III SA/Łd 514/23

III SA/Łd 514/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 6h, art. 6i, art. 6k, art. 6m ust. 1, ust. 1a, ust. 1d, art. 6m ust. 11 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 2, art. 3a § 1 i § 2, art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 29 maja 2023 r. nr SKO.4101.2.23 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Złoczew z 21 grudnia 2023 r., oddalające zarzuty J.M. 526865 w przedmiocie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu obejmującej zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z akt sprawy wynika, że Burmistrz Miasta Złoczewa 20 lipca 2022 r. przesłał J.M. upomnienie, nr [...] (doręczone 25 lipca 2022 r.), wzywające do uregulowania zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2020 r. do czerwca 2022 r.
Wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku, organ 26 października 2022 r. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu tytuł wykonawczy nr [...], celem podjęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie.
10 listopada 2022 r. J.M. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego, obejmującego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązany wskazał, że w Prokuraturze w Sieradzu toczy się postępowanie dotyczące podrobienia jego podpisu pod deklaracją na odpady .
23 listopada 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu wystąpił do wierzyciela - Burmistrza Miasta Złoczewa - o zajęcie stanowiska w sprawie.
Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. wierzyciel oddalił zarzuty zobowiązanego wskazując, że fakt toczącego się postepowania przed organami sciągania nie wpływa na zasadność zarzutów. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie wskazujące na popełnienie przestępstwa w tej sprawie mogłoby uzasadniać ich uwzględnienie.
Skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, wyrażając w nim niezadowolenie z przeprowadzonego postępowania. Podniósł, że nie otrzymał szczegółowych wyjaśnień w sprawie.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Złoczew z 21 grudnia 2023 r.
Organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania odwoławczego wezwany przez organ J.M. 9 marca 2023 r. oświadczył, że deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 6 sierpnia 2015 r. wypełnił i podpisał własnoręcznie, natomiast nie wypełniał, ani też nie podpisywał korekty do tej deklaracji z 8 maja 2017 r. O jej istnieniu dowiedział się 28 września 2022 r. podczas wizyty w urzędzie. Z tego powodu zostało złożone do Prokuratury Rejonowej w Sieradzu zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Skutkiem tego 27 kwietnia 2023 r., Kolegium wystąpiło do Prokuratury Rejonowej w Sieradzu o udzielenie informacji o etapie prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na pismo poinformowano, że 18 kwietnia 2023 r. wpłynęła do Prokuratury opinia biegłego z dziedziny pisma ręcznego, z której wynika, iż podpis na deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 8 maja 2017 r. został nakreślony przez J.M.
W tych warunkach organ odwoławczy przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy i powołując się na obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikający z przepisów ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2519 ze zm.) dalej "u.c.p.g.", wskazał, że przepis art. 6 c ust. 1 ustawy nie pozostawia realizacji tego zadania uznaniu gminy, jak i nie uzależnia go od woli osoby zamieszkującej daną nieruchomość, lecz nakłada jednoznacznie obowiązek zorganizowania odbioru odpadów z nieruchomości zamieszkałych przez mieszkańców. Organ podkreślił, że bez wpływu na powyższe pozostaje w szczególności ocena mieszkańca, co do ewentualnego braku potrzeby wywozu nieczystości z jego nieruchomości oraz, wyjaśnił, że właściciel nieruchomości nie określa zarówno częstotliwości wywozu odpadów, jak i harmonogramu opłat z tego tytułu. Organ podniósł, iż ustawodawca wskazał, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w przepisie - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Wskazano, że opłata ta nie jest świadczeniem wzajemnym uiszczanym za wykonaną przez gminę usługę, lecz wynika z ustawowego obowiązku partycypowania przez właścicieli nieruchomości w kosztach, gospodarowania odpadami komunalnymi ponoszonymi przez gminę, na terenie której położona jest nieruchomość stanowiąca przedmiot własności podmiotu zobowiązanego do zapłaty tej opłaty. Natomiast w przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości (art. 6s u.c.p.g.). Nadal jednak, w takiej sytuacji właściciel nieruchomości ma obowiązek uiścić opłatę, o jakiej mowa w art. 6h u.c.p.g.
Nadto organ wyjaśnił, iż ustawa określa także obowiązek deklaracji o wysokości odpadów i wskazał, że J.M. jest właścicielem nieruchomości położonej w Złoczewie przy ul. [...]. W sierpniu 2015 r. złożył on deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla wskazanej nieruchomości, informując, że posesję zamieszkują dwie osoby. Wtedy też rozpoczęto naliczanie opłaty za zagospodarowanie odpadami oraz odbiór odpadów. Wyjaśniono, że następnie 8 maja 2017 r. podatnik dokonał korekty tej deklaracji poprzez zmianę liczby osób zamieszkujących nieruchomość - na jedną osobę. Powyższe spowodowało, że organ zasadnie naliczał skarżącemu opłaty za gospodarowanie odpadami. Organ wyjaśnił, że skoro zobowiązany zadeklarował uiszczanie opłaty od nieruchomości zamieszkałej, na której powstawały odpady komunalne, to oznacza, że miał obowiązek uiszczenia opłat w obowiązującej w danym okresie wysokości, natomiast brak stosownej wpłaty zobligował organ pierwszej instancji do podjęcia działań przewidzianych prawem do wyegzekwowania należności nieuiszczonych.
Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 9 maja 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Odnosząc się do postanowienia skarżący nie zgodził się z jego treścią, wskazując, że czuje się skrzywdzony i manipulowany, bo nie wypełniał i nie podpisywał deklaracji. Zdaniem skarżącego nie miał odbieranych odpadów od roku 2020 i urzędnicy powinni udowodnić, iż było inaczej. Skarżący wskazał, że żyje bardzo skromnie i nie produkuje odpadów. W opinii skarżącego, w sytuacji gdy nikt nie odbierał od niego odpadów, nieuprawione było pobieranie za to środków pieniężnych z jego konta.
W odpowiedzi na tę skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej jako: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala – art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądu stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 29 maja 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela – Burmistrza Miasta Złoczewa z 21 grudnia 2022 r. w sprawie oddalenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne obejmujące nieuiszczone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres marzec 2020 r. - czerwiec 2022 r.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącego w oparciu o tytuł wykonawczy z 26 października 2022 r. prowadzone było postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2020 r do czerwca 2022 r.
Pismem z 10 listopada 2022 r. skarżący wniósł zarzuty na to postępowanie wskazując na brak podstaw do obciążania go opłatami za wywóz śmieci w związku z podrobieniem jego podpisu pod deklaracją. SKO zasadnie przyjęło, że złożony zarzut dotyczy nieistnienia obowiązku.
Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym czy w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21).
W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a.. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie jej późniejszej kontroli sądowej. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r., III FSK 1222/22, CBOSA).
Sąd stwierdza, że podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku prawidłowo został przez organy obu instancji uznany za niezasadny. Sąd podzielił stanowisko SKO, że wskazane przez skarżącego okoliczności związane z rzekomym sfałszowaniem jego podpisu pod deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 8 maja 2017 r. jako nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy nie mogła potwierdzać trafności zarzutu nieistnienia obowiązku. W celu weryfikacji prawdziwości twierdzeń skarżącego SKO zwróciło się do prowadzącej postępowanie karne w sprawie zgłoszonego przez skarżącego podejrzenia popełnienia przestępstwa Prokuratury Rejonowej w Sieradzu w celu ustalenia wyników ekspertyzy biegłego dotyczącej autentyczności podpisu wnioskodawcy pod sporną deklaracją i pismem z 28 kwietnia 2023 r uzyskało informację, że biegły stwierdził, że podpis pod sporną deklaracja został nakreślony przez skarżącego. W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że okoliczności podnoszone przez stronę jako nieprawdziwe przesądzają o niezasadności podniesionego przez nią zarzutu.
Końcowo odnosząc się także do podnoszonych przez stronę w toku postępowania i zgłoszonej do sądu skardze okoliczności braku wytwarzania odpadów oraz braku ich odbioru przez gminę wyjaśnić należy, że na podstawie art. 6h i 6i u.c.p.g. na właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, z mocy prawa ciąży obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący nie kwestionuje, że jest właścicielem nieruchomości zamieszkałej. Dlatego na nim również ciąży omawiany obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do przepisów art. 6k u.c.p.g. stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określa rada gminy. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zatem daniną publiczną powstającą z mocy prawa, której obowiązek obliczenia i termin zapłaty przez właściciela nieruchomości wynika bezpośrednio z przepisów prawa.
Z art. 6m ust. 1, 1a i 1d u.c.p.g. wynika, że podstawą wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja, którą powinien złożyć zobowiązany do opłaty. Należy tego dokonać w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (por. art. 6m ust. 11 pkt 1 u.c.p.g.). Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty oraz wysokość opłaty (por. art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). Deklaracja ma charakter bezterminowy. Wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji (art. 6m ust. 1d u.c.p.g.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty przez mieszkańca nieruchomości nie jest uzależniony od przekazywania przez mieszkańca odpadów komunalnych jak również od tego czy odpady są na nieruchomości wytwarzane czy też nie. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. I SA/Ke 377/16, dostępne w CBOSA na stronie internetowej www.nsa. orzeczenia.gov.pl).
Jak wynika z art. 3a § 1 pkt i § 2 u.p.e.a., w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h u.c.p.g., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (por. art. 3a § 1 pkt i § 2 u.p.e.a.). W przypadkach, o których mowa w art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego a wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (por. art. 3a § 2 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, iż tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie złożonej przez skarżącego 8 maja 2017 r. deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Deklaracja została sporządzona według wzoru i zawierała pouczenie, że stanowi ona podstawę egzekwowania wynikającej z niej opłaty. 25 lipca 2022 r. skarżący odebrał wystosowanej do niego upomnienie nr [...] wzywające go do uiszczenia zaległych opłat za gospodarowanie odpadami. Wobec nie uiszczenia opłat za wskazane w upomnieniu miesiące zasadnie wdrożono wobec strony egzekucję administracyjną, gdyż obowiązek był wymagalny. Zatem nie ulega wątpliwości, że zadeklarowana przez skarżącego kwota opłaty była kwotą do zapłaty, a co za tym idzie egzekucji.
Wobec nieprawdziwości podniesionego przez skarżącego zarzutu sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
k.ż.