III SA/Wa 3384/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-02-14
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyzryczałtowany podateksprzedaż nieruchomościprzychódcena sprzedażyumowa sprzedażyumowa o dziełoOrdynacja podatkowaustawa o PITWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości, uznając potrzebę ponownego ustalenia przychodu ze sprzedaży z uwzględnieniem faktycznej woli stron umowy i charakteru transakcji.

Sprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży udziałów w nieruchomości. Skarżący kwestionował sposób ustalenia przychodu przez organy podatkowe, twierdząc, że część ceny sprzedaży stanowiła wynagrodzenie za umowę o dzieło, a nie przychód ze sprzedaży nieruchomości. Sąd administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wskazując na potrzebę ponownego ustalenia przychodu z uwzględnieniem rzeczywistej woli stron umowy oraz charakteru transakcji, w tym wpływu prawomocnego wyroku sądu cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Skarżący zarzucił organom podatkowym niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz Ordynacji podatkowej, a także naruszenie art. 65 k.c. poprzez błędne określenie treści umowy sprzedaży. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy kwota wskazana w umowie sprzedaży jako zadłużenie sprzedającego wobec spółki cywilnej, które kupujący przejęli do spłaty, stanowiła przychód ze sprzedaży nieruchomości, czy też wynagrodzenie za umowę o dzieło. Organy podatkowe uznały, że cała kwota stanowi przychód. Sąd administracyjny, analizując materiał dowodowy, w tym akt notarialny, faktury i prawomocny wyrok sądu cywilnego, uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności nie ustaliły jednoznacznie, czy umowa sprzedaży miała charakter dwuwątkowy (sprzedaż i umowa o dzieło) oraz jaki był rzeczywisty zamiar stron. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zasady prawdy materialnej oraz konieczności dokładnego ustalenia stanu faktycznego i rzeczywistej ceny sprzedaży.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Niekoniecznie. Sąd uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły wystarczająco, czy umowa sprzedaży miała charakter dwuwątkowy (sprzedaż i umowa o dzieło) i jaki był rzeczywisty zamiar stron, co wpływa na ustalenie przychodu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na potrzebę zbadania rzeczywistej woli stron umowy, analizy innych dowodów (faktury, wyrok sądu cywilnego) oraz rozróżnienia między ceną sprzedaży a wynagrodzeniem za umowę o dzieło, aby prawidłowo ustalić przychód podlegający opodatkowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

u.p.d.o.f. art. 19 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychód ze sprzedaży nieruchomości jest wartością wyrażoną w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszoną o koszty sprzedaży. Wartość ta powinna być wartością netto, bez podatku VAT.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt. 8 lit. a)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt. 32 lit. a)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 28 § ust. 2 i ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy oświadczenia o zamiarze przeznaczenia przychodów ze sprzedaży na cele mieszkaniowe i biegu terminu przedawnienia.

Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1 pkt. 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 220 § § 2

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy (zasada prawdy obiektywnej).

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zupełności postępowania dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.c. art. 535

Kodeks cywilny

Definicja umowy sprzedaży.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli, uwzględniająca zgodny zamiar stron i cel umowy.

k.c. art. 157 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 365

Kodeks postępowania cywilnego

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

PPSA art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145 § § 1 lit. a) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. Nr 169, poz. 1387 art. 20 § ust. 1

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa sprzedaży z dnia 17 grudnia 1999 r. miała charakter dwuwątkowy, obejmując sprzedaż nieruchomości oraz umowę o dzieło, a kwota przejętego zadłużenia nie stanowiła całości przychodu ze sprzedaży. Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2004 r. powinien zostać uwzględniony przy ocenie charakteru umowy i ustaleniu ceny sprzedaży. Podatek VAT wliczony w cenę sprzedaży nie powinien być traktowany jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając dostatecznie stanu faktycznego i nie oceniając całości materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych, że cała kwota zadłużenia przejętego przez kupujących stanowi przychód ze sprzedaży nieruchomości. Argumentacja organów podatkowych, że umowa sprzedaży nie wymagała dodatkowych wyjaśnień i jej zapisy były jednoznaczne. Argumentacja organów podatkowych dotycząca przedawnienia zobowiązania podatkowego (choć sąd ostatecznie nie podzielił argumentacji skarżącego w tym zakresie, ale prawidłowo ustalił bieg terminu).

Godne uwagi sformułowania

Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Rozstrzygnięcie sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zbadania prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy podatkowe w zakresie wysokości przychodów uzyskanych przez skarżącego ze sprzedaży nieruchomości. Wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszona koszty sprzedaży. Umowa sprzedaży ma charakter co najmniej dwuwątkowy. Zasada prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej. Zasada zupełności (kompletności) materiału dowodowego. Podatek od towarów i usług należny z tytułu sprzedaży nieruchomości nie stanowi przychodu będącego przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Neutralność podatku od towarów i usług należy rozumieć w kontekście całego systemu podatkowego. Wartość wyrażona w 'cenie' z art. 19 u.p.d.o.f. może być jedynie wartością netto, a więc bez podatku od towarów i usług. Zaskarżona decyzja narusza, w stopniu mającym wpływ na jej wynik, zarówno przepisy postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, jak również prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 w związku z art. 9 i art. 1 u.p.d.o.f.

Skład orzekający

Artur Kot

sprawozdawca

Grażyna Nasierowska

przewodniczący

Jakub Pinkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie przychodu ze sprzedaży nieruchomości w sytuacji, gdy umowa zawiera elementy sprzedaży i umowy o dzieło, a także kwestia neutralności VAT w kontekście podatku dochodowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji konkretnej umowy, ale stanowi ważny głos w sprawie ustalania przychodu podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji umowy sprzedaży nieruchomości i jej wpływu na zobowiązanie podatkowe, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i woli stron przez organy podatkowe.

Czy przejęte zadłużenie to przychód? Sąd wyjaśnia, jak liczyć podatek od sprzedaży nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 3384/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /sprawozdawca/
Grażyna Nasierowska /przewodniczący/
Jakub Pinkowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Artur Kot (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 9920 zł (dziewięć tysięcy dziewięćset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Decyzją z [...] października 2005 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 oraz art. 220 § 2 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 pkt. 8 lit. a), art. 19 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt. 32 lit. a) oraz art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm. – zwanej dalej u.p.d.o.f.), po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] maja 2005 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu dziesięcioprocentowego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł, Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że zgodnie z art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodem ze sprzedaży nieruchomości jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszona o koszty sprzedaży. Z treści § 2 ust. 1 lit. a) i lit. b) aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. wynika zaś, że skarżący sprzedał swoje udziały w nieruchomości położonej w W. przy ul. D. [...] za cenę [...] zł, z czego kwota [...] zł stanowiła zadłużenie sprzedającego względem [...] s. c. P. K., które kupujący przyjęli zgodnie z § 2 ust. 3 aktu notarialnego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, długi obciążające nieruchomość nie mają żadnego wpływu na ustalenie podstawy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Wyrażona w cenie wartość jest przychodem i to bez względu na to, w jakiej formie cena ta została zapłacona. Organ odwoławczy stwierdził, że za przychód w rozpoznawanej sprawie uznać należy nie tylko kwotę, którą podatnik fizycznie otrzymał, ale także kwotę zadłużenia na rzecz [...] s. c., przyjętą przez kupującego do spłacenia. Za bezpodstawny uznał jednocześnie zarzut, że organ podatkowy I instancji wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy, poprzez uznanie, że cenę sprzedaży w rozumieniu art. 535 k. c. stanowiła także kwota wskazana w § 2 ust. 1 lit. b) umowy sprzedaży. Organ odwoławczy powołał się nadto na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w tym wyroki wydane w sprawie ze skargi jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.
II. Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania. Uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Jego zdaniem, nie było potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przesłuchanie w charakterze świadka – w celu zbadania charakteru przedmiotowej umowy sprzedaży, zgodnego zamiaru stron i celu tejże umowy (ustalenia wysokości ceny sprzedaży nieruchomości) oraz ustalenia wynagrodzenia za wykonanie wskazanego w tej umowie dzieła – wskazanych przez skarżącego współwłaścicieli sprzedanej nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że dowód w postaci umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego nie wymaga dodatkowych wyjaśnień, a zamiar i cel umowy zostały w niej wyraźnie sprecyzowane. Nie dopatrzył się nadto naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie dowodu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2004 r. Stwierdził bowiem, że dowód ten został prawidłowo oceniony przez organ podatkowy I instancji. Dotyczy on wyłącznie zasądzenia na rzecz [...] K., W., W. spółka jawna zwrotu kosztów sądowych i kosztów postępowania, co zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie ma wpływu na ustalenie podstawy opodatkowania.
Powołując się na pismo skarżącego z [...] grudnia 1999 r. zawierające oświadczenie o zamiarze przeznaczenia na cele mieszkaniowe środków finansowych uzyskanych przez niego ze sprzedaży udziałów w nieruchomości położonej w W., przy ulicy D. [...], Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zastosowanie ma bowiem w sprawie przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Termin przedawnienia biegnie zatem od końca roku podatkowego, w którym upłynął dwuletni termin do wydatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f., tj. od 31 grudnia 2001 r. Wskazał przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt. III RN 50/02.
III. Skarżący, niezadowolony z rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w W., pismem z [...] listopada 2005 r. złożył skargę na jego decyzję z [...] października 2005 r., stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.:
- art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a), art. 19 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt. 32 lit. a) oraz art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.p.d.o.f. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
- art. 20 ust. 1 (skarżący błędnie wskazał § 20 ust. 1) ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387),
- art.65 k. c. poprzez określenie treści umowy sprzedaży niezgodnie z celem tej umowy i zgodnym zamiarem stron.
Postawił nadto zarzuty naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, tj.:
- art. 70b – poprzez prowadzenie postępowania podatkowego mimo istnienia podstaw do jego umorzenia,
- art. 180, art. 187 i art. 188 w związku z art. 191 co do materiału dowodowego zebranego w sprawie i jego oceny
- art.122 – poprzez odstąpienie od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy,
- art. 210 § 1 pkt 6 – poprzez brak uzasadnienia faktycznego odnośnie ustalenia ceny sprzedaży udziałów w nieruchomości,
- art.121 – poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych,
- art. 124 – poprzez odstąpienie od obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowano się przy załatwieniu sprawy,
- art. 125 – poprzez odstąpienie od obowiązku wnikliwego działania w sprawie.
Decyzji Dyrektora Izby Skarbowej skarżący zarzucił również naruszenie art. 233 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo tego, że decyzja ta rażąco narusza prawo. W związku z powyższym wystąpił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenie postępowania podatkowego w sprawie.
Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego podniósł, że umowa sprzedaży z [...] grudnia 1999 r. zawarta została w wykonaniu przedwstępnej umowy sprzedaży, sporządzonej [...] listopada 1999 r. w formie aktu notarialnego. W umowie tej określono cenę sprzedaży na kwotę dokładnie taką, jaka została wskazana w § 2 ust. 1 lit. a) umowy sprzedaży z [...] grudnia 1999 r. Zatem tylko ta kwota jest ceną sprzedaży w rozumieniu art. 535 k. c. Powołał się nadto na prawomocny już wyrok Sądu Okręgowego w W. z [...] października 2004 r. (sygn. akt [...]), z którego jednoznacznie wynika, że kwota wskazana w § 2 ust. 1 lit. b) umowy sprzedaży z [...] grudnia 1999 r. dotyczyła wypłaty wynagrodzenia za wywiązanie się z umowy o dzieło. Kwota ta nie stanowiła natomiast ceny sprzedaży nieruchomości. Pełnomocnik skarżącego wskazał przy tym na art. 365 k.p.c., z którego wynika, że prawomocny wyrok sądu wiąże nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Dodał, że stosownie do treści art. 535 k. c., cena sprzedaży jest ekwiwalentem za przeniesienie prawa własności. Ustalenie ceny sprzedaży należy do istotnych elementów umowy sprzedaży. W świetle art. 157 § 1 k. c., własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu. Z przepisów tych jego zdaniem wynika zatem, że cena sprzedaży nie może być w żaden sposób uzależniona od zdarzeń przyszłych – pewnych (termin) lub niepewnych (warunek). Z zapisów umowy sprzedaży z [...] grudnia 1999 r. wynika zaś, że płatność kwoty określonej w § 2 ust. 1 lit. b) uzależniona była od spełnienia szeregu warunków (przykładowo: od wykonania już po przeniesieniu własności nieruchomości odpowiednich prac – zgodnie z § 3 umowy). Zauważył, że cena sprzedaży w rozumieniu art. 535 k. c. ze swej istoty nie obejmuje wynagrodzenia za prowadzone na rzecz nowego właściciela prace budowlane oraz koszty materiałów i robocizny, przewidziane chociażby w art. 627 k. c. Skoro w umowie znajduje się zapis, iż pojęcie cena obejmuje "wykonanie budynku biurowego i parkingu podziemnego pod klucz", to w jego ocenie uznać należy, że pojęcie "cena" z § 2 ust. 1 umowy z [...] grudnia 1999 r. użyte zostało w potocznym, a nie prawnym znaczeniu. Organy podatkowe powinny zatem zbadać, zgodnie z art. 65 k. c., jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, także co do sposobu określenia ceny sprzedaży nieruchomości oraz określenia wysokości wynagrodzenia za wykonane prace budowlane (art. 627 k. c.), a następnie zbadać, jaka była wartość nieruchomości w dniu jej sprzedaży, wyrażona w jej cenie. Wskazał przy tym na § 4 ust. 1 pkt 1 zdanie ostatnie umowy sprzedaży, z którego wynika, że wartość nieruchomości "w dacie sprzedaży", odpowiadająca stanowi zaawansowania budowy, wynosiła dokładnie tyle, ile strony umowy z [...] grudnia 1999 r. wskazały w jej § 2 ust. 1 lit. a) oraz dokładnie tyle, ile wynikało z umowy przedwstępnej.
IV. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie – odpowiadając na pytanie Sądu – skarżący sprecyzował, że sformułowanie zawarte w umowie sprzedaży z [...] grudnia 1999 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, dotyczące [...] s. c., miało na celu kontynuowanie inwestycji budowlanej i zapewnienie zamknięcia inwestycji w określonych kwotach. Cena określona w § 2 pkt 2 umowy uległa przy tym zmianie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
II. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zbadania prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy podatkowe w zakresie wysokości przychodów uzyskanych przez skarżącego ze sprzedaży nieruchomości położonej w W., przy ulicy D. [...].
Zgodnie z dyspozycjami art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zwanej dalej u.p.d.o.f. – w brzmieniu obowiązującym w 1999r.) przychodem ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy, w warunkach określonych w art.10 ust. 1 pkt. 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszonej koszty sprzedaży.
Z treści § 2 ust. 1 lit. a) i lit. b) oraz § 3 umowy sprzedaży zawartej [...] grudnia 1999 r. w formie aktu notarialnego (Rep. [...]) wynika, że skarżący sprzedał swoje udziały w nieruchomości położonej w W. przy ul. D. [...] za kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł płatna była na rzecz [...] s. c. P. K. Zauważyć jednak należy, że w tak ustalonej cenie sprzedaży zawarty był podatek od towarów i usług, co wynika wprost z § 2 ust. 1 lit. b) tej umowy. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika nadto, że sporządzona w formie aktu notarialnego umowa z [...] grudnia 1999 r. ma charakter co najmniej dwuwątkowy. Zasadność dokonanej przez organy podatkowe oceny sformułowań w niej zawartych, w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie – w tym konsekwentnych wyjaśnień skarżącego, budzi poważne wątpliwości Sądu.
W trakcie postępowania podatkowego nie wyjaśniono bowiem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Choćby tego, czy w dniu sprzedaży nieruchomości istniało zadłużenie Sprzedających względem [...] s. c. P. K. Organy podatkowe skupiły całą swoją uwagę na ocenie wybranych zapisów umowy z [...] grudnia 1999 r., pomijając przy tym wnioski płynące z analizy pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie. W tym faktur wystawionych w maju i lipcu 2000 r., dokumentujących wykonanie przez Inwestora Zastępczego, tj. [...] s. c. P. K., po zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości, stosownych prac budowlanych w ramach kontynuacji inwestycji budowlanej opisanej w tejże umowie. Odstąpiły jednocześnie od obowiązku wyjaśnienia wpływu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z [...] października 2004 r. na ocenę treści przedmiotowej umowy, przez pryzmat konsekwentnych wyjaśnień skarżącego. Nie wyjaśniły zatem, czy umowa sporządzona w formie aktu notarialnego [...] grudnia 1999 r. była tylko umową sprzedaży – zgodnie z jej nazwą, czy też w formie aktu notarialnego zawarte zostały w rzeczywistości dwie umowy: umowa sprzedaży i umowa o dzieło. Wyjaśnienie wskazanych kwestii pozwoli ustalić wartość przedmiotowej nieruchomości na dzień jej sprzedaży. W konsekwencji pozwoli ustalić rzeczywistą cenę sprzedaży, a następnie wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu dziesięcioprocentowym zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
III. Postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organy podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (zob. wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., SA/Sz 942/96, Temida (CD), Sopot 2002). Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe mają zatem obowiązek podejmować w toku postępowania wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi zaś przepis art. 187 Ordynacji podatkowej, który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu (zob. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497).
Rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej opierać się musi na prawidłowo odczytanym stanie faktycznym. Dzięki temu bowiem do faktów ustalonych przez organ podatkowy mogą być zastosowane właściwe normy materialnego prawa podatkowego. Jednym z istotnych warunków odtworzenia stanu faktycznego jest zgromadzenie obrazujących go materiałów zawierających informacje istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej. Stan faktyczny, w świetle którego organ podatkowy bada i ocenia charakter zgromadzonych informacji, musi być ustalony w sposób obiektywny (zob. A. Hanusz: Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004, s. 17).
Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Wrocław 2003, s. 445).
IV. Z przedmiotowej umowy wynika nadto, że Sprzedający są wspólnikami [...] s. c. P.K. Kwota wskazana w § 2 ust. 1 lit. b) umowy podlegała zatem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód wspólników [...] s. c., została opodatkowana zryczałtowanym dziesięcioprocentowym podatkiem dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości przez współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, będących jednocześnie wspólnikami [...] s. c., a także podatkiem od towarów i usług w związku z usługami budowlanymi wykonami przez [...] s. c.
Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z 21 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 1780/04, iż w świetle art. 1 i art. 9 u.p.d.o.f. podatek od towarów i usług należny z tytułu sprzedaży nieruchomości nie stanowi przychodu będącego przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Neutralność podatku od towarów i usług należy rozumieć w kontekście całego systemu podatkowego. Dlatego też w sprzeczności z tak pojmowaną zasadą neutralności stałoby kształtowanie przez ten podatek obciążeń podatkowych w innych podatkach. Stąd wniosek, że "wartość wyrażona w cenie" z art. 19 u.p.d.o.f. może być jedynie wartością netto, a więc bez podatku od towarów i usług. W innym bowiem przypadku podatek ten wywoływałby zjawisko lawiny podatkowej, a więc funkcjonowałby wbrew podstawowym celom swej konstrukcji. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował stanowisko zajęte przez Ryszarda Mastalskiego w glosie częściowo aprobującej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2003 r., sygn. akt SA/Bd 35/03 (OSP 2004/3/34).
V. Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika skarżącego, iż w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że pismo skarżącego z [...] grudnia 1999 r. zawierające oświadczenie o zamiarze przeznaczenia przychodów uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe należy uznać za oświadczenie złożone w trybie art. 28 ust. 2 u.p.d.o.f. W tej sytuacji rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia należy liczyć od 31 grudnia 2001 r., a nie od 31 grudnia 1999 r. jak twierdzi pełnomocnik skarżącego. Tym samym Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt III RN 50/02, iż w świetle art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
VI. Po rozpatrzeniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza, w stopniu mającym wpływ na jej wynik, zarówno przepisy postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, jak również prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 w związku z art. 9 i art. 1 u.p.d.o.f. Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe obowiązane będą zatem do uzupełnienia materiału dowodowego w celu ustalenia treści umowy z 17 grudnia 1999 r., zgodnie z rzeczywistą wolą stron tejże umowy. W ocenie Sądu, jej zapisów nie należy bowiem uznać za sformułowania na tyle klarowne, iż nie można do nich stosować art. 65 k. c. Ocena postanowień przedmiotowej umowy dla potrzeb ustalenia wysokości przychodów ze sprzedaży nieruchomości, podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych, uwzględniać powinna kontekst tejże umowy oraz inne dowody mogące służyć prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy materialnej, a nie tylko prawdy formalnej.
VII. Skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie podziela jednocześnie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 2 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 1455/02, iż na ustalenie wartości sprzedawanej nieruchomości nie mają wpływu wszelkiego rodzaju zadłużenia bądź inne ciężary obciążające nieruchomość (por. wyrok NSA z dnia 29.10.1998r., sygn. akt I SA/Ka 265/97, Glosa 1999, nr 6, str. 31). Nie można nadto czynić zarzutu naruszenia art. 65 k. c. przez błędne odczytanie zamiaru stron i celu umowy, jeżeli określonego zamiaru i celu umowy doszukuje się wyłącznie jedna ze stron, tj. sprzedający. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, w przeciwieństwie do materiału dowodowego zebranego w tamtej sprawie, uzasadnia tym razem wniosek, że wola stron umowy sprzedaży mogła być inna niż ta, którą za punkt wyjścia przyjęły organy podatkowe na podstawie zapisów zawartych w § 2.
Sąd podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 18 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1238/04, że nie zasługuje na aprobatę pogląd, iż zwolnienie sprzedawcy przez kupującego z długu wobec osoby trzeciej, w ramach zobowiązania wynikającego z umowy sprzedaży, wpływa na ustalenie ceny sprzedaży. Wymienione orzeczenie zapadło jednak związku z określonymi granicami skargi kasacyjnej w konkretnej sprawie, na tle nieco inaczej ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego sprawy, zaaprobowanego następnie przez Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z [...] października 2004 r. (sygn. akt [...]), a także w świetle przedstawionych wyżej rozważań, stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji podstawę opodatkowania dziesięcioprocentowym zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych, należy ustalić ponownie.
Skład orzekający Sądu uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) w związku z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI