III SA/Wa 3759/17

III SA/Wa 3759/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Waldemar Śledzik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1092/21 - Postanowienie NSA z 2022-06-22
III FZ 341/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-01
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 54 § 1-6, art. 1a pkt 2 i pkt 12, art. 1a pkt 12 a) tiret 2, art. 58 § 1-2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Justyna Mazur, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "DIAS" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] września 2017 r. po rozpatrzeniu zażalenia A.K. (dalej także: "skarżąca", "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej także: "organ I instancji", "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z dnia 18 lipca 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku K.K. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...] kwietnia 2017 r. wystawił na małżonków K.K. i A.K. (odpowiedzialnych solidarnie) tytuły wykonawcze o numerach: [...] obejmujące należność z tytułu nieuiszczonych odsetek za zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. w łączne kwocie należności głównej 3.931,00 zł plus odsetki za zwłokę.
W celu wyegzekwowania ww. należności, w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2017 r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w [...] oraz Banku [...] w [...].
Pismami z dnia 22 czerwca 2017 r. dłużnicy zajętych wierzytelności poinformowali, iż nie prowadzą rachunku bankowego dla K.K. oraz A.K..
Następnie zawiadomieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę należnego A.K. w Zespole Szkół w [...]. Przedmiotowe zajęcie zostało doręczone pracodawcy w dniu 27 czerwca 2017 r., natomiast A.K. wraz z odpisem w/w tytułu wykonawczego w dniu [...] czerwca 2017 r.
Pismami z dnia 5 lipca 2017 r., tożsamymi w treści i odrębnymi dla każdego tytułu wykonawczego K.K. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego W.,, na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku K.K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].
Nie godząc się z powyższym, K.K. pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie zawieszenia prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowania egzekucyjnego, zarzucając naruszenie art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2017 r.
W jego ocenie Urzędu Skarbowego W. prawidłowo, w stanie faktycznym sprawy, powołując się na przepis art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a., dokonał zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnił, że zawieszenie prowadzonego wobec majątku K.K. postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek wniesionych pismem z dnia 5 lipca 2017 r. zarzutów, tj. z mocy prawa, a nie na skutek złożonego wniosku w przedmiotowej sprawie, bądź też wniosku o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego. Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawieszając w trybie art 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] postępowanie egzekucyjne, nie był zobligowany do uchylenia zastosowanych środków egzekucyjnych.
Dodatkowo organ nadzoru wskazał, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z powodu tymczasowej niemożności prowadzenia egzekucji. Fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest zatem wynikiem stwierdzenia, że postępowanie to jest niedopuszczalne. Tym samym czynności egzekucyjne dokonane przed zawieszeniem postępowania nie są wadliwe i zgodnie z art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozostają w mocy.
Natomiast rozstrzygnięcie co do uchylenia (bądź odmowy uchylenia) czynności egzekucyjnych dokonanych przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, ustawodawca pozostawił tzw. uznaniu administracyjnemu, dopuszczając wyłącznie możliwość, a nie obowiązek uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Złożenie przez Stronę zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 35 § 3 u.p.e.a.), ale nie jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a., w tym z wystąpieniem ważnego interesu zobowiązanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. bezzasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, podczas gdy zarzuty podniesione w zażaleniu z dnia 10 sierpnia 2017 r. uzasadniały jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę należnego A.K. oraz zaliczenia wyegzekwowanej kwoty w wysokości 2.382,28 zł na poczet kosztów egzekucyjnych;
- art. 58 § 2, § u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie;
- art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i zaniechanie uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych w sytuacji, gdy wystąpiły do tego przesłanki.
W ocenie Skarżącej wystąpiły podstawy do uchylenia dokonanych uprzednio czynności egzekucyjnych, w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz zaliczenia wyegzekwowanych kwot na poczet kosztów egzekucyjnych. O konieczności zastosowania art. 58 § 2 u.p.e.a. świadczy w jej ocenie treść skargi i zarzutów z dnia 5 lipca 2017 r.
Nadto Strona wskazała, iż tytuły wykonawcze nr [...] zostały wystawione na podstawie nieprawomocnych decyzji, które zaskarżono do WSA w Gdańsku. Zdaniem A.K. z tych względów zawieszenie postępowania egzekucyjnego stało się konieczne, jednakże z równoczesnym uchyleniem wszystkich zastosowanych środków egzekucyjnych, bowiem skoro decyzja, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy została zaskarżona, to niedopuszczalnym było prowadzenie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5).
W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne zostały zaś wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Wśród nich wymieniono egzekucję z wynagrodzenia za pracę (art. 1a pkt 12 a) tiret 2 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego dokonano m.in. czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wynagrodzenia za pracę, tj. wymienioną w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 2 u.p.e.a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie organu nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym w administracji utrzymujące w mocy, na skutek zażalenia wniesionego przez Skarżącą, postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów wniesionych przez Skarżącą w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego na podstawie tytułów wykonawczych nr nr [...] z [...] kwietnia 2017 r.
W ocenie Skarżącej wystąpiły podstawy do uchylenia dokonanych uprzednio czynności egzekucyjnych, w szczególności zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz zaliczenia wyegzekwowanych kwot na poczet kosztów egzekucyjnych.
Zarzuty i argumentacja skarżącej wskazująca na wadliwość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie o zgodności z prawem zastosowanego środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania, to jest czynności egzekucyjnej. Środek egzekucyjny zastosowany w niniejszej sprawie został przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 2 u.p.e.a.
Sąd podziela w niniejszej sprawie stanowisko organu nadzoru w kwestii oceny podniesionego przez Skarżącą zarzutu art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych. Organ nadzoru odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnił Skarżącej że zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek wniesionych pismem z dnia 5 lipca 2017 r. zarzutów, tj. z mocy prawa, a nie na skutek złożonego wniosku w przedmiotowej sprawie, bądź też wniosku o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego. Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawieszając w trybie art 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. prowadzone wobec majątku Kamila Koniuszka na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] postępowanie egzekucyjne, nie był zobligowany do uchylenia zastosowanych środków egzekucyjnych.
Stosownie do treści art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności, nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.
W świetle przywołanego przepisu, rozstrzygnięcie co do uchylenia (bądź odmowy uchylenia) czynności egzekucyjnych dokonanych przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, dopuszcza wyłącznie możliwość, a nie nakłada na organ obowiązku uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Sam fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia czynności egzekucyjnych, wręcz przeciwnie, czynności zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a. pozostają w mocy. Oznacza to, że złożenie przez Stronę zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 35 § 3 u.p.e.a.), nie jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a., w tym z wystąpieniem ważnego interesu zobowiązanego.
Sąd zgadza się ponadto ze stanowiskiem organu nadzoru w kwestii oceny twierdzeń Skarżącej, że tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] zostały wystawione na podstawie nieprawomocnej decyzji, którą zaskarżono do WSA w Gdańsku, więc niedopuszczalnym było prowadzenie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych przed wydaniem orzeczenia przez Sąd. Organ słusznie podnosi, że dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie może być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu dotyczącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nadto kwestia nieuwzględnienia w wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytułach wykonawczych przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę wynikających z art. 54 § 1 pkt. 3 i 7 Ordynacja podatkowa, również nie może być przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono wyłącznie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, Organ prawidłowo wskazuje, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lutego 2017 r. będąca podstawą wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na K.K. i A.K. tytułów wykonawczych nr [...],, jest ostateczna i dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, egzekucja na jej podstawie jest możliwa.
Odnosząc się do podniesionego przez Skarżącą zarzutu naruszenia art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 58 § 2 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i zaniechanie uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych w sytuacji, gdy wystąpiły do tego przesłanki, Sąd wskazuje, że zarówno postanowienie organu nadzoru, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego spełniają wymogi określone w przepisach art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiony został stan faktyczny niniejszej sprawy oraz wyjaśniona została istota środka zaskarżenia w formie zarzutów przewidzianych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Ponadto organ ustosunkował się do wszystkich podnoszonych przez Skarżącą zarzutów, przedstawiając wyczerpujące uzasadnienie zawierające własne stanowisko w przedmiocie wniesionych zarzutów.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi. Ponadto Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa pozwalających na uwzględnienie skargi.
Z tych powodów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.