III SA/Wa 413/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła opodatkowania kwoty 362 000 zł przekazanej przez siostrę H. B. na rzecz brata A. B. Skarżący początkowo złożył zgłoszenie SD-Z2 o nabyciu środków w drodze darowizny, zaznaczając, że jest to pierwsza darowizna na podstawie umowy ustnej. Po pewnym czasie, w odpowiedzi na wezwanie organu, złożył zeznanie SD-3, ponownie określając czynność jako darowiznę. Następnie złożył deklarację PCC-3 z tytułu umowy pożyczki, wyjaśniając, że poprzednie deklaracje były złożone przez pomyłkę. Dołączył umowę pożyczki i oświadczenie siostry potwierdzające pożyczkę. Organy podatkowe, w tym Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Izby Skarbowej, uznały czynność za darowiznę, nie dając wiary późniejszym wyjaśnieniom, argumentując, że wielokrotne określanie czynności jako darowizny świadczy o próbie uniknięcia podatku. Skarżący odwołał się do WSA, podnosząc, że organy podważyły wiarygodność jego i siostry. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 122 O.p. (obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej) i art. 191 O.p. (dowolna ocena dowodów). Sąd podkreślił, że brak było dowodu na wolę darczyńcy (siostry) dokonania darowizny, a zeznania stron, umowa pożyczki i jej częściowa spłata przemawiały za tym, że była to pożyczka. Sąd zwrócił uwagę na interpretację art. 65 § 2 k.c. dotyczącą badania zgodnego zamiaru stron umowy. Wskazał, że zarówno przepisy o podatku od spadków i darowizn, jak i o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidywały zwolnienia dla pożyczek między najbliższymi członkami rodziny, pod warunkiem spełnienia określonych formalności, które w tym przypadku mogły zostać spełnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia darowizny i pożyczki w kontekście podatkowym, obowiązek badania zgodnego zamiaru stron przez organy podatkowe, ocena dowodów w sprawach podatkowych.
Dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2008 roku. Interpretacja przepisów o podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność przekazania środków pieniężnych między rodzeństwem, początkowo zgłoszona jako darowizna, a następnie jako pożyczka, powinna być opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czynność ta faktycznie stanowiła pożyczkę, a nie darowiznę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż wolą stron była darowizna. Zeznania stron, umowa pożyczki i jej częściowa spłata przemawiały za tym, że była to pożyczka, która mogła korzystać ze zwolnienia podatkowego.
Jakie są konsekwencje prawne i podatkowe błędnego zgłoszenia przez podatnika charakteru prawnego otrzymanej kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Błędne zgłoszenie może prowadzić do nieprawidłowego opodatkowania, jednak sąd powinien badać rzeczywisty zamiar stron i cel umowy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy podatkowe mają obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i nie są związane dosłownym brzmieniem czynności, lecz powinny badać zgodny zamiar stron i cel umowy zgodnie z art. 65 § 2 k.c.
Czy przekroczenie terminu do zgłoszenia nabycia darowizny środków pieniężnych od najbliższego członka rodziny skutkuje utratą prawa do zwolnienia podatkowego?
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2008 roku, niespełnienie warunku miesięcznego terminu zgłoszenia powodowało utratę zwolnienia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., niespełnienie terminu zgłoszenia powodowało opodatkowanie na zasadach ogólnych. Jednakże w tej sprawie kluczowe było ustalenie, czy czynność w ogóle była darowizną.
Przepisy (23)
Główne
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
O.p. art. 220 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 888 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 890
Kodeks cywilny
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
u.p.c.c. art. 3
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 9 § pkt 10 lit. b
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 9 § pkt 10 lit. c
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na wolę darczyńcy (siostry) dokonania darowizny. • Zeznania stron, umowa pożyczki i jej częściowa spłata przemawiają za tym, że była to pożyczka. • Organy podatkowe naruszyły obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i dokonały błędnej oceny materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Czynność przekazania środków pieniężnych była darowizną, a nie pożyczką. • Skarżący świadomie zgłosił darowiznę, aby uniknąć opodatkowania. • Rozbieżności w zeznaniach stron i brak dowodów na spłatę pożyczki podważają jej istnienie.
Godne uwagi sformułowania
W umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar strony i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu • Organy podatkowe mają obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej • nieuprawnione jest rozstrzyganie wątpliwości (również w zakresie ustaleń stanu faktycznego) na niekorzyść strony
Skład orzekający
Aneta Trochim-Tuchorska
przewodniczący sprawozdawca
Marta Waksmundzka-Karasińska
sędzia
Anna Wesołowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia darowizny i pożyczki w kontekście podatkowym, obowiązek badania zgodnego zamiaru stron przez organy podatkowe, ocena dowodów w sprawach podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego z 2008 roku. Interpretacja przepisów o podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie czynności prawnej (darowizna vs pożyczka) dla celów podatkowych i jak sąd bada rzeczywisty zamiar stron, nawet jeśli początkowe zgłoszenia były inne.
“Darowizna czy pożyczka? Sąd wyjaśnia, jak fiskus nie może ignorować woli stron.”
Dane finansowe
WPS: 362 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.