III SA/Wa 3089/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca, po likwidacji działalności gospodarczej z powodu problemów zdrowotnych, osiągała niskie dochody z emerytury i miała trudności z bieżącymi wydatkami oraz spłatą kredytu. ZUS odmówił umorzenia odsetek, powołując się na art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), który według organu nie pozwalał na umorzenie samych odsetek bez umorzenia należności głównej (składek). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną, ale z innych względów niż podnosiła skarżąca. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z powodu niejasności co do organu wydającego rozstrzygnięcie, co stanowiło naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Ponadto, Sąd uchylił decyzję pierwszej instancji ZUS, uznając, że organ dokonał zawężającej i błędnej wykładni art. 28 ust. 4 u.s.u.s. Sąd wyjaśnił, że definicja 'należności z tytułu składek' zawarta w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. obejmuje również odsetki za zwłokę, co oznacza, że możliwe jest umorzenie samych odsetek. Sąd podkreślił, że umorzenie należności składkowych następuje w ramach uznania administracyjnego, co wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia decyzji, uwzględniającego całokształt sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego. Sąd wskazał, że organ powinien ponownie rozpoznać sprawę, ustalić zakres wniosku, zbadać możliwość umorzenia należności lub rozłożenia ich na raty, a także wziąć pod uwagę ewentualne zaniedbania informacyjne ZUS oraz sytuację zdrowotną i majątkową skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia odsetek od składek ZUS, zasady prowadzenia postępowań w ramach uznania administracyjnego, wymogi formalne decyzji administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej, ale zasady interpretacyjne i proceduralne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest umorzenie samych odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie zdrowotne, jeśli nie umarzono należności głównej (składek)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to możliwe. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych definiuje 'należności z tytułu składek' jako składki wraz z odsetkami, kosztami itp., co oznacza, że umorzenie odsetek jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ ZUS dokonał błędnej, zawężającej wykładni art. 28 ust. 4 u.s.u.s., ignorując definicję należności składkowych z art. 24 ust. 2 u.s.u.s., która obejmuje odsetki.
Czy decyzja organu administracji publicznej musi jasno wskazywać, który organ ją wydał?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, z każdego aktu wydanego przez organ administracji publicznej powinno wynikać w sposób niebudzący wątpliwości, który organ wydał dane rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził nieważność decyzji, ponieważ nie było jasne, czy została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co naruszało art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Jakie są zasady prowadzenia postępowania w sprawach dotyczących umorzenia należności składkowych w ramach uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ma swobodę decyzyjną, ale musi ją uzasadnić, badając całokształt sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego, rozważyć wszystkie dowody i argumenty strony, a także zapewnić stronie możliwość wypowiedzenia się.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne wymaga od organu szczególnego obowiązku pełnego uzasadnienia decyzji, aby można było ocenić, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub pominięcia istotnych okoliczności.
Przepisy (18)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1, ust. 2, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należą się umorzyć w całości lub w części, z uwzględnieniem ust. 2-4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1, ust. 3, ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Organem właściwym do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja dotknięta wadą nieważności, gdy organ, który ją wydał, nie miał właściwości do jej wydania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 24 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja 'należności z tytułu składek' obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę.
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji.
K.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może uchylić decyzję organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o wykonaniu decyzji.
p.p.s.a. art. 210 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenia sądów administracyjnych.
rozporządzenie art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.
Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Prawo upadłościowe i naprawcze art. 13, 361
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niejasność co do organu wydającego zaskarżoną decyzję (naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.). • Błędna, zawężająca wykładnia art. 28 ust. 4 u.s.u.s. przez organ ZUS, który odmówił umorzenia samych odsetek. • Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania przez organ ZUS w ramach uznania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw prawnych do umorzenia samych odsetek za zwłokę • umorzenie należności pochodnych, w tym odsetek za zwłokę, następuje jedynie wówczas, gdy umorzona zostaje należność główna, czyli składki • brak jest podstaw do umorzenia samych odsetek za zwłokę • rozstrzygnięcie podjęte przez nieokreślony wyraźnie organ nie koreluje z przywołanymi przepisami, spełniając tym samym przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji • Zakład dokonał niewłaściwej, zawężającej wykładni powołanego przepisu, pomijając jednocześnie definicję 'należności z tytułu składek' • prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem 'może umorzyć' ('mogą być umorzone'). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu.
Skład orzekający
Artur Kot
sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Lidia Ciechomska-Florek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia odsetek od składek ZUS, zasady prowadzenia postępowań w ramach uznania administracyjnego, wymogi formalne decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej, ale zasady interpretacyjne i proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa wykładnia przepisów i formalna poprawność decyzji administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących trudnej sytuacji obywateli. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może korygować błędy organów.
“Sąd administracyjny unieważnia decyzję ZUS: kluczowa interpretacja przepisów o umorzeniu odsetek.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.