III SA/Wa 3197/13

III SA/Wa 3197/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Anna Wesołowska
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art.26 par.5 pkt 1, art. 15 ust.1, art. 29 par.1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi F. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., działając jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., obejmującego zaległy podatek od towarów i usług za grudzień 2006 r., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego (strony, zobowiązanego) F. W celu wyegzekwowania ww. zaległości, organ egzekucyjny, zawiadomieniem nr [...] z 30 grudnia 2011 r. zajął wierzytelność strony z rachunku bankowego w [...] S.A. we W. Odpis powyższego zawiadomienia, wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] zostały doręczone skarżącemu w dniu 17 stycznia 2012 r.. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), dalej “k.p.a.". co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.
Pismem z 6 lutego 2012 r. skarżący, wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W., za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., skargę na ww. czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem nr [...]. W skardze podniósł, że w/w zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wydane zostało z naruszeniem art. 27a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a." poprzez niezaokrąglenie kwoty odsetek od egzekwowanej zaległości. Odrębnym pismem z dnia 6 lutego 2012 r., zobowiązany złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. przywrócił termin do złożenia skargi na czynność zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, natomiast postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. rozpoznał wniesioną skargę i postanowił o jej oddaleniu.
W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, że czynności zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dokonano zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 67 § 1 i § 2 w związku z art. 27a u.p.e.a. i w konsekwencji art. 2 Konstytucji RP.
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego. Zajęcia rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 ww. ustawy poprzez przesłanie do [...] S.A. zawiadomienia z dnia 30 grudnia 2011 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na zobowiązanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., którego odpis doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 18 stycznia 2012 r. W tym samym dniu doręczono zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", który odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzajów druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 37, poz. 1541 z późn. zm.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, tj. pisma dłużnika zajętej wierzytelności - [...] S.A. z dnia 9 stycznia 2012 r., wynika, że zajęcie okazało się skuteczne, na rachunku brak było jednak możliwych do przekazania środków pieniężnych.
Odnosząc się do powyższego zarzutu pobrania odsetek organ wskazał, iż art. 27a u.p.e.a. reguluje zasady zaokrąglania należności pieniężnych, odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnych oraz kosztów egzekucyjnych wyłącznie w odniesieniu do kwot wskazanych w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1514/08). Natomiast obligatoryjne elementy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zostały wymienione w art. 67 § 2 ww. ustawy, który w pkt 5 stanowi, iż przedmiotowe zawiadomienie powinno zawierać m. in. kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Przy czym przepis ten nie określa zasad zaokrąglania kwot w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Z powyższego wynika, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 67 § 1 i § 2 w związku z art. 27a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani - tym samym - przepisów Konstytucji.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 67 § 1 i § 2 w związku z art. 27a u.p.e.a. poprzez uznanie, że przepis art. 27a nie ma zastosowania przy ustalaniu kwoty odsetek od zaległości ujawnionych w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem i w konsekwencji oddalenie skargi,
2. art. 42 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. polegające na uznaniu za skuteczne doręczenia o zastosowaniu środka egzekucyjnego pod adres niebędącym adresem miejsca zamieszkania skarżącego,
3. art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie przy doręczeniu pełnomocnika skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżone postanowienie nie narusza art. 27a u.p.e.a. Słusznie Minister Finansów wskazał, że przepis ten reguluje sposób zaokrąglania odsetek w tytule wykonawczym. Przepis ten bowiem w § 1 - § 4 normuje materię związaną z treścią tytułu wykonawczego. Nie ma też przepisu odsyłającego do odpowiedniego stosowania postanowień art. 27a § 1 i § 3 u.p.e.a. do zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Jedyny przypadek kiedy stosuje się sposób zaokrąglania odsetek określony w § 1 i § 3 art. 27a u.p.e.a. został wskazany w § 2 i § 4 tego przepisu i dotyczy on wyłącznie kosztów egzekucyjnych.
Ponieważ art. 27a § 1 - § 4 nie dotyczy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, zarzut naruszenia jego postanowień w niniejszej sprawie nie może być uznany za trafny. Organy nie mogły też naruszyć § 5 tego przepisu, jako że nie znajduje on zastosowania. Przepis ten normuje kwestię końcowego rozliczenia kwot uzyskanych z egzekucji, wynikających z zaokrąglenia kwot.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 u.p.e.a. W § 1 przepis ten stanowi, iż z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach. Natomiast w § 2 omawianego przepisu wskazane zostały elementy jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, zaś według pkt 5 owo zawiadomienie winno wskazywać kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia.
Poddając ocenie wystawione w niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem przede wszystkim stwierdzić trzeba, iż zostały one, zgodnie z dyspozycją art. 67 § 1 u.p.e.a., sporządzone według wzoru określonego w rozporządzeniu (załącznik nr 14 do rozporządzenia) i zawierają wszystkie elementy określone w § 2 tego przepisu, włącznie z elementami wymienionymi we wskazywanym przez Skarżącego pkt 5. Zatem nie ma żadnych podstaw, by uznać, iż w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Zauważenia wymaga, iż żaden przepis u.p.e.a. nie normuje sposobu (zasad) zaokrąglania odsetek za zwłokę w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego. Dlatego sposób zaokrąglenia odsetek za zwłokę w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego pozostaje bez wpływu na ważność tej czynności egzekucyjnej. Skoro bowiem nie można wykazać, iż dany przepis u.p.e.a. został naruszony przy realizacji czynności egzekucyjnej, to tym bardziej nie można skutecznie podważyć ważności tej czynności.
Odnosząc się natomiast do podniesionego na etapie skargi do sądu zarzutu, iż korespondencja zawierająca zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] została skierowana pod adres niebędący adresem miejsca zamieszkania zobowiązanego z pominięciem przy doręczeniu pełnomocnika należy podkreślić, iż F. wskazał adres w W. przy ul. [...] jako adres zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto nie ulega wątpliwości, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego dają zobowiązanemu prawo posiadania profesjonalnego pełnomocnika, który może go zastępować przy szeregu czynności, a na pewno przy składaniu pisemnych wyjaśnień, wniosków, skarg czy zarzutów. Wyjaśnienia również wymaga, że kwestia pełnomocnictwa nie została w ogóle uregulowana w ustawie egzekucyjnej, zatem na zasadzie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. w tym zakresie pełne zastosowanie mają przepisy art. 32 i art. 33 § 1-4 k.p.a.. Z kolei istotne z punktu widzenia powstałego sporu obowiązki w zakresie doręczeń zostały uregulowane w art. 39-49 k.p.a. Zgodnie z tymi regulacjami obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi zobowiązanego dotyczy pełnomocnika ustanowionego w sprawie (art. 40 § 2 k.p.a.). Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone go protokołu, zaś pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowy poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). Jak podnosi się w literaturze (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J., Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2006, s. 268), przepis art. 33 § 3 k.p.a. wyraźnie stanowi, że chodzi o akta sprawy, nie zaś o akta dowolnej sprawy prowadzonej wcześniej przez organ. Tym samym pełnomocnictwo złożone do akt sprawy innej nie może wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika tym pełnomocnictwem ustanowionego.
Z powołanych wyżej przepisów popartych poglądami doktryny wynika, że organ egzekucyjny musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie (pełnomocnictwo ma być złożone do akt). Faktu istnienia pełnomocnictwa organ administracji (egzekucyjny) nie może domniemywać. Dopiero od momentu zawiadomienia organ administracyjny (egzekucyjny) jest zobligowany doręczać pisma ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi i zapewnić mu taki udział w postępowaniu, jak stronie tego postępowania (w tym przypadku chodzi o odpowiednie uprawnienia zobowiązanego).
Nie budzi zatem wątpliwości, że w postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika w sposób prawidłowy umocowanego. Problematycznym zagadnieniem pozostaje jednak, czy wyżej omówione uregulowania znajdują także zastosowanie w przypadku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a więc dokumentu o szczególnym charakterze, który po spełnieniu warunków określonych w art. 27 § 1 pkt 1-11 ustawy egzekucyjnej uruchamia etap egzekucji administracyjnej.
Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku dominującym w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, że doręczenie tytułu wykonawczego musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero po tak skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu egzekucyjnym. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 ust. 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. w ogóle nie musi dojść (np. wcześniejsza zapłata należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.j) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (art. 27 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).
Z powyższego wynika, iż skierowanie pierwszej czynności w postępowaniu prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] do zobowiązanego odpowiadało prawu..
Zauważenia również wymaga, iż w związku z tym, że Skarżący pismem dnia 14 grudnia 2011 r. poinformował Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o zamiarze zmiany miejsca pobytu, organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] przywrócił Stronie termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...]. Zatem Strona nie poniosła negatywnych skutków prawnych w związku uznaniem korespondencji zawierającej zawiadomienie o podjętym środku egzekucyjnym wraz odpis tytułu wykonawczego za doręczoną w trybie art. 44 Kpa.
Ponadto odnosząc się do złożonego również w dniu 22 grudnia 2011 r. pełnomocnictwa do doręczeń Sąd stoi na stanowisko, że na ten dzień nie mogło ono odnieść zamierzonego skutku, bowiem wówczas nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu [...] stycznia 2012 r., w którym to dniu Skarżącemu w trybie art.44 k.p.a. doręczono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
Trafnie tez wskazał organ egzekucyjny, ze art.147 O.p. nie ma w sprawie zastosowania i dalsze rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe.
Reasumując, stwierdzić trzeba, iż zaskarżone postanowienie nie narusza znajdujących w niniejszej sprawie zastosowanie przepisów prawa.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.".