III SA/Wa 3125/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-02-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyakcje pracowniczenadpłata podatkuzwolnienie podatkoweprywatyzacjagiełdapostępowanie podatkoweodmowa wszczęcia postępowaniaprawomocność orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od sprzedaży akcji pracowniczych, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.

Podatniczka T. J. wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od sprzedaży akcji pracowniczych Banku Handlowego, argumentując, że dochód ten powinien być zwolniony z podatku. Po odmowie wszczęcia postępowania przez organy podatkowe i utrzymaniu tej decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, skarżąca wniosła skargę do WSA. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA, a ponowne postępowanie w tej kwestii byłoby niedopuszczalne i skutkowałoby nieważnością decyzji.

Sprawa dotyczyła wniosku T. J. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. z tytułu sprzedaży akcji pracowniczych Banku Handlowego w W. S.A. Podatniczka uważała, że dochód ten podlega zwolnieniu podatkowemu. Organy podatkowe, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z 13 marca 2002 r., sygn. akt III SA 2632/00), uznały, że akcje te nie spełniały przesłanek do zwolnienia z podatku określonych w art. 52 pkt 1 lit a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Po ponownym zwróceniu się do organów podatkowych, Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 165a § 1 w związku z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, wskazując, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją i wyrokiem NSA. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatniczki, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie podatkowe w trybie zwykłym ma na celu rozstrzygnięcie praw i obowiązków materialnoprawnych, a w sytuacji, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, organ ma prawo odmówić wszczęcia nowego postępowania, aby uniknąć wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Sąd uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za nieuzasadnione, a także stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej o rozliczenie akcji po kursie z pierwszego dnia notowania na giełdzie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy ma prawo odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p., gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, a ponowne postępowanie mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 O.p.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie podatkowe w trybie zwykłym służy rozstrzyganiu praw i obowiązków materialnoprawnych. Jeśli w danej kwestii istnieje już ostateczna decyzja i prawomocny wyrok sądu, organ nie może wszczynać nowego postępowania w tej samej sprawie, gdyż skutkowałoby to wadą nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 165 § § 1

Ordynacja podatkowa

Postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

O.p. art. 165a § § 1

Ordynacja podatkowa

Gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

O.p. art. 247 § § 1 pkt 4

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 52 § 1 lit a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochód ze sprzedaży akcji pracowniczych Banku Handlowego nabytych w 1997 r. nie spełniał przesłanek do zwolnienia podatkowego.

u.p.p.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

u.p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo naruszenia przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji.

u.p.p.s.a. art. 151

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd orzeka na podstawie przepisów prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA, co uniemożliwia ponowne wszczęcie postępowania w trybie zwykłym i prowadzi do nieważności ewentualnej nowej decyzji. Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do nakazania organom podatkowym sposobu rozliczenia sprzedaży akcji czy dokonania korekt w zeznaniu rocznym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej o konieczności traktowania jej na równi z innymi uczestnikami rynku kapitałowego i możliwości swobodnego decydowania o momencie sprzedaży akcji bez podatku. Zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i niewłaściwą interpretację przepisów prawa.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie podatkowe w trybie zwykłym ma na celu rozstrzygnięcie w przedmiocie praw i obowiązków strony postępowania określonych w przepisach prawa materialnego każda kolejna decyzja rozstrzygająca w przedmiocie tego uprawnienia dotknięta byłaby wadą nieważności postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie postanowienia ona podstawie art. 165a § 1 O.p. może dotyczyć wyłącznie kwestii formalnych przepisy art. 145-150 u.p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania przez Sąd orzeczenia o treści wnioskowanej przez skarżącą

Skład orzekający

Jerzy Płusa

przewodniczący

Sylwester Golec

sprawozdawca

Dariusz Turek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny, a także ograniczenia kognicji sądu administracyjnego w zakresie ingerencji w merytoryczne rozliczenia podatkowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z akcjami pracowniczymi i prywatyzacją, ale ogólne zasady dotyczące prawomocności orzeczeń i odmowy wszczęcia postępowania mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawomocności orzeczeń i ograniczeń w ponownym wszczynaniu postępowań podatkowych. Jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych.

Czy można ponownie dochodzić zwrotu podatku, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 3125/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Turek
Jerzy Płusa /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 marca 2000 r. T. J. zwróciła się do drugiego Urzędu Skarbowego – W. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. z tytułu dochodu uzyskanego ze sprzedaży tzw. akcji pracowniczych Banku Handlowego w W. S.A., które podatniczka nabyła w roku 1997. Podatniczka we wniosku o stwierdzenie nadpłaty stwierdziła, że jej zdaniem dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Drugi Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia [...] maja 2000 r. odmówił stwierdzenia wykazanej we wniosku nadpłaty. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że nabycie akcji nie nastąpiło w ramach obrotu publicznego i tym samym dochód uzyskany ze sprzedaży akcji nie podlega zwolnieniu na podstawie art. 52 pkt 1 lit a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.d.o.f.)
Od decyzji organu pierwszej instancji T. J. wniosła odwołanie do Izby Skarbowej w W..
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
Na decyzję organu drugiej instancji podatniczka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2002 r. sygn. akt III SA 2632/00 oddalił skargę stwierdzając, iż akcje Banku Handlowego w W. S.A. nabyte przez T. J. w procesie prywatyzacji banku w 1997 r. jako tzw. akcje pracownicze nie spełniały określonych w art. 52 pkt 1 lit a u.p.d.o.f. przesłanek do zwolnienia dochodu ze sprzedaży tych akcji z podatku dochodowego.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2005 r. skarżąca zwróciła się do [...] Urzędu Skarbowego W. z ponownym żądaniem stwierdzenia nadpłaty w podatku od osób fizycznych z tytułu dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji pracowniczych Banku Handlowego w W. S.A., nabytych przez nią w roku 1997 podnosząc, iż ponownie występuje do organów w tej samej sprawie, ponieważ podane przez organy oraz Naczelny Sąd Administracyjny argumenty nie w pełni ją przekonały.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. działając na podstawie art. 165a § 1 w związku z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1999 r. Zdaniem organu spór w tej sprawie został rozstrzygnięty wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2002 r. sygn. akt III SA 2632/00, którym oddalono skargę na ostateczną decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2000 r. W związku z tym decyzja ta nie może być zmieniona w normalnym toku postępowania podatkowego. Zdaniem organu wydanie w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczna kolejnej decyzji, skutkowałoby na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. nieważnością tej nowej decyzji.
T. J. złożyła zażalenie na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał zaskarżone postanowienie podzielając w pełni stanowisko zajęte w sprawie przez organ pierwszej instancji.
Pismem z dnia 16 października 2005 r. T. J. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie i wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewłaściwą interpretację przepisów prawa. Skarżąca ponadto wniosła o wyrażenie zgody na rozliczenie sprzedanych akcji pracowniczych Banku Handlowego po kursie z pierwszego notowania ich na Giełdzie Papierów Wartościowych oraz dokonanie stosownych korekt w zeznaniu rocznym za 1999 r. oraz zasądzenie stosownych odsetek tytułem odszkodowania. Przedstawiając swe racje podkreśliła, że nie można inaczej traktować pracowników Banku Handlowego sprzedających akcje pracownicze po 2 latach zakazu ich zbywania, niż innych uczestników giełdy, którzy nabyte akcje banku mogli sprzedać od razu, gdyż byłoby to niezgodne z Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), powoływanej dalej jako u.p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Ponadto przepis art. 134 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 § 1 O.P. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Na podstawie z art. 165a § 1 o.p. gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Natomiast zgodnie art. 247 § 1 pkt 4 o.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
Przedstawiony zatem w skardze problem prawny został już rozstrzygnięty ostateczną decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2000 r., którą utrzymano w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2000 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od osób fizycznych. Skarżąca nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 13 marca 2002 r. o sygn. akt III SA 2632/00 skargę tę oddalił.
Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w W. słusznie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2005 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1999 r. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie podatkowe w trybie zwykłym ma na celu rozstrzygnięcie w przedmiocie praw i obowiązków strony postępowania określonych w przepisach prawa materialnego. Z tego względu w przypadku stwierdzenia przez organ na etapie badania wniosku o wszczęcie postępowania w trybie zwykłym, że w sprawie nie może zostać wydana decyzja w trybie zwykłym rozstrzygająca w zakresie uprawnień i obowiązków materialnowprawnych, których dotyczy wniosek o wszczęcie postępowania, organ ma prawo uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne i wydać postanowienie na podstawie art. 165a § 1 O.p. W rozpoznanej sprawie wystąpiła taka właśnie sytuacja, gdyż w zakresie wnioskowanego przez skarżącą prawa do nadpłaty podatku została już wydana decyzja ostateczna, a zatem każda kolejna decyzja rozstrzygająca w przedmiocie tego uprawnienia dotknięta byłaby wadą nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 O.p.
Skarżąca w skardze podnosi, że stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie od dnia wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu (błędnie określonemu w skardze jako decyzja) jednak zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i niewłaściwą interpretacje przepisów prawa. Zdaniem skarżącej należy traktować ją na równi z innymi uczestnikami obrotu rynku kapitałowego, którzy w sposób swobodny mogą decydować o najkorzystniejszym, w ich przekonaniu, momencie sprzedaży swoich akcji nie płacąc z tego tytułu podatku. Ponadto skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wyrażenie zgody na rozliczenie sprzedanych akcji pracowniczych Banku Handlowego po kursie z pierwszego dnia ich wejścia na giełdę tj. 37,90 PLN oraz dokonanie stosownych korekt w zeznaniu rocznym.
Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie postanowienia ona podstawie art. 165a § 1 O.p. może dotyczyć wyłącznie kwestii formalnych. W postępowaniu tym nie mogły być badane przesłanki do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym, gdyż ta kwestia mogła być rozstrzygnięta dopiero po wszczęciu postępowania w decyzji kończącej to postępowanie. Skoro w rozpoznanej sprawie postępowanie w zakresie nadpłaty podatku nie mogło się toczyć to organy nie miały prawa badać tych okoliczności, gdyż w wyniku tego i tak nie mogłaby zostać wydana decyzja określająca materialnoprawne uprawnienia i obowiązki skarżącej w zakresie podatku dochodowego za rok 1999.
W związku z tym zarzut niewyjaśnienia przez organy wszystkich okoliczności faktycznych i niewłaściwej interpretacje przepisów prawa należało uznać za nieuzasadniony.
Przedstawiony na wstępie uzasadnienia zakres kompetencji Sądu w zakresie kontroli aktów administracyjnych nie daje Sądowi prawa do wyrażenia zgody na rozliczenie przez skarżącą sprzedaży akcji w sposób opisany w skardze. Przepisy art. 145-150 u.p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania przez Sąd orzeczenia o treści wnioskowanej przez skarżącą.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI