III SA/Wa 3083/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-01-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
opłatywyłączenie gruntów z produkcji rolnejumorzenie należnościprzedawnienieprawo administracyjnefinanse publicznesamorząd WSASKOustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odmowy umorzenia opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia kwestii przedawnienia należności oraz możliwości zastosowania przepisów o umarzaniu w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję SKO odmawiającą umorzenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Kluczowe zarzuty dotyczyły nieprawidłowego ustalenia okresu przedawnienia należności oraz braku rozważenia możliwości umorzenia w oparciu o przepisy dotyczące "szczególnie uzasadnionych przypadków", mimo że budowa stacji paliw nie kwalifikowała się do inwestycji użyteczności publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka odmawiającą umorzenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (u.o.g.r.l.). Sąd wskazał, że kluczową kwestią było prawidłowe ustalenie przedawnienia należności. Zgodnie z art. 31 ust. 2 u.o.g.r.l., należności te przedawniają się z upływem 5 lat od dnia wymagalności. Sąd stwierdził brak dowodów w aktach sprawy na przerwanie biegu przedawnienia przez czynności wierzyciela, co było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w odniesieniu do opłaty rocznej za rok 2000. Ponadto, Sąd zwrócił uwagę, że organy nie rozważyły możliwości umorzenia należności na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) w związku z rozporządzeniem z 2001 r., które przewidywało umorzenie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", mimo że strona powoływała się na trudną sytuację finansową. Sąd podkreślił, że budowa stacji paliw nie jest inwestycją użyteczności publicznej w rozumieniu przepisów, co uniemożliwiało zastosowanie art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., ale nie wykluczało zastosowania przepisów o umarzaniu należności w uzasadnionych przypadkach. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem powyższych wskazań, w tym dokładnego ustalenia przedawnienia należności oraz oceny przesłanek do umorzenia w oparciu o przepisy dotyczące "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo odmówił umorzenia, ponieważ nie wyjaśniono należycie kwestii przedawnienia należności oraz nie rozważono możliwości umorzenia w "szczególnie uzasadnionych przypadkach" na podstawie przepisów o finansach publicznych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że brak było dowodów na przerwanie biegu przedawnienia, a organy skupiły się jedynie na art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., pomijając możliwość zastosowania przepisów o umarzaniu należności w uzasadnionych przypadkach, co wymagało ponownego rozpatrzenia sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 16

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 31 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.f.p. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

Pomocnicze

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4 zd. 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.g.r.l. art. 23 § ust. 3 pkt 1 i 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 24 § ust. 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.f.p. art. 34 § ust. 2

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 67 § ust. 4 i ust. 5

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

u.f.p.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 141 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa art. § 5 § ust. 2

Rozporządzenie z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa art. § 3

Rozporządzenie z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa art. § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe art. 218 § § 1 pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji. Niewłaściwe ustalenie okresu przedawnienia należności. Brak rozważenia możliwości umorzenia należności na podstawie przepisów o finansach publicznych w "szczególnie uzasadnionych przypadkach".

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o braku podstaw do umorzenia na podstawie art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l.

Godne uwagi sformułowania

orzekanie w przedmiocie ulgi w zapłacie należności publicznoprawnej, która uległa przedawnieniu jest bezprzedmiotowe brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, iż doszło do dokonania czynności egzekucyjnych, które przerwałyby bieg przedawnienia budowa stacji paliw płynnych nie należy do inwestycji o charakterze użyteczności publicznej tzw. "szczególnie uzasadnione przypadki"

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

sędzia

Małgorzata Jarecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia należności publicznoprawnych, możliwość umorzenia należności w \"szczególnie uzasadnionych przypadkach\" oraz zasady postępowania w sprawach dotyczących opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów dotyczących opłat za wyłączenie gruntów rolnych i może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych rodzajów należności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie przedawnienia i jak sądy mogą interweniować, gdy organy administracji pomijają istotne przepisy dotyczące możliwości umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach. Jest to interesujące dla prawników procesowych i administracyjnych.

Przedawnienie kluczem do umorzenia opłat? Sąd wyjaśnia zasady!

Dane finansowe

WPS: 15 532,32 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 3083/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Małgorzata Jarecka
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. W., A. W. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą [...] w D.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności opłat rocznych za wyłączenie z produkcji rolnej gruntu rolnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
J. i A. W. zwrócili się 20 maja 2004r. do Starosty Powiatu P. (dalej Starosta) z prośbą o anulowanie upomnienia z [...] maja 2004r. (nr [...]) oraz o całkowite zwolnienie z opłat związanych z wyłączeniem gruntu z produkcji rolnej położonego we wsi D., gmina B., na którym zlokalizowana jest stacja paliw. Wniosek został przekazany 9 czerwca 2004r. do Marszałka Województwa [...] (dalej Marszałek) z uwagi na § 5 ust. 2 rozporządzenia z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz. 54, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2001r.).
W wyniku wezwania doręczonego stronie 28 czerwca 2004r., w którym wyjaśniono, iż należności Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa z [...] lutego 2003r. nr [...] są umarzane, rozkładane na raty przez Marszałka, który może również odroczyć termin ich płatności, strona 30 czerwca 2004r. przedłożyła żądane dokumenty i uiściła opłatę skarbową. W kolejnym wezwaniu, tym razem z 20 lipca 2004r., doręczonym stronie 22 lipca 2004r. organ zażądał sprecyzowania wniosku i wyjaśnił, że Marszałek nie ma uprawnień do anulowania decyzji i upomnień wydanych przez inne organy administracji. Strona pismem z 28 lipca 2004r. zwróciła się ponownie o anulowanie upomnienia i całkowite zwolnienie z opłat oraz o skierowanie sprawy do organu, który może podjąć decyzję.
Urząd Marszałkowski Województwa [...] w W. w piśmie z 5 sierpnia 2004r. wyjaśnił, że wnioski o umorzenie należności i opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej może rozpatrywać tylko na wniosek organu, a nie na wniosek strony. Jedynie sprawy o umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności wierzytelności pieniężnych może rozpatrywać na wniosek strony. W związku z tym, na mocy art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.) wezwał stronę 8 września 2004r. o uzupełnienie podania o wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego (k. 29-30 akt administracyjnych).
Starosta - w związku z pismem strony z 4 października 2004r., w którym zwróciła się do o wyjaśnienie, dlaczego nie otrzymała odpowiedzi na wniosek z 20 maja 2004r. – wystąpił do Marszałka 6 października 2004r. o zajęcie stanowiska w sprawie. Z pisma Urzędu Marszałkowskiego z 12 października 2004r. wynika, iż wniosek strony z 20 maja 2004r. pozostawiono bez rozpoznania, z uwagi na nie uzupełnienie go w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o kopie decyzji o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji, wezwania i upomnienia oraz opłatę skarbową i wniosek wójta gminy, wymagany stosownie do art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004r., Nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej powoływana jako "u.o.g.r.l.").
Starosta na podstawie art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. wystąpił 20 października 2004r. do Marszałka o umorzenie: 1) należności z tytułu wyłączenia ww. gruntów z produkcji rolnej w wysokości 15.532,32 zł, która uległa przedawnieniu, 2) opłat rocznych za lata 1997-1998 w łącznej wysokości 3.606,46 zł, które uległy przedawnieniu oraz 3) opłat rocznych za lata 1999-2003 w łącznej wysokości 9.016,15 zł oraz o zwolnienie z kolejnych opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej.
W aktach sprawy znajdują się również dwa wnioski strony z 3 listopada 2004r. skierowane do Starosty o: 1) umorzenie zadłużenia pochodzącego z wyłączenia gruntów z produkcji rolnej za lata 1999-2003 z uwagi na brak winy w jego zapłacie oraz obecnie trudną sytuację finansową, która może doprowadzić firmę strony do upadłości; 2) całkowite zwolnienie z opłat za wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w związku z brakiem informacji o potrzebie zapłaty tych należności przez 9 lat oraz w związku z dużą konkurencją i dużymi kosztami własnymi firmy strony, która przez ostatnie 3 lata nie wypracowała zysków.
Marszałek decyzją z [...] listopada 2004 r. odmówił umorzenia ww. należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej SKO), w wyniku odwołania, decyzją z [...] stycznia 2005r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji "w części określającej okres wnoszenia przez Państwa J. i A. W. opłat rocznych i powołało w tym miejscu okres 1993-2013", w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję Marszałka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi strony na ww. decyzję SKO, wyrokiem z 13 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 917/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka z [...] listopada 2004r., gdyż wydano je z naruszeniem przepisów art. 15, art. 138 § 2 i art. 105 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania. Sąd stwierdził, iż należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do zakresu obowiązków będących przedmiotem postępowania, w związku z rozbieżnościami w poglądach organów obu instancji, za jaki okres należne były opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Zwrócił także uwagę, iż orzekanie w przedmiocie ulgi w zapłacie należności publicznoprawnej, która uległa przedawnieniu jest bezprzedmiotowe, nawet, gdy przedawnienie tej należności nie powoduje jej wygaśnięcia. W związku z tym uznał, iż decyzje organów obu instancji naruszyły art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, iż tylko organ, a nie strona była wzywana, i to wyłącznie przed organem pierwszej instancji, w trybie art. 10 § 1 k.p.a. do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Sąd uznał natomiast, że ocena przez organy przesłanek do zastosowania ulgi, o której mowa w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. była prawidłowa, gdyż treść tego przepisu wskazuje wprost, że stan faktyczny sprawy nie był objęty zakresem tego przepisu.
Marszałek decyzją z [...] grudnia 2005r. (nr [...]) odmówił stronie umorzenia opłat rocznych za lata 1999-2012 w wysokości 1.803,23 zł rocznie za wyłączenie gruntu rolnego z produkcji o powierzchni 0,56 ha położonego w D.] gmina B. (dz. nr [...]) oraz umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności jednorazowej w wysokości 15.532,32 zł oraz opłat rocznych za lata 1997-1998, wyjaśniając iż uczynił to po rozpatrzeniu wniosku J. i A. W. o umorzenie należności i opłat rocznych "płatnych w latach 1997-2016" oraz wniosku Starosty P. z 20 października 2004r., popierającego ich wniosek.
W podstawie prawnej wskazał art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., art. 104, art. 105 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w ostatecznej decyzji Wójt Gminy B. z [...] września 1993r. wynika, iż strona była zobowiązana do zapłaty opłaty jednorazowej po denominacji w wysokości 15.532,32 zł oraz opłat rocznych po denominacji w wysokości 1.803,22 zł, płatnych przez kolejne 20 lat, w terminie do 31 października każdego roku. Organ wyjaśnił, iż opłata jednorazowa i opłaty roczne za lata 1993-1998 uległy przedawnieniu (art. 31 ust. 2 u.o.g.r.l.), więc postępowanie z tego zakresu uległo umorzeniu. Strony zobowiązane są natomiast do płacenia opłat rocznych począwszy od 1999r. do 2012r. Podniósł ponadto, w jakim przypadku organ administracyjny może, na mocy art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., umorzyć - na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego - w odniesieniu do gruntów rolnych całość lub część należności i opłat rocznych: inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.
Organ wskazał jednocześnie, że budowa stacji paliw płynnych nie należy do inwestycji o charakterze użyteczności publicznej oraz nie mieści się w kategorii inwestycji z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego, ochrony zdrowia i opieki społecznej oraz budowy i powiększenia cmentarza. Niemożliwe jest zatem zwolnienie przez organ z opłat za wyłączenie z produkcji gruntu.
W odwołaniu strona nie zgodziła się z powyższą decyzją Marszałka i podkreśliła, iż wydano ją na podstawie błędnie sformułowanego wniosku przez Starostę P. Wyjaśniła, iż nie kierowała wniosku o zwolnienie z opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 1997-2016. Zarzuciła ponadto, iż decyzja nie uwzględniła właściwego okresu przedawnienia opłat rocznych.
SKO decyzją z [...] lipca 2006r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 127 w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 46 ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.). W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stwierdziło iż organ pierwszej instancji prawidłowo uzasadnił swe rozstrzygnięcie, które zasadniczo jest zgodne z prawem i nie budzi wątpliwości. Zwrócono jednak uwagę, iż Marszałek błędnie wskazał lata, za które opłaty roczne uległy przedawnieniu i wyjaśniono, iż zgodnie z art. 31 ust. 2 u.o.g.r.l. świadczenia pieniężne stanowiące dochody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, w tym należności i opłaty roczne, przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich wymagalności. Opłaty wymagalne na 31 października 1998r. oraz wszystkie opłaty wcześniej wymagalne uległy zatem przedawnieniu. W odniesieniu natomiast do pozostałych bieg przedawnienia został przerwany przez czynności wierzyciela.
Strona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 sierpnia 2006r. na ww. decyzję SKO ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu, twierdząc, iż Marszałek wydał swą decyzję na podstawie błędnie sformułowanego wniosku przez Starostę P. Wyjaśniła, iż nie kierowała wniosku o zwolnienie z opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 1997-2016. Zarzuciła, iż decyzja Marszałka nie uwzględniła właściwego okresu przedawnienia opłat rocznych i zwróciła się do Sądu o zajęcie stanowiska w sprawie aktualizacji przedawnienia opłat rocznych. W związku z tym wniosła o unieważnienie tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie wskazane w niej zarzuty mogły zostać uwzględnione.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; - dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim bądź do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Stosownie natomiast do art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W świetle art. 153 P.p.s.a. zarówno Sąd, jak i organ związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu zapadłym w sprawie, czyli w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2005r. sygn. akt III SA/Wa 917/05.
Zdaniem Sądu SKO, wydając zaskarżoną decyzję, po pierwsze nie dostrzegło, iż przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 2 u.o.g.r.l., dlatego też nieprawidłowo zastosowało dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zamiast art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy, mimo że stwierdził, iż Marszałek błędnie wskazał lata, za które opłaty roczne uległy przedawnieniu nie wyjaśnił na czym polegał ten błąd i czy miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Warto w tym miejscu zauważyć, iż zgodnie z art. 31 ust. 2 u.o.g.r.l., na który to przepis powoływało się SKO, świadczenia pieniężne stanowiące dochody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, w tym przede wszystkim opłaty roczne, przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich wymagalności. Istotne jest zatem ustalenie daty wymagalności opłat rocznych. W świetle pkt 3 decyzji Wójta Gminy B. z [...] września 1993r. (k. 22 akt administracyjnych) opłatę roczną za dany rok strona skarżąca miała obowiązek uiszczać do dnia 31 października każdego roku, czyli z tym dniem, jak prawidłowo wyjaśniło SKO, opłaty roczne stawały się wymagalne. Warto przypomnieć, iż organ pierwszej instancji wydając decyzję w dniu [...] grudnia 2005r. umorzył postępowanie m.in. w sprawie opłat rocznych za lata 1997-1999. Nic nie wspomniał natomiast o roku 2000r., a należność (opłatę roczną) za ten rok należało uznać za przedawnioną w dniu 1 listopada 2005r. Organ odwoławczy natomiast lakonicznie stwierdził, iż w odniesieniu do pozostałych opłat rocznych, czyli za lata 2000-2012, bieg przedawnienia został przerwany przez czynności wierzyciela.
W aktach sprawy, na podstawie których orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny (art. 133 § 1 P.p.s.a.), brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, iż doszło do dokonania czynności egzekucyjnych, które przerwałyby bieg przedawnienia. Znajdująca się w aktach sprawy kserokopia upomnienia (k. 23 akt administracyjnych) nie świadczy, iż zastosowano środek egzekucyjny np. skutecznie zajęto konto bankowe strony skarżącej. Nie sprecyzowano również w jakim czasie miało to miejsce.
Tym samym skoro w sposób należyty nie wyjaśniono istotnej dla wyniku sprawy kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia należności w postaci opłat rocznych, a w szczególności opłaty rocznej za 2000r., organ drugiej instancji będzie miał obowiązek zająć się tym zagadnieniem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 zd. 2 P.p.s.a.). Przedawnienie należności publicznoprawnych skutkuje tym, że organ nie może doprowadzić do ich ściągnięcia w drodze egzekucji, wobec czego nie może też rozstrzygać o kwestii ich umorzenia.
Sąd stwierdza również, iż organ drugiej instancji nie zauważył, że w sytuacji, gdy strona wnosi o umorzenie należności, do których nie mają zastosowania przepisy O.p., powołując się na trudną sytuację finansową firmy, którą uniemożliwia zapłatę ciążących na stronie należności z tytułu opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, należało rozważyć zastosowanie odpowiednich przepisów rozporządzenia z 2001r., na które powoływał się już Starosta w piśmie z 9 czerwca 2004r., skierowanym do Marszałka (k. 2 akt administracyjnych).
W tym miejscu warto wskazać, że w świetle art. 23 i nast. u.o.g.r.l. Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych jest państwowym funduszem celowym. Żadne przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie odsyłają w zakresie wskazanego Funduszu do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana O.p.), jak również przepisów tej ustawy we wcześniejszym brzmieniu. W orzecznictwie sądowym przyjmowano również, że do należności tego Funduszu nie ma również zastosowania art. 2 O.p. (por. wyrok NSA z 30 października 2000r., sygn. akt II SA 1921/99, LEX nr 53435).
Z dyspozycji art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm., dalej zwana u.f.p.), obowiązującej w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, wynika natomiast, że spłata należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, przypadających na podstawie przepisów szczególnych państwowym jednostkom sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 18 – 22 u.f.p., może być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzana, odraczana lub rozkładana na raty. Tym samym należało rozważyć czy w rozpatrywanej sprawie nie miał miejsca wyżej wskazany "szczególnie uzasadniony przypadek".
Sąd zwraca ponadto uwagę, iż w art. 34 ust. 2 u.f.p. zawarta została delegacja dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.f.p., a także wskazania organów do tego uprawnionych. Wykonaniem tej delegacji jest powołane wyżej rozporządzenie z 2001r.
Z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wynika, iż w odniesieniu do należności przypadającej państwowym funduszom celowym bez względu na jej wysokość, do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności jest uprawniony dysponent części budżetowej, w rozumieniu art. 67 ust. 4 i ust. 5 u.f.p. Z dyspozycji art. 24 ust. 4 u.o.g.r.l. oraz art. 23 ust. 3 pkt 1 i 2 u.o.g.r.l. wynika, iż takim dysponentem w odniesieniu do opłat rocznych i należności jednorazowej jest samorząd województwa. Tym samym to Marszałek Województwa [...] był właściwy do wydawania decyzji także z uwzględnieniem przepisów powyższego rozporządzenia z 2001r., w sytuacji, gdy strona skarżąca we wniosku znajdującym się w aktach sprawy powoływała się na występujące, jej zdaniem, szczególne okoliczności.
Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w punktach 1 – 4, czyli gdy:
1) dłużnik - osoba fizyczna zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawia ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych,
2) dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie,
3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 218 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe Dz. U. z 2001 r. Nr 3, poz. 18),
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.
W przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, stosownie do § 4 ww. rozporządzenia z 2001r., możliwe jest wyłącznie odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatność całości lub części należności na raty przez dysponentów części budżetowych, ale tylko wówczas, gdy dłużnik złoży stosowny wniosek oraz gdy uzasadniają to możliwości płatnicze dłużnika i interes Skarbu Państwa. Z akt sprawy nie wynika jednak, iż strona skarżąca złożyła wniosek w tym zakresie.
Należało zatem jedynie rozważyć, czy wobec strony miała zastosowanie którakolwiek z przesłanek wskazanych w § 3 rozporządzenia z 2001r.
Organy obu instancji skoncentrowały się natomiast wyłącznie na dyspozycji art. 12 pkt 16 u.o.g.r.l. W ocenie Sądu przepis ten został prawidłowo zastosowany, nie mniej jednak jego dyspozycja nie przekreślał możliwości zastosowania wobec strony skarżącej także art. 34 ust. 1 u.f.p. w związku z odpowiednim przepisem rozporządzenia z 2001r., w sytuacji gdy wystąpią okoliczności, których nie można było przewidzieć, gdy zapadała decyzja, w której określano wysokość opłaty rocznej na kolejne 20 lat – tzw. "szczególnie uzasadnione przypadki".
Sąd zauważa ponadto, iż uznaniowy charakter decyzji, wydawanych na podstawie art. 34 ust. 1 u.f.p. w związku z odpowiednim przepisem rozporządzenia z 2001r., nakłada na organy administracyjne obowiązek zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu postępowania, wnikliwości w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz powinność w uzasadnianiu rozstrzygnięcia. Obowiązki te znajdują przy tym oparcie w zasadach ogólnych postępowania, zamieszczonych w Dziale I Rozdziału 2 k.p.a. Szczególnie ważne jest także ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia bieżących należności (sytuacji materialnej strony oraz możliwości egzekwowania należności) oraz wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwalająca na stwierdzenie, czy w sprawie wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności bieżących i wymagalnych (opłaty rocznej), o których mowa w 34 ust. 1 u.f.p. i rozporządzeniu z 2001r. Ocena ta winna przy tym znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że z dniem 1 stycznia 2006r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), na mocy której wydano nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 117, poz. 791), które przewidują rozwiązania prawna analogiczne do tych zawartych w poprzednio obowiązujących u.f.p. i rozporządzeniu z 2001r.
Sąd zaznacza dodatkowo, iż nie miał możliwości stwierdzić, czy SKO w sposób należyty zastosowano się do wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2005r. i prawidłowo zastosowano treść art. 10 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy załączył bowiem do akt administracyjnych przedłożonych przez organ pierwszej instancji jedynie zaskarżoną do Sądu decyzję.
Skład orzekający, w odniesieniu do zarzutu zawartego w skardze, stwierdza, iż omyłkowe podanie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji dat "1997-2016" nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, w sytuacji, gdy zarówno w sentencji, jak też w innych miejscach uzasadnienia Marszałek wskazał prawidłowe daty. Zdaniem Sądu oczywista omyłka pisarska organu pierwszej instancji nie oznacza, iż nie wzięto pod uwagę zgłoszonego przez stronę wniosku o umorzenie zadłużenia pochodzącego z wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI