III SA/Wa 3474/06

III SA/Wa 3474/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Turek
Grażyna Nasierowska /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi "B." sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
III SA/Wa 3474/06
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Finansów działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako k.p.a.) art. 18, art. 23 § 5 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], którym organ oddalił skargę na czynności egzekucyjne wniesioną przez B. Spółka z o.o.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził w stosunku do skarżącej spółki egzekucję nieprzekazanej kwoty wierzytelności, która została określona w wydanym na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowieniu z dnia [...] lipca 2004 r. W ramach tej egzekucji zawiadomieniem z dnia [...] września 2004 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej spółki. Jednocześnie z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej spółce przesłano odpis tytułu wykonawczego.
W dniu [...] października 2004 r. skarżąca spółka wniosła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne". W piśmie tym spółka zażądała uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i umorzenia obowiązku zapłaty egzekwowanej kwoty z powodu "nieistnienia zobowiązania". Skarżąca pismo wniosła w terminie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu pisma wskazywano, że skarżąca spółka nie była dłużnikiem B. Z., w stosunku do, której prowadzona była pierwotna egzekucja administracyjna i wskutek tego spółka nie było obowiązana do przekazywania do organu egzekucyjnego wpłat z tytułu wierzytelności, jaka przysługiwała B. Z. w stosunku do skarżącej spółki. Z uzasadnienia pisma skarżącej wynikało, że organ egzekucyjny bezzasadnie wydał w stosunku do niej postanowienie na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., którym określił kwotę wierzytelności przysługującej B. Z. od skarżącej spółki, która nie została przekazana przez skarżącą spółkę na rachunek organu egzekucyjnego. Storna skarżąca wykazywała, że nie była dłużnikiem B. Z.
Pismo skarżącej z dnia [...] października 2004 r. zostało uznane przez organ egzekucyjny za zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, w którym strona skarżąca podnosiła nieistnienie egzekwowanego od niej obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. działając jako wierzyciel egzekwowanej od skarżącej należności, na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. uznał zgłoszony przez skarżąca spółkę zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku za niedopuszczalny. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W rozpoznanej sprawie w dniu [...] lipca 2004 r. wydane zostało na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienie, którym organ określił wysokość nieprzekaznej przez skarżącą spółkę wierzytelności. Zatem zdaniem organu postanowieniem tym dokonano rozstrzygnięcia w przedmiocie istnienia egzekwowanego obowiązku i dlatego na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. niedopuszczalne było rozstrzyganie w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w tym samym zakresie.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. działając jako organ egzekucyjny oddalił zarzut zgłoszony przez skarżącą spółkę w piśmie z dnia [...] października 2004 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że w sprawie został wniesiony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku – art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią przepisu art. 34 § 5 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w przedmiocie tego zarzutu jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Skoro wierzyciel wniesiony przez skarżącą spółkę zarzut postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. uznał za niedopuszczalny, to organ egzekucyjny będąc związany tym stanowiskiem obowiązany był oddalić zarzut skarżącej spółki.
Na to postanowienie skarżąca spółka wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w G. W uzasadnieniu zażalenia spółka podnosiła, że organ bezzasadnie potraktował jej pismo z dnia [...] października 2004 r. jako zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony skarżącej z tytułu tego pisma w sposób jasny wynikało, że była to skarga na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. W dalszej części uzasadnienia zażalenia spółka podnosiła, że po jej stronie nie istniał obowiązek, który od niej egzekwował organ egzekucyjny. Skarżąca spółka wskazywała, że organ bezpodstawnie uznał, że jest ona dłużnikiem B. Z., gdyż B. Z. przysługującą jej od skarżącej spółki wierzytelność przeniosła w drodze cesji na inny podmiot. Skarżąca spółka podnosiła, że przepis art. 34 § 1a jest niesprawiedliwy i krzywdzący podmioty występujące w postępowaniu administracyjnym jako zobowiązani. Spółka zarzucała również, że prowadzone w stosunku do niej postępowanie było przewlekłe.
Po rozpatrzeniu tego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w G. wydał postanowienie z dnia [...] marca 2005 r., którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] grudnia 2004 r. którym organ pierwszej instancji oddalił zarzut zgłoszony przez skarżącą spółkę w piśmie z dnia[...] października 2004 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w Z. w dniu [...] marca 2005 r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 54 § 1 i § 3-6 u.p.e.a. oddalił skargę spółki wniesioną na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w piśmie z dnia [...] października 2004 r. zatytułowanym jako skarga spółka podnosiła zarzut nieistnienia egzekwowanego od niej obowiązku. Zarzut ten z godnie z treścią art. 33 pkt 1 u.p.e.a. stanowił podstawę środka ochrony w postępowaniu egzekucyjnym w postaci zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z uwagi na treść pisma z dnia [...] października 2004 r. organ potraktował je jako zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i prowadził postępowanie w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ wskazał, że strona skarżącą dopiero w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] grudnia 2004 r. wydane w przedmiocie oddalenia zarzutu sprecyzowała, że celem pisma z dnia [...] października 2004 r. było wniesienie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spółki. Organ uznał, że dopiero po tym sprecyzowaniu żądań zawartych w piśmie z dnia [...] października 2004 r. okazało się że w sprawie należy obok postępowania w przedmiocie zarzutu przeprowadzić odrębne postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Rozpoznając skargę organ uznał, że dokonane w niniejszej sprawie zajęcie nie naruszało przepisów art. 80 § 1 – 3 u.p.e.a. Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej w zakresie nieistnienia egzekwowanego obowiązku organ stwierdził, że nie mogą one być przedmiotem skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż przedmiotem skargi mogą być czynności wykonawcze postępowania egzekucyjnego. Z tych samych powodów nie mógł zostać uwzględniony zarzut przewlekłości postępowania. Organ wskazał, że w przedmiocie zwolnienia rachunku spółki spod zajęcia wydane zostało odrębne postanowienie.
Na to postanowienie spółka wniosła zażalenie do Ministra Finansów zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 54 § 5 u.p.e.a. W uzasadnieniu zażalenia podnoszono, że egzekwowany w niniejszej sprawie przez organ obowiązek nie istniał. W zażaleniu podnoszono, że przed wszczęciem egzekucji w stosunku do skarżącej spółki jej wierzyciel przeniósł na inny podmiot wierzytelność przysługującą mu od skarżącej spółki. Spółka wskazywała, że już w piśmie z dnia [...] stycznia 2004 r. informowała organ, że nie jest dłużnikiem B. Z. Zdaniem spółki przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. jest krzywdzący dla zobowiązanych, gdyż na etapie postępowania egzekucyjnego nie pozwala im kwestionować istnienia obowiązku podlegającego egzekucji, jeżeli kwestia ta była przedmiotem odrębnego postępowania. Zdaniem spółki organ nadzoru rozpatrując skargę miał obowiązek ustalić, czy zajęcie rachunku bankowego spółki było prawidłowe i w tym celu należało zbadać czy istniał egzekwowany obowiązek.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. Środek ten zastosowano zgodnie z treścią przepisów art. 80 u.p.e.a. Przy stosowaniu tego środka organy nie popełniły uchybień formalnych i z tych wszystkich powodów wniesioną przez spółkę skargę należało uznać za bezzasadną. Dalej Minister stwierdził, że nie mógł w sposób merytoryczny rozpatrzeć zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, gdyż w tym przedmiocie wydane zostało ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] marca 2005 r. Każde następne postanowienie wydane w tym przedmiocie dotknięte byłoby wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Na to postanowienie skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono te same zarzuty co w zażaleniu na postanowienia organu pierwszej instancji. Ponadto strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że rozstrzygnięcie w postanowieniu wydanym w przedmiocie skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. o zarzucie nieistnienia obowiązku, w sytuacji, gdy w tym przedmiocie wydane już zostało postanowienie ostateczne skutkowałoby nieważnością postanowienia wydanego w przedmiocie skargi.
Organ w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
W rozpoznanej sprawie strona skarżąca korzystając z uprawnień jakie daje jej przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. usiłuje wzruszyć prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne zarzucając organom, że obowiązek którego egzekucję administracyjną przeprowadzono w ogóle nie istniał.
W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotem skargi mogą być okoliczności, które nie mogą być przedmiotem innych środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1- 10 u.p.e.a. Natomiast skarga wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak i czynności egzekutora. Rozróżnienie powyższe daje podstawy do sformułowania tezy, iż skarga art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r. s. 84., wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99,LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).
W rozpoznanej sprawie skarżąca spółka w skardze podnosiła okoliczność nieistnienia obowiązku, który organ od niej egzekwował. Okoliczność ta – nieistnienie obowiązku, stanowi określoną w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z tego względu okoliczność ta nie mogła być rozpatrzona w postępowaniu prowadzonym przez organ w sprawie wniesionej przez skarżącą spółkę skargi na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. W rozpoznanej sprawie organy w sposób trafny wskazywały na opisaną specyfikę skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. podkreślając, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a. w szczególności do zarzutów o których mowa w art. 33 u.p.e.a.
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku co do zasady stanowi podstawę zarzutu określoną w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1a u.p.e.a. zarzut oparty na tej przesłance jest jednak niedopuszczalny, gdyż zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. W takim wypadku wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W rozpoznanej sprawie zachodziła niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku, o której mowa w powołanym przepisie, gdyż wysokość nieprzekazanej wierzytelności, którą egzekwowano od strony skarżącej, została określona w postanowieniu wydanym w stosunku do skarżącej spółki na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. W tym postanowieniu organ określił wysokość egzekwowanego od strony skarżącej obowiązku i na postanowienie to zgodnie z treścią art. 71a § 9 u.p.e.a. przysługiwało zażalenie a w konsekwencji tego również skarga do Sądu. Zatem w niniejszej sprawie skarżącej przysługiwał środek zaskarżenia równoważny z zarzutem nieistnieniea egzekwowanego obowiązku i środkiem tym było zażalenie na wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienie określające wysokość nieprzekazanej wierzytelności. W tym zażaleniu strona skarżąca mogła zakwestionować istnienie egzekwowanej od niej należności. Skoro więc skarżącej przysługiwał inny środek ochrony w zakresie istnienia egzekwowanego obowiązku, to zgodnie z powołanymi poglądami prezentowanymi w piśmiennictwie i orzeczeniach NSA, nieistnienie egzekwowanego obowiązku nie mogło być przedmiotem skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a.
Z tych powodów Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy zasadnie wykazywały, że w trybie postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego nie może być oceniane istnienie egzekwowanego obowiązku.
Organy prawidłowo ograniczyły rozpoznanie wniesionej przez stronę skarżącą skargi do zbadania czy dokonane przez organ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie naruszało prawa. Organy obydwu instancji w wydanych w sprawie postanowieniach wykazały, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, oraz że podjęto prawidłowe czynności w celu zastosowania tego środka. Rozstrzygnięcia organów w tym zakresie prawa nie naruszały, gdyż w sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a. u.p.e.a. Przy stosowaniu tego środka organ nie naruszył przepisów art. 80-87 u.p.e.a.
W rozpoznanej sprawie Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazał, że w postanowieniu, którego przedmiotem jest skarga określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie mogą być rozpatrywane argumenty mogące stanowić podstawę do wniesienia zarzutu określonego w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Minister prawidłowo wskazał, że w niniejszej sprawie wydane już zostało ostateczne postanowienie w przedmiocie zarzutu, na który strona skarżąca powoływała się w skardze i z tego powodu każde nowe postanowienie wydane w przedmiocie tego samego zarzutu dotknięte byłoby wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., który na podstawie art. 18 u.p.e.a. i art. 126 k.p.a. ma zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z tych powodów organy prawidło uznały, że skarga będąca przedmiotem niniejszej sprawy podlegała oddaleniu.
Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego pismo z dnia [...] października 2004 r. opatrzone tytułem "skarga", jednakże pismo to w swej treści zawierało wyłącznie zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Z tego względu organ pismo strony skarżącej z dnia [...] października 2004 r. uznał za zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i prowadził postępowanie w sprawie zarzutu. W tym zakresie organ kierował się utrwalonym orzecznictwem sądowym, według którego nie tytuł pisma wnoszonego do organu ale jego treść decyduje o charakterze tego pisma w toczącym się postępowaniu (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt III SA 1111/93, ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120, wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., sygn. akt III SA 92/87, GAP 1988 Nr 11, s. 44). Strona skarżąca dopiero w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie zarzutu wskazała, że wnosi skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zatem w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że skargę tę w zakresie zaskarżenia czynności postępowania egzekucyjnego należało rozpoznać odrębnie od wniesionego wcześniej zarzutu. Skarga w zakresie w jakim kwestionowała prawidłowość czynności egzekucyjnej – zawiadomienia o zajęciu wierzytelności była dopuszczalna i mogła zostać rozpoznana niezależnie od postępowania w przedmiocie zarzutu, gdyż jak już Sąd wskazał skarga ta co do zasady jest niekonkurencyjna w stosunku do innych środków prawnych służących do ochrony w postępowaniu egzekucyjnym.
Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.