III SA/WA 306/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-03-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacjefinanse publicznegminawykorzystanie środkówzwrot dotacjiniezgodne przeznaczenieaportspółka z o.o.postępowanie administracyjnekontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot dotacji, uznając, że postępowanie nie wyjaśniło należycie kwestii wykorzystania środków.

Gmina G. zaskarżyła decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Gmina argumentowała, że realizacja inwestycji była zgodna z prawem, a środki zostały wykorzystane na własne zadania. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody, wskazując na wniesienie nieruchomości jako aport do spółki i brak pozwolenia na użytkowanie. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz pominięcie istotnych dowodów.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy G. na decyzję Ministra Finansów, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody O. nakazującą zwrot dotacji celowej w wysokości 1.903.545,00 zł wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacja była przeznaczona na realizację projektu "Odbudowa części zdrojowej w mieście G.", finansowanego z kredytu Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju. Wojewoda O. uznał dotację za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ Gmina wniosła grunty wraz z infrastrukturą wykonaną w ramach I etapu jako aport do utworzonej Sp. z o.o. C., a także realizowała zadania inwestycyjne przewidziane w II etapie na działce będącej własnością tej spółki. Minister Finansów podzielił to stanowisko, podkreślając, że dotacja była udzielona na własne zadania inwestycyjne gminy, a realizacja inwestycji odbyła się na cudzej własności. Gmina w skardze zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności błędne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie istotnych dowodów, takich jak zeznania byłego burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły należycie, czy projekty I i II etapu stanowiły jedną całość z punktu widzenia wykorzystania dotacji, a także nie odniosły się do zarzutów strony dotyczących aportu nieruchomości do spółki. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W związku z tym, uchylono decyzję i stwierdzono, że nie może być ona wykonana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie zostało jednoznacznie ustalone, czy wniesienie nieruchomości jako aportu do spółki stanowiło wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, zwłaszcza w kontekście etapu realizacji inwestycji.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie wyjaśniły należycie, czy poszczególne etapy inwestycji były odrębne z punktu widzenia wykorzystania dotacji i czy w momencie wnoszenia aportu pierwszy etap był już zakończony na własności gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.fin.pub. art. 93 § 1 pkt 1, ust. 2, ust. 5 i ust. 6 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu państwa podlegają zwrotowi, jeżeli zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Zwrot dotyczy tej części dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Wykorzystanie dotacji następuje, w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona albo przez realizację celów wskazanych w przepisach odrębnych.

u.fin.pub. art. 93a § 1

Ustawa o finansach publicznych

W przypadku niewywiązania się przez jednostkę samorządu terytorialnego z obowiązku zwrotu dotacji, organ właściwy do jej udzielenia wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.

k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazanie faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Pominięcie istotnych dowodów i wniosków strony. Naruszenie zasady przekonywania i zasady czynnego udziału strony.

Odrzucone argumenty

Wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem poprzez wniesienie aportem do spółki. Realizacja inwestycji na cudzej własności.

Godne uwagi sformułowania

Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego o takim ciężarze gatunkowym, które skutkowały wadliwością zaskarżonej decyzji. Wydanie decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu wymaga przede wszystkim jednoznacznego ustalenia zarówno okoliczności świadczących o wykorzystaniu jej niezgodnie z przeznaczeniem, jak i wykazania która część dotacji i dlaczego została uznana za wykorzystaną wbrew jej przeznaczeniu. Zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Skład orzekający

Krystyna Chustecka

przewodniczący

Hieronim Sęk

sprawozdawca

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu dotacji, wymogów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, zasady przekonywania i czynnego udziału strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykorzystania dotacji celowej i aportu do spółki. Interpretacja przepisów k.p.a. ma charakter ogólny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji merytorycznej, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do wykorzystania środków publicznych.

Błędy proceduralne uchyliły decyzję o zwrocie milionowej dotacji.

Dane finansowe

WPS: 1 903 545 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 306/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Hieronim Sęk /sprawozdawca/
Krystyna Chustecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...]wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 5 i ust. 6 pkt 1, art. 93a ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.fin.pub.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.) Wojewoda O. nakazał Gminie G. (zwanej dalej "Skarżącą") zwrot do budżetu państwa części dotacji celowej w wysokości 1.903.545,00 zł wykorzystanej w 2000 r. i 2001 r. niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania poszczególnych transz dotacji z budżetu państwa (w decyzji podano terminy od których nalicza się odsetki dla poszczególnych transz).
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda O. wskazał, że sprawa dotyczy wykorzystania dotacji celowej z budżetu państwa, przekazanej Skarżącej na podstawie umowy nr [...] o finansowaniu projektu likwidacji skutków powodzi, zawartej w dniu [...] lipca 1998 r. pomiędzy Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Gminą G. (zwanej dalej "umową") na realizację między innymi projektu VII "Odbudowa części zdrojowej w mieście G.". Stosownie do postanowień artykułu II pkt. 1 i 2 umowy Rząd zobowiązał się udzielić Gminie G. dotacji celowej na dofinansowanie inwestycyjnych zadań własnych, związanych z likwidacją skutków powodzi w wysokości 6.310.000 zł ze środków pozyskanych przez Rzeczypospolitą Polską na podstawie Umowy Kredytu nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. zawartej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Międzynarodowym Bankiem Odbudowy i Rozwoju. Środki te przeznaczone były na realizację projektów ujętych w Planie Realizacji Projektu, których szczegółowy zakres rzeczowy określono w pkt. A 2 i A 3 załącznika do umowy.
Organ wyjaśnił, że na podstawie aneksów do umowy dokonano podziału projektu VII "Odbudowa części zdrojowej w mieście G." (nr ewidencyjny 2027) i wprowadzono dwa nowe projekty oraz zmieniono kwoty ich dofinansowania z budżetu państwa w sposób następujący: 1) projekt nr 3243 - Odbudowa części zdrojowej miasta, etap I, na który wysokość dotacji ustalono w kwocie 1.132.200,00 zł; 2) projekt nr 3244 - Odbudowa części zdrojowej miasta, etap II, na który wysokość dotacji ustalono w kwocie 771.345,00 zł. W opisie projektu 3243 podano, iż prace w I etapie obejmą wykonanie: kolektora cieku wodnego PN 1000, dróg wraz z ukształtowaniem terenu, robót rozbiórkowych, robót naziemnych, robót fundamentowych, izolacji przeciwwilgociowej i pozostałych robót pomocniczych. Z kolei w opisie projektu 3244 wskazano, że prace w II etapie obejmą wykonanie: niecki basenu rekreacyjnego i basenu dla dzieci, stacji uzdatniania wody dla ww. basenów i budowę zaplecza.
Według organu, powołującego się na ustalenia zawarte w protokole kontroli Departamentu Kontroli, Skarg i Wniosków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, na realizację projektów nr 3343 (I etap) i nr 3344 (II etap) Skarżąca wydatkowała z dotacji celowej w 2000 r. i 2001 r. środki w wysokości ogółem 1.903.545,00 zł, z tego na realizację I etapu kwotę 1.132.191 zł oraz na realizację II etapu 771.345,00 zł, niezgodnie z jej przeznaczeniem. Wojewoda O. podniósł, iż w trakcie realizacji umowy Skarżąca zmieniła przeznaczenie dotacji celowej udzielonej z budżetu państwa, wnosząc jako aport do utworzonej Sp. z o.o. C. grunty wraz z infrastrukturą wykonaną w ramach I etapu, a także realizując na działce gruntowej, będącej własnością Spółki, zadania inwestycyjne przewidziane w II etapie. Organ nie podzielił stanowiska Skarżącej, wyrażonego w toku postępowania, iż skoro zapłaciła ona za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, zgodnie z przepisem ust. 2 art. 93 u.fin.publ., należy uznać wykorzystanie przedmiotowej dotacji za zgodne z przeznaczeniem. W ocenie Wojewody O. Skarżąca oprócz niegospodarności i nierzetelności w działaniu nad ww. zadaniem, nie zrealizowała również celu określonego w umowie, jakim było oddanie do użytkowania społeczności lokalnej obiektów wykonanych w ramach projektu VII "Odbudowa części zdrojowej w mieście G." (etap I i etap II). Przeprowadzone kontrole wykazały bowiem, że Skarżąca nie uzyskała pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zdaniem organu nie wywiązała się ona również z obowiązku zakończenia, uruchomienia i zapewnienia działania dotowanej inwestycji, określonego w artykule III ust. 2 pkt 11 umowy oraz utrzymania i eksploatacji, w każdym momencie, obiektów przynależnych projektom, o którym mowa w zapisach artykułu IV pkt 4 umowy.
W odwołaniu z dnia 23 września 2005 r. od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu Wojewody O. niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 93 ust. l pkt l u.fin.publ. przez przyjęcie, wbrew ustaleniom faktycznym, iż Skarżąca wykorzystała przyznaną dotację celową niezgodnie z przeznaczeniem oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu przez Wojewodę O. jako własnej oceny Departamentu Kontroli, Skarg i Wniosków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, co pozostaje w sprzeczności zarówno ze stanem faktycznym sprawy, jak i treścią art. 93 ust. 2 u.fin.publ. Zdaniem Skarżącej Wojewoda O. w trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego pominął istotne dla pełnego wyjaśnienia sprawy źródło dowodowe, jakim były osoby wchodzące w składu organu wykonawczego Gminy G. . Szczególnie chodziło o osobę byłego burmistrza Gminy G. J. S. oraz jego zastępcę T.W., którzy w imieniu Gminy G. realizowali II etap odbudowy części zdrojowej miasta G.. Pominięcie przez Wojewodę O. źródła dowodowego w osobie J. S. jest o tyle niezrozumiałe, iż zdaniem Skarżącej to źródło dowodowe ma kluczowe znaczenie dla pełnego, jasnego i niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy. Sprawa ta, będąca sprawą z zakresu "administracyjnego", pozostaje bowiem w związku z toczącym się wobec byłego burmistrza G.. postępowaniem karnym z oskarżenia publicznego, przed Sądem Rejonowym Wydział Karny w P. oskarżonego o wyrządzenie Gminie G.. szkody majątkowej w znacznej wysokości.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie O. do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr[...] , Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody O. z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podziela stanowisko Wojewody O. o stanie prawnym Sp. z o.o. C.. Podkreślił, że działka gruntowa, wniesiona przez Skarżąca jako aport do ww. Spółki, oraz położone na niej obiekty, objęte dofinansowaniem z dotacji budżetu państwa, są jej własnością. Organ drugiej instancji zaznaczył, iż z akt sprawy wynika, że Rada Miejska w G. podjęła w dniu [...] października 2004 r. uchwałę w sprawie wystąpienia Skarżącej ze Sp. z o.o. C. oraz że obecnie trwa procedura zbycia udziałów w tej Spółce. Ponadto, Minister Finansów stwierdził, że według stanu na dzień 4 kwietnia 2005 r. Skarżąca nie posiada pozwolenia na użytkowanie obiektu zrealizowanego w ramach I i II etapu zadania inwestycyjnego. Nie opracowała również harmonogramu realizacji zadania, o którym mowa w art. II ust. 15 umowy. Harmonogram ten powinien zawierać między innymi przypisanie kwot pieniężnych do poszczególnych etapów robót. W trakcie realizacji inwestycji nie stosowano, przyjętego w umowach z wykonawcami robót, sposobu udokumentowania poniesionych wydatków.
Nadto, organ odwoławczy za uzasadnione uznał stanowisko Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, jako strony umowy, wyrażone w wystąpieniu pokontrolnym, a mianowicie że Skarżąca przystępując w dniu 4 maja 2001 r. do Sp. z o.o. C. i przenosząc na rzecz tej Spółki własność nieruchomości na której w dniu 23 kwietnia 2001 r. zakończono I etap inwestycji, a także realizując na terenie ww. spółki prawa handlowego etap inwestycji, obejmujący wykonanie: niecki basenu rekreacyjnego i basenu dla dzieci, stacji uzdatniania wody dla ww. basenów i budowę zaplecza, naruszyła zapisy umowy.
Zgodnie bowiem z postanowieniem art. 1 umowy, Skarżąca otrzymała środki finansowe w formie dotacji celowej na dofinansowanie inwestycyjnych zadań własnych gminy, związanych z likwidacją skutków powodzi. W trakcie realizacji umowy Skarżąca zmieniła przeznaczenie dotacji celowej udzielonej z budżetu państwa, wnosząc jako aport do utworzonej Sp. z o.o. C. grunty wraz z infrastrukturą wykonaną w ramach I etapu, a także realizując na działce gruntowej, będącej własnością Spółki, zadania inwestycyjne przewidziane w II etapie. Minister Finansów stwierdził, że zgodnie z przepisami art. 93 ust. 2 u.fin.publ. wykorzystanie dotacji następuje, w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona albo w przypadku gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia dotacji, wykorzystanie następuje poprzez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Podkreślił, że dotacja była udzielona na własne zadania inwestycyjne Skarżącej, a jak wynika z materiałów dowodowych realizacja inwestycji odbyła się na cudzej własności.
Niezależnie od powyższego Minister Finansów wskazał, że u.fin.publ. nie daje możliwości odstąpienia od egzekwowania zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej w nadmiernej wysokości. Wyjaśnił, że dotacje podlegające zwrotowi do budżetu państwa stanowią niepodatkową należność budżetu państwa, a zgodnie z art. 2 § 2 ord.pod. do tego rodzaju należności stosuje się przepisy działu III tej ustawy, w tym art. 67 dotyczący umarzania zaległości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r. na ww. decyzje Skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 w związku z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. przez błędne ustalenie, że realizowane zadanie z uzyskanej dotacji w całości było wykonane na cudzej własności oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji Ministra Finansów istotnych okoliczności podnoszonych w toku postępowania przez Skarżącą, które miały wpływ na ostateczną treść decyzji.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że bezspornym w sprawie jest, iż otrzymała dotację celową na podstawie umowy z dnia [...] lipca 1998 r. w chwili kiedy była właścicielem basenów w G.. Realizacja pierwszego etapu inwestycji została wykonana w całości w czasie, kiedy była właścicielem basenów. Nadto, Skarżąca wyjaśniła, że na skutek upadłości przedsiębiorców działających na jej terenie do budżetu gminy nie wpłynęły znaczne kwoty z tytułu podatków. W konsekwencji pełna realizacja zadania nie mogła być wykonana ze środków pomocowych i konieczne było szukanie wsparcia przez znalezienie partnera do dalszej współpracy. Skarżąca podniosła, że w owym czasie była w stałym kontakcie z Pełnomocnikiem Rządu ds. Usuwania Skutków Powodzi oraz że Biuro Pełnomocnika Rządu udzielało jej stałej pomocy w realizacji zadania i kontrolowało jego przebieg. W szczególności akceptowało przyznawanie wszystkich transz dotacji. Skarżąca w trakcie postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji wnioskowała o przesłuchanie w tej sprawie byłego burmistrza G.. J. S. na okoliczność powiadomienia Biura Pełnomocnika o zamiarze przystąpienia Gminy do spółki i wniesieniu wykonanego pierwszego etapu inwestycji, objętego dotacją, do tej spółki w formie aportu. Zdaniem Skarżącej jest to kwestia istotna dla pełnego wyjaśnienia materiału dowodowego. Z przekazanych informacji przez J. S. wynika, że Biuro Pełnomocnika Rządu nie oponowało przeciwko wniesieniu w formie aportu nieruchomości, na której wykonano pierwszy etap inwestycji. Skarżąca zaznaczyła, że Wojewoda O. będąc zainteresowany realizacją tego zadania inwestycyjnego, nie uchylił w trybie nadzoru prawnego uchwały Rady Miejskiej w G. o wniesieniu wymienionej nieruchomości do spółki i wiedząc o tym fakcie uruchamiał na jej rzecz kolejne transze dotacji celowej. Zdaniem Skarżącej wymienione okoliczności nie były brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy zwrotu części dotacji. W ocenie Skarżącej konieczne było przesłuchanie byłego burmistrza G. J.S. , a także dopuszczenie jako dowodu wszystkich dokumentów dotyczących tej sprawy, znajdujących się w Urzędzie Wojewódzkim w O..
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów stwierdził, że dotacja była udzielona na własne zadania inwestycyjne Skarżącej, a realizacja inwestycji odbyła się na cudzej własności, zatem pobrana dotacja celowa w kwocie 1.903.545,00 zł, jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem winna być zwrócona łącznie z odsetkami do budżetu państwa w terminie i według zasad określonych w art. 93 u.fin.publ. Organ odwoławczy podkreślił, iż dotacje z budżetu państwa są środkami publicznymi i dowolne dysponowanie nimi jest zabronione. Środki dotacji, jakie otrzymała Skarżącą, powinny być wydatkowane zgodnie z przepisami wynikającymi z u.fin.publ. W ocenie Ministra Finansów zarzuty podniesione przez Skarżącą dotyczące braku nadzoru procesu inwestycyjnego ze strony Wojewody O. oraz przez Pełnomocnika Rządu ds. Usuwania Skutków Powodzi, pozostają bez znaczenia w sprawie, ponieważ art. 93 u.fin.publ. przewiduje sankcję zwrotu dotacji w przypadku wykorzystania jej w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Co więcej, przepisy tej ustawy nie zawierały unormowań pozwalających na zmianę sposobu wykorzystania dotacji na skutek działań podmiotów trzecich. Ponadto, w żadnym przypadku nie wyłącza obowiązku zwrotu dotacji brak winy po stronie podmiotów, które otrzymały dotację. Mając powyższe na uwadze oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi.
Sąd oceniając legalności zaskarżonej decyzji, wydanej we wskazanym wyżej przedmiocie, brał pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydania. Rozpoznając tę sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego o takim ciężarze gatunkowym, które skutkowały wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Należało zwrócić uwagę, że zgodnie z przepisem art. 93 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 u.fin.pub. dotacje udzielone z budżetu państwa podlegają zwrotowi do tego budżetu, wraz z odsetkami, jeżeli zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, przy czym zwrot dotyczy tej części dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Wykorzystanie dotacji następuje, w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona albo w przypadku gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach, o czym stanowi art. 93 ust. 2 u.fin.pub. Przy tak sformułowanych wymogach prawnych wydanie decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu wymaga przede wszystkim jednoznacznego ustalenia zarówno okoliczności świadczących o wykorzystaniu jej niezgodnie z przeznaczeniem, jak i wykazania która część dotacji i dlaczego została uznana za wykorzystaną wbrew jej przeznaczeniu. Aby tego dokonać oczywiście konieczne jest także uprzednie ustalenie na co była przeznaczona dotacja (jej część), bowiem bez prawidłowego zidentyfikowania tego kryterium niemożliwym staje się dokonanie oceny, czy doszło do innego wykorzystania dotacji niż było to zamierzone przy jej udzielaniu. Niezbędnym jest także dokładne wskazanie powodów dla których zapłata za zrealizowane zadania, jeśli nastąpiła, nie mogła być uznana za wykorzystanie dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Jeśli natomiast przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji organ orzekający w sprawie zwrotu dotacji (jej części) zobligowany jest w pierwszej kolejności do wskazania tych przepisów, a następnie do wykazania, że cele nimi zakreślone nie zostały zrealizowane. W konsekwencji przyjąć też należy, że wszelkie inne stwierdzone nieprawidłowości mające miejsce w toku realizacji zadania (celu), a więc te, które nie odnoszą się do zmiany przeznaczenia wykorzystania dotacji, nie mogą mieć wpływu na ocenę wykorzystania jej zgodnego lub niezgodnego z przeznaczeniem.
Wspomnianym wyżej wymogom, warunkującym wydanie decyzji w oparciu o art. 93a ust. 1 u.fin.pub. z uwagi na brak zwrotu dotacji w terminie wynikającym z art. 93 ust. 1 in fine u.fin.pub., podporządkowane musi być prowadzone postępowanie administracyjne. W jego ramach powinny zostać zgromadzone niezbędne do rozstrzygnięcia materiały dowodowe, dokonana następnie swobodna ocena dowodów i w efekcie końcowym danie temu wszystkiemu należytego wyrazu w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Zwrócenia uwagi wymaga zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, gdyż daje ono obraz toku rozumowania organu orzekającego, w tym wskazuje co było wzięte pod rozwagę i jakie z tego zostały wyciągnięte wnioski. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie wyjaśniono w sposób należyty zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy załatwieniu sprawy, a które w kontekście zastosowania art. 93 u.fin.publ. zostały wyżej nakreślone. Tym samym naruszona została zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.
Należy wskazać, że organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił w oparciu o jakie kryteria i na jakiej podstawie uznał, iż projekt nr 3243 "Odbudowa części zdrojowej miasta, etap I" oraz projekt nr 3244 "Odbudowa części zdrojowej miasta, etap II" stanowią jedną i niepodzielną z punktu widzenia wykorzystania dotacji całość. Z akt sprawy, a i z treści decyzji wynika, że pierwotnie określony w umowie i wykazie Projektów Gminy G.. projekt VII (nr 2027 zamierzenia inwestycyjnego według Projektu Banku Światowego) pn. "Odbudowa części Zdrojowej w mieście G." (według umowy), czy "Odbudowa części zdrojowej miasta" (według załącznika do umowy) - brak konsekwencji w przyjętym nazewnictwie (przyp. Sądu), został podzielony poprzez wprowadzenie dwóch nowych projektów wynikających z podziału, tj. projektu nr 3233 (etap I) i projektu nr 3234 (etap II). Stosowny aneks do umowy nr [...] został sporządzony w dniu [...] kwietnia 2000 r. Aneks ten i kolejne przewidywały przy tym w ramach każdego z nowych projektów wykonanie innych właściwych im prac, różne terminy ich realizacji, odmienne wartości obu projektów, inne kwoty dotacji dla każdego z nich z budżetu państwa (w ramach pożyczki z Bankiem Światowym) i uzupełnienie środków z budżetu lokalnego (gminy). Poza tym w ramach każdego z projektów wypłaty transzami odnosiły się do przypisanych im części dotacji. Dodać też można, że powyższe projekty stanowiły dwa spośród ośmiu realizowanych w ramach umowy. Wyjaśnienie więc wskazanej kwestii było niezbędne dla należytego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż od niej zależała dalsza ocena sposobu zastosowania art. 93a ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 5 u.fin.pub. Celem organu było bowiem ustalenie czy, a jeżeli tak to która część dotacji została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Innymi słowy w uzasadnieniu decyzji Minister Finansów winien wskazać dlaczego badając przesłankę zgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji, projekty nr 3233 i nr 3234 traktował łącznie. Inaczej bowiem mogłaby wyglądać ta ocena dla odrębnego potraktowania każdego z tych projektów. Jak ustaliły organy, zakończenie pierwszego projektu (nr 3233 - etap I) nastąpiło w dniu 23 kwietnia 2001 r., a więc w takim stanie faktycznym nieuprawnione było stwierdzenie przez Ministra Finansów, iż realizacja inwestycji (rozumianej przez organ jako etap I i etap II) odbyła się na cudzej własności. Trafnie bowiem podnosi Skarżąca, że do czasu zakończenia projektu nr 3233 była właścicielem nieruchomości na której realizowano ten projekt (akt notarialny dotyczący utworzenia Sp. z o.o. C. i wniesienia do niej w formie aportu rzeczonej nieruchomości został sporządzony w dniu 4 maja 2001 r.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło także odniesienia się do tych zarzutów odwołania, w których Skarżąca domagała się uzupełnienia postępowania dowodowego na okoliczność kompleksowego wyjaśnienia sprawy przystąpienia Gminy G. do ww. Spółki i wniesienia do niej przedmiotowej nieruchomości w formie aportu. W tej części zarzut skargi wobec przedstawionego w decyzji zakresu rozważań organu orzekającego uznać zatem należało za zasadny. Jeśli bowiem strona wnioskuje o przeprowadzenie dowodów, bądź powołuje się na pewne okoliczności w jej ocenie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien się do nich odnieść najpóźniej w treści decyzji, wyjaśniając stronie własne stanowisko w tym względzie. Nie może natomiast pomijać ich milczeniem. Jeśli tak czyni narusza w tym przypadku art. 11 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Zgodnie z tym ostatnim artykułem na uzasadnienie decyzji składać się powinno między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W zakresie już omówionym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia podanych wymogów.
Braki w tym względzie przedwczesnym czynią dokonanie oceny merytorycznej zasadności zastosowania w sprawie przepisów u.fin.pub. odnoszących się do zwrotu dotacji. Nie pozwalają również na ocenę, czy doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Sąd zważył również, iż organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań art. 10 § 1 k.p.a. Obowiązek ten ciąży na każdym organie administracji - także na organie odwoławczym. W myśl powołanego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do tego przepisu Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Odnośnie kosztów postępowania podnieść należy, że w skardze nie zawarto wniosku o ich zasądzenie. Zgodnie natomiast z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Obecny na rozprawie profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Skarżącą (radca prawny) takiego wniosku nie zgłosił. W takim stanie rzeczy brak było podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI