III SA/Wa 385/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o zaliczeniu wpłaty, uznając, że wadliwe doręczenie pisma nie pozbawia go bytu prawnego i nie czyni zażalenia niedopuszczalnym.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowych. Organ uznał zażalenie za niedopuszczalne, ponieważ postanowienie organu pierwszej instancji zostało doręczone stronie skarżącej z pominięciem jej pełnomocnika, co uznał za bezskuteczne doręczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że wadliwe doręczenie pisma nie powoduje jego nieistnienia w obrocie prawnym i nie wyłącza możliwości wniesienia zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę K. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na wcześniejsze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych. Naczelnik US wydał postanowienie dotyczące zaliczenia wpłaty z 4 lutego 2019 r. na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. oraz w podatku od towarów i usług za październik 2019 r. Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia, argumentując, że postanowienie Naczelnika US zostało doręczone bezpośrednio Spółce, mimo ustanowienia pełnomocnika, co czyniło doręczenie bezskutecznym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Podzielił stanowisko skarżącej, że wadliwe doręczenie postanowienia (z pominięciem pełnomocnika) nie powoduje, iż postanowienie to nie istnieje w obrocie prawnym. Sąd podkreślił, że decyzja lub postanowienie wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia, nawet jeśli doręczenie jest wadliwe. Brak prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony, takimi jak stwierdzenie niedopuszczalności środka zaskarżenia. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, uznając je za naruszające przepisy postępowania, a także zasądził od Dyrektora na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwe doręczenie postanowienia nie skutkuje niedopuszczalnością zażalenia. Postanowienie, nawet wadliwie doręczone, wchodzi do obrotu prawnego i może być zaskarżone.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że wadliwe doręczenie postanowienia (z pominięciem pełnomocnika) nie powoduje, iż postanowienie to nie istnieje w obrocie prawnym. Podkreślono, że decyzja lub postanowienie wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia, nawet jeśli doręczenie jest wadliwe. Brak prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony, takimi jak stwierdzenie niedopuszczalności środka zaskarżenia. Stosowanie przepisów procesowych ma na celu zapewnienie stronie prawa do obrony, a nie tworzenie sztucznych przeszkód proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 145 § 2
Ordynacja podatkowa
Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.
O.p. art. 228 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania.
Pomocnicze
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (co może obejmować pominięcie pełnomocnika).
O.p. art. 241 § 2
Ordynacja podatkowa
Termin na wniesienie żądania wznowienia postępowania.
O.p. art. 245 § 1
Ordynacja podatkowa
Uchylenie decyzji ostatecznej doręczonej z pominięciem strony (pełnomocnika).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Podstawa prawna Ordynacji podatkowej, wskazana jako t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola legalności działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych nad postanowieniami.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz wydawania orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe doręczenie postanowienia organu pierwszej instancji (z pominięciem pełnomocnika) nie powoduje, że postanowienie to nie istnieje w obrocie prawnym. Postanowienie, nawet wadliwie doręczone, wchodzi do obrotu prawnego i może być zaskarżone. Naruszenie przepisów o doręczeniach nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony, takimi jak stwierdzenie niedopuszczalności środka zaskarżenia.
Odrzucone argumenty
Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji jest niedopuszczalne, ponieważ postanowienie zostało doręczone z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, co czyni doręczenie bezskutecznym.
Godne uwagi sformułowania
koncepcja 'wejścia decyzji do obrotu prawnego' nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników. Określony w przepisach obowiązek doręczenia decyzji pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania. Stosowanie przepisów procesowych nie stanowi celu samego w sobie, ale służy do zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu i prawa do obrony.
Skład orzekający
Marta Waksmundzka-Karasińska
przewodniczący
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Agnieszka Baran
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że wadliwe doręczenie pisma procesowego (np. postanowienia) z pominięciem pełnomocnika nie pozbawia strony możliwości zaskarżenia tego pisma i nie czyni środka zaskarżenia niedopuszczalnym. Podkreślenie, że przepisy proceduralne służą ochronie praw strony, a nie tworzeniu przeszkód."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia w postępowaniu podatkowym, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie w innych postępowaniach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wadliwego doręczania pism procesowych i jego konsekwencji, co jest istotne dla wielu uczestników postępowań administracyjnych i podatkowych. Wyrok jasno rozstrzyga wątpliwości interpretacyjne.
“Czy pismo wysłane na zły adres (z pominięciem pełnomocnika) naprawdę nie istnieje? Sąd administracyjny odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 385/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-10-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-02-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Baran Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący/ Piotr Przybysz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane II FSK 130/22 - Wyrok NSA z 2024-10-23 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 145 par. 2, art. 228 par. 1 pkt 1, art. 240 par. 1 pkt 4, art. 241 par. 2 pkt 1, art. 245 par. 1 pkt 3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Baran, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2021 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia od postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K. sp. zo.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej zwany "Naczelnikiem US") postanowieniem z dnia 22 września 2020 r., po rozpoznaniu wniosku K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana "Skarżącą" lub "Spółką") z dnia 24 czerwca 2020 r., o wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 62 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej: "O.p."), w przedmiocie zaliczenia na poczet zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za 2018 r. m.in. wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. w kwocie 13.762,00 zł, zaliczył z wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. w kwocie 13.762,00 zł, kwoty 12.425,00 zł, w następujący sposób: – kwotę 10.165,00 zł na należność główną z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r., – kwotę 137,00 zł na odsetki z tytułu niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad 2018 r. naliczone za okres od dnia 21 listopada 2018 r. do dnia 4 lutego 2019 r., – kwotę 2.123,00 zł na należność główną z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2019 r. Pozostała po zaliczeniu kwota w wysokości 1.337,00 zł została zwrócona w dniu 21 września 2020 r. na rachunek bankowy Spółki. Skarżąca zażaleniem z dnia 20 października 2020 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzuciła naruszenie: 1) art. 76a § 1 O.p. poprzez brak wydania stosownego postanowienia; 2) art. 76a § 3 w związku z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. poprzez brak zwrotu nadpłaty w ustawowym terminie; 3) art. 76 § 1 w powiązaniu z art. 53a § 1 O.p. poprzez zaliczenie kwoty 2.123,00 zł na poczet nieistniejącego zobowiązania; 4) art. 62 § 1 i 4 O.p. poprzez brak wydania stosownego postanowienia; 5) art. 145 § 2 O.p. poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika w doręczeniu zaskarżonego postanowienia; 6) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia. Na wstępie Spółka zauważyła, że wniosek złożony w dniu 24 czerwca 2020 r. o wydanie postanowienia w sprawie sposobu zarachowania wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. w wysokości 13.762,00 zł nie został rozpatrzony w ustawowym terminie, określonym w art. 139 § 2 O.p., a ponadto nie otrzymała zawiadomienia o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie, jak również nie wskazano nowego terminu załatwienia sprawy - zgodnie z wymogiem art. 140 § 1 O.p. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 145 § 2 O.p., poprzez doręczenie zaskarżonego postanowienia bezpośrednio Spółce, pomimo ustanowionego pełnomocnika. Wskazując, że zobowiązanie podatkowe wynikające z korekty deklaracji VAT-7 za październik 2019 r. złożonej w dniu 19 lutego 2020 r. z uwagi na wezwanie z dnia 27 stycznia 2020 r. zostało w pełni uregulowane w dniu 19 lutego 2020 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę liczonymi za okres od dnia 25 listopada 2019 r. do dnia 19 lutego 2020 r., stanęła na stanowisku, że nie było podstaw do zaliczenia nadpłaty w kwocie 2.123,00 zł na poczet zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2019 r. Zdaniem Skarżącej zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego, z którego wynikałoby dlaczego zdaniem Naczelnika US po jej stronie istnieje zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2019 r. w wysokości 2.123,00 zł, co stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. W jej przekonaniu powyższe skutkować powinno uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponadto podniosła, że nie otrzymała decyzji wydanej w trybie art. 53a O.p., jak również upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438). Tym samym uznała, że można wnioskować, że nie była zobowiązana do zapłaty kwoty 2.123,00 z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2019 r. Według Skarżącej bez istnienia w obrocie prawnym postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2019 r. nie można przystąpić do oceny dopuszczalności przekazania z wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. kwoty w wysokości 2.123,00 zł na poczet powyższego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") postanowieniem z dnia 4 stycznia 2021 r. stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia. W uzasadnieniu mając na uwadze, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa miało miejsce skuteczne doręczenie zaskarżonego postanowienia, tj. takie doręczenie, które wywołuje określone skutki prawne dla stron postępowania, zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, że w dniu 24 czerwca 2020 r. do [...] Urzędu Skarbowego w W. wpłynęło wraz z wnioskiem o wydanie postanowienia o zaliczeniu m.in. wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. w kwocie 13.762,00 zł pełnomocnictwo szczególne udzielone S. Z. z Kancelarii Adwokackiej S.C. W., w W. ([...]), al. [...], do reprezentowania Spółki we wszelkich sprawach, toczących się przed Urzędem Skarbowym właściwym ze względu na siedzibę Spółki, w tym do składania wniosków i wydawania zaświadczeń, jak również do reprezentowania Spółki we wszystkich postępowaniach toczących się przed Urzędem Skarbowym właściwym ze względu na siedzibę Spółki, w tym do składnia środków odwoławczych do wszystkich organów skarbowych. Dyrektor w związku z powyższym za nieprawidłowe uznał działanie Naczelnika US polegające na doręczeniu postanowienia z dnia 22 września 2020 r. o zaliczeniu przedmiotowej wpłaty z dnia 4 lutego 2019 r. w kwocie 13.762,00, kwoty 12.425,00 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. i odsetek od niezapłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad 2018 r. oraz zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2019 r., Spółce w dniu 13 października 2020 r., a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Reasumując przedmiotowe doręczenie uznał za bezskuteczne jako naruszające art. 145 § 2 O.p. W skardze z 21 stycznia 2021 r. Spółka, wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy t.j.: 1) art. 145 § 2 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że doręczenie postanowienia Spółce z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne i wyłącza możliwość złożenia zażalenia, co skutkowało wydaniem skarżonego postanowienia, 2) art. 228 § 1 pkt. 1 O.p. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu zgodnie z którym, z uwagi na fakt, że doszło do nieprawidłowego doręczenia postanowienia z dnia 22 września 2020 r., zażalenie jest niedopuszczalne. Opierając się na ugruntowanym poglądzie przedstawianym w orzecznictwie, stwierdziła, że nieprawidłowe doręczenie decyzji czy postanowienia nie powoduje, że taka decyzja czy postanowienie nie istnieje w obrocie prawnym. W momencie zaskarżenia go przez stronę, funkcjonowało ono bowiem w obrocie prawnym. Jej zdaniem nieprawidłowe doręczenie postanowienia nie może powodować negatywnych skutków dla strony, skoro postanowienie (decyzja) rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia go stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który je wydał. Reasumując stanęła na stanowisku, że postanowienie Naczelnika US z dnia 22 września 2020 r., pomimo wadliwego doręczenia - z uchybieniem art. 145 § 2 O.p., to jednak zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Tym samym uznała, że brak było podstaw do przyjęcia przez Dyrektora, że prawidłowo złożone zażalenie przez Skarżącą (działającą przez pełnomocnika) na to postanowienie jest niedopuszczalne, jako że wniesione na postanowienie, które nie zostało prawidłowo doręczone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest zasadność stwierdzenia przez organ, że zażalenie wniesione przez Skarżącego jest niedopuszczalne. Organ stoi na stanowisku, że doręczenie postanowienia skarżącej Spółce z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne i wyłącza możliwość złożenia zażalenia, co prowadzi do konieczności wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem i uważa, że nieprawidłowe doręczenie decyzji czy postanowienia nie powoduje, że taka decyzja czy postanowienie nie istnieje w obrocie prawnym. Tak więc w momencie zaskarżenia postanowienia przez stronę funkcjonowało ono w obrocie prawnym. Ponadto Skarżąca uważa, że nieprawidłowe doręczenie postanowienia nie może powodować negatywnych skutków dla strony, wobec czego nie ma podstaw do uznania za niedopuszczalne zażalenia na takie postanowienie. W powyżej zarysowanym sporze rację należy przyznać Skarżącej. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Z kolei art. 145 § 2 O.p. stanowi, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Sąd podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do konieczności rozróżnienia skutków materialnoprawnych i procesowych doręczenia decyzji podatnikowi zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2015 r., I FSK 2160/13; z 1 lutego 2017 r., I FSK 1213/15; z 12 maja 2017r., II FSK 1015/15, z 11 sierpnia 2020 r., II FSK 1779/18, uchwała 7 sędziów NSA z 18 marca 2018 r., I FPS 3/18). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela i na gruncie rozpoznawanej sprawy uznaje za własne, stanowisko zajęte przez NSA w wyrokach z 9 listopada 2016 r., I FSK 501/15 i z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1825/15, zgodnie z którym koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników. Okoliczność, że doręczenie decyzji było wadliwe i nastąpiło z oczywistym naruszeniem przepisów o doręczeniach, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia. Zatem zarówno doręczenie pisma bezpośrednio stronie zamiast jej pełnomocnikowi, jak i doręczenie takiego pisma pełnomocnikowi, mimo braku dokumentu pełnomocnictwa, może być traktowane jedynie jako naruszenie przepisów postępowania (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2018 r., I FSK 1518/16). Czym innym bowiem jest brak doręczenia, a czym innym doręczenie wprawdzie wadliwe, ale ostatecznie dokonane. Doręczenie wadliwe i brak doręczenia, to dwie odmienne sytuacje, które winny być traktowane i oceniane inaczej, w szczególności z punktu widzenia ewentualnych skutków procesowych. Jeśli wadliwe doręczenie skutkowałoby pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, to wówczas można by mówić o uchybieniu przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2018 r. I FSK 1522/16). Jeżeli decyzja organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem przepisów, to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego (w ogóle). Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona. Decyzja rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydał. Określony w przepisach obowiązek doręczenia decyzji pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania. Jeżeli zatem wadliwe doręczenie decyzji bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi, nie wywołało finalnie braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które można by normalnie realizować, gdyby doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika, to naruszenie to może nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy plasowany wyłącznie w sferze procesowej (por. wyrok NSA z 19 marca 2015 r., I FSK 2160/13). Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie - z naruszeniem przepisów o doręczeniach. Jeżeli decyzja organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem z art. 145 § 2 O.p., to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona (por. wyrok NSA z 12 maja 2017 r., II FSK 1015/15). Decyzje nieistniejące, to takie, które zostały wydane w nieistniejącym postępowaniu oraz takie, które co prawda wydane zostały w postępowaniu istniejącym, ale nie zawierają konstytutywnych cech decyzji, a także takie, które nie zostały doręczone czy ogłoszone stronie (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008, s. 305). Nie może ulegać najmniejszych wątpliwości, że decyzja zalegająca w aktach sprawy, niedoręczona stronie ani żadnemu innemu podmiotowi nie wywołuje żadnych skutków prawnych, gdyż skutki prawne decyzji mogą dopiero zaistnieć z chwilą wprowadzenia jej do obrotu prawnego w drodze jej doręczenia lub ogłoszenia stronie. Taką decyzję, która nie została doręczona czy też ogłoszona, można określić jako decyzję nieistniejącą. Trzeba więc przyjąć, że w przypadku, w którym decyzję doręczono bezpośrednio stronie, także wówczas, gdy reprezentował ją ustanowiony prawidłowo pełnomocnik, decyzja weszła do obrotu prawnego i stronie służy prawo wniesienia odwołania. Trzeba zauważyć, że te poglądy dotyczą sytuacji, gdy decyzja doręczana jest bezpośrednio stronie, a nie jej pełnomocnikowi, ale pomimo tego odwołanie lub skarga wnoszone są w terminie ustawowym. Określony w art. 145 § 2 O.p. obowiązek doręczenia pisma (tu decyzji) pełnomocnikowi i obliczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania i nie może być interpretowany oraz wykorzystywany na niekorzyść stron postępowania. W takiej sytuacji przyjąć należy, że zbędnym i niecelowym byłoby wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania po to tylko, aby ponownie doręczyć, tym razem bezpośrednio pełnomocnikowi Strony, decyzję organu pierwszej instancji i spowodować, aby pełnomocnik Strony złożył (ponownie) odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu jedynym skutkiem takiego zabiegu procesowego byłoby odsunięcie w czasie finalnego rozstrzygnięcia sprawy, mogące też mieć wymierne dla Strony dolegliwości. Sądowi jednocześnie wiadomo jest, że w analizowanej tu kwestii występują w orzecznictwie rozbieżności, najpełniej opisane w uzasadnieniu postanowienia NSA z 14 czerwca 2021 r., I FPS 3/20. Jakkolwiek wskazane postanowienie NSA odnosi się do pominięcia pełnomocnika w doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu, a nie decyzji wymiarowej, to jednak na gruncie art. 145 § 2 O.p. treść doręczanego pisma (decyzji) nie ma znaczenia. Stosowanie przepisów procesowych nie stanowi celu samego w sobie, ale służy do zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu i prawa do obrony. Z wyżej wskazanych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uważa, że uchybienie art. 145 § 2 O.p. polegające na pominięciu pełnomocnika w doręczeniu pisma, w aspekcie procesowym, należy oceniać przez pryzmat wpływu na wynik sprawy rozumianego pod kątem ochrony praw strony do obrony i czynnego udziału w postępowaniu. Takie rozumienie spornej kwestii, w przekonaniu Sądu wspiera też wykładnia systemowa Ordynacji podatkowej w zakresie stosowania procedury wznowienia postępowania w związku z pominięciem strony (jej pełnomocnika) w doręczeniu decyzji. Ordynacja podatkowa dopuszcza uznawanie błędnie doręczonej decyzji za decyzję skutecznie wprowadzoną do obrotu prawnego, a także za decyzję mającą status ostateczny. Art. 240 § 1 pkt 4 O.p. stanowi przesłankę wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co w praktyce jest też rozciągane na pominięcie pełnomocnika strony w postępowaniu. Zatem w sytuacji, gdyby doręczono decyzję stronie zamiast jej pełnomocnikowi i od takiej decyzji nie wniesiono odwołania, decyzja staje się ostateczna. Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. wznowienie postępowania następuje na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Uznaje się więc, że decyzja jest ostateczna, aby było możliwe wznowienie postępowania. W razie przyjęcia, że decyzja doręczona z pominięciem pełnomocnika nie wchodzi do obrotu prawnego, nie mogłaby mieć statusu decyzji ostatecznej i nie dałoby się wznowić skutecznie postępowania – wznowienie postępowania dotyczy tylko "sprawy zakończonej decyzją ostateczną". Zwrócić też należy uwagę, że treść art. 245 § 1 pkt 3 lit. 1 O.p. daje prymat stabilności decyzji ostatecznej doręczonej z pominięciem strony (pełnomocnika), jeżeli w wyniku jej uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. Samo pominięcie strony (jej pełnomocnika) poprzez wadliwe doręczenie decyzji nie musi więc bezwzględnie oznaczać nieskuteczności decyzji. Skoro w obrocie prawnym może pozostać wadliwie doręczona, ale prawidłowa pod każdym innym względem, decyzja ostateczna, to tym bardziej może wejść do obrotu prawnego decyzja nieostateczna, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w sytuacji pominięcia pełnomocnika Strony w czynności doręczenia decyzji i doręczenia decyzji bezpośrednio Skarżącej nie można uznać, że decyzja organu pierwszej instancji nie weszła przez to do obrotu prawnego i że z tego powodu jej zaskarżenie odwołaniem nie było dopuszczalne. Organ wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się zatem naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 O.p. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w przypadku prawidłowej wykładni ww. przepisów nie byłoby podstaw do zastosowania art. 228 § 1 pkt 1 O.p. i wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 597 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł; koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.) i opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI