III SA/WA 2839/05

III SA/Wa 2839/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Lidia Ciechomska-Florek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa,, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2005 r., M. G., zwany dalej "Skarżącym", zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o rozłożenie na raty nałożonej na niego kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za wykonywanie usług transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. o nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po wezwaniu Skarżącego do udokumentowania trudnej sytuacji materialnej, odrzucił wniosek Skarżącego o rozłożenie na raty kary pieniężnej i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie rozłożenia na raty spłaty kary pieniężnej może być prowadzone tylko na wniosek strony i za jej zgodą wyrażającą się przede wszystkim poprzez współpracę z organem. Natomiast Skarżący mimo trzykrotnych wezwań nie przekazał organowi żądanych dokumentów i w związku z tym konieczne było odrzucenie wniosku Skarżącego i umorzenie postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o rozłożenie swojej zaległości na 30 rat. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że jego sytuacja finansowa jest bardzo ciężka, co przejawia się w braku środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jego i rodziny. Zaznaczył, że jego żona i starsza córka są bezrobotne, a na jego utrzymaniu pozostaje jeszcze ucząca się młodsza córka.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] lipca 2005r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), art. 34 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. nr 15, poz. 148 – ze zm. zwanej dalej ustawą o finansach publicznych), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 54, zwanego dalej "rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r."), uchylił decyzję organu I instancji i odmówił rozłożenia na raty przedmiotowej kary pieniężnej. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r., w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, na wniosek dłużnika, mogą odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Ponadto w uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że rozpoznając ponownie sprawę nie znaleziono podstaw pozwalających na rozłożenie należności na raty. Organ zaznaczył, że Skarżący był kilkukrotnie wzywany do nadesłania dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową, jednak w odpowiedzi na te wezwania Skarżący przesłał jedynie swoje pisemne oświadczenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wydanej w sprawie decyzji. Podniósł, że obecnie wraz z żoną i dwiema córkami są bezrobotni, a na utrzymaniu mają jeszcze wnuka starszej córki, która nie chce go sama wychowywać. Zaznaczył, że szukają z żoną pracy ale ich wiek utrudnia im jej znalezienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd zwraca także uwagę na art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w istotnym stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.
Podstawą nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej był art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371, ze zm.) Wobec faktu, że do należności z tytułu kary nałożonej w trybie określonym powyższym przepisem nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. zwanej dalej "ord.pod."), do rozpatrzenia wniosków o ich umorzenie stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności, o których mowa w powyższym przepisie, uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. Zgodnie z treścią § 4 ww rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, na wniosek dłużnika, mogą odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa.
Rozpoznając decyzje, które wydawane są w ramach uznania administracyjnego rolą Sądu jest zbadanie czy nie naruszają one przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego. Przy czym należy zauważyć, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego.
Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej Główny Inspektor Transportu Drogowego w wydanej decyzji nie dokonał praktycznie żadnej analizy wniosku Skarżącego o rozłożenie na raty należności. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję nie zbadał w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy oraz nie dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. W swojej decyzji organ stwierdza, że "strona była kilkukrotnie wzywana do nadesłania dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową, jednak w odpowiedzi Skarżący ograniczył się jedynie do pisemnego oświadczenia", natomiast Sąd zauważa, że w wyniku tych wezwań Skarżący przesłał szereg dokumentów. Z akt sprawy wynika, że Skarżący przesłał m. in. decyzje Prezydenta W. o uznaniu Skarżącego i jego żony za osoby bezrobotne i odmowie przyznania im zasiłku dla bezrobotnych, pismo od Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej, w którym zawarta jest informacja potwierdzająca, że na Skarżącym ciążyło zadłużenie z tytułu opłat za zajmowane przez niego i rodzinę mieszkanie, pisma od Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. potwierdzające prowadzenie egzekucji z lokalu mieszkalnego należącego do Skarżącego. Za nieprawidłowe zatem należało uznać stwierdzenie organu o braku przesłania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających złą sytuację majątkową Skarżącego. W ocenie Sądu nie można zatem uznać, że organ rozpatrzył w sposób należyty zebrany materiał dowodowy. Główny Inspektor Transportu Drogowego, badając wniosek Skarżącego o rozłożenie na raty należności nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych sprawy, które jego zdaniem uzasadniały brak podstaw do dokonania rozłożenia na raty zaległej kary. Brak jest w stanie faktycznym informacji o sytuacji majątkowej i życiowej Skarżącego na dzień złożenia wniosku, brak jest także jakiegokolwiek wskazania, że organ dokonał analizy tej sytuacji przez pryzmat przesłanek, określonych w przepisach rozporządzenia. Sąd zauważył, że w uzasadnieniu decyzji powtórzona została treść § 4 rozporządzenia, ale poza nią brak jest w decyzji wskazania sposobu, w jaki organ dokonał subsumpcji prawnej przepisów do ustalonego stanu faktycznego. Organ nie wskazał, jakie możliwości płatnicze ma Skarżący, ani jaki uzasadniony interes Skarbu Państwa przemawia przeciwko rozłożeniu należności na 30 rat. Takie działanie organu stanowi, w ocenie Sądu, nie tylko istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim przepis ten określa treść i formę uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej, ale także uchybia ogólnym zasadom postępowania administracyjnego określonym w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., co stanowi przesłankę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organy wymogu zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem rozstrzygnięcia. Wymóg ten ciąży na organach – tak pierwszej, jak i drugiej instancji – na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organy.
Skarżący nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim. W aktach sprawy, brak jest informacji o zapoznaniu Skarżącego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że Generalny Inspektor Transportu Drogowego, naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Analizując akta sprawy Sąd zauważa, iż organ administracyjny wzywając Skarżącego do nadesłania zaświadczeń z Urzędu Skarbowego w terminie 7 dni, zobowiązany jest też mieć na uwadze również terminy wydawania tych zaświadczeń przez Urząd Skarbowy, który co prawda powinien wydawać je bez zbędnej zwłoki, na co ma termin 7 dni - art. 306a § 5 Ordynacji podatkowej. Zatem należy wyznaczać termin do dokonania czynności, który przy należytej staranności może zostać dochowany.
Przy ponownym wydawaniu decyzji w sprawie rozłożenia na raty należności organ administracyjny zobowiązany będzie także odnieść się do tego, czy w interesie publicznym, przy uwzględnieniu przesłanek społecznych lub gospodarczych i możliwości płatniczych dłużnika, mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, leży pozbawienie skarżącego podstaw do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych poprzez jednorazową egzekucję całej należności czy też organ dojdzie do przekonania, że można będzie ściągnąć wysokość nałożonej kary bez pozbawiania zobowiązanego środków do życia. Zarówno ocena powyższej kwestii jak i rodzaje rozstrzygnięć leżą tylko i wyłącznie w gestii organu administarcyjnego.
Wobec przedstawionej powyżej argumentacji, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie Skarżącemu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.