III SA/Wa 322/18

III SA/Wa 322/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Zaorska
Katarzyna Owsiak /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 431/19 - Wyrok NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 148-150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Sałek, sędzia WSA Anna Zaorska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS/organ odwoławczy) z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
1.2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: NUS/organ pierwszej instancji) zabezpieczył na majątku T.B. (dalej: Strona/Skarżący) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za: maj, sierpień, październik, listopad, grudzień 2014 r. w łącznej kwocie 36.379.00 zł z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 8.046.00 zł oraz za luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2015 r. w łącznej kwocie 91.572.00 zł z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 14.733.00 zł, oraz za sierpień i wrzesień 2016 r. w łącznej kwocie 1.268,00 zł z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 86.00 zł.
W opisanej decyzji NUS zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, tj. o odwołaniu oraz o wynikającym z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) terminie na jego wniesienie tj. 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
W niniejszej sprawie decyzję organu pierwszej instancji skierowana do Skarżącej awizowano po raz pierwszy w dniu 21 sierpnia 2017 r., a po raz drugi w dniu 29 sierpnia 2017 r., Decyzja z powodu niepodjęcia jej przez Stronę została zwrócona przez urząd pocztowy do NUS. W konsekwencji, organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 150 O.p. uznał decyzję NUS z dnia [...] sierpnia 2017 r. za doręczoną w sposób zastępczy z dniem 4 września 2017 r. ponieważ był to ostatni dzień 14-dniowego okresu kiedy poczta zobowiązana była przechowywać pismo w swojej placówce pocztowej
Termin 14-dniowy do wniesienia odwołania do DIAS za pośrednictwem NUS od decyzji uznanej za doręczona w dniu 4 września 2017 r. zaczął biec w dniu 5 września 2017 r. i upłynął w dniu 18 września 2017 r.
1.3. W dniu 17 października 2017 r. Strona złożyła osobiście odwołanie od decyzji NUS z dnia [...] sierpnia 2017 r. co potwierdza prezentata Urzędu Skarbowego.
1.4. Skarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Organ w uzasadnieniu szczegółowo opisał przebieg spornego doręczenia decyzji i powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. DIAS wskazał także, że nie ma znaczenia prawnego fakt, iż Strona odebrała w dniu 3 października 2017 r. kopię decyzji NUS, gdyż upływ terminu przechowywania przesyłki listowej poleconej przez pocztę rodzi w dniu tego upływu skutek doręczenia i nie może już tego zmienić nawet fakt późniejszego przekazania kopii decyzji Stronie postępowania w siedzibie organu. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli Strona nie mogła dotrzymać terminu na złożenie odwołania winna była wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie na podstawie art. 162 § 1 i § 2 O.p. wskazując przyczyny zaistniałej sytuacji oraz uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, czego jednak Strona nie uczyniła.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem DIAS i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze zarzucono naruszenie:
1) art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 148 § 2 pkt 1 O.p. poprzez stwierdzenie przez organ, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ decyzja została doręczona dnia 4 września 2017 r., a termin do wniesienia odwołania upływał 18 września 2017 r., podczas gdy decyzja została Skarżącemu doręczona do rąk własnych w siedzibie organu dnia 3 października 2017 roku, a zatem termin do złożenia odwołania upływał dnia 17 października 2017 r. i został on dochowany o czym świadczy pieczęć daty wpływu odwołania do siedziby organu tj. 17 października 2017 r.;
2) art. 150 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 187 O.p. w zw. z art. 191 O.p., poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że decyzja NUS z dnia [...] sierpnia 2017 r. została doręczona w trybie naruszonego przepisu art.150 O.p. podczas gdy decyzja została doręczona Skarżącemu osobiście do rąk własnych przez pracownika organu w siedzibie organu w dniu 3 października 2017 r.
2.2. Mając na względzie powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie odwołania do rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
3.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
3.3. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
3.4. Oceniając zaskarżone postanowienie DIAS z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
3.5. Na wstępie Sąd wskazuje, że unormowane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ma charakter deklaratoryjny. Uprawniony organ administracji stwierdza w nim jedynie uchybienie przewidzianego przez Ordynację podatkową terminowi do wniesienia odwołania. Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest przede wszystkim to, czy okoliczności faktyczne sprawy przyjęte przez DIAS pozwalały uznać, że doszło do skutecznego doręczenia w dniu 4 września 2017 r., w trybie art. 150 O.p., decyzji NUS z dnia [...] sierpnia 2017 r., a tym samym, czy istniały podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w obliczu faktycznego wniesienia środka zaskarżenia w dniu 17 października 2017 r.
Zdaniem Sądu, w sporze rację należało przyznać DIAS a nie Skarżącemu.
3.6. Kwestie doręczeń reguluje Rozdział 5 Działu IV O.p., w którym wyróżnia się dwa rodzaje doręczeń właściwe i zastępcze.
Zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane w siedzibie organu podatkowego, w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (148 § 2 O.p.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (148 § 3 O.p.).
W myśl art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń.
Doręczenie zastępcze reguluje art. 150 O.p. Zgodnie z art. 150 § 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 O.p. lub art. 149 O.p. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego a pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 O.p.).
W doktrynie wskazuje się, w odniesieniu do rygorów doręczenia zastępczego, że zawiadomienia, o których mowa w art. 150 § 2 i 3 O.p., umieszcza się w ściśle określonych miejscach, czyli pozostawia się je w tych miejscach. Przepisy nie wymagają żadnego potwierdzenia przez osoby trzecie pozostawienia tych zawiadomień we wskazanych miejscach. Ponadto nie mają do tych zawiadomień zastosowania przepisy o doręczaniu pism. Dodatkowo wspomnieć również należy, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę obalenia tego domniemania należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1513/17).
3.7. Odnosząc powyższe regulacje przepisów Ordynacji podatkowej i ich wykładnię do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty (karta 79 akt administracyjnych), w której zwrócono nadawcy niepodjętą w terminie przesyłkę wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana. Z dokumentów tych wynika gdzie i kiedy pozostawione powtórne zawiadomienie.
Wobec powyższego zasadnie organy uznały doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. za prawidłowe i jako datę doręczenia przesyłki uznały dzień 4 września 2017 r., czyli zgodnie z art. 150 § 4 O.p. Doręczenie dokonane w trybie art.150 O.p. zakłada niewątpliwie możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy pismo to do adresata nie dotarło. By jednak doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne, musza być spełnione bezwzględnie przesłanki określone w tym przepisie, co miało miejsce w niniejszej sprawie
3.8. Reasumując zasadne było przyjęcie przez DIAS, że Skarżącemu w sposób prawidłowy doręczono decyzję w trybie art. 150 O.p. w dniu 4 września 2017 r., i że późniejsze przekazanie Stronie kopii decyzji w siedzibie organu w dniu 3 października 2017 r. nie stanowiło jej doręczenia. W konsekwencji prawidłowo również organ uznał, że 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej w dniu 4 września 2017 r. upłynął w dniu 18 września 2017 r. Wobec powyższego rację ma DIAS twierdząc, że odwołanie od decyzji złożone w dniu 17 października 2017 r. złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Raz jeszcze podkreślić należy, że upływ terminu przechowywania przesyłki listowej poleconej przez pocztę rodzi w dniu jego upływu skutek doręczenia i nie może już tego zmienić nawet fakt późniejszego – faktycznego doręczenia (wydania) decyzji (jej kopii lub oryginału) stronie postępowania na jej żądanie w siedzibie organu podatkowego.
3.9. Wobec przyjęcia za prawidłowe ustaleń stanu faktycznego zaprezentowanych przez DIAS i uznania za prawidłową oceny prawnej zaprezentowanej w skarżonym postanowieniu organu odwoławczego Sąd za niezasadne uznaje zarzuty skargi.
Nie doszło do naruszenia podnoszonych przez Stronę art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 148 § 2 pkt 1 O.p. oraz art. 150 O.p. w związku z art. 122 O.p., art. 187 O.p. i art. 191 O.p. W ocenie Sądu bezpodstawnie Skarżący jako moment doręczenia decyzji przyjmuje przekazanie mu kopii decyzji w siedzibie organu podatkowego w dniu 3 października 2017 r., podczas gdy, o czym był mowa już wyżej spełnione zostały w stanie faktycznym sprawy wszelkie przesłanki do uznania, że doszło do doręczenia w trybie art. 150 O.p. z dniem 4 września 2017 r.
Dla prawidłowej oceny materiału dowodowego w sprawie nie mają znaczenia podnoszę przez Skarżącego twierdzenia co do wątpliwości związanych z datą wydania decyzji, gdyż są one gołosłowne. Powoływany przez Stronę fakt wpisania w decyzji daty jej wydania ręcznie nie jest niczym nadzwyczajnym i jest powszechną praktyką organów. Co więcej wskazanie prawidłowej daty wydania decyzji – [...] sierpnia 2017 r. potwierdza fakt nadania przesyłki zawierającej decyzję w dniu 17 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie, karat 79 akt administracyjnych). Znaczenia dla sprawy nie ma również fakt zakończenia kontroli w terminie późniejszym niż wydanie decyzji przez NUS w dniu [...] sierpnia 2017 r.
3.10. Reasumując, jak już wyżej wskazywano uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia ww. terminu. Obowiązek organu odwoławczego do działania w sposób określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 O.p. Skoro bowiem upłynął termin na wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z ww. zasadą decyzja ta jest ostateczna i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, nie zaś w zwykłym trybie odwoławczym. Stwierdzenie zatem przez DIAS, że środek odwoławczy wniesiono z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. spowodowało, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie mogła podlegać kontroli instancyjnej i zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przez DIAS przepisu art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p., stanowiącego podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia.
3.11. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.