III SA/Wa 3392/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki P. C. Sp. z o.o. w sprawie naliczania odsetek od zaległości podatkowych z tytułu importu towarów, uznając decyzje organów celnych za zgodne z prawem, mimo błędnego wskazania podstawy prawnej.
Spółka P. C. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Celnej dotyczące naliczania odsetek od zaległości podatkowych z tytułu importu towarów w latach 2001-2003. Spółka argumentowała, że decyzje wydano bez podstawy prawnej, a odsetki nie powinny być naliczane od daty zgłoszenia celnego. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzje deklaratoryjne potwierdzają istnienie zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa z chwilą powstania długu celnego, a odsetki są należne od tej daty.
Sprawa dotyczyła skargi firmy P. C. Sp. z o.o. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w W., które utrzymały w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w R. określające spółce wysokość podatku od towarów i usług oraz odsetek od zaległości podatkowych od importu towarów w latach 2001-2003. Spółka kwestionowała zasadność naliczania odsetek od zaległości podatkowych, argumentując, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, a odsetki powinny być naliczane od daty doręczenia decyzji, a nie od daty powstania długu celnego. Spółka podnosiła również naruszenie zasady ochrony zaufania do organów podatkowych, wskazując na zastosowanie przepisów, które nie obowiązywały w dacie dokonania zgłoszenia celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że podatek od towarów i usług stanowi kontynuację poprzedniej ustawy, a decyzje określające wysokość podatku mają charakter deklaratoryjny, potwierdzając istnienie zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa z chwilą powstania długu celnego. W związku z tym, odsetki za zwłokę są należne od daty powstania długu celnego. Sąd stwierdził, że choć mogło dojść do błędnego wskazania podstawy prawnej w decyzjach, nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż podstawa prawna istniała. Sąd oddalił również zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania, wskazując, że wiążące informacje taryfowe dotyczyły klasyfikacji towarów, a nie stawki podatku, i nie mogły stanowić podstawy do zwolnienia z naliczania odsetek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Odsetki za zwłokę są należne od daty powstania długu celnego, ponieważ decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług mają charakter deklaratoryjny i potwierdzają zobowiązanie powstałe z mocy prawa.
Uzasadnienie
Decyzje deklaratoryjne jedynie potwierdzają istnienie zobowiązania podatkowego, które powstało z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego (w tym przypadku ustawy o VAT) z chwilą spełnienia przesłanek, co w przypadku importu oznacza moment dokonania zgłoszenia celnego. Różnica między podatkiem należnym a zapłaconym stanowi zaległość podatkową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
ustawa o VAT z 1993 r. art. 6 § ust. 7
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Ordynacja podatkowa art. 53 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT z 2004 r. art. 33 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT z 1993 r. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Ordynacja podatkowa art. 53 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT z 2004 r. art. 33 § ust. 4
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Kodeks celny art. 5 § § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny
Kodeks celny art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny
Kodeks celny art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny
Kodeks celny art. 5 § § 9
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny
Ordynacja podatkowa art. 14c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 111 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naliczanie odsetek od zaległości podatkowych od daty zgłoszenia celnego. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Zastosowanie przepisów, które utraciły moc obowiązującą. Naruszenie zasady ochrony zaufania do organów podatkowych poprzez zastosowanie się do wiążącej informacji taryfowej.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja deklaratoryjna jedynie potwierdza istnienie stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zastosowanie się do wiążącej informacji taryfowej nie może powodować negatywnych konsekwencji w postaci nałożenia na nią obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę.
Skład orzekający
Joanna Tarno
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kot
członek
Maciej Kurasz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru decyzji podatkowych jako deklaratoryjnych i zasad naliczania odsetek od zaległości podatkowych w sprawach importowych, a także stosowanie prawa międzyczasowego w prawie podatkowym."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z importem towarów i zmianą przepisów o VAT w latach 2003-2004.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa podatkowego, w tym prawa międzyczasowego i charakteru decyzji administracyjnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Kiedy odsetki od zaległości podatkowych zaczynają biec? Kluczowa interpretacja WSA w sprawie importu VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 3392/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2006-03-07 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2005-12-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Artur Kot Joanna Tarno /przewodniczący sprawozdawca/ Maciej Kurasz Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 665/06 - Wyrok NSA z 2007-02-27 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja W dniu 27.02.2007 NSA w sprawie IFSK 665/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Sędziowie asesor WSA Artur Kot,, asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi P. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie określenia prawidłowej stawki podatku od towarów i usług oraz wysokości zobowiązania podatkowego w tym podatku. oddala skargi Uzasadnienie III SA/Wa 3392/05 UZASADNIENIE Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] października 2005 r. nr[...], nr[...], nr [...] i z dnia [...] października 2005 r. nr[...], wydanymi na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.- zwaną dalej ustawą o VAT z 1993 r.), Dyrektor Izby Celnej w W. po rozpatrzeniu odwołań firmy P. C. Spółka z o.o. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R., określających Spółce wysokość podatku od towarów i usług oraz odsetek od zaległości podatkowych od importu towarów w latach 2001-2003 – utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na przestrzeni lat 2001-2003 r. Spółka dokonywała importu towarów określonych w decyzjach, m. in. preparatu M. O., O. F. oraz koncentratów P. W dniach dokonania zgłoszeń celnych obowiązywały wiążące informacje taryfowe z 2001 r., wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, zgodnie z którymi sprowadzane towary winny być klasyfikowane do określonych kodów PCN, wskazanych przez skarżącą w dokumencie SAD, z przypisaną stawką celną w wysokości 20% i 25% oraz stawką VAT 7%. W wyniku zmiany stanowiska organów celnych odnośnie klasyfikacji taryfowej, spowodowanej m. in. uchyleniem decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 listopada 2003 r. sygn. akt V SA 3258/01) – skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego z wnioskami o uznanie dokonanych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji towarów i stawki celnej oraz o określenie kwoty długu celnego. Uwzględniając wnioski skarżącej, Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towarów i stawki celnej, ustalając prawidłowy kod towaru PCN i stawkę celną w wysokości 0%. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił skarżącej odrębnymi decyzjami kwotę podatku od towarów i usług z tytułu importu przedmiotowych towarów. Zgodnie z nową klasyfikacją taryfową, stawka podatku od towarów i usług uległa zmianie z 7% na 22%. Ponadto w decyzjach określono datę powstania zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, od której należy naliczać odsetki za zwłokę, na dzień 1 września 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych - Dz. U. Nr 137, poz. 1302). Na tle przedstawionego stanu faktycznego dalszy spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności naliczania odsetek od podatku od towarów i usług oraz braku podstaw prawnych do wydania decyzji określającej podatek od towarów i usług w zaistniałej sytuacji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, zostały naliczone od dnia 1 września 2003 r., tzn. dnia w którym organ celny stał się organem podatkowym. Organ odwoławczy stwierdza, iż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, w stosunku do zgłoszeń celnych mających miejsce przed 1 września 2003 r. (co miało miejsce w niniejszej sprawie), powinny być naliczane właśnie od tego dnia, ponieważ wówczas nastąpiła zmiana obowiązujących przepisów prawnych, m.in. art. 11 ustawy o VAT. W ocenie organów celnych, zmiana art. 11 ustawy o VAT zmieniła charakter wydawanych rozstrzygnięć w zakresie należności podatkowych. Obecnie organy celne określają ich wysokość w sytuacjach wskazanych w art. 11 ust. 2 i 2a oraz art. 11c ustawy o VAT. Decyzja organów celnych nie posiada przymiotu konstytutywności, a zatem naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych od daty doręczenia decyzji stronie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Odnosząc się do twierdzenia Spółki, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję bez podstawy prawnej, Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, iż ustawa o VAT z 1993 r. oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze utraciły moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535), zwanej dalej ustawą o VAT z 2004 r. Jednakże wobec braku uregulowań, które stanowiłyby podstawę prawną rozstrzygającą jakie prawo powinno mieć zastosowanie wobec zobowiązań lub uprawnień wynikających z prawa podatkowego, powstałych przed dniem 1 maja 2004 r., zasadnym stało się posiłkowanie w tym zakresie orzecznictwem sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego. Dyrektor Izby Celnej powołał się na wyroki NSA : z 17 lipca 1997 r. sygn. akt I SA/KA 986/97 i z dn. 25 sierpnia 2003 r. sygn. akt FSA 1/03, w których przyjęto, że z istoty deklaracji podatkowej wynika, iż nie może ona podlegać innemu reżimowi prawnemu niż istniejący stan faktyczny. Deklaracja podatkowa (w tym przypadku zgłoszenie celne SAD) stanowi bowiem opis zdarzeń w określonym przedziale czasowym, ocenianym z punktu widzenia przepisów podatkowych obowiązujących w tym czasie. Zarówno powstanie obowiązku podatkowego, jak i powstanie uprawnienia ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w przedziale czasowym, z którym są związane. Organ II instancji stwierdził także, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 1998 r., sygn. akt K.24/97, że zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowoustanowionych norm do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1995r., III CZP 23/95 oraz wyrok z dnia 18 lutego 1997r., I CKU 87/96 organ celny podniósł, iż przy interpretacji prawa międzyczasowego dominuje zasada, że jeśli stan faktyczny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządami dawnej ustawy, to do oceny jego skutków prawnych stosuje się ustawę dawną, także po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada lex retro non agit ma w pełni zastosowanie jedynie do postępowań podatkowych, w których określone sytuacje dopuszczają możliwość zastosowania przepisów późniejszych, obowiązujących w chwili wydania decyzji, jednakże wyłącznie w przypadkach, gdy nowe przepisy są względniejsze dla podatnika (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1997r., sygn. akt III S.A. 1073/95). Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej zauważył, że zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o VAT z 1993 r., obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego. Dlatego też, w zakresie określenia kwoty podatku VAT, organ celny związany jest ze stanem prawnym i przepisami obowiązującymi w dacie powstania długu celnego tj. dokonania zgłoszenia celnego. Stąd też, w niniejszej sprawie, istotna jest data przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie data wydania decyzji rozstrzygającej o prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Powyższe decyzje zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez firmę P. C. Spółka z o.o., w zakresie naliczenia odsetek od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła zaskarżonym decyzjom naruszenie: - art. 7 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 120 Ordynacji podatkowej w rezultacie zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy z o VAT z 1993 r., mimo nieobowiązywania tego przepisu w dacie orzekania przez organy celne, jak również w dacie dokonania zgłoszenia celnego, - art. 51 § 1, art. 53 § 1 i art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, - art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) przez brak zastosowania w sprawie, - art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przejawiające się w braku ustosunkowania się do zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do organów podatkowych. Z uwagi na powyższe naruszenia prawa, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Celnego oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej zaskarżone decyzje oraz decyzje organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, bowiem organy celne powołały w nich przepisy prawa, które nie obowiązywały w dacie rozstrzygania. Zgodnie z art. 175 ustawy o VAT z 2004 r., z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc ustawa o VAT z 1993 r. W ocenie strony, oznacza to, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. przepisy ustawy o VAT z 1993 r. przestały obowiązywać, a zatem norma wynikająca z art. 11 ust. 2 ustawy o VAT z 1993 r. nie mogła być podstawą działania organu celnego przy wydawaniu zaskarżonych decyzji. Zdaniem skarżącej przepis art. 11 ust. 2 ustawy o VAT z 1993 r. należał do kategorii przepisów prawa procesowego, określając zakres uprawnień organu celnego przy orzekaniu o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług. Biorąc pod uwagę, że ustawa o VAT z 2004 r. nie zawiera żadnej regulacji intertemporalnej dotyczącej stosowania uchylonych przez nią przepisów prawa, organy administracji powinny po jej wejściu w życie działać w oparciu o nowe przepisy prawa, tj. stosować nowe przepisy o postępowaniu w zakresie orzekania o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług. Zasadność ww. poglądu wynika wprost z faktu, iż postępowanie przed organem, toczące się w określonym momencie czasowym, musi mieć umocowanie w obowiązujących w tym właśnie momencie przepisach prawa. Skoro zatem brak jest przepisów przejściowych, które utrzymywałyby w mocy dotychczasowe przepisy regulujące kwestie orzekania przez organy celne, to o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług nie mogą stanowić przepisy dotychczasowe, nieobowiązujące w dacie orzekania. Ponadto skarżąca zwraca uwagę, że zarówno na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o VAT z 1993 r., jak i art. 33 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 34 ust. 1 ustawy o VAT z 2004 r., termin zapłaty przez podatnika kwot podatków należnych z tytułu importu, wynosi 10 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celnego. Tym samym, zaległość w podatku od towarów i usług od importu towarów powstaje dopiero po upływie 10 dni, licząc od dnia doręczenia podatnikowi decyzji wydanej przez organy celne. Do tego dnia zobowiązanie określone w decyzji organu celnego nie jest zaległością podatkową, a zatem nie może w świetle art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej rodzić konieczności naliczenia odsetek za zwłokę. W ocenie skarżącej zaskarżone decyzje naruszają zasadę ochrony zaufania do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 § 2 Kodeksu celnego. Strona podnosi, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego w obrocie prawnym funkcjonowały wiążące informacje taryfowe udzielone skarżącej decyzjami Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 2001 r. Zastosowanie się przez skarżącą do wiążącej informacji taryfowej nie może powodować negatywnych konsekwencji w postaci nałożenia na nią obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę, nawet jeśli wiążąca informacja taryfowa była błędna. Zaufanie do państwa zasługuje bowiem na ochronę prawną, co oznacza, że działania podjęte w zaufaniu do organów państwa nie mogą powodować niekorzystnych konsekwencji dla podmiotu działającego w zaufaniu, a takimi konsekwencjami byłaby konieczność uiszczenia odsetek za zwłokę. Ponadto skarżąca zwraca uwagę na rozbieżność rozstrzygnięć organów celnych, powołując się na odmienne decyzje określające podatek od towarów i usług z tytułu importu towarów w tożsamym stanie faktycznym, wydane przez organy celne w B. i T., co godzi w zaufanie skarżącej do organów celnych oraz narusza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i realizowaną przezeń zasadę demokratycznego państwa prawnego zawartą w art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał wcześniejszą argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Na wstępie należy zauważyć, że podatek od towarów i usług określony przepisami ustawy o VAT z 2004 r. stanowi kontynuację podatku od towarów i usług, wprowadzonego do polskiego systemu podatkowego wcześniejszą ustawą 1993 r. Kontynuacja ta przejawia się m. in. w powierzeniu organom celnym identycznych uprawnień jak w poprzedniej ustawie, czego dowodem jest art. 33 ust. 2 ustawy z 2004 r. Nie do przyjęcia jest zatem koncepcja luki w prawie, prowadząca do stwierdzenia braku podstawy prawnej do określenia zobowiązania podatkowego w sytuacji weryfikacji zgłoszenia celnego złożonego pod rządami ustawy o VAT z 1993 r. Faktem jest, że w przepisach przejściowych i końcowych ustawy o VAT z 2004 r. (Dz.XIII, rozdział 2) ustawodawca nie wypowiedział się na temat skutków wejścia w życie nowej ustawy w odniesieniu do dodatkowego zobowiązania podatkowego, powstałego wskutek stanów faktycznych zaistniałych pod rządem poprzedniej ustawy. Milczenie ustawodawcy w tym względzie oznacza więc założenie bezpośredniego stosowania nowego prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 994/04). W sprawach podatkowych pogląd ten dotyczy jednak wyłącznie przepisów postępowania administracyjnego, a także wiążących się z tym przepisów określających właściwość organów orzekających, natomiast przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dacie zaistnienia podatkowych stanów faktycznych, są nadal stosowane, mimo iż w dacie orzekania przez organy administracyjne formalnie utraciły moc obowiązującą (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r., SK 16/00). Z uwagi na to, że w momencie dokonywania przedmiotowych zgłoszeń celnych, organy celne mogły jedynie obliczać wysokość podatku od towarów i usług i występować w roli jego płatnika, zaś decyzje określające wysokość tego podatku mogły wydawać wyłącznie organy podatkowe (art. 11 b ustawy o VAT z 1993 r.) – w podstawie prawnej niniejszych decyzji należało powołać przepis obowiązujący w dacie orzekania, tj. art. 33 ust. 2 ustawy o VAT z 2004 r., określający właściwość organu uprawnionego do określenia podatku w prawidłowej wysokości. Niemniej jednak, pomimo błędnego wskazania przepisu prawnego, nie oznacza to, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Podstawa prawna bowiem istniała, tyle że wynikała z przepisu niepowołanego w decyzjach. Powyższe naruszenie prawa nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Zarówno przed 1 września 2003 r. i po tej dacie, decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług były decyzjami deklaratoryjnymi, gdyż stanowiły jedynie formę powiadomienia importera o wysokości należnego podatku i konieczności uiszczenia różnicy między podatkiem należnym a zapłaconym, w terminie określonym w ustawie. Przed 1 września 2003 r. termin ten wynosił 14 dni – art. 11c ust. 2 ustawy o VAT z 1993 r., zaś obecnie wynosi 10 dni – art. 33 ust. 4 ustawy o VAT z 2004 r. W tym miejscu należy podkreślić, że decyzja deklaratoryjna jedynie potwierdza istnienie stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego (w tym przypadku ustawy o VAT). Decyzja taka wywiera skutki prawne ex tunc, czyli od chwili, w której zostały spełnione przesłanki określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, co w tym przypadku oznacza moment dokonania zgłoszenia celnego (por. W. Chróścielewski, J. P. Tarno Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 148-149). W konsekwencji, wynikającą z decyzji różnicę między podatkiem należnym a zapłaconym, należy traktować jako zaległość podatkową, od której w rozumieniu art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej należne są odsetki za zwłokę. Natomiast ustawowy termin do uiszczenia różnicy ma znaczenie jedynie dla ewentualnego naliczania dalszych odsetek za zwłokę po bezskutecznym jego upływie i nie jest terminem, o którym stanowi art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej. Obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego (art. 6 ust. 7 ustawy o VAT z 1993 r.). Przepis ten określa więc zdarzenie, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, co odpowiada unormowaniu art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy ponadto, iż do powstania zaległości podatkowej dochodzi również w przypadku uiszczenia kwoty podatku w niższej wysokości niż należna (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa, 2003, s. 223). Wprawdzie we wcześniejszym orzecznictwie NSA wyrażony został pogląd, że decyzja określająca wysokość podatku, wydawana przez organy skarbowe po weryfikacji zgłoszenia celnego, jest decyzją konstytutywną, co oznaczało, że importer towarów będących przedmiotem zgłoszenia celnego, miał obowiązek dopłaty podatku w ustawowym terminie, zaś obowiązek uiszczenia odsetek (zgodnie z tym stanowiskiem) powstawał dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu (vide wyrok z dnia 16 maja 2001 sygn. III SA 502/00). Pogląd ten jednak nie zyskał akceptacji, czego dowodem jest późniejsza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podjęta w dniu 25 kwietnia 2005 (sygn. akt FPS 3/04), z której wynika, że także decyzje wydawane przed 1 września 2003 r. miały charakter decyzji deklaratoryjnych. Oznacza to, że zobowiązania podatkowe z tytułu importu towarów w podatku od towarów i usług powstawały z mocy prawa, czyli z dniem zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączyły powstanie tych zobowiązań, bez potrzeby uprzedniego wydania decyzji. O charakterze decyzji podatkowej (konstytutywna, deklaratoryjna) nie decyduje bowiem przyjęta w przepisach konwencja językowa, czyli posługiwanie się sformułowaniami "ustalenie" czy też "określenie" zobowiązania podatkowego, ponieważ ustawodawca w tym zakresie nie jest konsekwentny, lecz decydujące znaczenie ma konstrukcja prawna podatku. A zatem należy przyjąć, że zarówno decyzje wydawane w trybie art. 11 ustawy o VAT z 1993 r., jak i art.33 ust. 2 ustawy o VAT z 2004 r., nie były i nie są decyzjami konstytutywnymi. W tej sytuacji nietrafny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 53 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji oraz art. 121 Ordynacji podatkowej w związku art. 5 § 2 kodeksu celnego, Sąd zauważa, że wiążące informacje taryfowe dotyczyły kodu PCN, nie wypowiadały się natomiast co do stawki podatku. Zatem nie mogły stanowić podstawy prawnej do zwolnienia z naliczania odsetek. Ponadto z kodeksu celnego nie wynika, aby zastosowanie się do wiążącej informacji taryfowej powodowało niemożność określenia zobowiązania podatkowego oraz odsetek od zaległości. Inaczej kwestia ta została uregulowana w Ordynacji podatkowej, gdzie w art. 14c ustawodawca wyraźnie wskazał, że w zakresie wynikającym z zastosowania się do interpretacji, podatnikowi, płatnikowi lub inkasentowi nie określa się albo nie ustala zobowiązania podatkowego za okres do wywarcia skutku, o którym mowa w art. 14b § 5 zdanie drugie, a także: 1) nie ustala dodatkowego zobowiązania w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług; 2) nie wszczyna się postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, a postępowanie wszczęte w tych sprawach umarza się; 3) nie stosuje się innych sankcji wynikających z przepisów prawa podatkowego i przepisów karnych skarbowych. Zgodnie z art. 5 § 1 kodeksu celnego, minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje wiążącą informację taryfową dotyczącą klasyfikacji towaru według kodu taryfy celnej. Stosownie do ust. 3 art. 5 kodeksu celnego, przedmiotem wiążącej informacji taryfowej jest klasyfikacja towarów według nomenklatury towarowej taryfy celnej. Z kolei z § 9 art. 5 kodeksu celnego wynika, że osoba, której udzielono wiążącej informacji taryfowej, może ją wykorzystać w okolicznościach określonych w § 8 (między innymi w wypadku, gdy wiążąca informacja taryfowa utraciła ważność ze względu na błąd organu celnego), lecz jedynie do celów: 1) określania należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych, 2) obliczania zwrotów należności celnych przywozowych przy wywozie, 3) uwzględnienia świadectwa potwierdzającego pochodzenie towaru, o ile świadectwo to zostało wydane na podstawie wymienionej informacji. Oznacza to, że nie można powoływać się na wiążącą informacje taryfową w sprawach zobowiązań podatkowych. W tym stanie rzeczy niezasadne są więc zarzuty naruszenia przez organy art. 2 i 7 Konstytucji oraz art. 120 i 122 Ordynacji podatkowej. Reasumując, należy stwierdzić, że w zaistniałych sytuacjach faktycznych organy celne nie mogły odstąpić od naliczania odsetek od nieterminowo uiszczonego zobowiązania podatkowego, ze względu na brak podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji. O połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia Sąd postanowił w oparciu o art. 111 § 2 p.p.s.a, ze względu na istniejący związek przedmiotowy zaskarżonych decyzji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI