III SA/Wa 3026/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia składek, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego przypadku umorzenia.
Skarżący B. T. domagał się umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną m.in. chorobą syna, kradzieżą i problemami z kontrahentami. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz fakt, że skarżący reguluje inne zobowiązania. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności należności, a dobrowolne spłacanie innych długów podważało argumentację o niemożności spłaty zobowiązań wobec ZUS.
Sprawa dotyczyła skargi B. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. Skarżący argumentował, że jego zadłużenie wynikało z trudnej sytuacji życiowej, w tym wydatków na leczenie syna, kradzieży, problemów z kontrahentami i niezawinionej konfiskaty towarów, a także niemożności uzyskania kredytu z powodu hipoteki ZUS na nieruchomości. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz fakt, że skarżący dobrowolnie spłacał inne zobowiązania (m.in. wobec banków i osoby fizycznej), co sugerowało możliwość spłaty długu wobec ZUS. WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności należności, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podkreślono, że umorzenie jest fakultatywne (uznanie administracyjne) i wymaga stwierdzenia całkowitej nieściągalności lub uzasadnionego przypadku (art. 28 ust. 3a). Sąd stwierdził, że skarżący regulował inne zobowiązania, co podważało jego twierdzenia o całkowitej niemożności spłaty. Choć sąd dopatrzył się drobnych uchybień proceduralnych w uzasadnieniach decyzji organów (naruszenie art. 107 § 3 KPA), uznał je za nieistotne dla wyniku sprawy, ponieważ podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące powstania zadłużenia nie stanowiły przesłanek do umorzenia składek. Sąd wskazał również, że skarżący może ponownie wystąpić z wnioskiem o umorzenie w przypadku zmiany okoliczności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach całkowitej nieściągalności lub w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.), a dobrowolne spłacanie innych zobowiązań podważa argument o niemożności spłaty długu wobec ZUS.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał całkowitej nieściągalności należności, a jego działania polegające na spłacaniu innych długów sugerowały możliwość uregulowania zobowiązań wobec ZUS. Umorzenie jest fakultatywne i wymaga spełnienia ustawowych przesłanek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Wylicza siedem wyczerpujących przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Decyzja w zakresie umorzenia należności przysługuje organowi rentowemu (uznanie administracyjne); organ może, ale nie musi umorzyć zaległości w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przewiduje możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wyłącznie w odniesieniu do należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne.
KPA art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a - c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja życiowa skarżącego (choroba syna, kradzież, problemy z kontrahentami) jako podstawa do umorzenia składek. Niemożność uzyskania kredytu z powodu hipoteki ZUS na nieruchomości. ZUS nie wypłacił skarżącemu żadnych pieniędzy.
Godne uwagi sformułowania
uznanie administracyjne całkowita nieściągalność dobrowolna realizacja zobowiązań wobec innych podmiotów nie zachodzą przesłanki do umorzenia
Skład orzekający
Bożena Dziełak
przewodniczący
Hieronim Sęk
sprawozdawca
Joanna Tarno
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS, w szczególności kryteriów całkowitej nieściągalności i uznania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów z 2006 roku; możliwość ponownego wnioskowania o umorzenie w przypadku zmiany okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy z umarzaniem składek ZUS i pokazuje, jak sąd ocenia argumenty o trudnej sytuacji finansowej w kontekście obowiązku spłaty zobowiązań.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze pozwala na umorzenie długu w ZUS? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 3026/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2006-01-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-11-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Dziełak /przewodniczący/ Hieronim Sęk /sprawozdawca/ Joanna Tarno Symbol z opisem 6539 Inne o symbolu podstawowym 653 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę Uzasadnienie Pismem z dnia [...] maja 2005 r. B. T., zwany dalej "Skarżącym" zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej "Zakładem", o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku Skarżący przedstawił okoliczności, które towarzyszyły powstaniu zadłużenia, wyjaśniając między innymi, że w 1998 r. poniósł wydatki na leczenie syna, który po wypadku komunikacyjnym ma 40% uszczerbek na zdrowiu i nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Dodatkowo Skarżący podniósł, że jego zadłużenie wobec Zakładu wzrosło znacznie w związku z nieotrzymaniem "refundacji za szkolenie uczniów". Pogorszenie sytuacji finansowej wynikało także - według Skarżącego - z kradzieży, której był ofiarą, nierzetelnych kontrahentów i niezawinionej przez niego konfiskaty towarów na przejściu granicznym. Twierdził, że nie mógł również uzyskać kredytu bankowego z uwagi na niewykreślenie, z powodu działań Zakładu, wpisu hipoteki tego Zakładu na jego nieruchomości. Ostatecznie Skarżący od dnia 1 lipca 2004 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] Zakład, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 30 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień 10 maja 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Zakład, powołując się na ww. przepisy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365, powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.", stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowych zaległości. Zdaniem Zakładu takie stwierdzenie uzasadniają dwie zasadnicze okoliczności. Po pierwsze, zaległe składki objęte są skutecznym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.. Po drugie, z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika, że dobrowolnie reguluje on bieżące zobowiązania wobec innych podmiotów z wyjątkiem Zakładu. Na tę okoliczność Zakład wskazał odwołanie licytacji nieruchomości Skarżącego w związku z zaspokojeniem wierzyciela - Banku X, spłacanie kredytu zaciągniętego w Banku Y (1.300 zł miesięcznie), spłatę zadłużenia wobec osoby fizycznej na kwotę 32.834,50 zł oraz Bank Z w kwocie 20.000,00 zł. Zdaniem organu powyższe okoliczności faktyczne uzasadniają tezę, że Skarżący posiada zdolności spłaty należności z tytułu zaległych składek. Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływanego dalej jako "Prezes Zakładu", o ponowne rozpatrzenie sprawy, przytaczając argumentację zawartą we wniosku z dnia [...] maja 2005 r. dotyczącą wypadku komunikacyjnego syna, konfiskaty towarów na granicy, kradzieży i braku dofinansowania za zatrudnianych uczniów. Jednocześnie Skarżący wyjaśnił, że to dzięki jego informacjom urząd skarbowy mógł egzekwować należności od niesolidnych odbiorców Skarżącego. Odnośnie licytacji domu, która się nie odbyła, Skarżący podniósł, że drugi z jego synów (J.) zapłacił wierzycielowi 3.500 zł, a "pożyczki wobec innego banku i osoby prywatnej spłaciłem, ponieważ były to pożyczki obrotowe", przeznaczone na zrealizowanie produkcji. Nadto, Skarżący oświadczył, że kredyt w wysokości 1.000 zł miesięcznie spłaca jego syn, któremu Skarżący przekazał samochód po zakończeniu działalności gospodarczej. Dodał również, iż w ostatnich dwóch latach często chorował i za okresu ten nie otrzymywał zasiłku chorobowego, a "Biuro Rachunkowe naliczało mi składki na ZUS pomimo dostarczenia zwolnień lekarskich". Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...], Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. Prezesa Zakładu, podzielając argumentację organu pierwszej instancji zwrócił uwagę, że materiał zebrany w sprawie pozwala stwierdzić, iż Skarżący reguluje swoje zobowiązania wobec innych wierzycieli, a pomija spłaty należności wobec Zakładu. Organ odwoławczy uznał za niezasadną argumentację Skarżącego dotyczącą zarzutu niemożności uzyskania kredytów bankowych w celu zaspokojenia Zakładu wskutek niewykreślenia hipoteki przymusowej. W tej kwestii Prezes Zakładu wskazał, że począwszy od 1997 r. do chwili obecnej w księdze urządzonej dla nieruchomości Skarżącego (KW [...]) wpisana jest hipoteka Bank. Zatem, wykreślenie przez Zakład niniejszej hipoteki, w sytuacji, gdy na przedmiotowej nieruchomości zabezpieczone są także wierzytelności innych podmiotów, nie mogło skutkować uzyskaniem przez Skarżącego kredytu z banku. Poza tym, w sytuacji zadłużenia w ZUS, Skarżący nie otrzymałby zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, niezbędnego do uzyskania kredytu. Dodatkowo Prezes Zakładu podniósł, iż na podstawie informacji uzyskanej z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w T. wynika, że Skarżący jest właścicielem samochodu marki Daewoo Nubira, obciążonego zastawem Banku Q S.A. Oddział w B.. Ten fakt - zdaniem organu - podważa twierdzenie Skarżącego o przekazaniu wskazanego pojazdu synowi J., a z załączonych do wniosku dokumentów wpłat wynika, że Skarżący dokonuje wpłat w kwocie 1.000 zł na poczet zadłużenia w ww. banku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2005 r. Skarżący zarzucił, że organ tylko częściowo odniósł się do podnoszonych i udokumentowanych przez Skarżącego okoliczności dotyczących powstania zadłużenia w opłacaniu należności wobec Zakładu. Skarżący wyjaśnił, iż pożyczka od osoby fizycznej była pożyczką na działalność -" (...) Ja te pieniądze otrzymałem i oddałem. Co do innych podmiotów to Bank, który również mi pomógł udzielając pożyczki, którą spłaciłem. Zaznaczam, że z ZUS nie otrzymałem żadnych pieniędzy (...)". Dodatkowo Skarżący wskazał, że posiada zaległości wobec Urzędu Miasta w T., zaś Urząd Skarbowy w T. umorzył mu zaległości podatkowe. W ocenie Skarżącego z posiadanych przez Zakład dokumentów nie może wynikać, że posiada on środki finansowe na pokrycie przedmiotowych należności. Niezależnie od powyższego Skarżący zarzucił Zakładowi opieszałość w działaniu, przez którą nie uzyskał kolejnego kredytu bankowego. Podkreślił, że byłoby to możliwe mimo braku zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami wobec Zakładu. Odnosząc się do ustaleń Prezesa Zakładu dotyczących ww. samochodu osobowego, Skarżący podniósł, że to on udzielił Zakładowi informacji o tym pojeździe oraz że w związku z nie wyrażeniem zgody przez bank na zmianę właściciela, spłat dokonuje syn w jego imieniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, argumentując zbieżnie z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. Skarżący popierając skargę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że od lipca 2005 r. syn zaprzestał spłacania jego zobowiązań. Ponadto podniósł, że meble o wartości około 8.000 zł, stanowiące jego własność, zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec przedsiębiorcy, u którego meble te wystawił. Wniosek o wyłączenie ich spod egzekucji nie był skuteczny ze względu na nieuiszczenie wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2005 r. (wpływ do organu w dniu [...] maja 2005 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o sus wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków, stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Jak ustaliły organy orzekające w dacie wydania decyzji w stosunku do Skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne. Fakt ten potwierdza przy tym sam Skarżący, który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosi, iż to właśnie dzięki jego inicjatywie urząd skarbowy mógł egzekwować należności od jego dłużników i były to egzekucje skuteczne. W aktach sprawy znajduje się również postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] czerwca 2005 r., którym odmówiono Skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.769,30 zł powstałych przy egzekwowaniu należności Zakładu. Organ egzekucyjny w postanowieniu tym wskazał między innymi, że "(...) protokołami zajęć ruchomości sporządzonymi w dniach [...].04.2003 r. i [...].07.2004 r. poborca skarbowy dokonał zajęcia ruchomości na kwotę ok. 30.000,00 zł.". Z akt administracyjnych wynika też, że wskazane wyżej koszty egzekucyjne Skarżący uiścił, a na jego nieruchomości istnieją wpisy hipotek na rzecz Zakładu, odnoszące się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Oceniając sprawę pod tym kątem organy powołały się na dobrowolną realizację zobowiązań przez Skarżącego w stosunku do innych podmiotów i jednoczesne pomijanie w spłatach Zakładu. Odniesiono się w tym zakresie zarówno do zdarzeń sprzed wszczęcia postępowania administracyjnego, jak i tych, które nastąpiły w jego toku. Akta administracyjne potwierdzają między innymi ustalenia organów orzekających, iż w okresie, kiedy było prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie będącej przedmiotem skargi, Skarżący uregulował zobowiązanie w stosunku do osoby fizycznej na kwotę 32.834,50 zł i w stosunku do organu egzekucyjnego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Uzyskał też zgodę Bank Z na wykreślenie hipoteki w kwocie 20.000 zł. Wcześniej spłacił też roszczenia wobec Banku X , jak również spłacał raty kredytu za samochód objęty zastawem bankowym Banku Q S.A. O/B. - 1.000 zł miesięcznie. Skarżący oświadcza przy tym, że kwotę 3.500 zł, o którą występował bank w ramach licytacji domu, spłacił jego syn J.. Podobnie, syn ten - jak twierdzi Skarżący - spłacał w jego imieniu ww. miesięczne raty po 1.000 zł, gdyż Skarżący przekazał mu po zakończeniu działalności gospodarczej samochód. Skarżący przyznaje też, że spłacił pożyczki wobec innego banku i osoby prywatnej, ale były to pożyczki "na działalność". Wobec powyższego należy zauważyć, że w istocie działania Skarżącego, udokumentowane w aktach sprawy, mogły być ocenione - odmiennie niż uważa Skarżący - przez organy orzekające jako wskazujące na możliwość spłacania także należności wobec Zakładu. Z jednej bowiem strony Skarżący oświadcza, iż nie dysponuje jakimikolwiek zasobami pieniężnymi, z drugiej natomiast dokonuje spłaty znacznej kwoty pieniężnej wobec osoby fizycznej (prawie 33.000 zł) i dzieje się to w zbieżnym przedziale czasowym. Skarżący powołuje się w tym względzie na cel, w jakim powyższa kwota była pożyczona, tj. cel produkcyjny, ale należy zauważyć, że nie prowadził on już działalności gospodarczej w czasie, gdy następuje powyższe rozliczenie (oświadczenie osoby, która otrzymała spłatę jest z dnia [...] maja 2005 r., a wpis o działalności gospodarczej Skarżącego został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2004 r.). Skarżący wprawdzie podnosi też, że część wskazanych przez Zakład zobowiązań uregulował syn J., jednakże trzeba mieć na względzie, iż czynił to - jak wyjaśnia Skarżący - w jego imieniu, a zatem Skarżący miał wpływ na to, jakie należności były uiszczane. Ponadto, w skardze Skarżący podkreśla, że to co pożyczył - spłacił, a z Zakładu nie otrzymał żadnych pieniędzy. Sąd zwraca jednak uwagę, że obowiązek opłacania składek wynika ze stosownych przepisów u.s.u.s. i w tym zakresie nie ma zależności takiej, jak w stosunkach zobowiązaniowych, które łączą lub łączyły Skarżącego z bankami lub osobami fizycznymi udzielającymi mu "pożyczek". Zatem okoliczność podnoszona w skardze, że Zakład nie wypłacił Skarżącemu "żadnych pieniędzy", na którą zwracał też uwagę w toku postępowania administracyjnego wskazując brak wypłat za zwolnienie chorobowe, nie czyni w żadnej mierze wadliwym rozstrzygnięć wydanych w rozpoznanej sprawie. W takim stanie rzeczy ustalenia organów i dokonana przez nie ocena zabranego materiału dowodowego nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, do której organy orzekające były uprawnione. Podkreślenia wymaga, iż także w przypadku decyzji podejmowanych przez Zakład na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Zdaniem Sądu za słuszny należało uznać zarzut skargi, iż organy nie odniosły się do wszystkich okoliczności i informacji podanych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Dokonując więc oceny wydanych w niniejszej sprawie decyzji pod tym względem stwierdzić należy, iż naruszają one przepis art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż uzasadnienia tych decyzji nie realizują w pełni wymogów określonych w tym przepisie. Uwagę tę zwłaszcza można odnieść do uzasadnienia faktycznego decyzji. Uwzględniając jednak omówione wyżej ramy prawnych możliwości działania organu wydającego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że wskazane uchybienie proceduralne, w tej konkretnej sprawie, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że szczegółowo przedstawiane przez Skarżącego okoliczności, które doprowadziły do powstanie zadłużenia, w szczególności wypadek jakiemu uległ syn Skarżącego w 1998 r. (na tę okoliczność przedstawiona została bogata dokumentacja), kradzież jaka miała miejsce w tymże samym roku, brak "refundacji za szkolenie uczni", niepłatne zwolnienia chorobowe, jak i mocno akcentowane przez Skarżącego problemy z brakiem działań Zakładu zmierzających do wykreślenia jednej z hipotek na nieruchomości Skarżącego (lata 1999-2002), które w jego ocenie spowodowały powstanie zadłużenia w opłacaniu składek, nie mają znaczenia w tej sprawie. Okoliczności te z punktu widzenia Skarżącego są istotne, jednakże nie są to przesłanki, które mogłyby mieć wpływ na umorzenie należności z tytułu składek. Sąd zwraca również uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie ww. należności. Na rozprawie Skarżący podniósł, iż syn zaprzestał spłacać jego zobowiązania. Powołał się też na zajęcie mebli w postępowaniu egzekucyjnym. Na okoliczności te Skarżący nie powoływał się jednak w toku postępowania administracyjnego. Nie mogą one zatem stanowić o wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż nie były przedmiotem oceny organów orzekających. Mogą natomiast stanowić powód ponownego wystąpienia przez Skrzącego do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI