III SA/Wa 4174/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-09-28
NSApodatkoweWysokawsa
VATodpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzaległości podatkowebezskuteczność egzekucjiOrdynacja podatkowaspółka z o.o.egzekucja administracyjnanieruchomość

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę byłego członka zarządu spółki na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w VAT, uznając egzekucję z majątku spółki za bezskuteczną.

Skarżący, były członek zarządu spółki, kwestionował decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 roku. Zarzucał organom podatkowym nierozpatrzenie materiału dowodowego i dowolne uznanie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, w szczególności z nieruchomości. Sąd uznał, że egzekucja z majątku spółki była częściowo bezskuteczna ze względu na obciążenie nieruchomości innymi wierzytelnościami, a spółka stała się niewypłacalna w czasie pełnienia funkcji przez skarżącego, co uzasadniało jego odpowiedzialność.

Przedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) orzekającą o solidarnej odpowiedzialności K. W. (skarżącego), byłego członka zarządu spółki K. sp. z o.o., za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 roku. Zaległości te, wynikające z niezapłaconych przez spółkę podatków wykazanych w deklaracjach, wynosiły łącznie ponad 150 000 zł wraz z odsetkami. Po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, NUS wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącego. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności dotyczące wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i oceny sytuacji finansowej spółki oraz bezskuteczności egzekucji. Kwestionował uznanie, że przyłączenie się do egzekucji z nieruchomości spółki będzie nieskuteczne. DIAS utrzymał decyzję NUS, wskazując na spełnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, w tym bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Analiza księgi wieczystej nieruchomości wykazała, że jest ona obciążona hipoteką przymusową na znaczną kwotę i prowadzone są na niej egzekucje przez innych wierzycieli, co czyniło zaspokojenie wierzytelności podatkowej mało prawdopodobnym. DIAS podkreślił również, że spółka stała się niewypłacalna w czasie pełnienia funkcji przez skarżącego, a nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości, co stanowiło kolejną przesłankę odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, biorąc pod uwagę obciążenie nieruchomości i wielość wierzycieli. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności, w tym braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Egzekucja z majątku spółki została uznana za częściowo bezskuteczną, co zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniało przeniesienie odpowiedzialności na byłego członka zarządu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, egzekucja może być uznana za bezskuteczną (choćby częściowo) w takiej sytuacji, jeśli łączna wysokość innych wierzytelności zabezpieczonych na nieruchomości lub prowadzonych egzekucji z niej znacząco przewyższa jej wartość, co uniemożliwia zaspokojenie wierzytelności podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły bezskuteczność egzekucji z nieruchomości spółki, ponieważ jej wartość była znacznie niższa niż łączna kwota wierzytelności innych wierzycieli zabezpieczonych na niej lub egzekwujących z niej. Wskazano na umorzenie wcześniejszej egzekucji z tej nieruchomości z powodu braku środków na pokrycie kosztów, a także na wysokie kwoty pozostałych egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 116 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 197

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 34

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 26 § § 5 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa o VAT art. 108 § § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 108 § § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 103 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

P.u.n. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

P.u.n. art. 21

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

k.p.c. art. 824 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1025

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki z uwagi na obciążenie nieruchomości innymi wierzytelnościami. Niewykazanie przez skarżącego przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności (np. złożenie wniosku o upadłość, brak winy). Niewskazanie przez skarżącego mienia spółki, z którego egzekucja mogłaby zaspokoić zaległości.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i oceny sytuacji finansowej spółki. Zarzut dowolnego uznania bezskuteczności egzekucji z nieruchomości. Zarzut przedwczesnego umorzenia egzekucji. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części nie mamy zatem do czynienia z przejściowymi trudnościami czy zatorami płatniczymi, lecz z zaprzestaniem płacenia długów, a więc niewypłacalnością nie jest wymagana wiedza specjalistyczna i organ samodzielnie może ocenić przesłankę częściowej bezskuteczność egzekucji

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący

Monika Świercz

sprawozdawca

Piotr Dębkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, ocena bezskuteczności egzekucji z majątku spółki obciążonego innymi wierzytelnościami, przesłanki zwalniające od odpowiedzialności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej byłego członka zarządu, z uwzględnieniem przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Pokazuje praktyczne konsekwencje braku należytej staranności w zarządzaniu finansami spółki.

Czy możesz stracić majątek przez długi swojej spółki? Sąd wyjaśnia, kiedy odpowiadasz jako były członek zarządu.

Dane finansowe

WPS: 13 365,46 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 4174/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Monika Świercz /sprawozdawca/
Piotr Dębkowski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 201
art. 116 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Monika Świercz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Mazańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2018 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz pozostałymi byłymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "DIAS") z dnia [...] października 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej jako: "NUS") z dnia [...] lipca 2017 r. orzekającą o solidarnej ze spółką i pozostałymi członkami zarządu odpowiedzialności podatkowej K. W. (dalej jako: "Skarżący", "Strona"), byłego członka zarządu K. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (poprzednio: R. sp. z o.o.; dalej jako: "Spółka"), za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za:
– wrzesień 2012 r. w kwocie 13.365,46 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 5.774,00 zł;
– październik 2012 r. w kwocie 134.766,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 56.547,00 zł,
oraz umarzającej postępowanie w części dotyczącej odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego ww. zaległości.
Spółka w złożonych do NUS deklaracjach w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. wykazała podatki do zapłaty, których nie wpłaciła na rachunek organu podatkowego.
Po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji ww. należności z majątku Spółki, NUS postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. NUS orzekł o solidarnej ze Spółką oraz pozostałymi członkami zarządu, tj. M. O., T. W. i K. S., odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług.
Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji NUS, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowanie podatkowego jako bezprzedmiotowego, ewentualnie orzeczenie o tym, iż Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za zaległości Spółki lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez NUS.
Skarżący w odwołaniu zarzucił naruszenie:
- art. 122 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.; dalej jako: "O.p.") polegające na nierozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący w odniesieniu do analizy sytuacji finansowej Spółki oraz w zakresie, w jakim NUS hipotetycznie uznał, że przyłączenie się do egzekucji z nieruchomości należącej do Spółki będzie nieskuteczne z uwagi na fakt, iż inny wierzyciel rozpoczął egzekucję z nieruchomości i zanim wierzytelność z tytułu zaległości skarbowych zostanie ujawniona w księdze wieczystej, to wierzyciele wszczynający egzekucję w pierwszej kolejności zaspokojeni zostaną ze środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości;
- art. 197 w zw. z art. 191 i art. 187 O.p. polegające na dowolnym uznaniu przez NUS, iż nie uzyska jakichkolwiek środków z prowadzonej przeciwko Spółce egzekucji majątku, w tym przede wszystkim z wszczętej egzekucji z nieruchomości o powierzchni 4800 m2, położonej w W., przy ul. P., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], gdzie wycena nieruchomości kształtuje się na poziomie 1.200.00 zł, kiedy to w przypadku przyłączenia się organu do egzekucji po sprzedaży nieruchomości, zostanie on zaspokojony proporcjonalnie z innymi wierzycielami w kolejności następnej po wierzycielu hipotecznym, który ujawniony jest w KW na kwotę 549.268,04 zł.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS dnia z [...] lipca 2017 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji DIAS stwierdził, że przedmiotowe zobowiązania wynikają z deklaracji podatkowych złożonych przez Spółkę. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie zatem art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 O.p., który stanowi, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm., zwana dalej: "u.p.e.a."). Na zaległości Spółki w podatku od towarów i usług wystawione zostały tytuły wykonawcze:
– z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], za wrzesień 2012 r., doręczony zobowiązanej Spółce w dniu 14 stycznia 2013 r.;
– z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], za październik 2012 r., doręczony Spółce w dniu 28 lutego 2013 r.
Postępowanie podatkowe wobec Skarżącego wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., doręczonym w dniu 30 marca 2017 r. W ocenie DIAS wymóg z art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 O.p. został więc w realiach niniejszej sprawy spełniony.
DIAS wskazał, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy odpisem pełnym z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 1 lutego 2017 r.), Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki nieprzerwanie od 2005 r. (wpis nr 3 w dniu 24 listopada 2005 r.) do 2016 r. (wpis nr 17 z dnia 27 października 2016 r.). Stosownie do treści art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., nr 54, poz. 535, ze zm.; dalej jako: "ustawa o VAT"), terminy płatności zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. upływały w dniach 25 października 2012 r. i 25 listopada 2012 r. W ocenie DIAS spełniona zatem została w niniejszej sprawie pozytywna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki kapitałowej z art. 116 § 2 O.p. O odpowiedzialności podatkowej pozostałych, solidarnie zobowiązanych ze Stroną członków zarządu spółki, tj. M. O., T. W. i K. S., NUS orzekł w odrębnych decyzjach.
DIAS przypomniał, że kolejną przesłanką odpowiedzialności członka zarządu, wynikającą z art. 116 § 1 O.p., jest bezskuteczność (całkowita lub częściowa) egzekucji z majątku spółki. Dla wykazania przesłanki bezskuteczności egzekucji nie jest wymagane formalne zakończenie postępowania egzekucyjnego poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu tego postępowania. O bezskuteczności mogą świadczyć także inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które rozwieją wszelkie wątpliwości dotyczące tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 233/06).
W niniejszej sprawie administracyjne postępowania egzekucyjne celem przymusowego dochodzenia zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r. prowadzone były na podstawie wystawionych przez NUS tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], za wrzesień 2012 r. oraz z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], za październik 2012 r.
Na podstawie ww. tytułów wykonawczych NUS zawiadomieniami z dnia 2 stycznia 2013 r. oraz z dnia 25 sierpnia 2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spółki w [...] S.A. oraz [...] S.A., które nie przyniosły zaspokojenia zaległości podatkowych.
Ponadto w sprawie sporządzono protokoły o stanie majątkowym Spółki w dniach 26 czerwca 2014 r., 29 sierpnia 2014 r. i 20 września 2014 r., spisane z udziałem M. O. i K. S.. Jak wskazano w ich treści, Spółka nie prowadzi bieżącej działalności, posiada nieruchomość przy ul. P. o powierzchni 4800 m2, nie ma innych środków trwałych, pojazdów, majątku nadającego się do egzekucji pod adresem siedziby. NUS w wyniku zapytania skierowanego do CEPiK uzyskał informację, że na Spółkę zarejestrowany jest samochód ciężarowy [...](rok produkcji 2006), lecz nie udało się ustalić miejsca jego postoju.
W toku postępowania egzekucyjnego na poczet egzekwowanych należności pobrane zostały od Spółki środki pieniężne, w wyniku czego pokryte zostały koszty postępowania egzekucyjnego (NUS w tej części umorzył postępowanie podatkowe) oraz uległa obniżeniu wysokość zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r. z kwoty 16.989,00 zł do kwoty 13.365,46 zł, a za październik 2012 r. z kwoty 140.581,00 zł do kwoty 134.766,80 zł.
W związku z pozyskaniem informacji o tym, iż Spółka posiada nieruchomość, NUS, dokonał analizy zapisów w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej KW nr [...] według stanu na dzień 29 grudnia 2015 r. i ustalił, że od 2010 r. prowadzona jest z niej egzekucja z wniosku L. sp. z o.o., do której to egzekucji przyłączył się też w 2014 r. [...]S.A. W dziale IV księgi wieczystej widniał wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz L. sp. z o.o. na kwotę 549.268,04 zł. Wobec powyższego NUS nie skierował czynności egzekucyjnych do nieruchomości Spółki, uznając, że ze względu na wysokość zabezpieczenia rzeczowego oraz wielość wierzycieli uczestniczących w egzekucji z nieruchomości, brak jest perspektyw na uzyskanie środków na spłatę należności podatkowych.
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2015 r. NUS umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących niewyegzekwowane, pomimo zastosowania dostępnych środków egzekucyjnych, zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r.
DIAS przypomniał, że przed wydaniem decyzji w I instancji, NUS pismami z dnia 15 maja 2017 r. oraz z dnia 19 czerwca 2017 r. zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. z zapytaniem na jakim etapie znajduje się egzekucja z nieruchomości Spółki i jaka kwota dochodzona jest przez jej wierzycieli.
W odpowiedzi, pismem z dnia 26 czerwca 2017 r., komornik wskazał, że:
– postępowanie egzekucyjne [...] zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., a kwota zadłużenia w tym postępowaniu to 204.152,88 zł;
– postępowania egzekucyjne [...] oraz [...] pozostają w toku, prowadzona jest egzekucja z nieruchomości oszacowanej na kwotę 1.200.200.00 zł, a kwoty zadłużenia w tych postępowaniach to odpowiednio 471.204,53 zł i 984.405,86 zł.
DIAS wskazał, że skoro prowadzone w latach 2010-2016 postępowanie egzekucyjne z wniosku L. sp. z o.o. zakończyło się jego umorzeniem z uwagi na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów egzekucyjnych (art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.) a ponadto pozostaje nadal w toku egzekucja prowadzona na rzecz [...] S.A. która obejmuje należność w kwocie przewyższającej szacunkową wartość nieruchomości, to NUS słusznie uznał, że nie wskazuje to na realną możliwość zaspokojenia długu podatkowego Spółki z przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższego zarzuty Strony wskazujące na naruszenie art. 122, art. 187, art. 191 oraz art. 197 O.p. nie są zasadne. W ocenie DIAS nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 197 O.p., gdyż ustalenia w zakresie bezskuteczności postępowania egzekucyjnego nie wymagają wiadomości specjalnych.
DIAS przypomniał, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, tj. wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ze względu na moment powstania zaległości jak również czas pełnienia obowiązków w zarządzie spółki przesłanki te są oceniane na gruncie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., nr 60, poz. 535, ze zm.; dalej jako: "P.u.n.").
DIAS podzielił stanowisko NUS, który wskazał na zaistnienie w czasie pełnienia przez Skarżącego obowiązków w zarządzie Spółki przesłanki upadłości określonej w art. 11 ust. 1 P.u.n. Wskazał, że Spółka nie wykonała obowiązków wobec Skarbu Państwa w zakresie zobowiązań w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2012 r., a zatem październik 2012 r. był czasem, gdy Spółka stała się niewypłacalna, a jej członkowie zarządu winni byli dopełnić obowiązków wynikających z przepisów P.u.n. Łączna wysokość zobowiązań podatkowych Spółki jest znaczna (ponad 150.000,00 zł). Spółka miała także drugiego wierzyciela - L. sp. z o.o., wobec którego nie wywiązała się terminowo z zapłaty należności na kwotę ponad 500.000.00 zł. W ocenie DIAS nie mamy zatem do czynienia z przejściowymi trudnościami czy zatorami płatniczymi, lecz z zaprzestaniem płacenia długów, a więc niewypłacalnością w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n. Dane wynikające z zeznań podatkowych CIT Spółki za lata 2012-2014 pokazują, iż 2013 r. był okresem, gdy dochody Spółki uległy znacznemu obniżeniu, a jej działalność ograniczeniu, co potwierdzili też członkowie zarządu w protokołach o stanie majątkowym. W ocenie DIAS sytuacja zaistniała w ww. latach nie rokowała pomyślnie co do możliwości spłaty istniejącego zadłużenia.
W ocenie DIAS, skoro zaistniała w czasie pełnienia przez Stronę obowiązków w zarządzie sytuacja wskazywała na wystąpienie przesłanek upadłości, obowiązkiem Skarżącego jako członka zarządu spółki, wynikającym z art. 21 P.u.n., było zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Strona nie złożyła takiego wniosku przez cały okres sprawowania funkcji w zarządzie, tj. do 2016 r.
W ocenie DIAS członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób przewidzieć, że zaistniała w danym momencie sytuacja finansowa w spółce wymaga zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2009 r,. sygn. akt III SA/GI 1513/08). Zdaniem DIAS w pojęciu winy, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. mieści się nie tylko jej postać umyślna, ale także nieumyślna.
Z akt postępowania nie wynika, aby Skarżący przedłożył dowody świadczące o złożeniu lub próbie złożenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości Spółki. Strona nie przedstawiła też okoliczności mogących świadczyć o tym, iż nie miała realnego wpływu na możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki pomimo wystąpienia ku temu podstaw. Z racji pełnionej funkcji Skarżący miał świadomość istnienia zaległości Spółki oraz jej sytuacji finansowej.
DIAS wskazał także, że w niniejszej sprawie jedynym mieniem wskazywanym przez Stronę jest nieruchomość Spółki położona w Warszawie, przy ul. P.. Przedmiotowy składnik mienia był już jednak znany NUS i uznany został za nie dający możliwości zaspokojenia wierzytelności podatkowej. W ocenie DIAS w realiach niniejszej sprawy nie została więc także spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję DIAS, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji NUS i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 O.p., polegające na nierozpatrzeniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, zwłaszcza w zakresie analizy sytuacji finansowej Spółki oraz w zakresie, w jakim DIAS uznał, że przyłączenie się do prowadzonej egzekucji nieruchomości należącej do Spółki będzie nieskuteczne z uwagi na fakt, iż inny wierzyciel rozpoczął egzekucję z nieruchomości i zanim wierzytelność z tytułu zaległości skarbowych zostanie ujawniona w księdze wieczystej, to wierzyciele wszczynający egzekucję zostaną zaspokojeni w pierwszej kolejności ze środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości;
2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 197 O.p. z zw. z art. 191 O.p. i art. 187 O.p., polegające na dowolnym uznaniu przez DIAS, iż organ nie uzyska jakichkolwiek środków z prowadzonej przeciwko Spółce egzekucji majątku, w tym przede wszystkim wszczętej egzekucji z nieruchomości o pow. 4800 m2 znajdującej się w W., przy ul. P., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], gdzie wycena nieruchomości kształtuje się na poziomie 1.200.200,00 zł, kiedy to w przypadku przyłączenia się organu do egzekucji, po sprzedaży nieruchomości zostanie on zaspokojony proporcjonalnie z innymi wierzycielami w kolejności następnej po wierzycielu hipotecznym, który jest ujawniony w KW na kwotę 549.268,04 zł, z której do spłaty pozostało jedynie 204.152,88 zł;
3. art. 116 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, iż zaszła okoliczność uzasadniająca zastosowanie wobec byłego wiceprezesa Zarządu odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce nie zostało jeszcze zakończone, a analiza sytuacji finansowej Spółki, w tym posiadanego majątku pozwala przypuszczać, iż w przypadku przyłączenia się organu do egzekucji, prawdopodobnie uzyskałby on zaspokojenie swojej wierzytelności;
4. art. 34 O.p. w zw. z art. 116 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i przedwczesne uznanie bezskuteczności egzekucji, w sytuacji gdy wpis hipoteki przymusowej, zapewniłby organowi pierwszeństwo przed innymi wierzycielami, co w konsekwencji doprowadziłoby do zaspokojenia jego roszczenia w całości;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez bezkrytyczne zaakceptowanie przez organ odwoławczy naruszenia prawa przez organ I instancji, polegającego na braku dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w niej materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie w postaci uznania, iż należności podatkowe nie zostałyby zaspokojone ze sprzedaży nieruchomości z uwagi na inne znaczące wierzytelności, które ją obciążają, podczas gdy wierzytelności na kwotę 984.405,86 zł oraz 471.204,53 zł nie są wierzytelnościami hipotecznymi i według zasady wynikającej z art. 1025 k.p.c. zostałyby zaspokojone w dalszej kolejności, tj. dopiero po wierzytelnościach przysługujących NUS z tytułu zaległości podatkowych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga nie jest zasadna.
2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
3. Sąd, rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów, stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja DIAS nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest zasadność przyjęcia przez organy podatkowe obu instancji, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna, gdy NUS nie podjął egzekucji z ww. nieruchomości, z uwagi na inne, znaczne wierzytelności, które ją obciążają oraz przedwczesne uznanie bezskuteczności egzekucji, gdy wpis hipoteki przymusowej, zapewniłby NUS pierwszeństwo przed innymi wierzycielami, co w konsekwencji doprowadziłoby do zaspokojenia ww. zaległości podatkowych w całości.
4. Sąd, odnosząc się do przepisów mających zastosowanie w sprawie, stwierdza, że przesłanki odpowiedzialności osób trzecich, w tym członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za ich zaległości podatkowe zostały przewidziane w art. 116 § 1 O.p.
Według postanowień art. 116 § 1 O.p., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, za zaległości podatkowe sp. z.o.o., sp. z.o.o. w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W myśl art. 116 § 4 O.p. ww. przepisy § 1 - 3 stosuje się również do byłego członka zarządu.
Literalne brzmienie powołanego przepisu art. 116 § 1 O.p. ustanawia zatem cztery przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., tj.:
1) bezskuteczność, w całości lub w części, egzekucji z majątku spółki;
2) wykazanie, że zaległości wynikają z zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu;
3) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku;
4) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że organ podatkowy zobowiązany jest wskazać okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
Jak wynika z treści przywołanego przepisu, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Przesłanką egzoneracyjną jest również wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
5. Sąd, odnosząc powyższe normy art. 116 O.p. do stanu faktycznego sprawy wskazuje za organami podatkowymi, że w sprawie wystąpiły przesłanki do obciążenia Skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki w VAT za wrzesień i październik 2012 r.
Po pierwsze, nie jest przedmiotem sporu to, że w czasie, w którym powstały ww. zaległości, Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki (art. 116 § 2 O.p.). Skarżący, zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy ww. odpisem pełnym z KRS (stan na 1 lutego 2017 r.), pełnił funkcję członka zarządu Spółki nieprzerwanie od 2005 r. (wpis nr 3 z 24 listopada 2005 r.) do 2016 r. (wpis nr 17 z 27 października 2016 r.). Terminy płatności zobowiązań Spółki w VAT za wrzesień i październik 2012 r. upływały 25 października i 25 listopada 2012r. Spełniona została zatem pozytywna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki kapitałowej, o której mowa w art. 116 § 2 O.p. – Skarżący pozostawał członkiem zarządu Spółki, gdy upływały terminy płatności ww. zobowiązań objęte ww. decyzją NUS.
Organy prawidłowo zatem uznały, że w sprawie spełniono pierwszą z pozytywnych przesłanek warunkujących przeniesienie na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
6. Zasadne było również uznanie przez organy podatkowe obu instancji, że zaszła druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., czyli bezskuteczność egzekucji wobec Spółki.
DIAS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił bowiem przebieg postępowania egzekucyjnego oraz wskazał na czynności NUS - organu egzekucyjnego - podjęte w celu wyegzekwowania ww. zaległości Spółki w VAT, powołał się również na umorzenie postępowania egzekucyjnego - postanowieniem NUS z [...] listopada 2015r., którego Spółka w stosownym trybie nie zaskarżyła. Tym samym niemożliwe jest kwestionowanie w postępowaniu w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności solidarnej na Skarżącego ostatecznego postanowienia NUS, wydanego w innym postępowaniu (egzekucyjnym). Upoważnionym do jego kwestionowania była Spółka. NUS był natomiast swoim postanowieniem związany (art. 126 w zw. z art. 110 k.p.a). Niezasadne byłoby oczekiwanie, że NUS w postępowaniu w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego zignoruje własne, ostateczne postanowienie, deklarujące stan bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.
NUS umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Podstawa ta zachodzi wtedy, gdy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie to stanowi najlepszy dowód bezskuteczności egzekucji. Naczelnik wydał je po wystawieniu tytułów wykonawczych:[...] grudnia 2012 r. ([...] za wrzesień 2012 r.) i [...] stycznia 2013 r. ([...] za październik 2012 r.) oraz po podjęciu szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych Spółki w: [...] SA i [...] SA, zawiadomieniami z 2 stycznia 2013 r. i 25 sierpnia 2015 r., które nie przyniosły zaspokojenia ww. zaległości podatkowych; po sporządzeniu protokołów o stanie majątkowym zobowiązanej z 26 czerwca, 29 sierpnia i 20 września 2014 r., które potwierdzały, że Spółka nie ma, poza ww. nieruchomością przy ul. P. w Warszawie, środków trwałych, ani majątku nadającego się do egzekucji pod adresem siedziby, nie prowadzi działalności gospodarczej, jak również po sprawdzeniu w CEPiK, że Spółka jakkolwiek jest właścicielem pojazdu - samochodu ciężarowego [...] rok produkcji 2006, lecz nie udało się zidentyfikować miejsca jego postoju.
Z akt sprawy wynika ponadto, że NUS w celu zaktualizowania informacji o egzekucji zawartych w ww. postanowieniu NUS o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, pismami z 15 maja i 19 czerwca 2017 r. zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. z zapytaniem, na jakim etapie znajduje się egzekucja z wskazywanej przez Skarżącego nieruchomości Spółki i jaka kwota dochodzona jest przez jej wierzycieli. Komornik Sądowy wskazał, że: postępowanie egzekucyjne [...]umorzono postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., a zadłużenie w tym postępowaniu wynosiło 204.152,88 zł; postępowania egzekucyjne [...] i [...]pozostają w toku, prowadzona jest egzekucja ze wskazywanej w skardze nieruchomości, oszacowanej na 1.200.200 zł, a zadłużenia w tych postępowaniach to - odpowiednio - 471.204,53 zł i 984.405,86 zł.
Wbrew zatem stanowisku prezentowanemu w skardze, organy podatkowe obu instancji z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) zajęły się kwestią możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej z ww. nieruchomości posiadanej przez Spółkę. Organy wzięły także pod uwagę - w sposób racjonalny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego, jak również z uwagi na jasną treść przepisu art. 116 § 1 O.p., który odsyła do bezskuteczności egzekucji z majątku spółki zarówno w całości jak i w części - możliwość i szybkość wyegzekwowania ww. zaległości podatkowych Spółki w VAT z ww. nieruchomości, zabezpieczonej na rzecz wierzycieli cywilnoprawnych z tytułu niebagatelnych kwot zobowiązań, przewyższających oszacowaną wartość ww. nieruchomości. Trafnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami DIAS odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do efektywności prowadzonej egzekucji i wskazał, że ww. nieruchomość, której właścicielem jest Spółka nie stanowi, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, składnika majątku dającego realną możliwość uzyskania kwot zaspokajających roszczenia NUS z tytułu ww. zobowiązań w VAT. Racjonalne było też wyjaśnienie przez DIAS, że bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona, gdy podatnik posiada wprawdzie pewne składniki mienia, lecz z uwagi na brak możliwości ich zlokalizowania lub ustanowienie na nich praw na rzecz innych podmiotów, bądź też egzekwowanie praw przez inne podmioty, przeprowadzenie z tych składników skutecznej (efektywnej) egzekucji nie jest możliwe. Skoro z księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości Spółki, według stanu na 29 grudnia 2015 r., wynika, że od 2010 r. z ww. nieruchomości jest prowadzona egzekucja z wniosku L. Sp. z o.o. na 549.268,04 zł, do której przyłączył się w 2014 r. inny wierzyciel - [...] SA., należało za prawidłowe uznać stanowisko DIAS, że proponowane przez Skarżącego zabezpieczenie na tej nieruchomości może nie przynieść zamierzonych rezultatów, przede wszystkim z uwagi na wysokość zabezpieczenia rzeczowego i wielość wierzycieli. Przesłanka przewidziana w art. 116 § 1 O.p. – o częściowej bezskuteczności egzekucji, która umożliwiała przeniesienie na Skarżącego odpowiedzialności solidarnej za ww. zobowiązania Spółki w VAT, które stały się zaległościami – nie została więc przez Skarżącego obalona. Niewielkie perspektywy na uzyskanie środków na spłatę ww. należności podatkowych Spółki nie wskazują też na możliwość uwolnienia się przez Skarżącego od odpowiedzialności z ww. art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Wskazywany przez Skarżącego majątek Spółki w postaci ww. nieruchomości, jakkolwiek istnieje, już raz spowodował umorzenie przez Komornika Sądowego egzekucji, z uwagi na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów egzekucyjnych (art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.), co implikuje stwierdzenie, że nie udało się sprzedać nieruchomości Spółki. W toku pozostaje nadal egzekucja prowadzona na rzecz [...] SA, która obejmuje należność w kwocie przewyższającej szacunkową wartość nieruchomości. Słuszne zatem było stanowisko organów podatkowych obu instancji, że powoływany przez Skarżącego jedyny składnik majątkowych Spółki, nie wskazuje na realną możliwość zaspokojenia ww. zaległości podatkowych Spółki.
Nie sposób w tych okolicznościach za zasadny uznać podniesionego w skardze zarzutu o przedwczesnym umorzeniu egzekucji prowadzonej wobec Spółki. Zarówno NUS, jak i DIAS w wydanych w sprawie decyzjach, bez naruszania zasad procedury, uzasadniły logicznie i spójnie możliwość przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności z tytułu ww. zaległości podatkowych Spółki w VAT za wrzesień i październik 2012 r. Wskazały ponadto kiedy doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz do ujawnienia przez członków zarządu majątku Spółki – ww. nieruchomości. Organy podatkowe odwoływały się ponadto do wielości wierzycieli, którzy zabezpieczyli się na ww. nieruchomości, jak również do rozmiaru zaległości cywilnoprawnych (postępowanie egzekucyjne KM 2261/10, w którym dochodzono 204.152,88 zł – Komornik Sądowy umorzył postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., natomiast w odniesieniu do ww. nieruchomości w toku pozostają dwa inne postępowania, w których dochodzone są należności: 471.204,53 zł - [...] i 984.405,86 zł - [...] ), zestawiając je z wysokością należności Skarbu Państwa z tytułu ww. zobowiązań podatkowych w VAT za wrzesień i październik 2012 r. z odsetkami za zwłokę oraz z szacunkową wartością ww. nieruchomości (1.200.200 zł). Powyższe ustalenia organów jakkolwiek wskazują, że możliwe było ustanowienie hipoteki przymusowej na ww. nieruchomości, tym niemniej racjonalne było odwołanie się przez organy podatkowe do przesłanki wynikającej z art. 116 § 1 O.p. – częściowej bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec majątku Spółki, którą potwierdzało ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a która wskazywała na potrzebę przeniesienia odpowiedzialności za ww. zaległości podatkowe Spółki na Skarżącego, z uwagi na brak realnej możliwość zaspokojenia ww. zaległości podatkowych Spółki z ww. nieruchomości. Egzekucję należy uznać za bezskuteczną w części lub w całości, gdy choć istnieje majątek Spółki, którego wartość pozwala na zaspokojenie w całości lub w znacznej części zaległości podatkowej, za którą ma być przeniesiona odpowiedzialność na członka zarządu, jeżeli wobec Spółki jest prowadzona egzekucja również innych należności, w takiej łącznej wysokości, że egzekucja zaległości, za którą ma być przeniesiona odpowiedzialność na członka zarządu, okazałaby się bezskuteczna w całości lub w części. Warto też wskazać, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania podatkowego (w sprawie - w zakresie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej), uregulowanym w przepisach innej ustawy - u.p.e.a., i posiada właściwe siebie, przewidziane w u.p.e.a. środki prawne, służące weryfikacji prawidłowości jego prowadzenia. Nie jest więc możliwe poddanie przez Sąd – w granicach rozpoznawanej sprawy, nawet z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. - prawidłowości przeprowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, które zostało umorzone. Możliwość badania w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich określonych aspektów dotyczących postępowania egzekucyjnego istnieje tylko w takim zakresie, w jakim istnieje powiązanie normatywne pomiędzy tymi dwoma rodzajami postępowania.
W rozpoznawanej sprawie takie powiązanie normatywne bezsprzecznie występuje, gdyż możliwość wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej uzależniona jest m.in. od wcześniejszego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki oraz stwierdzenia bezskuteczności tego postępowania. Na tej podstawie Sąd miał możliwość stwierdzić, że przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki oraz do jego umorzenia, na podstawie ostatecznego postanowienia NUS. Sąd wskazuje również, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08, wskazał, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. O bezskuteczności egzekucji przesądzają więc czynności faktyczne podjęte i udokumentowane, a do tych odwołano się w sprawie rozpoznawanej, w sposób należyty wyjaśniając przesłankę o której mowa w art. 116 § 1 O.p. – częściowej bezskuteczności egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Spółki, także w związku z posiadaną nieruchomością. Nie sposób zatem w sprawie kwestionować stanowiska organów obu instancji, co do wypełnienia przesłanki częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. Warto też wskazać, że skala zadłużenia Spółki wynika z okoliczności znanych zarówno Skarżącemu, organom podatkowym, jak i Sądowi z urzędu. Wobec Spółki prowadzono bowiem liczne postępowania egzekucyjne w zakresie wielu zaległości podatkowych, w tym VAT za różne okresy rozliczeniowe, jak również w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za różne okresy rozliczeniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z: 27 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3761/16 i z 25 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3754/16 wskazał, że zaległości z tytułu VAT za sierpień 2010 r. oraz poszczególne okresy rozliczeniowe w 2011 r. i 2012 r. wynosiły ponad 320 000 zł.
W ocenie Sądu organy prawidłowo zatem uznały, że spełniona została druga z pozytywnych przesłanek, warunkująca przeniesienie na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki - częściowa bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Sąd za niezasadne uznał więc zarzuty naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., jak również art. 34 O.p. w zw. z art. 116 § 1 O.p. Sąd wskazuje ponadto, że w sprawie, przed organami podatkowymi zastosowania nie miały przepisy art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Sąd, mając na względzie analogiczne unormowania zawarte w O.p., wyjaśnia, że okoliczności faktyczne sprawy przytoczone przez organy podatkowe w niniejszym postępowaniu wskazują, wbrew stanowisku Skarżącego, że przed organami podatkowymi doszło do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz do wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w niej materiału dowodowego w kontekście częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki.
Zdaniem Sądu z ww. powodów niezasadne były też zarzuty skargi o naruszeniu art. 197 O.p. z związku z art. 191 O.p. i art. 187 O.p. DIAS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób należyty wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności członka zarządu, nie jest wymagana wiedza specjalistyczna i organ samodzielnie może ocenić przesłankę częściowej bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. Nie wystąpiła więc konieczność powołania biegłego. W toku postępowania, przed wydaniem ww. decyzji przez NUS i DIAS zgromadzono materiał dowodowy w postaci akt postępowanie egzekucyjnego prowadzonego z majątku Spółki. Wzięto też pod rozwagę aktualne informacje w zakresie możliwości i zasadności prowadzenia egzekucji z nieruchomości Spółki, których dostarczył Komornik sądowy prowadzący egzekucję z ww. nieruchomości. Materiał dowodowy sprawy zgromadzony w toku postępowania podatkowego obrazował dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego oraz wskazywał na brak skuteczności egzekucji z nieruchomości Spółki przy ul. P.. Jej szacunkowa wartość (1.200.200 zł) zestawiona z wysokością należności wierzyciela hipotecznego L.Sp. z o.o. (204.152,88 zł) i ww. banku (471.204,53 zł i 984.405,86 zł) - łącznie ponad 1.659.763 zł – spowodowała, że organy podatkowe zasadnie uznały, z zachowaniem reguły z art. 191 O.p., że ww. zaległości podatkowe w VAT z odsetkami za zwłokę - ponad 200.000 zł najprawdopodobniej nie zostałyby zaspokojone z tej nieruchomości. Powyższe ustalenia obalały tezę Skarżącego o realnej możliwości zaspokojenia wierzyciela – Skarbu Państwa z ww. nieruchomości także w kontekście zbliżającego się terminu przedawnia oraz braku możliwości sprzedaży tej nieruchomości we wcześniej prowadzonym przez Komornika sądowego postępowaniu egzekucyjnym.
7. Sąd nie znalazł też podstaw do kwestionowania pozostałych ustaleń DIAS wyrażonych w zaskarżonej decyzji.
Z pisma Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału [...] Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych w W. z 7 czerwca 2017 r. [...] i z ww. odpisu pełnego z KRS wynika, że nie był składany wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie wynika ponadto, aby Skarżący przedłożył dowody świadczące o złożeniu lub próbie złożenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości Spółki. Nie przedstawił też okoliczności mogących świadczyć o tym, że nie miał realnego wpływu na możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, pomimo wystąpienia podstaw ku temu, z uwagi na nieregulowanie wymagalnych zobowiązań. Skarżący z racji pełnionej funkcji miał świadomość istnienia zaległości Spółki oraz jej sytuacji finansowej.
Organy podatkowe wskazały ponadto, że w czasie pełnienia przez Skarżącego obowiązków w zarządzie Spółki zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki, określone w art. 11 ust. 1 P.u.n. Spółka nie wykonała obowiązków wobec Skarbu Państwa w zakresie zobowiązań w VAT za wrzesień i październik 2012 r., których łączna wysokość jest znaczna (ponad 150.000 zł). Nie były to przejściowe trudności Spółki, o czym świadczą okoliczności wynikające z akt sprawy. Dane z zeznań podatkowych Spółki CIT-8 za lata 2012-2014 niezbicie pokazują, że 2013 r. był momentem, gdy dochody Spółki uległy znacznemu obniżeniu, a jej działalność ograniczeniu, co potwierdzili członkowie jej zarządu w protokołach o stanie majątkowym z 26 czerwca, 29 sierpnia i 20 września 2014 r. Zaszła w ww. latach sytuacja nie rokowała pomyślnej spłaty istniejącego zadłużenia. Art. 21 P.u.n. obliguje dłużnika, który nie wykonuje zobowiązań, albo którego zobowiązania przekraczają wartość majątku, aby nie później niż po upływie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości złożył w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, złożenie wniosku spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować. W przypadku Spółki osobami takimi w momencie ziszczenia się przesłanek upadłości byli członkowie jej zarządu, w tym Skarżący.
Spółka stała się zatem niewypłacalna w październiku 2012 r. i był to czas, gdy członkowie jej zarządu winni byli dopełnić obowiązków wynikających z przepisów prawa upadłościowego. Z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że Spółka miała drugiego wierzyciela, wobec którego nie wywiązała się terminowo z zapłaty należności - L.(ponad 500.000 zł).
8. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI