III SA/Wa 394/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-05-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacjefinanse publicznezwrot środkówkontrolapostępowanie administracyjneKancelaria SenatuFundacjasprawozdanieumowa dotacyjnauzasadnienie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Szefa Kancelarii Senatu dotyczące zwrotu dotacji, stwierdzając naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym.

Fundacja P. zaskarżyła decyzje Szefa Kancelarii Senatu nakazujące zwrot dotacji niewykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje organu. Jako główne przyczyny uchylenia wskazano naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji oraz nieprzeprowadzenie pełnego postępowania po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji P. na decyzje Szefa Kancelarii Senatu nakazujące zwrot kwoty 23.808,70 zł z tytułu dotacji niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości w 2002 r. Fundacja kwestionowała zasadność naliczenia zwrotu, wskazując na różne interpretacje umów, ustne ustalenia oraz koszty poniesione w związku z realizacją zadań. Szef Kancelarii Senatu utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając wydatki za nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, uchylił obie decyzje organu. Sąd stwierdził, że choć większość zarzutów Fundacji była chybiona, to organ administracji naruszył przepisy prawa procesowego. Wskazano na brak pełnego uzasadnienia faktycznego decyzji, zawyżenie kwoty zwrotu o 604,60 zł, brak możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów oraz nieprzeprowadzenie postępowania od nowa po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie mają postanowienia umów, a nie ustne ustalenia czy milcząca zgoda.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji naruszył przepisy prawa procesowego, co uzasadnia uchylenie decyzji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. (brak uzasadnienia faktycznego, zawyżenie kwoty zwrotu), art. 10 § 1 k.p.a. (brak możliwości wypowiedzenia się strony) oraz art. 127 § 3 k.p.a. (nieprzeprowadzenie postępowania od nowa po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.f.p. art. 93a § 1

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

u.p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego, w tym brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Nieprzeprowadzenie postępowania od nowa po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawyżenie kwoty zwrotu dotacji.

Odrzucone argumenty

Argumenty Fundacji dotyczące ustnych ustaleń z pracownikami organu, milczącej zgody oraz kosztów poniesionych przed zawarciem umowy. Argumenty Fundacji dotyczące zasług dla Polonii i Polaków za granicą, które nie mają wpływu na ocenę legalności decyzji administracyjnych.

Godne uwagi sformułowania

nie mogą one jednakże przesądzać o prawidłowości działań strony i – tym samym – bezprawności decyzji Szefa Kancelarii Senatu. Podstawowe znaczenie dla praktyki wydatkowania przez stronę skarżącą środków finansowych otrzymanych przez nią na podstawie umów z Kancelarią Senatu miały postanowienia tych umów. Jakiekolwiek ustalenia ustne, czy milcząca aprobata lub akceptacja nie mogły ich modyfikować, z uwagi na zawarte w nich zapisy dotyczące formy zmiany takich umów (forma pisemna pod rygorem nieważności). środki publiczne nie tracą swego publicznoprawnego charakteru brak prezentacji motywów rozstrzygnięcia uniemożliwia sądową kontrolę decyzji w tym zakresie. brak uzasadnienia faktycznego dokonanego rozstrzygnięcia skutkuje dowolnością ustaleń organu

Skład orzekający

Krystyna Chustecka

przewodniczący

Maria Grabowska

członek

Marta Waksmundzka-Karasińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w szczególności wymogów formalnych decyzji (uzasadnienie), zasady czynnego udziału strony oraz skutków naruszenia tych przepisów. Podkreślenie znaczenia formy pisemnej umów i braku mocy prawnej ustnych ustaleń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu dotacji, ale zasady proceduralne są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie organ miał pewne podstawy. Jest to przykład "zwycięstwa procedury nad meritum".

Błędy proceduralne uchylają decyzję o zwrocie dotacji – co musisz wiedzieć o uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Dane finansowe

WPS: 23 808,7 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 394/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Krystyna Chustecka /przewodniczący/
Maria Grabowska
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Maria Grabowska, Asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka –, Karasińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2005 r. sprawy ze skargi Fundacji P. na decyzję Szefa Kancelarii Senatu z dnia [...] listopada 2004 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, z tytułu dotacji niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości w 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Kancelarii Senatu z dnia [...] września 2004 r., Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Szefa Kancelarii Senatu na rzecz strony skarżącej kwotę 715 zł (siedemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2004 r., Nr [...] Szef Kancelarii Senatu określił Fundacji P. z siedzibą w L. do zwrotu kwotę 23.808, 70 zł jako należność główną wraz z odsetkami liczonymi od dnia pobrania dotacji tj. od kwoty 1.575 zł od dnia 2 października 2002 r., od kwoty 18.821, 12 zł od dnia 11 grudnia 2002 r. oraz od kwoty 3.412, 62 zł od dnia 20 sierpnia 2002 r. – do dnia zapłaty, tytułem zwrotu niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości dotacji w 2002 r., przekazanych na realizację zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą. W podstawie prawnej decyzji wskazany został art. 93a ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r., Nr 15, poz. 148 ze zm.) – dalej powoływanej jako u.f.p. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej powoływanej jako k.p.a.
W uzasadnieniu organ administracji publicznej wskazał, że Kancelaria Senatu zawarła z Fundacją trzy umowy, mocą których zleciła realizację zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą, a Fundacja zobowiązała się do wykonania tych zadań. Pierwsza z nich - Umowa nr [...] z dnia 17 lipca 2002 r., została zawarta na podstawie uchwały Prezydium Senatu nr 14 z dnia 15 marca 2002 r., na realizację zadania pod nazwą "Dofinansowanie kosztów kursów dokształcających dla polskiej młodzieży na Wschodzie", druga – Umowa nr [...] z dnia 5 maja 2002 r., została zawarta na podstawie uchwały Prezydium Senatu nr 15 z dnia 10 kwietnia 2002 r., na realizację zadania pod nazwą "Dofinansowanie kosztów wydania numerów 45/46, 47 i 48 kwartalnika Rota", trzecia – Umowa nr [...] z dnia 19 sierpnia 2002 r., została zawarta na podstawie uchwały Prezydium Senatu nr 59 z dnia 21 czerwca 2002 r., na realizację zadania pod nazwą "Dofinansowanie kosztów organizacji międzynarodowej sesji naukowej na Białorusi z okazji 200-lecia urodzin Ignacego Domeyki".
Organ administracji ustalił, że na realizację pierwszej umowy Kancelaria Senatu przekazała kwotę 22.300 zł, drugiej 132.250 zł, zaś trzeciej 12.000 zł. Do każdej umowy dołączony był załącznik, w którym szczegółowo opisano zlecone zadania, wskazane ich zakresy rzeczowe, termin wykonania oraz kwotę dotacji i jej przeznaczenie. Nadto Fundacja zobowiązała się do wykonania zadań w sposób oszczędny i celowy.
Z wykonania powyższych zadań Fundacja sporządziła sprawozdania, które zostały poddane wstępnej analizie. W dniach 26 – 27 czerwca 2003 r. w siedzibie Fundacji została przeprowadzona kontrola, w zakresie wykorzystania datacji z Kancelarii Senatu na realizację zadań zleconych do wykonania w 2002 r. Na zakończenie kontroli sporządzono protokół, który wręczono Prezesowi Fundacji. Zwrócono się również o przedstawienie stanowiska Fundacji odnośnie faktów opisanych w protokole.
Fundacja złożyła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące okoliczności realizowania zadań objętych umowami oraz ich udokumentowania. Zdaniem organu brak było w nich merytorycznego odniesienia się do nieprawidłowości powstałych przy realizacji zadań zleconych i zwrotu kwot zakwestionowanych przy rozliczeniu umów zawartych w 2002 r. W toku postępowania ustalono, że tylko część zadań zleconych umowami nr [...], [...], [...] została wykonana prawidłowo przez beneficjenta dotacji, zaś kontrola i ocena działania Zarządu Fundacji, w kontekście całkowitej realizacji zadań zleconych wykazały konieczność zwrotu niewykorzystanej części udzielonej dotacji w kwocie 23.808, 74 zł. Na tą kwotę – zdaniem Szefa Kancelarii Senatu – składają się:
- kwota 1.575 zł z Umowy nr [...], wynikająca z faktu bezpodstawnej wypłaty diet osobom fizycznym, nie będącym pracownikami Fundacji, z którymi Fundacja nie była związana umowami przy realizacji tego zadania;
- kwota 18.821, 12 zł z Umowy nr [...], wynikająca z bezpośredniego zaliczenia :
1) do kosztów realizowanego zadania wydatków w kwocie 6.016, 52 zł poniesionych przez Fundację przed datą zawarcia umowy (w okresie styczeń – kwiecień 2002 r.) mimo, że umowa zawarta w dniu 5 maja 2002 r. nie przewidywała refundacji,
2) do kosztów zatrudnienia wynagrodzenia w kwocie 12.000 zł, wynikające z umów o dzieło na wykonanie prac z tytułu prawa autorskiego (w zakresie rzeczowym umowa przewidywała pozycje: zatrudnienie w wys. 1,5 etatu redakcyjnego oraz wynagrodzenie z tytułu prawa autorskiego);
- kwota 3.412, 62 zł z Umowy nr [...], wynikająca z bezpodstawnego zaliczenia:
1) wydatków w kwocie 1.312, 62 zł na wyżywienie i zakwaterowanie poszczególnych uczestników konferencji, potwierdzonych dokumentami wystawionymi na osoby fizyczne,
2) do kosztów wynajęcia autobusu na trasie B. – N. – L. – Z. – K. – L. – Z. – B. wydatków w kwocie 2.100 zł za przejazd na potrzeby konferencji 910 km samochodem [...], udokumentowane oświadczeniem osoby fizycznej, równowartości dwóch biletów kolejowych, rachunku za wynajęcie autobusu bez określonego nabywcy usługi, rachunku za wynajęcie autobusu wystawionego dla Centrum [...] w B.
W związku z powyższym Kancelaria Senatu skierowała do Fundacji wezwania do zapłaty wyżej wymienionej kwoty. Nie zostały one przez Fundację uznane i wykonane. W opinii organu podjęto wiele rozmów, działań mediacyjnych oraz wykorzystano wszystkie dostępne środki doprowadzenia do pozytywnego rozwiązania problemu.
Pismem z dnia 30 września 2004r. Fundacja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i argumentacją zamieszczoną w decyzji Szefa Kancelarii Senatu. Przedstawiła własną argumentację powołując się na opóźnienia w podpisywaniu umów z Kancelarią Senatu, ustne uzgodnienia oraz okoliczność przedstawienia wymaganych dokumentów. Zobowiązana podniosła także szereg argumentów związanych z jej działalnością na rzecz Polaków na Wschodzie i stwierdziła, że ostatecznym celem organu jest "zmiażdżenie Fundacji".
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Szef Kancelarii Senatu, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. postanowił utrzymać w mocy swoją wcześniejszą decyzję i określić kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 23.808, 70 zł jako należność główną wraz z odsetkami, liczonymi od dnia pobrania dotacji tj. od kwoty 1.575 zł od dnia 2 października 2002 r., od kwoty 18.821, 12 zł od dnia 11 grudnia 2002 r. oraz od kwoty 3.412, 62 zł od dnia 20 sierpnia 2002 r. – do dnia zapłaty, tytułem niewykorzystanych zgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości dotacji w 2002 r., przekazanych na realizację zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
W uzasadnieniu organ przytoczył pokrótce, zaprezentowany we wcześniejszej decyzji, stan faktyczny sprawy oraz odwołał się do uzasadnienia swojej pierwszej decyzji. W odniesieniu do zarzutów Fundacji podkreślił, że Kancelaria Senatu, jako dysponent części budżetowej, przekazuje środki budżetowe na dofinansowanie zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą w trybie przewidzianym przez obowiązujące przepisy. Jego zdaniem nie można dopatrzyć się we wskazanych przypadkach opóźnień Kancelarii wynikających z niewłaściwego stosowania procedury zlecania zadań. Za niezasadne uznał także pozostałe zarzuty stwierdzając, że kwoty dotacji – które musi zwrócić Fundacja – zostały oszacowane w sposób właściwy, a podnoszone przez stronę zarzuty były również znane i zostały uwzględnione we wcześniejszym postępowaniu.
W skardze na tą decyzję Fundacja zarzuciła organowi administracji publicznej błędną ocenę stanu faktycznego sprawy. W jej ocenie protokół kontroli nie przedstawiał żadnych istotnych zarzutów, które potem znalazły się w decyzjach. Tym samym jej wyjaśnienia były również ogólne i odnoszące się do niejasności zawartych w protokole. Wezwanie do zapłaty kwoty 23.808, 70 zł wraz z odsetkami zaskoczyło Fundację niesłusznymi roszczeniami.
W odniesieniu do Umowy nr [...] strona skarżąca stwierdziła, że pierwsze cztery kursy zostały zrealizowane zgodnie z projektem - wnioskiem, który został przyjęty bez zastrzeżeń. Otrzymany załącznik do umowy nie zawierał pozycji diet – delegacji, zatem kolejne trzy kursy były rozliczane zgodnie z otrzymaną umową.
W odniesieniu do Umowy nr [...] skarżąca podniosła, iż realnie otrzymała 129.630 zł dotacji, w miejsce 132.250 zł wskazanych w umowie i decyzji organu. Nadto zauważyła, iż ponosiła koszty bieżące wydawania kwartalnika [...], które potem refundowała z poszczególnych wpłat senackich. Powołała się także – w nawiązaniu do zakwestionowanej kwoty 12.000 zł – na akceptację i milczącą zgodę Kancelarii Senatu w latach 1995 – 2003.
W odniesieniu do Umowy nr [...] zobowiązana nie zgodziła się z zakwestionowaniem kosztów transportu, wskazując, że przedłożyła umowę z aktem darowizny na rzecz współorganizatora konferencji tj. Klub [...] jako dział Centrum [...] w B.. Stwierdziła, że z ustnego oświadczenia pracownika Kancelarii Senatu wynikało, że sprawa jest zamknięta i uznana w rozliczeniach.
Fundacja opisała Również swoje starania przykłady swoich wysiłków zmierzających do ugodowego załatwienia sprawy, które jej zdaniem pogłębiły tylko konflikt. Powołała się także na szereg okoliczności z jej wieloletniej działalności oraz na straty poniesione przez nią w wyniku działań Kancelarii Senatu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w przez stronę w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu, stosownie do postanowień art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływanej jako u.p.p.s.a., dopatrzył się naruszenia przez Szefa Kancelarii Senatu przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie obu wydanych przez niego decyzji.
Na wstępie należy jednak zauważyć, iż przeważająca część zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą jest chybiona. Przede wszystkim konieczne jest w tym zakresie zwrócenie uwagi Fundacji, że powoływanie się przez nią na – niekwestionowane przez nikogo – zasługi dla Polski i Polaków na Wschodzie nie może mieć wpływ na proces oceny wydanych w stosunku do niej decyzji administracyjnych. Kontrola tychże decyzji polega bowiem wyłącznie na weryfikacji ich zgodności z prawem.
Kolejnymi okolicznościami, jakie strona skarżąca podnosi na poparcie swoich racji, są dokonywane przez nią ustne ustalenia z pracownikami Kancelarii Senatu, oraz aprobata lub milcząca akceptacja Kancelarii wobec działań Fundacji. W opinii Sądu nie mogą one jednakże przesądzać o prawidłowości działań strony i – tym samym – bezprawności decyzji Szefa Kancelarii Senatu. Podstawowe znaczenie dla praktyki wydatkowania przez stronę skarżącą środków finansowych otrzymanych przez nią na podstawie umów z Kancelarią Senatu miały postanowienia tych umów. Jakiekolwiek ustalenia ustne, czy milcząca aprobata lub akceptacja nie mogły ich modyfikować, z uwagi na zawarte w nich zapisy dotyczące formy zmiany takich umów (forma pisemna pod rygorem nieważności). Powyższe oznacza, że strona skarżąca działając wbrew treści umów, które w jej imieniu podpisywali umocowani przedstawiciele, winna się liczyć z negatywnym konsekwencjami wynikającymi ze swojego zachowania.
W nawiązaniu do wcześniejszych rozważań trzeba wyjaśnić pewne kwestie związane z udzielaniem i wydatkowaniem dotacji. Dotacją nazywane jest nieodpłatne przekazanie pewnej kwoty środków publicznych określonemu podmiotowi w celu realizacji zadań publicznych. Przekazanie to może nastąpić – tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie – na podstawie umowy zawartej z beneficjentem dotacji. Zawarcie umowy nie oznacza, że wszelkie stosunku pomiędzy podmiotami będą regulowane przez przepisy prawa prywatnego. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, że w takim przypadku przekazane środki nie tracą swego publicznoprawnego charakteru (np. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt FPS 6/02, publ. ONSA 2003/1, poz. 8).
Umowy zawierane przez Fundację zawierały – co podkreślono w decyzjach – postanowienia zobowiązujące skarżącą do wykorzystania otrzymanych środków w sposób celowy i oszczędny. Nadto w treści umów znalazły się zapisy mówiące o konieczności zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem – stosownie do brzmienia art. 93 u.f.p. Integralną część umów stanowiły załączniki precyzujące na co mają być wydane środki.
Sąd badając prawidłowość ustaleń organu w zakresie wydatkowania przez Fundację środków otrzymanych na mocy Umów nr [...] i [...] nie znalazł podstaw do podzielenia argumentacji skarżącej zaprezentowanej w skardze.
Skarżąca sama przyznaje, że umowa nie przewidywała pozycji diet – delegacji, które były wypłacane osobom fizycznym. Wskazała także, że trzy kursy były rozliczane zgodnie z umową. W odniesieniu do wcześniejszych czterech powołała się na złożony do Kancelarii Senatu wniosek. Tym samym należy zgodzić się z ustaleniami Szefa Kancelarii Senatu, że kwota 1.575 zł została wypłacona przez Fundację bezpodstawnie. W związku z tym należy ponownie podkreślić, że decydującą rolę miały w sprawie postanowienia umowy, nie zaś np. wniosku Fundacji.
Nie sposób podzielić również argumentacji skarżącej odnoszącej się do Umowy nr [...]. Po pierwsze stopień zaangażowania środków strony w zorganizowanie Konferencji nie ma żadnego znaczenia, gdyż organ administracji publicznej nie badał w jaki sposób wydawała ona własne środki, lecz czy prawidłowo wydawała środki publiczne. Następnie za trafne muszą być uznane ustalenia organu, których konsekwencją jest zakwestionowanie kosztów wynajęcia autobusu w kwocie 2100 zł, skoro Fundacja naruszyła zapisy umowy dotyczące zasad księgowania wydatków oraz przeznaczenia otrzymanych środków. Kwestię opierania się na ustnych oświadczeniach pracowników Kancelarii wyjaśniono już wyżej.
Do podobnych – zasadniczo - wniosków doszedł Sąd analizując zarzuty skargi dotyczące Umowy nr [...]. Nie można się zgodzić – biorąc pod uwagę przytoczone przez organ okoliczności – że wydatki Fundacji były dokonywane w sposób zgodny z wymaganiami prawo-księgowymi. Za legalne trzeba uznać zakwestionowanie przez Kancelarię Senatu zaliczenia do kosztów wydatków poniesionych przez Fundację przed datą zawarcia umowy, ponieważ z treści z tej umowy wynika, że nie przewidywała ona refundacji. Bez znaczenia są przy tym argumenty podnoszone przez skarżącą dotyczące ponoszonych przez nią kosztów. Powyższe w pełni odnosi się do zaliczenia do kosztów zatrudnienia wynagrodzenia wynikającego z umów o dzieło, podczas gdy umowa przewidywała zatrudnienie w wysokości 1, 5 etatu redakcyjnego oraz wynagrodzenia z tytułu prawa autorskiego. Jak już wyżej podkreślono decydujące w tym zakresie są postanowienia umowy, a nie wcześniejsza praktyka, zgoda czy milczenie Kancelarii Senatu.
Jedynym trafnym zarzutem skargi, jest zakwestionowanie ustalonej przez organ w obu decyzjach kwoty dotacji przekazanej na podstawie Umowy nr [...]. W tym zakresie ustalenia Szefa Kancelarii Senatu (kwota 132.250 zł) nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, z których wynika (adnotacja na umowie i zapis w protokole kontroli – str. 4), że Fundacji faktycznie przekazano kwotę 127.630 zł. Nawiasem mówiąc błędna (zawyżona) jest także kwota podana w skardze. Oznacza to, że organ w sposób błędny ustalił powyższą okoliczność faktyczną, czym naruszył art. 80 k.p.a.
Niezależnie od kwestii zasadności zarzutów skargi wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek – wynikający z art. 134 § 1 u.p.p.s.a. – dokonać kontroli zaskarżonego aktu z urzędu, bowiem nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 197).
Oceniając w ten sposób zaskarżony akt Sąd stwierdził, że Szef Kancelarii Senatu wydając obie decyzje naruszył art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. W sentencji wskazał – jako kwotę do zwrotu – kwotę 23.808, 70 zł, na którą składa się m. in. kwota 18.821, 12 zł odnosząca się do Umowy nr [...]. Organ uzyskał taką kwotę w wyniku zakwestionowania wydatków dokonanych przez Fundację. Zdaniem Sądu zakwestionowanie tych wydatków jest zgodne z prawem. Niemniej jednak zsumowanie zakwestionowanych wydatków nie pozwala uzyskać wskazanej na wstępie kwoty. Jak łatwo policzyć (z uzasadnienia pierwszej decyzji) organ wskazał w sentencji i uzasadnieniu decyzji kwotę o 604, 60 zł zawyżoną w stosunku do wydatków, które zakwestionował. Nie wskazał przy tym w uzasadnieniach obu wydanych przez siebie decyzji innych zakwestionowanych wydatków, które by uzasadniały żądanie zwrotu tej kwoty. Wprawdzie ze znajdującego się w aktach protokołu kontroli wynika, iż kwestionowane były także wydatki poniesione na umowy o dzieło zawarte przez Fundację z jej Prezesem, ale nie znalazło to odzwierciedlenia w treści decyzji, zatem nie może być przez Sąd brane pod uwagę. Nadto nawet doliczenie kwot tych wydatków nie pozwalałoby uzyskać kwoty podanej przez organ.
Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna powinna posiadać uzasadnienie faktyczne, które – stosownie do treści § 3 tego artykułu – w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których odmówił wiarygodności i mocy innym dowodom. W literaturze podkreśla się, że konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów odnośnie do treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego (J. Borkowski [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Komentarz do KPA, wydruk w systemu Legalis, Wydawnictwo C. H. Beck). Do takich postulatów można zaliczyć na pewno konieczność przedstawienia wszystkich elementów mających wpływ na dokonane w sprawie rozstrzygnięcie.
W przedmiotowej sprawie organ zaniechał przedstawienia faktów uzasadniających zakwestionowanie przez niego wydatków Fundacji w wyżej podanej kwocie. Nie wskazał tym samym żadnych dowodów uzasadniających nakazanie skarżącej zwrotu żądanej kwoty. Powyższe naruszenie ma też bezpośredni wpływ na całość żądanej kwoty, co pozwala na konkluzję, że miało ono wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo trzeba podkreślić, iż brak prezentacji motywów rozstrzygnięcia uniemożliwia sądową kontrolę decyzji w tym zakresie. Brak uzasadnienia faktycznego dokonanego rozstrzygnięcia skutkuje dowolnością ustaleń organu, co w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP) nie może mieć miejsca.
Niezależnie od powyższych rozważań trzeba wskazać, że decyzja Szefa Kancelarii Senatu wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy zawiera odwołanie do uzasadnienia wcześniej wydanej decyzji. Takie działanie – w świetle art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. - nie może być uznane za prawidłowe. Obowiązkiem organu było ponowne rozpoznanie sprawy, co oznaczało także, w myśl art. 127 § 3 k.p.a., ponowne ustalenie stanu faktycznego bez odwoływania się do poprzednich ustaleń. W przeciwnym razie nie sposób mówić o pełnej realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania. Warto w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi podstawę przeprowadzenia ponownego postępowania w tej samej sprawie. To zaś oznacza, że postępowanie powinno być przeprowadzone w całości od początku (wyrok NSA z dnia 23 marca 2002 r., sygn. akt I SA 2196/00, publ. Legalis, Wydawnictwo C. H. Beck). W przedmiotowej sprawie oznaczało to ponowne przedstawienie całości argumentacji uzasadniającej nałożenie obowiązku zwrotu dotacji w odniesieniu do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Trudno również zaakceptować – jako w pełni poprawne – sformułowanie samej sentencji decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy. Wśród rozstrzygnięć organu odwoławczego ustawodawca przewidział, w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Organ zawarł ten przepis i to rozstrzygnięcie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, jednakże uzupełnił je – niezbyt fortunnie – powtórzeniem sentencji wydanej wcześniej decyzji tworząc nie do końca zgodną z literalnym brzemieniem powołanego przepisu hybrydę.
W aktach administracyjnych sprawy brakuje także dowodu, że strona przed wydaniem decyzji miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prowadzi to do wniosku, że organ nie dopełnił obowiązków określonych w art. 10 § 1 k.p.a. Naruszył tym samym jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Mając całokształt wyżej przedstawionych rozważań Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 i art. 152 u.p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 u.p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI