. 290), organ w celu poinformowania podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego winien był skierować zawiadomienia do ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nieprawidłowo organy uznały, że Skarżący został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych w związku z doręczeniem Jemu w trybie art. 44 §4 k.p.a. ww. zawiadomień. Tym samym zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 32 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., polegającego na doręczeniu ww. pism bezpośrednio do Zobowiązanego, podczas gdy organ miał świadomość, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik. W efekcie powyższego Dyrektor wydając zaskarżone postanowienie nie był uprawniony do wskazania ww. okoliczności (doręczenia Zobowiązanemu w dniu 10 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 k.p.a. zawiadomień), jako przesądzającej o ponownym przerwaniu biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego i na tej podstawie twierdzić, że sporne zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. W tym zakresie zatem uzasadnione były zarzuty skargi dot. wadliwego uznania skutecznego i prawidłowego (wystarczającego) doręczenia pisma na adres w P. (art. 44 §4 k.p.a.), jak również wskazujące na naruszenie w tym zakresie art. 32 k.p.a. w zw. z art. 30 §2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. polegającym na doręczeniu pism (w tym przypadku zawiadomień) bezpośrednio do Zobowiązanego, podczas gdy organ miał świadomość, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik. W konsekwencji organ nie wykazał, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe (stwierdzone tytułem wykonawczym [...]) nie przedawniło się i zobowiązanie to nie wygasło – na co wskazuje Skarżący w skardze.
Podobnie nie doszło również do doręczenia Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego w dn. 3 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 §4 k.p.a. (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dn. 19 listopada 2018 r. oraz 27 listopada 2018 r.). Wprawdzie w listopadzie 2018 r. istniały podstawy do kierowania korespondencji Skarżącego na adres "[...] P." (wobec zwrotu korespondencji kierowanej na adres zamieszkania w Niemczech, przewidzianej w art. 42 §1 k.p.a. możliwości doręczania pism osobie fizycznej w miejscu pracy, zawarciem w CEIDG stosownego adresu do korespondencji - o czym była mowa wyżej), to jednak, po powzięciu w dniu 23 listopada 2018 r. przez organ egzekucyjny informacji o ustanowieniu przez Skarżącego pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym (adw. M. F.), organ winien był stwierdzić, że nieprawidłowe było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego po ustanowieniu pełnomocnika (w dn. 3 grudnia 2018 r. w trybie art. 44 §4 k.p.a.). W takim przypadku organ egzekucyjny, po otrzymaniu zwróconej koperty ze stosownymi adnotacjami dot. awizacji, powinien ponownie przesłać odpis tytułu wykonawczego do ustanowionego pełnomocnika.
W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że ma świadomość tego, że "orzecznictwie wskazuje się, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca egzekucję administracyjną, musi nastąpić do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Obowiązek doręczenia tytułu wykonawczego do rąk zobowiązanego wynika nie tylko z brzmienia art. 26 § 5 u.p.e.a. Powinność taka wynika przede wszystkim z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i wykonanie ciążącego na stronie obowiązku. O podjęciu czynności ściśle związanych z wykonaniem ciążącego na stronie obowiązku zobowiązany musi zostać poinformowany osobiście i tym samym uzasadnione jest przyjęcie poglądu, że dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., natomiast na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe (por. wyrok NSA z 23.12.2008 r., II FSK 945/08, LEX nr 525843; wyrok NSA z 1.02.2011 r., II FSK 1410/09)" (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 26). W niniejszej sprawie jednak, wobec wszczęcia egzekucji na podstawie art. 26 §5 pkt 2 u.p.e.a. w 2012 r., jego wieloletniego prowadzenia (w tym ze skutecznym przerywaniem biegu terminu przedawnienia wskutek dokonanych w 2014 r. czynności egzekucyjnych – patrz wyżej), ustanowienia przez Skarżącego w 2018 r. pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym i związanym z tym uzasadnionym oczekiwaniem, że wszelka korespondencja związana z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego będzie kierowana do pełnomocnika, należy przyjąć, że odpis tytułu wykonawczego winien zostać skierowany do pełnomocnika. W tym zakresie w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP), przewidującym prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) nie można z jednej strony kilka lat prowadzić postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego (dokonując skutecznych czynności egzekucyjnych skutkujących przerwaniem biegu terminu przedawnienia), a co za tym idzie wprowadzając u Skarżącego przekonanie o możliwości ustanowienia pełnomocnika i co za tym idzie konieczności doręczenia przez organy pism temu pełnomocnikowi (art. 40 §2 k.p.a.), z drugiej strony doręczyć w trybie art. 44 k.p.a. tytuł wykonawczy Skarżącemu. W tym zakresie zatem uzasadnione były zarzuty skargi dot. wadliwego uznania za skuteczne i prawidłowe (wystarczające) doręczenia odpisu tytułu wykonawczego na adres w P. (art. 44 §4 k.p.a.), jak również wskazujące na naruszenie w tym zakresie art. 30 §2 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. polegające na doręczeniu pisma (w tym przypadku tytułu wykonawczego) bezpośrednio do Zobowiązanego, podczas gdy organ miał świadomość, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że w sprawie wadliwie organy przyjęły, że do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego doszło wskutek zajęcia wierzytelności dokonanych zawiadomieniami 20 listopada 2018 r., a co za tym idzie organy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie wykazały w zaskarżonym postanowieniu (art. 123 k.p.a.), że przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił poprzedzające je postanowienie.
Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik w pierwszej kolejności doręczy Skarżącemu, a jeżeli Skarżący ma ustanowionego pełnomocnika, to doręczy temu pełnomocnikowi odpis tytułu wykonawczego. Następnie Naczelnik zweryfikuje w oparciu o ew. uzupełnione akta, czy w ciągu pięciu lat licząc od 12 czerwca 2014 r. (skuteczne przerwanie biegu przedawnienia wskutek zawiadomieniem z dnia 29 maja 2014 r.- o czym była mowa wyżej) wystąpiły czynności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia przyjmując, że zajęcie wierzytelności z dnia 20 listopada 2018 r. nie skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę na to, że akta sprawy stanowią uwierzytelnione kopie określonych stron akt egzekucyjnych, a co za tym idzie nie można wykluczyć, że akta te nie są kompletne i w sprawie dokonano innych czynności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 §1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składał się uiszczony przez Skarżącego wpis od skargi.