III SA/Wa 339/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. L. na postanowienie Ministra Finansów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, uznając, że skarżąca nie posiadała statusu zobowiązanej.
Skarżąca A. L. wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu jej udziałów we współwłasności ruchomości, które miały służyć zaspokojeniu zobowiązań jej byłego męża. Organy administracji, w tym Minister Finansów, uznały, że skarżąca nie ma statusu zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem nie jest legitymowana do wniesienia skargi. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że odpowiedzialność małżonka za długi drugiego małżonka ograniczona jest do majątku wspólnego i nie nadaje statusu zobowiązanego.
Sprawa dotyczyła skargi A. L. na postanowienie Ministra Finansów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie jej skargi na czynność egzekucyjną. Czynność ta polegała na zajęciu przez organ egzekucyjny udziałów we współwłasności ruchomości, które były przedmiotem majątku wspólnego skarżącej i jej byłego męża, W. L., w celu zaspokojenia jego zaległości podatkowych. Skarżąca kwestionowała zasadność zajęcia, podnosząc, że nie jest znana wysokość jej udziałów, a organ egzekucyjny bezzasadnie przyjął domniemanie równych udziałów. Wniosła również o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego ustalenia podziału majątku. Dyrektor Izby Skarbowej w B. oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie ma statusu zobowiązanej. Minister Finansów uchylił postanowienie Dyrektora Izby i odmówił wszczęcia postępowania, podzielając stanowisko o braku legitymacji skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. L., uznając, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), skarżąca nie posiadała statusu zobowiązanej, a zatem nie była uprawniona do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność małżonka za zobowiązania podatkowe drugiego małżonka, ograniczona do majątku wspólnego, nie czyni go zobowiązanym w rozumieniu przepisów. Sąd odniósł się również do kwestii zawieszenia postępowania i możliwości skorzystania ze środka prawnego w postaci żądania wyłączenia rzeczy spod egzekucji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a tym samym nie jest legitymowana do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Uzasadnienie
Status zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje wyłącznie podmiotowi, który nie wykonał w terminie egzekwowanego obowiązku. Odpowiedzialność małżonka za zobowiązania podatkowe drugiego małżonka, ograniczona do majątku wspólnego, nie nadaje mu statusu zobowiązanego w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.p.e.a. art. 1a § pkt 20
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja zobowiązanego jako podmiotu, który nie wykonał w terminie egzekwowanego obowiązku pieniężnego.
u.p.e.a. art. 54 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.
k.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 56 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 97 § § 4a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 97 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
P.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 38
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Żądanie wyłączenia rzeczy spod egzekucji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie posiada statusu zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym, co pozbawia ją legitymacji do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wniesienie skargi przez osobę niebędącą stroną powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Minister Finansów prawidłowo odmówił uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż nie było podstaw do takiego działania.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów art. 18, 56, 97 § 4a u.p.e.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Argumenty dotyczące konieczności przyjęcia rozszerzającej wykładni pojęcia zobowiązanego. Argumenty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Skarżąca nie posiada statusu zobowiązanego, wobec czego nie jest podmiotem legitymowanym do występowania ze skargą na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną przez osobę niemającą przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. winno skutkować odmową wszczęcia postępowania. Jeżeli małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te przysługują wyłącznie zobowiązanemu.
Skład orzekający
Alojzy Skrodzki
przewodniczący
Dariusz Zalewski
sprawozdawca
Patrycja Joanna Suwaj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności w kontekście odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej małżonka zobowiązanego, którego majątek wspólny został zajęty, a postępowanie o podział majątku nie zostało zakończone. Interpretacja przepisów u.p.e.a. i k.p.a. w kontekście legitymacji procesowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym, które może mieć znaczenie dla wielu osób w podobnej sytuacji. Wyjaśnia, kto może kwestionować czynności egzekucyjne dotyczące majątku wspólnego.
“Czy możesz kwestionować zajęcie majątku wspólnego, jeśli dług jest tylko Twojego byłego małżonka?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 339/12 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2012-11-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-01-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Alojzy Skrodzki /przewodniczący/ Dariusz Zalewski /sprawozdawca/ Patrycja Joanna Suwaj Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Sygn. powiązane II FSK 1376/13 - Wyrok NSA z 2015-06-30 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Zdunek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Uzasadnienie I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. L., którego celem było wyegzekwowanie nieuiszczonych w terminie należności podatkowych, dokonał w dniu 29 lipca 2009 r. oraz 24 marca 2010 r. zajęcia stanowiących współwłasność jego oraz byłej żony A.L. udziałów w następujących ruchomościach: samochód ciężarowy RENAULT MIDLUM, nr rej. [...], ciągnik samochodowy VOLVO FH 12-12, nr rej. [...], ciągnik samochodowy VOLVO FH 12-12, nr rej. [...], ciągnik samochodowy VOLVO FH 12-12, nr rej. [...], naczepa uniwersalna KRONE SDP 27, nr rej. [...], naczepa ciężarowa BODEX, nr rej. [...], przyczepa ciężarowa TRAMP TRAIL, nr rej. [...], Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. w związku ze zmianą sytuacji prawnej i faktycznej w sprawie uchylił czynności egzekucyjne polegające na zajęciu powyższych samochodów. Jednocześnie, w dniu 29 kwietnia 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia udziału w wysokości 50% przysługującego W. L. we własności przedmiotowych pojazdów. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem A. L.. Pismem nadanym dnia 13 maja 2011 r. A. L., (dalej: "Skarżąca" lub "Strona"), wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r. Skarżąca zarzuciła, iż została ona dokonana z naruszeniem przepisów prawa, gdyż zostały zajęte udziały, które mogą okazać się jej własnością. Wskazała, że jej zdaniem organ egzekucyjny bezzasadnie przyjął, że przedmiotowe pojazdy stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, po 1/2, A. i W. L.. Skarżąca podniosła, że jest to niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym oraz nieoparte na jakiejkolwiek podstawie prawnej, a błędnie zostało przyjęte założenie domniemania równości udziałów w majątku wspólnym rozwiedzionych małżonków. Stwierdziła, że nawet jeśli takie domniemanie istniało, to zostało ono obalone poprzez to, iż w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w I. złożyła ona wniosek o ustalenie nierównych udziałów przy podziale majątku wspólnego. W związku z tym obecnie nie jest znana wysokość udziałów każdego z małżonków we własności przedmiotowych pojazdów i zostanie ona ustalona dopiero w orzeczeniu sądowym. Do tego czasu nie jest zasadne zajmowanie jakichkolwiek udziałów w majątku wspólnym. Ponadto Skarżąca wniosła o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu ustalenia przed właściwym sądem wielkości udziałów rozwiedzionych małżonków w majątku wspólnym. 2. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], doręczonym 11 lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie Skarżąca nie ma statusu zobowiązanej, w związku z czym nie jest uprawniona do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z poźn. zm.) dalej: u.p.e.a. 3. Zażaleniem nadanym 15 lipca 2011 r. Skarżąca wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ nadzoru oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego toczącego się z niepodzielonego majątku wspólnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy podziału tego majątku przez sąd powszechny. W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowała dokonaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. wykładnię pojęcia zobowiązanego. Jej zdaniem w niniejszej sprawie należy przyjąć rozszerzającą wykładnię tego pojęcia. Zajęcie ruchomości stanowiących w części także jej własność powoduje bowiem, iż faktycznie także Ona stała się zobowiązaną. Podniosła, że w przeciwnym razie byłaby pozbawiona możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne dotyczące także Jej majątku. 4. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Minister Finansów uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi A. L. z dnia 12 maja 2011 r. na czynność egzekucyjną. Powyższe postanowienie zostało doręczone Skarżącej 22 listopada 2011 r. W uzasadnieniu organ podzielił zdanie organu pierwszej instancji, który stwierdził, iż Skarżąca nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego nie jest podmiotem legitymowanym do występowania ze skargą na czynności egzekucyjne. Natomiast za błędne uznał rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w zakresie oddalenia wniesionej skargi na czynność egzekucyjną, wskazując, iż wniesienie takiej skargi przez osobę nie mającą przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. winno skutkować odmową wszczęcia postępowania w tym trybie. 5. Skargą wniesioną 19 grudnia 2011 r. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r., Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie przez Organ art. 18, art. 56 oraz art. 97 § 4a u.p.e.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 a oraz art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej: k.p.a. Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia opierał się wyłącznie na domniemaniu, że udziały w majątku wspólnym przypadają byłym małżonkom w wysokości po ½ części. W związku z tym organ egzekucyjny zajął więc domniemane a nie rzeczywiste udziały w majątku wspólnym, co oznacza, że nie jest dokładnie znany przedmiot egzekucji. Ponadto Skarżąca wskazała na konieczność przyjęcia rozszerzającej wykładni pojęcia zobowiązanego, która obejmuje również ją jako osobę, która ze swojego majątku odpowiada za długi swojego byłego męża. Na uzasadnienie swojego poglądu przytoczyła, że w przeciwnym razie byłaby pozbawiona możliwości wniesienia skargi na czynności organu egzekucyjnego, pomimo tego, że egzekucja mogłaby dotyczyć również jej majątku, a co za tym idzie organ egzekucyjny mógłby zająć, a następnie sprzedać w drodze licytacji, udziały lub nawet rzeczy, które mogłyby przypaść Skarżącej w wyniku orzeczenia sądu w sprawie o podział majątku. Skarżąca wskazała na nieuzasadnione i niezgodne z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz 56 § 1 u.p.e.a. stanowisko Ministra Finansów. Jej zdaniem w niniejszej sytuacji istnieje konieczność zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ze względu na fakt zajęcia ruchomości pomimo niedokonania podziału majątku. Uznała również, że organy egzekucyjne przyjęły błędną wykładnię art. 18 oraz 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czym naraziły ją na szkodę majątkową, a Skarb Państwa na roszczenia odszkodowawcze. Podniosła również, że organ egzekucyjny powinien na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 8 oraz 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zawiesić prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania i uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o podziale majątku wspólnego jej i byłego męża W. L. Reasumując Skarżąca stwierdziła, iż Minister Finansów bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Orzeczenie wszczęcia postępowania wydane przez Ministra Finansów spowodowało, że została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tym samym została pozbawiona możliwości występowania w jednej instancji postępowania administracyjnego. Jej zdaniem w przypadku uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, Minister Finansów powinien przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto Organ stwierdził, że zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2011 r. nie rozstrzygało kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jedynie informacyjnie odnosiło się do zawartego w zażaleniu z dnia 11 lipca 2011 r. wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 56 § 1 u.p.e.a. uznał za nieuzasadnione. Organ za niezasadne uznał zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wskazując, iż nie miał podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wynikało to z braku wątpliwości co do stanu faktycznego i braku potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Organ za nietrafny uznał zarzut Strony o naruszeniu prawa do sądu wskazując, iż strona z niego skorzystała. Ponadto Minister Finansów wskazał, że Skarżąca prawidłowo skorzystała ze środka prawnego przewidzianego w art. 38 u.p.e.a., tj. żądania wyłączenia rzeczy spod egzekucji. II. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga jest niezasadna. 2. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: ,,P.p.s.a.’’ sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.). Ponadto stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Ministra Finansów wyrażonego w tym postanowieniu. 4. W sprawie przedmiot sporu dotyczy oceny, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły podstawy dla wydania przez Ministra Finansów postanowienia o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji i jednocześnie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi A. L. z dnia 12 maja 2011 r. na czynność egzekucyjną. 5. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 61a k.p.a., po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, określonym w art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania, w tym także ustalenie czy podanie pochodzi od podmiotu będącego stroną tegoż postępowania. Zaznaczyć ponadto należy, iż w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym można wyróżnić podmioty tego postępowania (organ egzekucyjny, wierzyciel, zobowiązany) oraz innych uczestników postępowania, którym prawo nie przyznaje pełni praw procesowych, a jedynie daje im niektóre uprawnienia. I tak stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora przysługuje wyłącznie zobowiązanemu, tj. - zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. - podmiotowi, który nie wykonał w terminie egzekwowanego obowiązku o charakterze pieniężnym (...). Nadto tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego określa jednocześnie zakres tego postępowania, zarówno w wymiarze przedmiotowym (rodzaj egzekwowanego obowiązku), jak i podmiotowym (osobę zobowiązaną, wobec której można prowadzić egzekucję). 6. Zobowiązanie podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstaje w sposób określony w Ordynacji podatkowej, a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego, co do zasady nie zależy od zachowania drugiego z małżonków i wynika z mocy prawa, czyli z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej. Obowiązek wystawienia przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego na oboje małżonków, w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego, nie oznacza jednak, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym. Jeżeli więc małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te przysługują wyłącznie zobowiązanemu. 7. Przekładając powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że tytuły wykonawcze na podstawie których w dniu 29 kwietnia 2011 r. dokonano zajęcia udziału we współwłasności ruchomości zostały wystawione na Pana W. L.. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Pana W. L. celem wyegzekwowania nieuiszczonych w terminie należności podatkowych. W związku z tym bezsporne jest, iż Skarżąca nie posiadała statusu zobowiązanego, wobec czego nie jest podmiotem legitymowanym do występowania ze skargą na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. Jednocześnie należy podkreślić, iż Minister Finansów słusznie uznał, że wbrew sugestiom Skarżącej nie miał podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponieważ przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, to niedopuszczalne jest rozszerzające interpretowanie tego przepisu i wydawanie w oparciu o ten przepis rozstrzygnięć w innych sytuacjach niż zostały w nim wskazane. Skoro Minister Finansów nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a więc miał obowiązek zastosować instytucję rozstrzygnięcia istoty sprawy, zamiast uchylać postanowienie organu pierwszej instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wobec czego zarzuty Strony o naruszeniu przez orzeczenie Ministra Finansów zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie są uzasadnione. 8. Negatywna ocena statusu Skarżącej w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym wynika nie tylko z wykładni art. 1a pkt 20 u.p.e.a. i jego prawidłowej subsumpcji w stanie faktycznym sprawy. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych, które rozstrzygały podobne kwestie również nie pozostawia wątpliwości, że Skarżąca nie ma przymiotu zobowiązanej w prowadzonym wobec jej byłego męża postępowaniu egzekucyjnym, pomimo, że dotyczy egzekucji ruchomości stanowiących ich ustawową wspólność łączną, a postępowanie o podział majątku wspólnego nie zostało zakończone. WSA w Bydgoszczy w orzeczeniu z 26 maja 2010 r., I SA/Bd 363/10, LEX nr 673050, uznał, że odpowiedzialność małżonka podatnika za dług podatnika powstaje z mocy prawa, ale ograniczona jest jednak do majątku wspólnego małżonków. Małżonek ten nie staje się jednak z mocy tego przepisu odpowiedzialnym za zobowiązanie podatkowe. Nie jest on więc zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. 9. Mając powyższe na względzie należy zgodzić się z Ministrem Finansów, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. prawidłowo uznał, iż Skarżąca nie jest uprawniona do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia. 10. Organ pierwszej instancji rozpatrując skargę Skarżącej złożoną w trybie art. 54 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], oddalił skargę na czynność egzekucyjną wniesioną przez Skarżącą, podczas gdy wniesienie skargi na czynność egzekucyjną przez osobę niemającą przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. winno skutkować odmową wszczęcia postępowania. Stosownie bowiem do art. 61a k.p.a., gdy żądanie, wszczęcia postępowania administracyjnego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tych względów Minister Finansów postąpił właściwie uchylając zaskarżone postanowienie i odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 6 stycznia 2010 r., II FSK 2100/08, LEX nr 596238 orzekł, że jeżeli zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, to odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne rozciąga się jedynie na jego majątek odrębny oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, a nie obejmuje majątku odrębnego małżonka zobowiązanego. Natomiast jeżeli małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a. do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a., przysługują - z mocy ustawodawcy- wyłącznie zobowiązanemu. 11. Przekładając powyższe rozstrzygnięcie na grunt przedmiotowej sprawy jeżeli były małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, a w dodatku trwa postępowanie sądowe o podział majątku, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 54 § 1 u.p.e.a., a więc do złożenia skargi na czynności w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z art. 54 § 1 w zw. z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przysługują, z mocy ustawodawcy, wyłącznie zobowiązanemu. Powyższe oznacza prawidłowość rozstrzygnięcia Ministra Finansów o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji i odmowie wszczęcia postępowania w sprawie na mocy art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 12. Należy też zauważyć, że organ drugiej instancji, stosownie do treści art. 8 k.p.a. i zasady pogłębionego zaufania, mógł wskazać w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, że ochronie osób trzecich, które roszczą sobie prawo do rzeczy, z których prowadzona jest egzekucja administracyjna służy środek prawny przewidziany w art. 38 u.p.e.a. (żądanie wyłączenia rzeczy spod egzekucji). Z akt sprawy wynika ponadto, że Skarżąca z powyższego uprawnienia skorzystała. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał jednak w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy spod egzekucji. W konsekwencji Skarżąca wystąpiła z żądaniem zwolnienia spod egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. 13. W skardze z dnia 15 grudnia 2011 r. Strona zarzuca postanowieniu Ministra Finansów naruszenie art. 18, art. 56 oraz 97 § 4a u.p.e.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a także art. 61 a k.p.a. Z uwagi na prawidłowość rozstrzygnięcia Ministra Finansów i wydania postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania te zarzuty są jednak niezasadne. Przede wszystkim nie zasługują na uwzględnienie, w świetle przytoczonych rozstrzygnięć sądów administracyjnych, które to wyrażone w nich poglądy, skład orzekający przyjmuje jako własne, zarzuty naruszenia art. 18 i art. 56 u.p.e.a., a także art. 61 a k.p.a. oraz nieprawidłowej wykładni pojęcia zobowiązanego. 14. Uznać należy, że nie jest zasadny również zarzut Strony o naruszeniu przez Ministra Finansów przepisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. który to przepis nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Sprawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego była przedmiotem odrębnego postępowania, a wyrokiem z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 615/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Strony na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 15. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie stwierdza również, że nieuzasadniony jest zarzut skargi w zakresie naruszenia przez Ministra Finansów przepisów art. 97 § 4a u.p.e.a. Skarżąca w żaden sposób nie wskazała na czym naruszenie ww. przepisu miałoby polegać. Na marginesie jedynie można zauważyć, iż przepis ten reguluje sposób postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji, gdy zobowiązany jest współwłaścicielem ruchomości, a organ egzekucyjny nie uzyskał zgody pozostałych współwłaścicieli na sprzedaż takiej ruchomości. Przedmiotem egzekucji jest wówczas udział zobowiązanego we współwłasności. Niemniej, jak już wykazano powyżej, Skarżąca nie była legitymowana do złożenia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a. a tym samym nie była uprawniona do uzyskania w tym trybie oceny prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych, w tym art. 97 § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 16. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI