III SA/Wa 3489/16

III SA/Wa 3489/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-05-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1863/17 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 5 ust. 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5, art. 7 ust. 8, art. 22 ust. 1-3, art. 86 ust. 8 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 października 2016r. B. B.V. z siedzibą w H. (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "BSM" lub "Strona"), reprezentowana przez radcę prawnego M. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia [...] czerwca 2016r., [...], określającą za wrzesień 2012r. kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług w wysokości 51.887.708,00 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. (dalej również jako: "organ I instancji") działając na podstawie postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego z dnia 8 kwietnia 2015r., przeprowadził postępowanie kontrolne wobec B. z siedzibą w Holandii (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "BSM" lub "Strona"), w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do grudnia 2012r.
W związku z ustaleniami postępowania kontrolnego organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2015r. w sprawie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za wrzesień 2012r. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż Spółka została zarejestrowana w holenderskim Rejestrze Handlowym Izby Handlowej. Założycielem Spółki i jedynym udziałowcem jest B. B.V., również zarejestrowany w rejestrze spółek handlowych. W 2012r. Spółka nie posiadała siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, zaś przedmiotem jej działalności była sprzedaż hurtowa przemysłowych wyrobów chemicznych.
Organ I instancji wskazał, że Skarżąca dokonywała zakupów w kraju wyłącznie od B. Sp z o.o., (dalej zwana: "BOP"). Towary zakupione w BOP były sprzedawane przez Skarżącą m.in. w ramach transakcji, które Spółka rozpoznała i wskazała jako wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (WDT). Faktury dokumentujące zakup towarów opodatkowanych stawką 23% wystawione przez BOP oraz wynikające z nich kwoty podatku naliczonego zostały wykazane w ewidencji zakupu nazwanej przez Stronę "Zakupy lokalne 23%".
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. wskazał ponadto, iż w toku postępowania kontrolnego stwierdzono, że Spółka była uczestnikiem transakcji łańcuchowych. Ustalono, że w ramach sprzedaży WDT Spółka uczestniczyła w transakcjach, które zawierane były między kilkoma podmiotami (co najmniej trzema) i dotyczyły dostaw tego samego towaru. Transakcje te były zawierane na warunkach FCA, CPT, CIP, DAP i DDP wg Incoterms 2010. W wyniku tych transakcji następowało bezpośrednie przekazanie towaru przez pierwszy podmiot na rzecz ostatniego w łańcuchu dostaw. Skarżąca pełniła rolę pośrednika pomiędzy dostawcami, a nabywcami i odbiorcami. W sytuacji, gdy w transakcji uczestniczyły 3 podmioty, wydanie towaru miało miejsce między dostawcą Skarżącej a jej nabywcą. Natomiast gdy w transakcji brało udział więcej, niż trzy podmioty, towar przemieszczany był bezpośrednio od dostawcy Spółki do ostatecznego odbiorcy, którym był inny podmiot, niż bezpośredni nabywca towaru od BSM.
Organ kontroli skarbowej po dokonaniu analizy faktur zakupu od BOP oraz przyporządkowanych do nich faktur sprzedaży WDT i dokumentów CMR, dla których zastosowano ww. warunki dostaw CIP, CPT, DAP, DDP (wg Incoterms 2010), stwierdził, że transakcje, w których uczestniczy BSM odbywały się według schematów:
a) schemat I: BOP z numerem VAT PL -> BSM z numerem VAT PL -> podmiot z UE z numerem VAT UE;
b) schemat II: BOP z numerem VAT PL -> BSM z numerem VAT PL -> podmiot I z Unii/nabywca z numerem VAT UE -> podmiot II z Unii/odbiorca z numerem VAT UE.
W decyzji wskazano także, że w przypadkach, gdy w transakcji uczestniczyły cztery podmioty, oprócz danych nabywcy na fakturze sprzedaży wystawianej przez BSM wskazane są również dane odbiorcy towaru. Jeżeli na fakturze sprzedaży wskazano oprócz nabywcy również odbiorcę towaru, wówczas dla warunków dostaw CIP, DDP, DAP, CPT miejscem przeznaczenia towaru jest zawsze miejscowość wynikająca z adresu odbiorcy. Podobnie na dokumentach CMR, miejsce dostawy i odbiorca towaru są tożsame z danymi nabywcy lub odbiorcy (o ile był wskazany) z faktury sprzedaży wystawionej przez BSM.
W ocenie organu I instancji z powyższego wynika, że BSM towar nabyty od BOP sprzedawała kontrahentowi z Unii Europejskiej (przy schemacie nr II towar podlegał dalszej odsprzedaży do kolejnego kontrahenta z Unii).
Zdaniem organu pierwszej instancji w ramach powyższych schematów transport towarów następował bezpośrednio pomiędzy BOP, a nabywcą wykazanym na fakturze BSM, bądź w przypadku kolejnego uczestnika, ostatecznym odbiorcą towaru. Zatem Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. uznał, że dochodziło do wydania towaru będącego przedmiotem transakcji bezpośrednio ostatecznemu nabywcy przez pierwszego dostawcę.
Organ I instancji wskazał ponadto, że zarówno dla transakcji zakupu z BOP, jak i transakcji sprzedaży dla nabywcy z Unii Europejskiej Skarżąca podawała polski numer NIP.
Z decyzji wynika, że dostawy pomiędzy BOP i Skarżącą zostały rozpoznane przez BOP jako dostawy krajowe opodatkowane stawką 23%, w związku z tym, że Spółka dla tych transakcji podawała krajowy numer NIP. Skarżąca na podstawie faktur wystawionych przez BOP wykazała kwoty podatku naliczonego od tych zakupów w ewidencjach zakupów i w złożonych deklaracjach VAT-7. Dalsza dostawa tego samego towaru przez Stronę w łańcuchu dostaw dla kontrahentów z Unii była wykazana przez nią w wystawionych fakturach jako wewnątrzwspólnotowa dostawa (WDT) ze stawką 0%, co potwierdzają ewidencje sprzedaży, deklaracje VAT-7 oraz informacje podsumowujące.
Według Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. podmiotem odpowiedzialnym za organizację transportu był pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw, czyli BOP. W związku z tym stwierdził, że status "dostawy ruchomej" miały dostawy dokonane przez BOP na rzecz BSM. Natomiast dostawy realizowane pomiędzy BSM a kontrahentami z innych państw członkowskich stanowiły "dostawy nieruchome" opodatkowane w miejscu zakończenia transportu towarów (poza terytorium kraju).
Organ stwierdził, że w sytuacji gdy "dostawą ruchomą" jest pierwsza z dokonanych transakcji, to status wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i zarazem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w kraju docelowym, mogła mieć jedynie dostawa realizowana pomiędzy BOP a Spółką. Tym samym organ I instancji uznał za nieprawidłowe działanie BSM, która dostawy na rzecz swoich kontrahentów z krajów członkowskich traktowała jako WDT opodatkowane stawką w wysokości 0%, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011r., nr 177, poz. 1054 ze zm., przywoływana dalej jako: "ustawa o VAT"), właściwą dla tych dostaw i stwierdził, że transakcje te, jako następujące po "dostawie ruchomej", podlegać powinny opodatkowaniu na terytorium państw członkowskich przeznaczenia towaru (poza Polską). Skarżąca powinna zarejestrować się na terytorium państw członkowskich przeznaczenia towarów, celem rozliczenia WNT, transakcje dalszej sprzedaży towarów w tym łańcuchu dokonane na rzecz kontrahentów z tych państw winny być opodatkowane już jako dostawy w obrębie Państw przeznaczenia towarów z zastosowaniem przepisów tam obowiązujących.
Skutkiem nieprawidłowego rozpoznania dostawy "ruchomej", a zarazem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, było zawyżenie wartości wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów w ewidencji "WDT" prowadzonej przez Skarżącą dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług, jak i w deklaracji VAT-7 za wrzesień 2012r. w kwocie 16.560.242,28 zł.
Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że w transakcjach z BOP Spółka posługiwała się polskim numerem VAT UE. Mając na względzie przepis art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, BOP dostaw tych nie potraktowała jako WDT opodatkowanych stawką podatku 0%, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT właściwą dla tych dostaw, lecz stawką podatku w wysokości 23%, o której mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, czyli właściwą dla dostaw krajowych.
Następnie organ pierwszej instancji zauważył, że towary nabyte przez BSM w ramach dostaw realizowanych przez BOP zostały przemieszczone na terytorium innych państw członkowskich, zatem nie mogły i nie były związane z jakąkolwiek transakcją opodatkowaną, zrealizowaną na terytorium kraju.
Uwzględniając ustalony stan faktyczny i biorąc pod uwagę przepis art. 86 ust. 1 ustawy o VAT organ kontroli skarbowej stwierdził, że Stronie nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP. W zaistniałej sytuacji stwierdzono, że Spółka zawyżyła kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny o kwoty podatku wykazane w fakturach wystawionych przez BOP.
W związku z powyższymi ustaleniami Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. uznał, że prowadzone przez Spółkę rejestry zakupów i sprzedaży były prowadzone nierzetelnie w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości i na podstawie art. 193 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz. 613; dalej: "O.p.") nie stanowiły dowodu w zakresie zawartych w nich zapisów.
Ponadto w decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skutkiem uznania dostaw realizowanych przez BOP (pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw) jako dostaw "ruchomych", po stronie Spółki powstanie nie tylko obowiązek rozliczenia tych dostaw w państwie docelowym, ale ponadto podmiot ten podlegać będzie dyspozycji normy prawnej z art. 25 ust 2 pkt 1 ustawy o VAT. Skoro, jak wskazano powyżej, BSM w ramach transakcji WNT podała przy tych nabyciach polski numer VAT UE, który był numerem nadanym przez państwo członkowskie inne, niż państwo zakończenia transportu towarów, to była zobowiązana stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT do rozliczenia podatku w Polsce.
W związku z powyższym organ pierwszej instancji na podstawie dokumentacji źródłowej ustalił, że za wrzesień 2012r. Skarżąca zaniżyła podstawę opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów o kwotę 15.619.607,14 zł i wartość podatku należnego o kwotę 3.592.509,64 zł.
Następnie w decyzji wskazano, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów przez Skarżącą spowodowane wskazaniem polskiego numeru VAT UE nie jest związane z wykonaniem czynności opodatkowanych na terytorium kraju, zatem na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT Spółka nie może obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, która stanowi kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, bowiem transakcja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powinna być opodatkowana na terytorium innego państwa UE, w którym kończy się transport lub wysyłka towaru.
W związku z powyższym uznano, że księgi podatkowe w postaci ewidencji "WNT" za wrzesień 2012r. były prowadzone nierzetelnie poprzez nieujęcie w tych ewidencjach danych oraz podatku należnego wynikających z faktur wykazanych w zestawieniu nr 3 decyzji organu I instancji, a zatem na podstawie art. 193 § 4 O.p. w części dotyczącej stwierdzonych nieprawidłowości nie stanowią dowodu w zakresie zawartych w nich zapisów.
Ponadto z decyzji wynika, że we wrześniu 2012r. Strona dokonała eksportu towarów, jednakże nie prowadziła ewidencji w zakresie sprzedaży eksportowej, zatem sprzedaż ta nie była przez nią zaewidencjonowana.
Analiza niezaewidencjonowanej dostawy udokumentowanej fakturą z dnia 30 września 2012r., wykazała, że dowód sprzedaży wystawiony przez BSM na rzecz kontrahenta z Francji dokumentuje sprzedaż opodatkowaną stawką podatku 0%. Z treści faktury wynika, że transakcja została zrealizowana na warunkach FCA według Incoterms 2010. Data dostawy, to 26 września 2012r. Wartość faktury została wyrażona w euro i wynosi 35.413,13. Skutkiem zaistnienia opisanych powyżej nieprawidłowości było zaniżenie wartości wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów w ewidencji "WDT" za wrzesień 2012r., prowadzonej przez Spółkę dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług, o kwotę 145.682,53 zł.
Ponadto ustalono, iż BSM pozostałą niezaewidencjonowaną sprzedaż powinna była wykazać w ewidencji sprzedaży eksportowej prowadzonej dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług uwzględniając za wrzesień 2012r. kwotę sprzedaży eksportowej opodatkowanej stawką 0% w wysokości 51.887.708,00 zł. W powyższej kwocie Spółka zaniżyła wartość sprzedaży eksportowej za wrzesień 2012r.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, organ decyzją z dnia [...] czerwca 2016r., określił Stronie za wrzesień 2012r. kwotę zwrotu różnicy podatku w wysokości 51.887.708,00 zł.
W odwołaniu z dnia 15 lipca 2016r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona:
1) zakwestionowania prawa do odliczenia przez Spółkę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP i w konsekwencji uznania, że Spółka niesłusznie obniżyła podatek należny w rozliczeniu za wrzesień 2012r.
2) kwalifikacji dostaw towarów pomiędzy BOP a Spółką jako wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i w konsekwencji uznania, że Spółka zaniżyła podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozliczeniu za wrzesień 2012r. i orzeczenie co do istoty sprawy.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT jak również art. 169 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, (dalej: "Dyrektywa 2006/112/WE") - poprzez odmowę prawa do odliczenia przez Spółkę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP w sytuacji, gdy nabyte przez Spółkę towary od BOP były związane z późniejszymi dostawami towarów realizowanymi przez Spółkę poza terytorium kraju, a podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez BOP mógłby być odliczony, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium Polski, jak również z ustaleń postępowania wynika jednoznaczny i bezpośredni związek odliczonego podatku z czynnościami dokonanymi przez Spółkę poza terytorium Polski;
2) art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, jak również art. 41 i 42 Dyrektywy 2006/112/WE - poprzez uznanie, że dostawa towarów pomiędzy BOP a BSM powinna być potraktowana jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w sytuacji, gdy Spółka nie podała swojego polskiego numeru VAT-UE na potrzeby dokonania transakcji wewnątrzwspólnotowej, lecz na potrzeby dokonania transakcji krajowej, co znalazło odzwierciedlenie w rozliczeniach podatkowych BOP i Spółki - a zatem nie została spełniona hipoteza art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 41 i 42 Dyrektywy, jak również w sytuacji, gdy w niespornych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie doszło do oszustwa podatkowego oraz ryzyka powstania jakiegokolwiek uszczuplenia podatkowego, a więc nie wystąpiły okoliczności, którym ma przeciwdziałać art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 41 i 42 Dyrektywy;
3) art. 2a O.p. poprzez wybór niekorzystnej dla podatnika interpretacji przepisów ustawy o VAT, w szczególności art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o VAT, jak również art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, co doprowadziło do pozbawienia Spółki prawa do odliczania VAT i potraktowania dostaw towarów pomiędzy BOP a BSM jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów;
4) art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (tekst jednolity z 2015r., poz. 553 dalej: "ustawa o kontroli skarbowej", "u.k.s."), poprzez brak podjęcia jakichkolwiek działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. okoliczności opodatkowania dostaw realizowanych przez BSM na rzecz klienta końcowego w kraju zakończenia transportu towarów, jak również poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu, że Spółka podała polski numer VAT na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowej.
W odwołaniu Spółka wyjaśniła, że w swoich rozliczeniach podatkowych traktowała transakcję pomiędzy nią a Klientem końcowym jako transakcję wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów z miejscem rozpoczęcia wysyłki w Polsce. Nie zgodziła się z organem, że twierdziła, iż "dokonała dostawy WDT na terytorium kraju, a następnie dostawy poza terytorium kraju". Zgodnie z przyjętym modelem rozliczeń, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów dokonywana przez Spółkę rozpoczynała się w Polsce, a miejscem zakończenia wysyłki było miejsce poza terytorium kraju - w odniesieniu do tych samych towarów nie dochodziło zatem do dokonania kolejnej dostawy poza terytorium kraju. W konsekwencji, prawo do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez BOP Spółka wywodziła z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Zdaniem Strony, nawet "przekwalifikowanie" dostaw realizowanych przez nią na czynności realizowane poza Polską, czyli bez polskiego VAT-u, nie może pozbawiać Spółki prawa do odliczenia podatku naliczonego. Nadal bowiem bezsprzeczne jest, że między Spółką a Klientem końcowym dochodzi do sprzedaży towarów, czyli do czynności, która - gdyby była realizowana w Polsce - dawałaby prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem sprzedawanych towarów.
Strona wskazała, iż możliwość określenia związku między podatkiem wynikającym z faktur wystawionych przez BOP, a dostawami towarów dokonanymi przez Spółkę poza terytorium Polski została potwierdzona w toku postępowania. Zatem, jak wynika z decyzji oraz z wyjaśnień składanych przez Spółkę w toku postępowania kontrolnego, każdej transakcji realizowanej między BOP a BSM towarzyszyła dostawa realizowana między BSM a Klientem końcowym. Zdaniem Skarżącej nie ulega też wątpliwości, że czynności te pozostawały w ścisłym i udokumentowanym w toku postępowania związku. Aby sprzedać towar Klientowi końcowemu, Spółka musiała bowiem nabyć ów towar od BOP i tylko w tym celu go nabywała.
Spółka podniosła, że potwierdza to także obowiązujący w grupie LyondellBasell system replikacji zamówienia od Klienta końcowego w zamówienie kierowane do spółki produkcyjnej, co stosowane jest także w przypadku transakcji na gruncie polskim - zamówieniu złożonemu przez Klienta końcowego do BSM odpowiada zamówienie złożone przez BSM do BOP. Ponadto wskazano, że okoliczność, iż każdej transakcji realizowanej między BOP a Spółką towarzyszyła dostawa realizowana między BSM a Klientem końcowym, wynika także z powoływanego przez organ art. 7 ust 8 ustawy o VAT. W konsekwencji, w ocenie Strony, nie może budzić żadnych wątpliwości związek zakupów Spółki z czynnościami opodatkowanymi dokonywanymi przez Spółkę.
Skarżąca zauważyła, iż na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT przysługuje jej pełne prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP - nawet w przypadku odmowy kwalifikacji dostaw realizowanych przez Spółkę jako wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów z terytorium Polski. Spełniony jest bowiem warunek związku przedmiotowych zakupów z czynnościami, które dają prawo do odliczenia podatku naliczonego.
W konsekwencji w ocenie Strony brak jest podstaw do zakwestionowania prawa do odliczenia przez Spółkę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP.
Strona nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu, że rejestr sprzedaży "WDT" oraz rejestr zakupów VAT "Zakupy lokalne 23%" za wrzesień 2012r. były prowadzone nierzetelnie. Podkreśliła, że oba rejestry odzwierciedlały stan rzeczywisty, to jest faktury dokumentujące dokonanie dostawy krajowej przez BOP na rzecz Spółki oraz dokonanie transakcji wewnątrzwspólnotowej przez BSM na rzecz Klienta końcowego.
W ocenie Strony w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dla WNT, skoro wysyłka towarów odbywała się z terytorium Polski. Dlatego też, z uwagi na samą definicję wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów zawartą w art. 20 Dyrektywy 2006/112/WE, nie jest możliwe wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów z Polski do Polski.
Wyjaśniła także, że art. 25 ust. 2 ustawy o VAT stanowi implementację przepisów art. 41-42 Dyrektywy 2006/112/WE (uprzednio art. 28 lit. b pkt A Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku - Dz. Urz. UE L z dnia 13 czerwca 1977r. Nr 145, poz. 1 ze zm. – dalej: "Szósta Dyrektywa"). Celem wprowadzenia tych przepisów było przeciwdziałanie oszustwom podatkowym polegającym na podawaniu numerów VAT-UE z innych państw członkowskich, niż państwo faktycznej dostawy, braku opodatkowania takiego wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów gdziekolwiek. Tymczasem, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie doszło do oszustwa podatkowego. W konsekwencji, zdaniem Spółki, skoro w niniejszej sprawie nie występuje uchylanie się od opodatkowania ani oszustwo podatkowe, nie ma podstaw do stosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT.
Zdaniem Spółki, organ zastosował zatem przepis art. 25 ust. 2 ustawy o VAT wbrew jego celowi, dla którego został on wprowadzony do systemu prawnego. Skarżąca podniosła bowiem, że dostawa pomiędzy BOP i BSM jest opodatkowana 23% VAT, co zabezpiecza w pełni interes Polski jako kraju rozpoczęcia wysyłki towarów.
Skarżąca zarzuciła, że w powyższym zakresie organ nie analizował w kontekście art. 25 ust. 2 ustawy o VAT, czy WDT przez Spółkę na rzecz Klienta końcowego została opodatkowana na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki, w szczególności organ nie wzywał Spółki w toku prowadzonego postępowania kontrolnego do wykazania takiej okoliczności, czym naruszył art. 122 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej.
Skarżąca podkreśliła, że transakcje między nią a Klientem końcowym były rozliczane jako WDT w Polsce i WNT w kraju przeznaczenia towarów (przez Klienta końcowego) oraz raportowane zgodnie z wymogami prawa w systemie VIES, co powoduje, że spójność w ramach systemu podatku od wartości dodanej w ramach Unii Europejskiej pozostaje zachowana.
Strona wskazała, że zakaz stosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT do sytuacji, w której nie istnieje ryzyko nierozliczenia podatku, a szczególnie do transakcji, z tytułu której podatek został już rozliczony w Polsce przez dostawcę, wynika wprost z treści powołanej normy. Zgodnie z tym przepisem konieczne jest bowiem wystąpienie transakcji traktowanej jako transakcja wewnątrzwspólnotowa. Tymczasem podanie polskiego numeru VAT-UE dla czynności nabycia, która rozpoczyna się w Polsce, nie wypełnia przesłanek do uznania jej za WDT (oraz odpowiednio WNT).
Strona zauważyła, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem TSUE każdemu wewnątrzwspólnotowemu nabyciu towarów musi odpowiadać wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Zatem przy ocenie, czy w danym stanie faktycznym doszło do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy w takim stanie faktycznym możliwe jest zaraportowanie WDT, której lustrzanym odbiciem byłoby WNT.
Dlatego też w ocenie Strony nie można zgodzić się z oceną organu I instancji, że "dla uznania czynności za WNT nie ma żadnego znaczenia, czy czynność ta została uznana jednocześnie za WNT na terytorium państwa członkowskiego, z którego dostawa ta została dokonana".
Strona wskazała, że art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o VAT określają, kto może być stroną wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Powołane przepisy wymagają, aby po jednej stronie transakcji występował polski podatnik (art. 13 ust. 1 ustawy o VAT), a po drugiej stronie transakcji występował podatnik podatku od wartości dodanej z innego państwa członkowskiego (art. 13 ust. 2 ustawy o VAT). Zdaniem Skarżącej takie określenie podmiotów uczestniczących w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów powoduje, że czynność, która u Spółki miałaby być wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów, u BOP nie mogłaby być wewnątrzwspólnotową dostawą towarów (ponieważ, posługując się polskim numerem VAT, Spółka nie występowałaby w tej transakcji jako podatnik podatku od wartości dodanej z innego państwa członkowskiego), więc powinna być potraktowana - zgodnie z tym, co uczynił BOP - jako dostawa krajowa.
W ocenie Strony, z uwagi na brak możliwości zaraportowania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w przypadku podania polskiego numeru VAT-UE przez nabywcę towarów od polskiego kontrahenta, niedopuszczalne jest odwoływanie się w niniejszej sprawie do art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, który dotyczy wyłącznie transakcji, które są traktowane jako transakcje wewnątrzwspólnotowe.
Skarżąca zauważyła, że nieprawidłowość ustaleń poczynionych w decyzji uwidacznia się szczególnie w analizie rezultatu, do którego doprowadziło przyjęcie przedmiotowego założenia, tj. wystąpienia transakcji wewnątrzwspólnotowej z Polski do Polski, co jest sprzeczne z naturą transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Według Spółki, wadliwość decyzji wynika również z faktu, że została ona oparta na nieuzasadnionym założeniu, że Spółka podała BOP swój polski numer VAT-UE na potrzeby dokonania transakcji wewnątrzwspólnotowej.
Z powołanego przez organ art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że może on znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku podania przez podatnika polskiego numeru VAT dla potrzeb dokonywania transakcji WNT. W niniejszym postępowaniu brak jest jednak jakichkolwiek dowodów potwierdzających okoliczność podania przez Spółkę polskiego numeru VAT na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowej. Z tego względu niedopuszczalne jest zatem przyjęcie przez organ, że Spółka przy WNT podała swój polski numer VAT-UE, a w konsekwencji, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT.
Ponadto w ocenie Strony przyjęcie przez organ, że polski numer VAT-UE został podany dla celów dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów przez BOP na rzecz Spółki, jest niedopuszczalne z uwagi na okoliczność, że polski numer VAT-UE z zasady nie może być podany dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, których transport rozpoczyna się w Polsce.
Tymczasem skutkiem podania polskiego numeru na potrzeby transakcji realizowanej w Polsce jest potraktowanie transakcji jako transakcji krajowej dostawy towarów. Nie ma zatem możliwości, aby w takich realiach numer ten był wykorzystywany jako numer nadany dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych.
W ocenie Strony, niezależnie od braku podstaw do uznania, że transakcje między BOP a Spółką stanowiły wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, to w związku z takim stanowiskiem wyrażonym w decyzji nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że art. 86 ust. 1 ustawy o VAT wyłącza prawo do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na okoliczność, że towary nabyte przez Spółkę nie były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Strona zauważyła ponownie, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie doszło do oszustwa podatkowego, a nawet wykluczone zostało ryzyko powstania jakiegokolwiek uszczuplenia podatkowego.
Strona wskazała, że w okresie objętym postępowaniem kontrolnym nie obowiązywał przepis art. 88 ust. 6 ustawy o VAT, który od 1 kwietnia 2013r. wyłącza możliwość obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w określonych przypadkach. Dlatego też, skoro przed 1 kwietnia 2013r. nie obowiązywał przepis wyłączający możliwość odliczenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w analizowanym zakresie, to prawo takie przysługiwało. W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, niezależnie od dyspozycji art. 86 ust. 1 ustawy o VAT na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT Spółka - nawet w przypadku odmowy kwalifikacji dostaw realizowanych przez Spółkę jako wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów z terytorium Polski - zachowuje pełne prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP. Nadal bowiem spełniony jest warunek związku przedmiotowych zakupów z czynnościami, które dają prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji") decyzją z dnia [...] września 2016r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia [...] czerwca 2016r.
Dokonawszy analizy zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, iż Spółka uczestniczyła w transakcjach łańcuchowych. Wskazał, że do rozpoznania miejsca i sposobu opodatkowania poszczególnych dostaw zastosowanie mają przepisy ogólne w tym zakresie z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 1-3 ustawy o VAT. Zgodnie z zasadami wynikającymi z ww. przepisów transakcja, której będzie przyporządkowany transport (wysyłka) towarów, będzie miała charakter wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) i będzie tzw. transakcją ruchomą. Zatem należy stwierdzić, że rozliczenie transakcji łańcuchowych należy rozpocząć od ustalenia, do której dostawy jest przyporządkowana wysyłka (transport) towarów. Organ podkreślił, że kwestia ta była przedmiotem badania przez organ, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji podkreślił, że podmiotem odpowiedzialnym za organizację transportu jest pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw, czyli BOP. Zatem status dostawy ruchomej mają dostawy dokonane przez BOP na rzecz BSM, natomiast dostawy realizowane pomiędzy BSM a kontrahentami z innych państw członkowskich stanowią dostawy nieruchome opodatkowane w miejscu zakończenia transportu towarów (poza terytorium kraju). Przez WDT zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 ustawy o VAT rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne, niż terytorium kraju. W sytuacji, gdy "dostawą ruchomą" jest pierwsza z dokonanych transakcji, to status wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i zarazem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w kraju docelowym mogła mieć jedynie dostawa realizowana pomiędzy BOP a BSM. Tym samym organ za nieprawidłowe uznał działanie Skarżącej, która dostawy na rzecz swoich kontrahentów z krajów członkowskich traktowała jako WDT opodatkowane stawką w wysokości 0%, o której mowa wart. 42 ust. 1 ustawy o VAT, właściwą dla tych dostaw. Transakcje te, jako następujące po "dostawie ruchomej", podlegać powinny opodatkowaniu na terytorium państw członkowskich przeznaczenia towaru (poza Polską). Spółka powinna była więc zarejestrować się na terytorium państw członkowskich przeznaczenia towarów celem rozliczenia WNT. Transakcje dalszej sprzedaży towarów w tym łańcuchu, dokonane na rzecz kontrahentów z tych państw, winny być opodatkowane już jako dostawy w obrębie państw przeznaczenia towarów z zastosowaniem przepisów tam obowiązujących. W wyniku nieprawidłowego rozpoznania dostawy ruchomej, a zarazem WDT, Strona zawyżyła wartości wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów zarówno w ewidencji "WDT" prowadzonej przez nią dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług, jak i w deklaracji VAT-7 za wrzesień 2012r.
Organ odwoławczy podkreślił, że Strona w transakcjach z BOP posługiwała się polskim numerem VAT UE. Powołując się na art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT stwierdził, że w związku z powyższym przepisem BOP dostaw tych nie mogła potraktować jako WDT opodatkowanych stawką podatku 0%, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT właściwą dla tych dostaw. W tej sytuacji BOP zastosowała stawkę podatku w wysokości 23%, o której mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, czyli właściwą dla dostaw krajowych.
Organ II instancji uznał także, iż istotnym w sprawie jest, że towary nabyte przez BSM w ramach dostaw realizowanych przez BOP, z tej racji, że zostały przemieszczone na terytorium innych państw członkowskich, nie mogły i nie były związane z jakąkolwiek transakcją opodatkowaną, zrealizowaną na terytorium kraju. Według Dyrektora Izby Skarbowej w W., Stronie - stosownie do treści art. 86 ust. 1 ustawy o VAT - nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP, które dotyczą czynności opodatkowanych na terytorium państwa członkowskiego innym, niż terytorium kraju. Stwierdzone nieprawidłowości skutkują zawyżeniem przez Skarżącą kwoty podatku naliczonego obniżającego podatek należny o kwoty podatku wykazane w fakturach wystawionych przez BOP, ujęte w ewidencji "Zakupy lokalne 23%" prowadzonej przez BSM za wrzesień 2012r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie zgodził się ze Spółką, że przyjęty przez nią model rozliczeń nie spowodował jakiegokolwiek uszczerbku dla budżetu Państwa, ponieważ gdyby transakcje były rozliczane prawidłowo, BOP wykazywałby transakcje WDT, a podatek naliczony związany z tymi transakcjami, który mógłby podlegać zwrotowi, byłby niższy, niż podatek naliczony, który otrzymywała Spółka w związku z nieprawidłowo wykazanymi transakcjami WDT. Wynika to z faktu, że cena sprzedaży BOP była wyższa o wartość dodaną, czyli marżę zysku, od której BOP obliczał podatek od towarów i usług następnie zwracany Spółce, natomiast gdyby BOP uzyskiwał zwroty różnicy podatku dla transakcji WDT, to byłyby one niższe o podatek od wartości dodanej, którą doliczał sprzedając towar Spółce. Oczywistym jest, że każdy kolejny szczebel obrotu tym samym towarem generuje większą kwotę podatku od towarów i usług poprzez doliczenie wartości dodanej na kolejnych szczeblach obrotu.
Model opodatkowania przyjęty przez Spółkę powodował unikanie opodatkowania przez Spółkę na terytoriach innych państw członkowskich, gdyż w sytuacji prawidłowego opodatkowania spornych transakcji WDT Spółka powinna była wykazać WNT na terytorium innego państwa członkowskiego, następnie dostawę do nabywcy opodatkowaną stawką kraju dostawy (innego państwa członkowskiego), a podatek należny od tej dostawy Spółka powinna zadeklarować jako podatek należny w kraju dostawy, czego Spółka nie uczyniła.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, do zrealizowanych przez BSM transakcji nie mogły być stosowane procedury uproszczone w ramach wewnątrzwspólnotowych transakcji trójstronnych. W świetle art. 135 ustawy o VAT z wewnątrzwspólnotową transakcją trójstronną mamy do czynienia wówczas, gdy uczestniczy w niej trzech podatników VAT zidentyfikowanych na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych w trzech różnych państwach członkowskich.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że pomimo iż transakcje zrealizowane pomiędzy BOP i BSM, opisane powyżej, noszą cechy WDT - ze względu na fakt przemieszczenia towarów poza terytorium kraju - to jednak zostały one opodatkowane przez pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw stawką 23%, o której mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o VAT. Sposób opodatkowania sprzedaży przez BOP w tych transakcjach pozostaje jednak bez wpływu na fakt, że po stronie BSM zaistniał obowiązek rozpoznania przedmiotowych nabyć od BOP jako wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów (WNT).
Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że jakkolwiek transakcji WNT towarzyszy zawsze lustrzana czynność, wykonywana przez drugą stronę transakcji, tj. dostawa towarów (co do zasady mająca po stronie dostawcy charakter WDT), to jednak niewłaściwe rozpoznanie przez kontrahenta jego dostawy nie powoduje braku wystąpienia WNT po stronie nabywcy. Teza ta znajduje oparcie w art. 16 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) Nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 77 z 23 marca 2011r. S.1).
Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, że istotą WNT zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT jest nabycie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, które muszą zostać przemieszczone na terytorium innego państwa członkowskiego, niż państwo rozpoczęcia wysyłki lub transportu. Ponadto strony transakcji muszą być podmiotami określonymi w art. 9 ust. 2 ustawy o VAT. Przepis ten nie wymaga, aby podmioty, między którymi odbywa się transakcja, miały różną rezydencję podatkową czy też były zarejestrowane dla celów VAT w różnych państwach członkowskich. Warunki te w przypadku BSM zostały spełnione, z tym, że realizacja obowiązku rozliczania podatku z tytułu WNT powinna nastąpić w państwie członkowskim, w którym kończy się transport towarów. Miejsce opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia określają przepisy art. 40 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 25 ust. 1 ustawy o VAT.
Skutkiem uznania dostaw realizowanych przez BOP (pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw) jako dostaw "ruchomych", powstanie po stronie Skarżącej nie tylko obowiązek rozliczenia tych dostaw w państwie docelowym, ale ponadto podmiot ten podlegać będzie dyspozycji normy prawnej z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, ponieważ zdaniem organu odwoławczego tenże przepis nie sprzeciwia się temu, aby nałożyć obowiązek podatkowy z tytułu WNT na podmiot, który w przypadku transakcji łańcuchowej, której towarzyszyło WNT, posłużył się numerem VAT UE także w sytuacji, gdy transport towarów rozpoczął się w: państwie członkowskim, które nadało ten numer.
Następnie powołując się na art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c) oraz art. 86 ust. 1 ustawy o VAT Dyrektor wskazał, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów przez Skarżącą spowodowane wskazaniem polskiego numeru VAT UE nie było związane z wykonaniem czynności opodatkowanych na terytorium kraju, zatem na podstawie powyższego unormowania Spółka nie mogła obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, którą stanowi kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Transakcja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powinna być opodatkowana na terytorium innego państwa UE, w którym kończy się transport lub wysyłka towaru.
Podsumowując Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie zaistniała dostawa pomiędzy BOP a Spółką. Taka dostawa miała miejsce tylko w sytuacji rozpatrywania dokonanych transakcji jako transakcji łańcuchowych, dla których ustawodawca przyjął fikcję prawną uznając, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w łańcuchu dostaw.
W związku z powyższym prawidłowe było zastosowanie normy wynikającej z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, co jest ściśle związane z ustaleniem, że transakcje te są transakcjami łańcuchowymi oraz uznanie dostaw realizowanych przez BOP jako dostaw "ruchomych".
Organ odwoławczy wskazał również, iż uwzględniając ustalony w sprawie stan faktyczny w zakresie organizacji transportu w opisanych transakcjach łańcuchowych, dostawę BSM na rzecz podmiotu z państwa trzeciego należy uznać na ruchomą. Jednocześnie fakt, iż wywóz towaru poza terytorium UE był dokonywany przez nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju, przesądza o tym, że w omawianych przypadkach mamy do czynienia z tzw. eksportem pośrednim, o którym mowa w art. 2 ust. 8 lit. b ustawy o VAT.
W konsekwencji dla tych transakcji, dla których BSM wypełniła warunki wynikające z art. 41 ust. 11 ustawy o VAT, tj. posiada kopię dokumentu, w którym urząd celny określony w przepisach celnych potwierdził wywóz tych towarów poza terytorium UE, a z dokumentu, o którym mowa w zdaniu pierwszym wynika tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu, to Spółka była uprawniona do zastosowania stawki 0%, o której mowa w art. 41 ust. 4 ustawy o VAT do poszczególnych dostaw.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania kontrolnego oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie:
1) art. 13 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o VAT - poprzez błędne uznanie, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, zamiast pomiędzy Spółką, a kontrahentami z innych krajów Unii Europejskiej, miała miejsce w ramach poprzedzających dostaw pomiędzy BOP a Skarżącą;
2) art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, jak również art. 169 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE - poprzez odmowę prawa do odliczenia przez Spółkę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki powstania prawa do odliczenia:
a. nabyte przez Spółkę towary od BOP były związane z późniejszymi dostawami towarów realizowanymi przez Spółkę poza terytorium kraju;
b. podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez BOP mógłby być odliczony, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium Polski;
c. z ustaleń postępowania wynika jednoznaczny i bezpośredni związek odliczonego podatku z czynnościami dokonanymi przez Spółkę poza terytorium Polski,
a jednocześnie nie została spełniona żadna z negatywnych przesłanek odliczenia przewidzianych w art. 88 ustawy o VAT;
3) art. 25 ust. 2 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 41 i 42 Dyrektywy - poprzez zastosowanie dyspozycji art. 25 ust. 2 ustawy o VAT w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, przez co na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT wyłączona została możliwość zastosowania dyspozycji art. 25 ust. 2 ustawy o VAT;
4) art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT poprzez wadliwe uznanie, że przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie jedynie w: sytuacji, gdyby to Spółka dokonała opodatkowania dostaw realizowanych na rzecz klienta końcowego w kraju zakończenia transportu towarów, podczas gdy z literalnego brzmienia przepisu wynika jednoznacznie, że istotny jest jedynie fakt takiego opodatkowania, zaś bez znaczenia pozostaje, kto takiego opodatkowania dokonuje;
5) art. 25 ust. 2 ustawy o VAT poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w niespornych okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do oszustwa podatkowego oraz ryzyka powstania jakiegokolwiek uszczuplenia podatkowego, a więc nie wystąpiły żadne okoliczności, którym ma przeciwdziałać art. 25 ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 41 i art. 42 Dyrektywy oraz pomimo udowodnienia przez Spółkę, że dostawy realizowane przez BSM na rzecz klienta końcowego zostały opodatkowane w kraju zakończenia transportu towarów;
6) art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 8 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o VAT jak również art. 168 oraz art. 169 lit. a oraz Dyrektywy 2006/112/WE - poprzez uznanie, że w stanie prawnym przed 1 kwietnia 2013r. powołane przepisy wyłączały prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o VAT.
7) art. 2a O.p. poprzez pominięcie tego przepisu w procesie wykładni art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, a także art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, w szczególności:
a. przyjęcie - wbrew literalnemu brzmieniu art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT - że dopuszcza on odliczenie VAT jedynie w takich sytuacjach, jakie zostały wymienione w zaskarżonej decyzji (a zatem dokonanie wykładni przepisu profiskalnej, czyli stojącej w oczywistej kolizji z zasadą wyrażoną w art. 2a O.p.);
b. uzupełnienie - w procesie wykładni - treści normy art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT o warunek niezastrzeżony w tym przepisie, z wyłączną korzyścią fiskalną, a zatem wbrew zasadzie wyrażonej w art. 2a O.p.
8) art. 121 § 1 O.p. - poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, tj. poprzez wydanie decyzji zawierającej ustalenia diametralnie odmienne od ustaleń dokonanych wcześniej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., który podczas kontroli podatkowej dotyczącej prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług za okres marzec - kwiecień 2011r. (obejmującej analogicznie rozpoznawane transakcje Spółki z BOP) potwierdził możliwość korzystania przez Spółkę z prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez BOP oraz nie podnosił konieczności rozpoznania przez Spółkę wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, w konsekwencji czego Spółka została utwierdzona w przekonaniu o prawidłowości podatkowego rozpoznawania tych transakcji.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że przepisy dotyczące podatku od towarów i usług powinny być interpretowane w świetle celu Dyrektywy 2006/112/WE, którym jest opodatkowanie konsumpcji w kraju, w którym konsumpcja ta miała miejsce). Ponadto podatek VAT powinien pozostawać neutralny dla podatników VAT. Wszelkie odstępstwa od tych zasad dopuszczalne są jedynie w sytuacji wystąpienia oszustwa podatkowego lub nadużycia prawa (które to sytuacje nie mają miejsca w stanie faktycznym niniejszej sprawy). Zdaniem Skarżącej przepisy Dyrektywy 2006/112/WE nie powinny być interpretowane w sposób, który skutkowałby zapewnieniem dodatkowych wpływów do budżetu państwa członkowskiego, w sposób sprzeczny z celami Dyrektywy 2006/112/WE, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Skarżąca podniosła, że dwoma kluczowymi dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisami są art. 169 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE (implementowany do polskiego porządku prawnego jako art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT) oraz art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE (implementowany do polskiego porządku prawnego jako art. 25 ust. 2 ustawy o VAT).
W ocenie Spółki literalne brzmienie art. 169 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE wskazuje jednoznacznie, że prawo do odliczenia VAT przysługuje wówczas, gdy istnieje związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi poza terytorium Polski. Ponieważ zdaniem organu odwoławczego dostawy dokonywane przez BSM powinny być opodatkowane w kraju przeznaczenia towarów, BSM spełniła warunki dla odliczenia VAT naliczonego od takich dostaw. Zdaniem Skarżącej interpretacja tej regulacji dokonana przez organ II instancji jest sprzeczna zarówno z literalnym brzmieniem przepisu, jak i z celem Dyrektywy 2006/112/WE. Natomiast interpretacja dokonana przez Spółkę - zakładająca zachowanie prawa do odliczenia - pozostaje w zgodzie zarówno z celem Dyrektywy 2006/112/WE, jak i z brzmieniem przywoływanego przepisu.
Skarżąca wyjaśniła ponadto, że art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 25 ust. 2 ustawy o VAT wskazują, że za miejsce wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów uznaje się miejsce na terytorium państwa członkowskiego, które nadało numer identyfikacyjny VAT, pod którym nabywca dokonał takiego nabycia, chyba że nabywca wykaże, że nabycie to zostało opodatkowane VAT w państwie, na terytorium którego towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu. Ponieważ Spółka wykazała, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało efektywnie rozpoznane w państwach przeznaczenia towarów, nie ma podstaw, by w sytuacji Spółki zastosowanie znalazły postanowienia przywołanych przepisów, które to regulacje uznawane są powszechnie za środki nadzwyczajne, służące zwalczaniu unikania opodatkowania. Zarówno cel Dyrektywy 2006/112/WE, jak i brzmienie wskazanych przepisów wspierają stanowisko BSM, zgodnie z którym nie występuje konieczność raportowania dodatkowego wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium Polski, podczas gdy interpretacja dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do nieuprawnionego opodatkowania pozostającego w sprzeczności z zasadą neutralności podatku VAT oraz z zasadą opodatkowania towarów w państwie ich konsumpcji.
W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, odmowa prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego (które to prawo do odliczenia przysługuje BSM w świetle art. 169 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 86 ust. 8 pkt. 1 ustawy o VAT) oraz nałożenia podatku na wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na podstawie art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE i art. 25 ust. 2 ustawy o VAT, należy uznać za niedozwolone praktyki skutkujące efektywnym obciążeniem podatnika podatkiem w podwójnej wysokości, w sytuacji, gdy z uwagi na zasadę opodatkowania w miejscu konsumpcji dóbr opodatkowanie takie nie powinno w ogóle wystąpić.
Skarżąca wskazała także, że zasadniczą kwestią w niniejszym sporze pozostaje pytanie, czy organy podatkowe powinny mieć możliwość wykorzystywania przepisów o podatku VAT budzących wątpliwości interpretacyjne oraz wykładać je w sposób pozostający w sprzeczności z celem Dyrektywy 2006/112/WE jedynie w celu osiągnięcia nienależnych (w świetle zasad funkcjonowania systemu VAT) przychodów podatkowych kosztem podatników.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.
W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2017r. pełnomocnik Skarżącej poddał pod rozwagę tut. Sądu skierowanie do TSUE następujących pytań prejudycjalnych:
1. Czy postanowienia art. 168 i art. 169 Dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one temu, aby w sytuacji, gdy podatnik dokonuje na terenie innego państwa członkowskiego dostawy towarów nabytych w kraju (ze stawką 23% VAT), organy krajowe mogły odmówić prawa do odliczenia podatku wykazanego na fakturze wystawionej przez dostawcę odsprzedawanych towarów, gdy nie ma wątpliwości, że podatek wykazany na tej fakturze został zapłacony, a zatem transakcje te nie służyły i nie były związane z wyłudzeniem VAT/oszustwem podatkowym?
2. Czy w świetle zasady neutralności podatku VAT wynikającej z art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE oraz zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że nie pozwala on (tj. art. 41) władzom podatkowym państwa członkowskiego na jego zastosowanie do transakcji, co do których sprzedawca zgodnie z wymogami stawianymi przez prawo zastosował na fakturach wystawianych dla nabywcy stawkę VAT właściwą dla dostaw krajowych, tj. standardową stawkę 23%?
3. Jeżeli odpowiedź na pytanie 2 będzie przecząca, to czy w świetle zasady neutralności podatku VAT wynikającej z art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE oraz zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one opodatkowaniu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów również na terytorium państwa członkowskiego, które nadało numer identyfikacyjny VAT, pod którym nabywca dokonał takiego nabycia, jeśli nabywca ten udowodnił, że transakcje te zostały zgłoszone do opodatkowania przez nabywców towarów w kraju zakończenia wysyłki lub transportu tych towarów?
4. Czy odpowiedź TSUE na którekolwiek z powyższych pytań zmieni się w przypadku jednoznacznego wskazania przez organ w decyzji, że w sprawie nie doszło do oszustwa podatkowego?
Zdaniem Skarżącej, postulowana przez organ odwoławczy wykładnia art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o VAT w związku z art. 168, art. 169 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE, zmierzająca do ograniczenia prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w sytuacji takiej, jak przedstawiona w niniejszej sprawie, oraz art. 25 ust. 2 ustawy o VAT w związku z art. 40 i 41 Dyrektywy 2006/112/WE, prowadząca do opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w państwie, które nadało numer VAT, którym posłużył się nabywca (tj. w państwie, w którym rozpoczął się transport), będącym państwem, w którym rozpoczął się transport towarów, mimo że nabywca wykazał, iż wewnątrzwspólnotowe nabycie zostało opodatkowane w państwie zakończenia dostawy, jest błędna i prowadzi wprost do naruszenia przepisów Dyrektywy 2006/112/WE i wyprowadzonych przez TSUE zasad wspólnego systemu VAT.
W ocenie Spółki w sytuacji, gdyby analiza krajowych regulacji o podatku od towarów i usług miała prowadzić do konkluzji, że organ może odmówić Spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawianych przez BOP oraz uznać, że Spółka powinna rozliczyć zakupy od BOP jako wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów, konkluzja taka powinna być poprzedzona niebudzącą żadnych wątpliwości wykładnią przepisów prawa unijnego dokonywaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE w trybie pytań prejudycjalnych o treści, jak powyżej.
W piśmie datowanym na 10 maja 2017r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy z dnia 9 maja 2017r., Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, w szczególności zaś kwestionowana przez organ przesłanka nabycia towarów dotyczących dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju. Zdaniem Skarżącej z akt sprawy niezbicie wynika, że BSM sprzedawał towary nabyte od BOP na rzecz podmiotów z siedzibą w kilku krajach Unii Europejskiej (w ramach tzw. transakcji łańcuchowych). Ponadto, Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, transakcja polegająca na przeniesieniu prawa do rozporządzania towarami jak właściciel jest czynnością dostawy towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, co więcej, zgodnie z art. 7 ust. 8 ustawy o VAT "W przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach" oraz że zgodnie z poglądem wyrażonym przez organy podatkowe do sprzedaży (dostawy towarów) dochodziło poza terytorium RP.
Skarżąca podniosła także, że art. 25 ust. 2 ustawy o VAT nie mógł zostać zastosowany w stanie faktycznym sprawy, ponieważ:
i. BSM podawał polski numer VAT na potrzeby transakcji krajowej (nie zaś na potrzeby WNT, jak wymaga tego przepis);
ii. transakcja została uprzednio opodatkowana na terenie Polski (nie ma zatem odpowiadającej jej WDT, a w konsekwencji brak jest ryzyka jakiegokolwiek nadużycia);
iii. dostawa towarów została opodatkowana jako WNT na terenie państw zakończenia transportu towarów - spełniona jest przesłanka wyłączająca możliwość zastosowania normy sankcyjnej, a jednocześnie zagwarantowana jest szczelność systemu podatku VAT.
Niezależnie od powyższego Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie zasad wynikających z prawa unijnego, w szczególności zasady neutralności oraz zasady proporcjonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2012r.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Organy podatkowe zakwestionowały prawo Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach wystawionych na jej rzecz przez BOP oraz opodatkowanie transakcji dokonanych przez Skarżącą na rzecz dalszych kontrahentów jako wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów opodatkowanej 0% stawką podatku VAT. Organy te uznały bowiem, że transakcje zrealizowane w niniejszej sprawie były realizowane w ramach tzw. dostaw łańcuchowych, a to powodowało dalsze skutki podatkowe.
Skarżąca zaś utrzymywała, że prawidłowo opodatkowała zakwestionowane transakcje, a jeśliby nawet przyznać rację organom podatkowym co do opodatkowania spornych transakcji w ramach transakcji łańcuchowych, to i tak Skarżącej przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżąca podnosi, że w zaskarżonej decyzji przyjęto ustalenia odmienne od ustaleń dokonanych wcześniej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., który podczas kontroli podatkowej dotyczącej prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług za okres marzec - kwiecień 2011r. (obejmującej analogicznie rozpoznawane transakcje Spółki z BOP) potwierdził możliwość korzystania przez Spółkę z prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez BOP oraz nie podnosił konieczności rozpoznania przez Spółkę wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, w konsekwencji czego Spółka została utwierdzona w przekonaniu o prawidłowości podatkowego rozpoznawania tych transakcji. W ocenie Sądu nie można twierdzić, że organy podatkowe są związane ocenami innych organów podatkowych, jeżeli oceny te naruszają prawo. Organ podatkowy jest zatem władny dokonywać samodzielnych ustaleń i ocen w prowadzonym przez siebie postępowaniu – wykazując przy tym ich prawidłowość w świetle obowiązującego prawa. Ocena stanu faktycznego odmienna od oceny dokonanej wcześniej przez inny organ podatkowy nie oznacza, że naruszono zasadę określoną w art. 121 § 1 O.p., jeżeli wskazano racje prawne przemawiające za taką, a nie inną oceną. Należy również zauważyć, że kontrola ta dotyczyła innego okresu rozliczeniowego, niż w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy, zebrały zupełny materiał dowodowy, który został poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta nie miała charakteru dowolnego. Organy podatkowe dokonały ustaleń faktycznych w sposób prawidłowy.
Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiadało regulacjom zawartym w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy zauważyć, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") w wyroku z dnia 16 grudnia 2010r. Euro Tyre Holding BV przeciwko Staatssecretaris van Financiën, C-430/09, stwierdził, że jeżeli towar jest przedmiotem dwóch następujących po sobie dostaw między różnymi podatnikami, działającymi w takim charakterze, ale jednocześnie jest przedmiotem tylko jednego transportu wewnątrzwspólnotowego, ustalenie czynności, której należy przypisać ten transport, tj. pierwszej lub drugiej dostawy − zważywszy, że czynność ta jest wobec tego objęta pojęciem wewnątrzwspólnotowej dostawy w rozumieniu art. 28c część A lit. a) akapit pierwszy Szóstej Dyrektywy (Dyrektywa 2006/112/WE z dniem 1 stycznia 2007r. zastąpiła Szóstą Dyrektywę) w związku z art. 8 ust. 1 lit. a) i b), art. 28a ust. 1 lit. a) akapit pierwszy oraz art. 28b część A ust. 1 tejże dyrektywy − następuje w świetle całościowej oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu ustalenia, która z tych dwóch dostaw spełnia wszystkie przesłanki związane z dostawą wewnątrzwspólnotową. TSUE w wyroku tym wskazał również, że w świetle art. 28b część A ust. 1 Szóstej Dyrektywy miejscem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest miejsce, w którym towary te znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu do osoby, która je nabywa. Ponadto TSUE stwierdził, że "W okolicznościach takich jak rozpatrywane przez sąd krajowy, w których pierwszy nabywca, jaki uzyskał prawo do rozporządzania towarem jak właściciel na terytorium państwa członkowskiego pierwszej dostawy, wskazuje na zamiar przetransportowania tego towaru do innego państwa członkowskiego i przedstawia swój numer identyfikacyjny nadany do celów podatku VAT przez to ostatnie państwo, transport wspólnotowy powinien zostać przypisany pierwszej dostawie, pod warunkiem że prawo do rozporządzania towarem jak właściciel zostało przeniesione na drugiego nabywcę w państwie członkowskim przeznaczenia transportu wewnątrzwspólnotowego. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy warunek ten jest spełniony w rozpatrywanym przezeń sporze."
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 opodatkowaniu tym podatkiem podlega wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju, zaś zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W przypadku transakcji łańcuchowych, tj. transakcji w których występuje kilka podmiotów zawierających transakcje dotyczące jednego przedmiotu, który przekazywany jest przez pierwszy podmiot w łańcuchu na rzecz ostatniego z podmiotów, ustanowiono szczególne zasady dotyczące miejsca świadczenia przy dostawie towarów. Regulują to przepisy art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 1-3 ustawy o VAT.
W myśl przepisu art. 7 ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach.
Przepisy art. 22 tej ustawy określają miejsce świadczenia (opodatkowania) przy dostawie towarów i jest ono uzależnione od sposobu, w jaki realizowana jest dostawa. W myśl zasady wyrażonej w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, miejscem dostawy towarów jest w przypadku towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy, ich nabywcę lub przez osobę trzecią - miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy. Jak wynika natomiast z art. 22 ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, przy czym towar ten jest wysyłany lub transportowany, to wysyłka lub transport tego towaru jest przyporządkowana tylko jednej dostawie; jeżeli towar jest wysyłany lub transportowany przez nabywcę, który dokonuje również jego dostawy, przyjmuje się, że wysyłka lub transport jest przyporządkowana dostawie dokonanej dla tego nabywcy, chyba, że nabywca ten udowodni, że wysyłkę lub transport towaru należy zgodnie z zawartymi przez niego warunkami dostawy przyporządkować jego dostawie.
Na podstawie regulacji art. 22 ust. 3 ustawy o VAT, w przypadku, o którym mowa w ust. 2, dostawę towarów, która:
1) poprzedza wysyłkę lub transport towarów, uznaje się za dokonaną w miejscu rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów,
2) następuje po wysyłce lub transporcie towarów, uznaje się za dokonaną w miejscu zakończenia wysyłki lub transportu towarów.
Powyższe przepisy określają zatem, jak ustalić, którą dostawę możemy uznać za ruchomą, a którą za transakcję nieruchomą (art. 22 ust. 2 ustawy). Wskazać należy, że ustawodawca zdecydował w art. 22 ust. 2 ustawy o VAT, że co do zasady, w przypadku transakcji łańcuchowych, w których towar jest wysyłany lub transportowany przez nabywcę, który dokonuje również jego dostawy, dostawą ruchomą jest dostawa dokonana dla tego nabywcy. Zasada ta podlega jednak modyfikacji w przypadku, gdy z warunków dostawy wynika, że wysyłkę lub transport towaru należy przyporządkować dostawie dokonanej przez tego nabywcę. Istotne w tym przypadku stają się więc warunki transportu towarów. Zatem należy stwierdzić, że rozliczenie transakcji łańcuchowych należy rozpocząć od ustalenia, do której dostawy jest przyporządkowana wysyłka (transport) towarów.
W związku z powyższym, transakcja, której będzie przyporządkowany transport (wysyłka) towarów, będzie miała charakter wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) i będzie tzw. transakcją ruchomą.
W niniejszym postępowaniu ustalono, że producent towaru i pierwszy jego dostawca (BOP) dostarczał towar finalnemu odbiorcy (zarówno w I, jak i w II schemacie), przy czym to Skarżąca sprzedała tenże towar odbiorcy. Łańcuch transakcji prowadzący do finalnej dostawy przebiegał w ten sposób, że BOP sprzedawała towar Skarżącej, która z kolei sprzedawała go ostatecznemu odbiorcy lub innemu kontrahentowi, który z kolei sprzedawał do ostatecznego odbiorcy. Przy dostawach zrealizowanych przez BOP na rzecz Skarżącej zastosowano podstawową 23% stawkę podatku od towarów i usług, natomiast przy dostawach Skarżącej na rzecz jej kontrahentów rozpoznano WDT, które zostało przez Skarżącą opodatkowane 0% stawką podatku VAT.
Zdaniem organów podatkowych, Skarżąca z tytułu powyższych dostaw powinna była rozliczyć podatek od wartości dodanej w państwie docelowym dostawy, a to z uwagi na fakt, że zakwestionowane przez organy podatkowe transakcje były transakcjami łańcuchowymi, przy czym status dostawy ruchomej należało przypisać transakcjom pomiędzy BOP a Skarżącą, a to z uwagi na to, że organizatorem transportu w niniejszej sprawie była BOP, a nie Skarżąca. W konsekwencji Skarżącej nie przysługiwało również prawo zastosowania 0% stawki podatku od towarów i usług do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów dla dostaw do jej kontrahentów. W rezultacie nie miała ona również prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach nabycia towaru od BOP. Nadto, Skarżąca powinna była transakcję z BOP rozpoznać jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, bez prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Skarżąca dopiero na etapie skargi do tut. Sądu podnosi, że istotne wątpliwości budzi przyjęcie przez organ podatkowy, iż wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, zamiast pomiędzy Spółką a kontrahentami z innych krajów Unii Europejskiej, miała miejsce w ramach poprzedzających dostaw pomiędzy BOP a Skarżącą. W ocenie Strony stanowisko organu oparte jest na uproszczonej analizie faktów. Natomiast kompleksowa analiza okoliczności sprawy powinna prowadzić do przyjęcia, że transakcje pomiędzy BOP a BSM stanowiły dostawy lokalne (krajowe), a Spółka prawidłowo nadała swoim dostawom kwalifikację wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. W ocenie Spółki stanowisko organów podatkowych jest wynikiem skoncentrowania się na fizycznej organizacji (fizycznego zlecenia) transportu towarów nabywanych od BOP z pominięciem istotnych okoliczności, w świetle których moment przejścia na Skarżącą ekonomicznego prawa do rozporządzania towarami jak właściciel następuje w momencie załadowania nabywanych towarów na ciężarówkę przewoźnika wyznaczonego przez Stronę, co ma miejsce na terenie Polski. Zatem, skoro przeniesienie ekonomicznego prawa do rozporządzania towarami jak właściciel miało miejsce na terytorium Polski i dopiero dokonanie kolejnej transakcji skutkuje przekroczeniem granic między dwoma państwami unijnymi, to transakcja pomiędzy BOP a Skarżącą stanowi odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Na poparcie swojego stanowiska Strona załączyła do skargi ekspertyzę prawną prof. dr. Redmara Wolfa z Uniwersytetu w Holandii.
Przechodząc do oceny powyższego wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że faktyczny przewóz towarów odbywał się pomiędzy BOP a ostatecznym odbiorcą towarów.
W ocenie Sądu, jak wynika z akt sprawy, organ przyporządkowując transport towarów w celu ustalenia transakcji ruchomej, przeprowadził czynności dowodowe, w szczególności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów w BOP, a także dokumentów CMR przedłożonych przez Skarżącą, w wyniku których dokonał ustaleń opisanych w decyzjach, z których wynika, że organizatorem tych transportów była BOP, tj. producent i pierwszy w łańcuchu podmiot. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził ponadto, że w przypadku zastosowania warunków dostaw CIP, DAP, DDP i CPT wg Incoterms 2010 dla dostaw realizowanych dla kontrahentów z Unii Europejskiej to BOP była organizatorem transportu, gdyż to BOP była nadawcą towarów, odbiorcą towaru wg CMR jest nabywca z faktury sprzedaży wystawionej przez Skarżącą na rzecz kontrahenta z Unii (lub odbiorca z faktury), miejscem załadunku w takich przypadkach jest P. (magazyny BOP), miejsce dostawy to miejscowość wynikająca z adresu nabywcy lub odbiorcy, warunki dostawy CIP/DDP/DAP/CPT - do miejscowości dostawy.
Wskazać należy, iż we wszystkich przypadkach zastosowania warunków dostaw CIP, DAP, DDP i CPT do sprzedaży na rzecz Skarżącej w kolumnie nr 6 "Organizator transportu" podano, że organizatorem transportu była BOP. Zatem zasadnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, że to do BOP należało ustalanie relacji z przewoźnikami dokonującymi faktycznego transportu towarów, a zatem realizacja wszystkich czynności związanych z transportem towarów z P., czyli miejsca gdzie zlokalizowane są magazyny tego podmiotu do miejsca przeznaczenia, którym było terytorium innego państwa członkowskiego UE. Powyższa rola BOP polegała na wyborze przewoźnika, przekazaniu informacji bezpośrednio przewoźnikowi o zapotrzebowaniu na usługę transportową, ustaleniu z przewoźnikiem daty, miejsca oraz godziny załadunku, formy transportu, miejsca przeznaczenia oraz na przekazywaniu innych informacji niezbędnych dla prawidłowego wykonania transportu (np. informacje o wymiarach ładunku, o wymogach, jakie muszą spełniać środki transportu, ilości towaru, itp.). BOP ponosiła również odpowiedzialność za nieterminowe dostawy towarów.
Jak wynika z akt sprawy zasady obsługi transportów zlecanych przez BOP zostały uregulowane w "Ogólnych warunkach współpracy pomiędzy B. Sp. z o.o. a Operatorami Logistycznymi" (tj. przewoźnikami, spedytorami, agentami), a analiza zapisów tego dokumentu potwierdza, że to BOP była inicjatorem całego procesu przygotowania, organizacji oraz zlecenia transportu.
Powyższe fakty wskazują, zdaniem Sądu, że BOP była organizatorem transportu, co przeczy podniesionym w skardze twierdzeniom Spółki. Wskazać w tym miejscu należy na prawne znaczenie tego ustalenia. Mianowicie dostawę ruchomą należy przyporządkować spółce, która organizuje transport (na której spoczywa zasadniczo ciężar zorganizowania wywozu towarów poza terytorium kraju). Powyższe potwierdza wyrok TSUE z 16 grudnia 2010 r. w sprawie C-430/09 (Euro Tyre Holding BV). Sprzeczne natomiast z tezą tego wyroku jest twierdzenie, że odnośnie zaś określenia, która z dostaw w łańcuchu jest dostawą ruchomą, oprócz kwestii organizacji transportu, znaczenie ma miejsce, w którym kraju dochodzi do przeniesienia prawa do dysponowania towarem jak właściciel z pierwszego dostawcy na pierwszego nabywcę.
Podkreślić należy, iż Spółka pomimo prezentowanego w skardze stanowiska, że o przyporządkowaniu transportu decydują okoliczności transakcji, nie przedłożyła w toku prowadzonego postępowania żadnych dowodów na uzasadnienie swojego stanowiska. Strona zresztą nie zarzucała organom podatkowym naruszenia art. 13 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o VAT na wcześniejszych etapach postępowania, ani nie kwestionowała ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a uczyniła to dopiero w skardze do Sądu.
Wskazać wobec tego należy, że wprawdzie – stosownie do art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. – obowiązek dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach podatkowych, nie należy jednak mylić tak określonego obowiązku z ciężarem dowodu w postępowaniu dowodowym, który określają regulacje materialnego prawa podatkowego. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze wielokrotnie formułowano tezę, że ciężar dowodu, tj. obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów co do okoliczności istotnych w sprawie nie spoczywa wyłącznie na organach podatkowych. Przeciwnie, niejednokrotnie z norm prawa materialnego wynika, że ciężar dowodu nałożony został na stronę postępowania, a pożądane przez nią skutki materialnoprawne mogą nastąpić jedynie wtedy, gdy przedstawi ona lub wskaże środki dowodowe, które umożliwią organowi przeprowadzenie stosownego dowodu w postępowaniu podatkowym.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że prawidłowo organy oceniły w rozpoznawanej sprawie, iż Skarżąca uczestniczyła w transakcjach łańcuchowych, w których organizatorem transportu była BOP. A zatem prawidłowo zastosowano regulacje zawarte w art. 7 ust. 8 i art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT. W związku z tym, w ocenie Sądu, organy te prawidłowo oceniły, że transakcja tzw. ruchoma wystąpiła pomiędzy BOP a Skarżącą, zatem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz kontrahentów Skarżącej (podmiotów unijnych) według Incoterms 2010 dokonała BOP. Natomiast pozostałe dostawy zrealizowane pomiędzy Skarżącą a jej kontrahentami (podmiotami unijnymi) stanowią dostawy tzw. nieruchome, opodatkowane w miejscu zakończenia transportu towarów, a więc poza Polską. Należy podkreślić, że uznanie transakcji pomiędzy BOP a Skarżącą za transakcję ruchomą jest wynikiem oceny okoliczności tej transakcji, które zostały ukształtowane strony transakcji w taki, a nie inny sposób.
Konkludując, w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 13 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o VAT - poprzez błędne uznanie, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, zamiast pomiędzy Spółką, a kontrahentami z innych krajów Unii Europejskiej, miała miejsce w ramach poprzedzających dostaw pomiędzy BOP a Skarżącą – jest niezasadny.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że Skarżąca - w związku z błędnym rozpoznaniem transakcji ruchomej w łańcuchach dostaw - nieprawidłowo traktowała dostawy na rzecz swoich kontrahentów z krajów członkowskich jako WDT opodatkowane stawką w wysokości 0%, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT.
Przypomnieć należy, co nie jest sporne, że Skarżąca była zarejestrowana dla potrzeb podatku od towarów i usług w Polsce i polskim numerem identyfikacyjnym posłużyła się dla potrzeb rozliczenia transakcji nabycia towaru od BOP. Wprawdzie Skarżąca wskazywała na zamiar przetransportowania towaru do innego państwa członkowskiego, jednakże nie przedstawiała swojego numeru identyfikacyjnego nadanego do celów podatku VAT przez to inne państwo członkowskie, ale numer VAT nadany przez Polskę. W tej sytuacji BOP zastosowała stawkę podatku w wysokości 23%, o której mowa w art. 41 ust. 1 ustawy, czyli właściwą dla dostaw krajowych, a nie stawkę podatku 0%, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT – uznając, że dostaw tych nie mogła potraktować jako WDT.
Powstaje pytanie o znaczenie podania przez Skarżącą polskiego numeru VAT.
Zdaniem Skarżącej podała ona swojemu kontrahentowi – BOP – polski numer VAT na potrzeby transakcji krajowej, nie zaś na potrzeby WNT.
Należy przypomnieć, że Skarżąca podając BOP polski numer VAT wskazała równocześnie terytorium innego państwa członkowskiego jako miejsce dostawy towarów oraz zleciła BOP zorganizowanie transportu towarów.
TSUE w wyroku z 20 października 2016r. w sprawie C 24/15, Josef Plöckl przeciwko Finanzamt Schrobenhausen, stwierdził, że zasada neutralności podatkowej wymaga, aby zwolnienie z podatku VAT było przyznawane, gdy zostały spełnione wymogi materialne, nawet jeżeli niektóre wymogi formalne zostały pominięte przez podatników (zob. analogicznie wyrok z dnia 27 września 2007r., Collée, C 146/05, EU:C:2007:549, pkt 31). Wskazał, że administracja państwa członkowskiego w zasadzie nie może odmówić zwolnienia przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego z podatku VAT tylko na tej podstawie, że podatnik nie przekazał nadanego mu przez państwo członkowskie przeznaczenia przemieszczenia wewnątrzwspólnotowego numeru identyfikacji dla celów podatku VAT – przy założeniu, że nie istnieje żadna poważna poszlaka wskazująca na popełnienie oszustwa, jeżeli towar został przemieszczony do innego państwa członkowskiego, a pozostałe przesłanki zwolnienia również są spełnione. Pogląd ten został potwierdzony w wyroku TSUE z dnia 9 lutego 2017r., C-21/16 - Euro Tyre.
W odniesieniu do powyższego, mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że podatnik, który dokona rejestracji VAT UE, jest uprawniony do zastosowania stawki 0%. Założenie, że podatnik, który tego nie uczyni, nie może zastosować ww. stawki, jest sprzeczne z prawem wspólnotowym. Przepisy wspólnotowe nie przewidują rejestracji podatnika dokonującego WDT, jako niezbędnego warunku do zajścia WDT. Z art. 20 Dyrektywy 2006/112/WE wynika, że do uznania danej czynności za WDT konieczne jest: - przejście prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, - przemieszczenie towaru pomiędzy dwoma państwami członkowskimi, - posiadania statusu podatnika przez strony transakcji.
Niedopuszczalne jest ograniczanie prawa do zastosowania stawki 0% od dokonania rejestracji podatnika. W świetle wyroku ETS z 8 czerwca 2000 r., C-400/98 oraz NSA z 21 grudnia 2006 r., I FSK 378/06, konieczne jest przyjęcie, że rejestracja nie ma wpływu na uprawnienia podatnika płynące z konstrukcji VAT, czyli zasady opodatkowania w miejscu konsumpcji (prawo do zastosowania stawki 0% przy WDT), czy też zasady neutralności (prawo do odliczenia). Tak więc organy podatkowe nie mogły odmówić uznania pierwszej dostawy za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów opodatkowaną 0% stawką podatku VAT wyłącznie z tego powodu, że Skarżąca posłużyła się polskim numerem identyfikacyjnym dla potrzeb rozliczenia transakcji nabycia towaru od BOP, skoro zostały spełnione materialne przesłanki WDT.
Powstaje pytanie, czy organy podatkowe zasadnie zakwestionowały prawo Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach wystawionych na jej rzecz przez BOP.
Skarżąca podnosiła, iż miała prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez BOP z tytułu tychże transakcji. Sąd nie podziela tego poglądu.
Wskazany przez Skarżącą art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT stanowi, że podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.
Przepis ten wprowadza dwa podstawowe warunki prawa do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług związanych z usługami eksportowymi a także z dostawą towarów za granicę. Pierwszym z nich jest to, aby hipotetycznie - w przypadku wykonywania tych samych usług w kraju podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady zatem usługi świadczone poza terytorium kraju powinny mieć charakter sprzedaży opodatkowanej. Drugi z tych warunków dotyczy posiadania przez podatnika dokumentów, z których wynika związek odliczonego podatku z czynnościami wykonywanymi poza terytorium kraju. Powinny to być dokumenty potwierdzające dokonanie określonych czynności opodatkowanych poza terytorium kraju i ich związek z importem lub nabyciem towarów i usług na terenie kraju.
Również w tej kwestii Sąd podzielił stanowisko prezentowane przez organy podatkowe. Tutaj znajduje zastosowanie ogólna reguła dotycząca prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikająca z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, a art. 86 ust. 8 pkt 1 tej ustawy nie mógł mieć zastosowania. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. A zatem zasadą prawa do odliczenia jest związek nabywanych towarów lub usług z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT. Z okoliczności stanu faktycznego wynika natomiast, że takie czynności u Skarżącej nie wystąpiły. Towary nabyte przez Skarżącą w ramach dostaw zrealizowanych przez BOP zostały przemieszczone na terytorium innych państw członkowskich. Skarżąca wprawdzie rozpoznała transakcje na rzecz swoich kontrahentów jako WDT, ale w rzeczywistości to nie Skarżąca dokonała transportu towarów i to nie Skarżąca była uprawniona do takiego rozpoznania tej transakcji, gdyż wobec stwierdzenia, że w niniejszej sprawie transakcja ruchoma, a więc podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT wg zasad krajowych, miała miejsce pomiędzy BOP i Skarżącą, a nie pomiędzy Skarżącą i jej kontrahentami. Z tego wynika, że Skarżąca nie dokonała przemieszczenia towarów, a więc nie dokonała też czynności podlegającej opodatkowaniu. To, zasadne zresztą, stanowisko organów podatkowych jest konsekwencją nieprawidłowego opodatkowania przez Skarżąca spornych transakcji, z pominięciem zasad opodatkowania transakcji łańcuchowych, z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
A zatem towary, które zostały faktycznie przemieszczone na terytorium innych państw członkowskich, nie mogły i nie były związane z jakąkolwiek transakcją opodatkowaną, zrealizowaną na terytorium kraju. Jak wskazano powyżej, prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu towarów i usług nabytych przez podatnika jest uzależnione od warunku, że towary i usługi nabyte w ten sposób służą wykonywaniu czynności podatnika podlegających opodatkowaniu. Skoro zatem towary nie znajdowały się w państwie, które nadało numer identyfikacyjny VAT, lecz w państwie zakończenia transportu, to towar nie mógł być wykorzystany do działalności opodatkowanej. Powyższe zagadnienie, na tle podobnej sprawy było analizowane w wyroku TSUE z dnia 22 kwietnia 2010r. w połączonych sprawach C-536/08 i 539/08 Staats-secretaris van Financiën v. X i fiscale eenheid Facet BV / Facet Trading BV.
TSUE w wyroku tym stwierdził: "Artykuły 17 ust. 2 i 3 oraz art. 28b część A ust. 2 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, w brzmieniu wynikającym z dyrektywy Rady 92/111/EWG z dnia 14 grudnia 1992 r., powinny być interpretowane w ten sposób, iż podatnik, którego dotyczy sytuacja przewidziana w akapicie pierwszym ostatniego z wymienionych przepisów, nie ma prawa do bezpośredniego odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym."
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, której dotyczy wyrok TSUE w połączonych sprawach C-536/08 i 539/08, jest na tyle zbliżony do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, że jest możliwe odniesienie do rozpoznawanej sprawy poglądów prawnych wyrażonych przez TSUE w tym wyroku.
Zasadnie wobec tego organy podatkowe zwracały w tym zakresie uwagę na ogólne zasady warunkujące przyznanie prawa do odliczenia.
Natomiast art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, na który powoływała się Skarżąca, dotyczy czynności, które podlegają wyłącznie opodatkowaniu poza terytorium Polski, w związku z czym nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie (tak Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z dnia 24 listopada 2015r., I FSK 671/14). Należy w tym miejscu wskazać – uprzedzając dalsze rozważania, że skoro Skarżąca jako podatnik dokonujący WNT podała numer identyfikacyjny inny, niż numer przyznany przez państwo, na terenie którego kończy się transport towarów, to w tym przypadku będą istniały dwa miejsca nabycia, czyli w państwie zakończenia transportu oraz w państwie rejestracji. Nie można zatem wywodzić, że w rozpoznawanej sprawie chodzi o czynności podlegające opodatkowaniu wyłącznie poza terytorium Polski.
Skarżąca podnosiła również kwestię zmiany, dokonanej w ustawie o VAT z dniem 1 kwietnia 2013r., polegającej na dodaniu do treści art. 88 ustępu 6. Zdaniem Sądu zmiana ta nie może mieć wpływu na odmienne odczytywanie nie tylko art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, ale również art. 86 ust. 1 tej ustawy. Należy stwierdzić, wspierając się argumentacją zawartą w uzasadnieniu powołanego powyżej wyroku NSA z dnia 24 listopada 2015r., że dodanie ust. 6 do art. 88 wynikało z konieczności wyjaśnienia wątpliwości, które powstawały w sytuacji, gdy podatnik dokonując wewnątrzwspólnotowego nabycia doprowadził do jego opodatkowania w państwie rejestracji podatkowej, a nie w państwie przeznaczenia towarów, co było m.in. przedmiotem analizy we wskazanym wyżej wyroku TSUE z dnia 22 kwietnia 2010r. w połączonych sprawach C-536/08 i 539/08. Zmiana taka miała zatem charakter porządkujący, czy precyzujący. O powyższym świadczy zresztą wprost tekst uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Sejm RP VII kadencji Nr druku 805). W uzasadnieniu projektu wprost bowiem stwierdzono, że dodanie ust. 6 do art. 88 ustawy o VAT stanowi konsekwencję orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawach połączonych C-536/08 i C-539/08. NSA w przywołanym wyroku wskazał również, że kwestia ta była roztrząsana przez Naczelny Sąd Administracyjny w serii wyroków wydanych przez NSA w dniu 10 marca 2015r. o sygn. akt I FSK 100/14, I FSK 101/14, I FSK 116/14, I FSK 122/14, I FSK 138/14, I FSK 139/14, gdzie stwierdzono, że – dodany z dniem 1 kwietnia 2013r. – przepis art. 88 ust. 6 ustawy o VAT nie wprowadza żadnych nowych treści normatywnych, stanowi jedynie doprecyzowanie warunku ogólnego powstania prawa do odliczenia przewidzianego w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż podstawa zakazu odliczenia podatku w przypadku, jaki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie, tj. gdy dokonywane nabycia nie mają związku ze sprzedażą opodatkowaną, wynika z ogólnych zasad regulujących zakres przedmiotowego uprawnienia, tj. z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT i art. 168 i 169 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE, które to przepisy dyrektywy zostały prawidłowo zaimplementowane do "polskich" przepisów i w prawidłowy sposób odczytane przez organy obu instancji.
Konsekwencją nieprawidłowego opodatkowania przez Skarżącą spornych transakcji, z pominięciem zasad opodatkowania transakcji łańcuchowych, jest zasadne stanowisko organów podatkowych, że wobec treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT na Skarżącej ciążył obowiązek podatkowy z tytułu WNT.
Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług co do zasady w państwie, w którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, co wynika wprost z art. 25 ust. 1 ustawy o VAT (art. 40 Dyrektywy 2006/112/WE). Natomiast w myśl art. 25 ust. 2 tej ustawy o VAT (art. 41 Dyrektywy 2006/112/WE) w przypadku, gdy nabywca będący zarejestrowanym podatnikiem, przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów podał numer przyznany mu przez dane państwo członkowskie inne, niż państwo członkowskie, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu - wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane również na terytorium tego państwa członkowskiego, chyba że nabywca udowodni, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, lub zostało uznane za opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu.
Z powyższego wynika, że skoro Skarżąca jako podatnik dokonujący WNT podała numer identyfikacyjny inny, niż numer przyznany przez państwo, na terenie którego kończy się transport towarów, to w tym przypadku będą istniały dwa miejsca nabycia, czyli w państwie zakończenia transportu oraz w państwie rejestracji. Jeśli jednak Skarżąca udowodni, że nabycie zostało opodatkowane na terytorium innego państwa członkowskiego, wówczas miejscem nabycia będzie tylko to inne państwo członkowskie, czyli to, w którym zakończył się transport (wysyłka) towarów.
W sprawie bezsporne jest, że Skarżąca była zarejestrowana dla potrzeb rozliczenia podatku od towarów i usług tylko w Polsce. Ponadto, zdaniem Sądu, Strona nie udowodniła, że nabycie towarów zostało przez nią opodatkowane w kraju zakończenia transportu towarów, a zatem na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o VAT, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane także w Polsce. Przede wszystkim z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że aby uwolnić się od opodatkowania transakcji jako WNT, to Skarżąca powinna wykazać, że to ona opodatkowała transakcję w innym państwie UE. W przepisie tym jest mowa o "nabywcy", który przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów podał numer przyznany mu przez dane państwo członkowskie inne, niż państwo członkowskie, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu – czyli w niniejszej sprawie jest to Skarżąca – oraz dalej przepis mówi, że "chyba że nabywca udowodni, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zostało opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, lub zostało uznane za opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu" – czyli znów Skarżąca.
Strona podnosi, że wystarczyło udowodnienie, że jej kontrahenci rozliczyli sporne transakcje i zapłacili z tego tytułu podatek VAT.
Sąd nie podziela tego poglądu.
Z przywołanego brzmienia art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o VAT wynika, że zasadą jest, że podatnik dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium kraju, w którym prowadzi działalność gospodarczą i jest zarejestrowany jako podatnik dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych (podatnik VAT UE). Wspomniana zasada jest modyfikowana m.in. przez przepis szczególny, który został wprowadzony, aby zapobiegać przypadkom unikania opodatkowania. Mowa tutaj o sytuacji, w której podatnik dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów poda numer identyfikacyjny inny niż ten, który przyznało mu państwo, na terenie którego kończy się transport towarów, to wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane również na terytorium państwa członkowskiego, które nadało podatnikowi numer identyfikacyjny. W tym przypadku będą zatem istniały dwa miejsca nabycia, czyli w państwie zakończenia transportu oraz w państwie rejestracji. Jeśli jednak podatnik udowodni, że nabycie zostało opodatkowane na terytorium innego państwa członkowskiego, wówczas miejscem nabycia będzie tylko to inne państwo członkowskie, czyli to, w którym zakończył się transport (wysyłka) towarów. Nie ma wówczas niebezpieczeństwa braku opodatkowania danej transakcji. Zgodnie z regulacjami prawa unijnego w takim przypadku podstawa opodatkowania w państwie rejestracji ulega stosownemu obniżeniu. Polskie przepisy zaś odzwierciedlają ww. zasadę ogólną, jak i przewidują jej modyfikację w postaci przepisu szczególnego nakazującego uznać za miejsce opodatkowania – terytorium Polski, w sytuacji gdy polski podatnik poda swój numer identyfikacyjny, o ile nie udowodni, że wspomniana transakcja nie została opodatkowana w państwie zakończenia wysyłki towarów. Wspomniany przepis jest niczym innym, jak przepisem domykającym wspólny system VAT mającym zapobiec uchylaniu się od zapłaty podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.
Zdaniem Sądu powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że Skarżąca ma udowodnić nie tylko to, że nabycie zostało opodatkowane na terytorium innego państwa członkowskiego, ale również, że to Skarżąca opodatkowała po raz drugi tę samą transakcję. Cytowany przepis dotyczy bowiem sytuacji tego samego podatnika, a możliwość uwolnienia się od opodatkowania WNT przewidzianej w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania tej samej transakcji u tego samego podatnika, a nie uniknięcie jej opodatkowania w ogóle.
Jeżeli przyjąć za Skarżącą, że podatnik nie musi wykazywać faktu opodatkowania transakcji w innym państwie członkowskim, ale że wystarczające jest udowodnienie, że kontrahenci podatnika rozliczyli sporne transakcje i zapłacili z tego tytułu podatek VAT, to stałoby się możliwe uchylanie się w ogóle przez podatnika od opodatkowania transakcji. Należy zastrzec w tym miejscu, że dyrektywa 92/111 z dnia 14 grudnia 1992r. zmieniająca dyrektywę 77/388/EWG i wprowadzająca środki upraszczające w odniesieniu do podatku od wartości dodanej (Dz. Urz UE z dnia 30 grudnia 1992r. Nr L 384, s. 47 i nast.) wprowadziła do art. 28b część A ust. 2 Szóstej Dyrektywy ostatni akapit, który przewiduje, iż jeżeli nabywca wykaże, że dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów do celów późniejszej dostawy w państwie członkowskim określonym w ust. 1, w odniesieniu do której osobą odpowiedzialną za zapłatę podatku należnego zgodnie z art. 28c część E ust. 3 jest jej odbiorca, oraz że nabywca wypełnił zobowiązania dotyczące deklaracji, wymienione w art. 22 ust. 6 lit. b) akapit ostatni wspomnianej dyrektywy, to w tych okolicznościach uznaje się, że wewnątrzwspólnotowe nabywanie towarów zostało opodatkowane zgodnie z ww. art. 28b część A ust. 1 VI dyrektywy. W celu zagwarantowania opodatkowania danego nabycia VAT art. 28b część A ust. 2 akapit pierwszy Szóstej Dyrektywy stanowi, iż o ile nabywca towarów nie udowodni, że nabycie to zostało opodatkowane zgodnie z przepisami ust. 1, za miejsce wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów uważa się miejsce na terytorium państwa członkowskiego, które nadało numer identyfikacji do celów VAT użytego przez nabywcę przy nabywaniu towarów. W sytuacji, w której nabycie towarów jest przedmiotem opodatkowania zgodnie z art. 28b część A ust. 1 Szóstej Dyrektywy w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu towarów po tym, jak było przedmiotem opodatkowania zgodnie z art. 28b część A ust. 2 akapit pierwszy, to artykuł ten przewiduje w ust. 2 akapit drugi mechanizm korekcyjny polegający na odpowiednim obniżeniu podstawy opodatkowania w państwie członkowskim identyfikacji podatkowej.
Z powyższego wynika, że art. 28b część A ust. 2 Szóstej Dyrektywy zmierza, po pierwsze, do zagwarantowania opodatkowania danego nabycia wewnątrzwspólnotowego, oraz, po drugie, do uniknięcia podwójnego opodatkowania tego samego nabycia. Niemniej jednak zastosowanie mechanizmu korekcyjnego przewidzianego w art. 28b część A ust. 2 akapit drugi Szóstej Dyrektywy zależy od spełnienia przesłanek kumulatywnych ustanowionych w ostatnim akapicie tego artykułu (por. wyrok TSUE w sprawach połączonych C-536/08 i C-539/08, pkty 31-36).
Wymieniony wyżej przejściowy system VAT znalazł swoje odzwierciedlenie również w Dyrektywie 2006/112/WE. Powyższe rozwiązania zostały również transponowane do przepisów polskiej ustawy o VAT.
Skarżąca ma zatem o tyle rację twierdząc, że z art. 25 ust. 2 ustawy o VAT nie wynika konieczność rozliczenia transakcji przez podatnika w innym państwie członkowskim, jako że również odbiorca może rozliczyć transakcję i zapłacić z tego tytułu podatek VAT, jednakże jest to obwarowane określonymi warunkami, które nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie.
Podsumowując, z uwagi na fakt, że Skarżąca w ramach transakcji WNT podała przy tych nabyciach polski numer VAT UE, który był numerem nadanym przez państwo członkowskie inne, niż państwo zakończenia transportu towarów, to po stronie tego podmiotu wystąpił obowiązek rozliczenia podatku w Polsce, wynikający z omawianego przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT. Zdaniem Sądu Skarżąca nie wykazała, aby doszło do zapłacenia podatku należnego w kraju zakończenia transportu.
W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano również, że Skarżąca nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie przedmiotowych transakcji.
TSUE już wielokrotnie podkreślał, że prawo do odliczenia stanowi integralną część mechanizmu VAT i co do zasady nie może być ograniczane. W szczególności prawo to wykonywane jest natychmiastowo w odniesieniu do całości podatku naliczonego na poprzednich etapach obrotu (zob. w szczególności wyroki: z dnia 6 lipca 1995r. w sprawie C‑62/93 BP Soupergaz, Zb. Orz. s. I‑1883, pkt 18, z dnia 21 marca 2000r. w sprawach połączonych od C‑110/98 do C‑147/98 Gabalfrisa i in., Rec. s. I‑1577, pkt 43, oraz z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie C‑368/06 Cedilac, Zb.Orz. s. I‑12327, pkt 31; z dnia 10 lipca 2000r. w sprawie C-25/07, Alicja Sosnowska przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu, Zb. Orz. 2008 s. I-5129, pkt 15).
Aby powstało prawo do odliczenia, nabyte towary i usługi muszą mieć bezpośredni i bezzwłoczny związek z transakcjami podlegającymi opodatkowaniu dającymi prawo do odliczenia. Z zasady neutralności VAT wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług zakłada, że wydatek na ich nabycie stanowi element kosztowy transakcji opodatkowanych. Taki wydatek musi stanowić element kosztów transakcji opodatkowanej, w wykonaniu której wykorzystuje się nabyte towary lub usługi (wyroki TSUE: z dnia 8 czerwca 2000r. w sprawie C-98/98, Commissioners of Customs and Excise przeciwko Midland Bank plc, Zb. Orz. 2000 s. I-4177, pkty 20 i 30; z dnia 22 lutego 2001r. w sprawie C-408/98, Abbey National plc przeciwko Commissioners of Customs & Excise, Zb. Orz. 2001 s. I-1361).
Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W myśl art. 86 ust. 1 tej ustawy w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4. art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W tej kwestii tut. Sąd wypowiedział się już powyżej, również odnośnie do zmiany przepisów (dodania art. 88 ust. 6 ustawy o VAT) obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2013r. Nie powtarzając tamtych uwag Sąd stwierdza, że organy podatkowe zasadnie wskazały, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów przez Skarżącą, spowodowane wskazaniem polskiego numeru VAT UE, nie jest związane z wykonaniem czynności opodatkowanych na terytorium kraju, zatem na podstawie powyższego unormowania Skarżąca nie może obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, którą stanowi kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Transakcja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powinna być opodatkowana na terytorium innego państwa UE, w którym kończy się transport lub wysyłka towaru.
Zdaniem Sądu pozbawienie prawa do odliczenia podatnika, który jest opodatkowany w Polsce z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów z racji wskazania przez Skarżącą polskiego numeru VAT, jest wpisane w system VAT. We wskazanym wyżej przypadku nie jest bowiem spełniony rzeczony ogólny warunek powstania prawa do odliczenia czyli związek ze sprzedażą opodatkowaną. Powyższe stanowisko znajduje oparcie również w literaturze przedmiotu. I tak według A. Bartosiewicza, który wyraził swój pogląd w Komentarzu do ustawy o podatku od towarów i usług, istnieje wątpliwość co do tego, że "skoro ustawodawca zakłada, że podatnik, który dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia i doprowadza do jego opodatkowania w państwie rejestracji podatkowej, a nie w państwie przeznaczenia towarów, nie wykorzystuje tych towarów do działalności opodatkowanej, to nie ma konieczności wprowadzania tego wyłączenia. Nie jest bowiem wówczas spełniony ogólny warunek powstania prawa do odliczenia, czyli związek ze sprzedażą opodatkowaną. Nie ma w istocie potrzeby wprowadzenia wyłączenia, o którym mowa. Uzasadnieniem wprowadzenia tego ograniczenia jest także orzecznictwo TSUE. W wyroku w sprawach połączonych C-536/08 i C-539/08 (Staatssecretaris van Financiën v. X oraz fiscale eenheid Facet BV / Facet Trading BV) Trybunał stwierdził, że w przypadku gdy za miejsce wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów uznaje się miejsce na terytorium państwa członkowskiego nadającego nabywcy numer identyfikacyjny, pod którym dokonał on takiego nabycia, nabywca ten nie jest uprawniony do bezpośredniego odliczenia podatku w tym państwie członkowskim".
Słusznie zauważył WSA we Wrocławiu w swoim wyroku z dnia 30 września 2013r., I SA/Wr 600/13, że na wspomniany problem należy patrzeć systemowo, nie ograniczając się jedynie do terytorium Polski, lecz należy mieć na uwadze terytoria innych państw członkowskich. W istocie bowiem Skarżąca powinna opodatkować rzeczone transakcje na terytorium innych państw członkowskich. Jako, że nie wykazała, że takie opodatkowanie miało tam miejsce i podała polski numer identyfikacji dla potrzeb VAT, to uznano, że takie nabycie miało miejsce na terytorium Polski. Mamy tutaj do czynienia ze swoistego rodzaju fikcją prawną. Uznano bowiem, że miejsce opodatkowania z tytułu ww. transakcji jest w Polsce, pomimo że transakcje rzeczywiście powinny być opodatkowane w innym państwie członkowskim z racji ich obiektywnych cech. Przepis nakazujący takie działanie ma na celu uszczelnienie systemu VAT i zapobieżenie sytuacji, w której nie doszłoby w ogóle do opodatkowania nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów przy jednoczesnym skorzystaniu ze zwolnienia z prawem do odliczenia przez dostawcę towarów. Zatem Skarżąca nie jest pozbawiona w istocie prawa do odliczenia z tytułu ww. transakcji, skorzysta z tego prawa na terytorium innych państw członkowskich, a więc tam, gdzie w rzeczywistości przemieszczono zakupione towary i doszło do nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów. Powinna tym samym zarejestrować się w państwach członkowskich, na terytorium których zostały przemieszczone towary. Nie może jednak skorzystać z tego prawa na terytorium Polski. Przyznanie Skarżącej prawa do odliczenia niweczyłoby cel systemu przejściowego VAT w postaci opodatkowania VAT transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów w państwie konsumpcji. Tym samym wspomniany przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT przymusza polskiego podatnika VAT do rozliczenia tego podatku w państwie członkowskim zakończenia wysyłki.
Mówiąc inaczej, art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, stanowiący odzwierciedlenie art. 40 i 41 Dyrektywy 2006/112/WE stanowi odmienne rozwiązanie prawne, niż to przewidziane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, będące odzwierciedleniem art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE. Czym innym jest bowiem przyznanie prawa do obniżenia podstawy opodatkowania w kraju identyfikacji na skutek opodatkowania transakcji w państwie zakończenia wysyłki towarów, a czym innym prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Okoliczność przyznania prawa do odliczenia w rozpoznawanej sprawie mogłaby stanowić zagrożenie dla skuteczności art. 25 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ podatnik po skorzystaniu z prawa do odliczenia w Polsce (państwie członkowskim identyfikacji podatkowej) nie byłby już skłonny do wykazywania opodatkowania spornego nabycia wewnątrzwspólnotowego w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu. Takie rozwiązanie w rezultacie zagraża stosowaniu podstawowej zasady, zgodnie z którą w odniesieniu do nabycia wewnątrzwspólnotowego uważa się, że miejsce opodatkowania znajduje się w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu, to znaczy w państwie członkowskim ostatecznej konsumpcji, która jest przedmiotem systemu przejściowego. Zgodnie zaś z motywem 10 preambuły Dyrektywy 2006/112/WE w powyższym okresie przejściowym wewnątrzwspólnotowe transakcje dokonywane przez podatników innych, niż podatnicy zwolnieni, należy opodatkowywać w państwach członkowskich przeznaczenia według stawek i na warunkach określonych przez te państwa członkowskie. Powyższe stanowisko znalazło swoje odzwierciedlenie w wyroku TSUE w sprawach połączonych C-536/08 i C-539/08, pkty 42-45.
Należy przypomnieć, że rolą sędziego krajowego, w tym sędziego polskiego, jest dokonanie takiej wykładni prawa wewnętrznego, która zapewnia osiągnięcie celu wynikającego z danej dyrektywy (por. M. Szpunar, Bezpośredni skutek dyrektywy w postępowaniu przed sądem krajowym, (Uwagi na tle najnowszego orzecznictwa), PiP 2004 Nr 9, s. 57). Owa wykładnia prounijna powinna sięgać tak dalece, jak to tylko możliwe, aby osiągnąć rezultat założony w dyrektywie (por. wyroki TSUE: Marleasing SA, C-106/89, EU:C:1990:395, pkt 8). Sformułowanie "tak daleko jak to tylko możliwe" Trybunał rozumie - w wyroku TSUE Dorit Harz, 79/83, EU:C:1984:155 - w ten sposób, że wykładnia może iść "tak daleko jak pozwalają sądowi uprawnienia nadane mu w prawie wewnętrznym". Z kolei w literaturze wskazuje się, że "tak daleko jak tylko możliwe" oznacza "jak długo sędzia nie staje się organem prawodawczym lub organem wykonawczym" w granicach ogólnych zasad prawa (por. B. Kurcz, Dyrektywy Wspólnoty Europejskiej i ich implementacja do prawa krajowego, Zakamycze 2004, opubl. LEX; S. Prechal, Directives in European Community Law: a Study on EC Directives and their Enforcement by National Courts, Oxford 1995, s. 237). Skoro z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT (jak też art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE) wynika wprost, że prawo do odliczenia podatek naliczonego z tytułu zakupów towarów i usług przysługuje, o ile są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, to w taki sposób wspomniana zasada powinna być odczytywana.
Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że Skarżącej - stosownie do treści art. 86 ust. 1 ustawy o VAT - nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Z powyższych względów należy uznać, że sformułowane w punktach 2-6 skargi zarzuty naruszenia wskazanych tam przepisów ustawy o VAT, jak również przepisów Dyrektywy 2006/112/WE są niezasadne.
Sąd wyjaśnia również, że TSUE w wyroku z 18 czerwca 2009 r. w sprawie C-566/07, Stadeco BV, orzekł, że art. 21 ust. 1 lit. a) Szóstej Dyrektywy powinien być interpretowany w ten sposób, że należność z tytułu podatku VAT na podstawie tego przepisu należy się temu państwu członkowskiemu, któremu przysługuje podatek VAT wykazany na fakturze lub na każdym dokumencie uznawanym za fakturę, nawet jeżeli sporna transakcja nie podlegałaby opodatkowaniu w tym państwie członkowskim. TSUE wskazał w tym wyroku, że Szósta Dyrektywa nie przewiduje wyraźnie przypadku, w którym podatek VAT omyłkowo zostaje wykazany na fakturze, wówczas gdy nie jest on należny na podstawie transakcji podlegającej temu podatkowi. Z powyższego wynika, że do czasu wypełnienia tej luki prawnej przez prawodawcę wspólnotowego do państw członkowskich należy rozwiązania tej sytuacji (pkt 35 i podane tam orzecznictwo). Tak więc w celu zapewnienia neutralności podatku VAT to do państw członkowskich należy przewidzenie w ich wewnętrznych porządkach prawnych możliwości skorygowania wszystkich nienależnie zafakturowanych podatków.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w świetle przepisów ustawy o VAT korekta podatku VAT naliczonego przez BOM jest możliwa poprzez wystawienie nowych faktur niewykazujących podatku VAT. Skarżąca nie wskazuje jednak na podjęcie takich działań przez BOM.
Poddanie korekty podatku VAT błędnie wykazanego na fakturze warunkowi skorygowania tej faktury co do zasady nie wychodzi poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia celu, jakim jest całkowita eliminacja ryzyka utraty wpływów podatkowych (wyrok TSUE w sprawie C-566/07, pkt 47).
Z przyczyn wyżej omówionych nie doszło do naruszenia zasady neutralności VAT.
Odnosząc się do wniosku Skarżącej o skierowanie do TSUE pytań prejudycjalnych Sąd nie uznał, aby w sprawie dla dokonania oceny legalności, konieczne było wystąpienie z takimi pytaniami, gdyż jak wykazano powyżej, Sąd nie miał wątpliwości odnośnie prawidłowości wykładni zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów prawa.
Sąd zauważa, że przywołane w skardze postanowienie TSUE z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie ESET, C-393/15, odnosi się do stanu faktycznego odmiennego od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W sprawie tej chodziło mianowicie o prawo ESET spol. s r.o. sp. z o.o. Oddział w Polsce do odliczenia podatku VAT naliczonego przez ten Oddział i nałożonego na towary i usługi wykorzystywane na potrzeby opodatkowanych transakcji spółki Eset spol. s r.o. z siedzibą w Słowacji.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 2a O.p. poprzez pominięcie tego przepisu w procesie wykładni art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, a także art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT. Przepis art. 2a O.p. stanowi mianowicie, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. W przepisie tym chodzi o wątpliwości organu podatkowego, a nie wątpliwości podatnika. Ponadto zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika nie może być rozumiana w ten sposób, iż w przypadku wątpliwości interpretacyjnych organy podatkowe są zobowiązane przyjąć punkt widzenia podatnika. Zasada ta bowiem ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wykładnia przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej aspektów (językowego, systemowego, funkcjonalnego) nie daje zadowalających rezultatów. Skoro wykładnia wyżej wskazanych przepisów dała zadowalające rezultaty, to nie było podstaw do zastosowania art. 2a O.p.
Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.