III SA/Wa 3012/17

III SA/Wa 3012/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Marta Waksmundzka-Karasińska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 5 par. 1 pkt 4, art. 14, art. 15, art. 27 par. 1, art. 33 par. 1 pkt 6,7,10, art. 34 par. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 990
art. 9 ust. 2a, art.19 ust. 1 pkt 15 i 16
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2017 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Dyrektor Izby Celnej w W. (zwany dalej: "DIC") – organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku T. Sp. z o.o. w W. (zwana dalej: "Spółką") na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora Izby Celnej w S. (zwany dalej: "Wierzycielem") z [...] października 2016r. nr [...], obejmującego karę pieniężną - 24.000 zł i należne odsetki za zwłokę.
DIC w celu wyegzekwowania ww. należności, dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u Dyrektora Izby Celnej w O.. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego Spółka odebrała 21 listopada 2016r., zaś DIC w O. 21 listopada 2017r.
2. Spółka w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji z 28 listopada 2016r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji, ze względów formalnych. Egzekucja: a) zmierza do przymusowego wykonania art. 14 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016r., poz. 471 ze zm., zwana dalej: "u.g.h."), co ze względu na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwany dalej: "TSUE") w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i in.), jak i w sprawie C-65/05 (Komisja Europejska przeciwko Republice Greckiej), jest wykluczone, z uwagi na "techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz.UE. L z 1998r. Nr 204, s. 37, ze zm., dalej zwana: "dyrektywą 98/34/WE") charakter ww. przepisu, co przy braku notyfikacji powoduje bezwzględną konieczność zaniechania egzekucji obowiązków wyrażonych przez nienotyfikowane "przepisy techniczne"; b) została zainicjowana tytułem wykonawczym wystawionym przez Wierzyciela, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm., zwana dalej: "u.p.e.a.") nie jest uprawniony do jej inicjowania, na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, więc ww. tytuł nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a. - nie określa w sposób prawidłowy wierzyciela i brak w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia Spółce upomnienia, bo to wystosowane do Spółki nie może zostać uznane za upomnienie wierzyciela z ww. przyczyn.
W uzasadnieniu Spółka wskazała, że projektu u.g.h., który stanowi "przepisy techniczne" nie poddano obowiązkowej notyfikacji Komisji Europejskiej, nie zastosowano procedur z art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 7 dyrektywy 98/34, więc przepisy u.g.h. są nieskuteczne i nie mogą być stosowane. Przesądza to automatycznie o braku możliwości zastosowania innych przepisów, które urzeczywistniałyby stosowania ww. przepisów u.g.h. Niemożliwe było więc wymierzenie Spółce grzywny na mocy art. 89 u.g.h. Należy więc zaniechać egzekucji prowadzonej na mocy decyzji, w której podstawie prawnej znalazły się ww. przepisy art. 14 ust. 1 i 6 ust. 1 u.g.h. i za zasadny uznać zarzut Spółki z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Zdaniem Spółki również Wierzyciel nie jest organem właściwym miejscowo wobec decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, więc nie jest on uprawniony do występowania w charakterze wierzyciela. Tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono Spółce, nie wypełnia więc wymogów z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie określa wierzyciela w sposób prawidłowy, więc upomnienie nie może być uznane za upomnienie wierzyciela, co narusza zasady wyrażonej w art. 15 u.p.e.a.
3. DIC postanowieniem z [...] grudnia 2016r. zawiesił ww. postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów.
4. Wierzyciel postanowieniem z [...] stycznia 2017r. uznał ww. zarzuty, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a., za nieuzasadnione, zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (zwany dalej: "DAS"), po rozpatrzeniu zażalenia Spółki - postanowieniem z [...] kwietnia 2017r. - utrzymał w mocy ww. postanowienie Wierzyciela.
DAS w uzasadnieniu wskazał że podstawą obowiązku podlegającego egzekucji jest decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] lutego 2016r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w L. z [...] września 2016r., więc obowiązek jest wykonywany na podstawie decyzji ostatecznej. Egzekucja jest więc dopuszczalna i niezasadny jest zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 1 i 2 u.p.e.a. Egzekwowany obowiązek podlega ponadto egzekucji administracyjnej, gdyż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i art. 90 ust. 2 u.g.h., gdyż egzekucji administracyjnej podlegają m.in. grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej.
Zdaniem DAS nieuzasadnione są też zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt. 7 i 10 u.p.e.a., gdyż podmiot uprawniony do inicjowania postępowania egzekucyjnego wskazano w art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wierzycielem na mocy ww. przepisów w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień, lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin był właściwy dyrektor izby celnej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015r., poz. 990, ze zm., zwana dalej: "u.s.c.") realizowali zadania m.in. organów celnych i podatkowych, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na mocy art. 9 ust. 2a u.s.c. mógł w drodze rozporządzenia wyznaczyć organ służby celnej właściwy do wykonywania niektórych jej zadań i określić terytorialny zasięg jego działania. Rozporządzenie 15 września 2015r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015r., poz. 1494, zwane dalej: "rozporządzeniem"), które w sposób szczegółowy regulowało wykonanie niektórych zadań wyspecjalizowanych organów, w tym Wierzyciela, wydano więc na podstawie delegacji ustawowej. Ww. Wierzyciel – na mocy § 1c został wyznaczony jako organ właściwy na terytorium całego kraju do wykonania zadań wierzyciela – wobec obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego lub dyrektora izby skarbowej decyzji, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a. Skoro upomnienie i ww. tytuł wykonawczy wystawiono po 1 października 2015r. ww. Wierzyciel był uprawniony do działania.
5. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (zwany dalej: "NUS") postanowieniem z [...] maja 2017r. uznał zarzuty Spółki za nieuzasadnione, w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 34 § 1 i 4 w zw. z art.. 33 u.p.e.a.
NUS w uzasadnieniu wyjaśnił, że stał się organem egzekucyjny właściwym w sprawie na mocy art. 4 pkt 4 ustawy z 16 listopada 2016r. wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r., poz. 1948, ze zm., zwana dalej: "u.KAS") oraz wskazał, że był związany stanowiskiem wierzyciela, na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a.
NUS, odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jako zmierzającej do przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. stwierdził, że karę pieniężną wymierzono za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zgodnie z art. 90 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a zdecydował o niej w sposób ostateczny właściwy organ. Skoro w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja, która podlega na mocy art. 90 ust. 2 u.g.h. wykonaniu, Wierzyciel nie ma kompetencji do badania jej legalności i zobowiązany jest do dochodzenia należności wynikającej z tej decyzji w drodze egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne nie służy więc do weryfikacji merytorycznej decyzji, która stanowiła podstawę do jego wszczęcia. Egzekucja była więc dopuszczalna przedmiotowo i podmiotowo, bo wobec Spółki przepisy nie wyłączały prowadzenia egzekucji. Również obowiązek egzekwowany – kara pieniężna - podlegała egzekucji na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
NUS nie zgodził się również ze stanowiskiem, że niewłaściwy organ zainicjował postępowanie egzekucyjne, więc nie podzielił zarzutów z art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. Od 1 października 2015r. ww. Wierzyciel, na mocy art. 9 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 2a u.s.c. w związku z § 1 i 1c ww. rozporządzenia pełnił funkcję wierzyciela w stosunku do wszystkich należności celnych, dochodzonych na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji, mógł więc wystawić Spółce upomnienie i doręczyć je 12 października 2016r. oraz wystawić ww. tytuł wykonawczy z [...] października 2016r.
6. Spółka w zażaleniu z 25 maja 2017r. wniosła o uchylenie ww. postanowienia NUS, powielając ww. zarzuty i wskazując na naruszenie: a) art. 34 § 4 oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy w sprawie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej - zmierzającej do przymusowego wykonania art. 14 ust. 1 u.g.h., b) art. 34 § 4 i art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadnione zarzutów, gdy w sprawie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, zainicjowanej przez niewłaściwego Wierzyciela, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., co skutkuje, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a. - nie określa wierzyciela w sposób prawidłowy i nie ma w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, bo upomnienie wystosował niewłaściwy organ.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca powtórzyła argumentację podniesioną w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
7. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] czerwca 2017r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną oraz argumentację.
DIAS podkreślił, że NUS był związany stanowiskiem wierzyciela, na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. – braku doręczenia upomnienia i niewłaściwego organu - Wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy. DIAS nie podzielił też stanowiska Spółki, co do zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., wskazując, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji w ww. przepisie mają charakter formalny, a nie merytoryczny. O przyczynach merytorycznych: podmiotowych i przedmiotowych mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążąca dla organu egzekucyjnego i organu nadzoru. Egzekwowany obowiązek - kara pieniężna za urządzanie gier poza kasynem gry, której wysokość określił Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z [...] lutego 2016r., utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w L. z [...] września 2016r. - podlega egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. Natomiast wymagalność ww. obowiązku, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie podlega badaniu organu egzekucyjnego. Ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, może stanowić przedmiot odrębnego od egzekucyjnego postępowania – odwoławczego lub w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych. Z tego powodu niezasadne jest podnoszenie zarzutów odnoszących się do oceny zgodności z prawem ww. decyzji - przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., którego nie notyfikowano.
Spółka nie wskazała też okoliczności świadczących o tym, że nie może być podmiotem postępowania egzekucyjnego. Spełniała ponadto kryteria do uznania jej za zobowiązaną, która poddana jest jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, bo nie odnosił się do niej żaden z wyjątków przewidzianych w art. 14 u.p.e.a. Możliwe jest więc prowadzenie postępowania egzekucyjnego, także ze względów podmiotowych.
Zdaniem DIAS niezasadny jest też zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., gdyż ww. tytuł wykonawczy spełnia wymagania z art. 27 § 1 u.p.e.a. - wystawił go uprawniony podmiot – ww. Wierzyciel (art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z § 1c, 3, 4 ww. rozporządzenia). Wierzyciel mógł więc wystawić ww. upomnienie i tytuł wykonawczy. Egzekucję administracyjną z wszystkich ww. względów należało uznać za dopuszczalną i przystąpić do niej.
8. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 sierpnia 2017r. wniosła o uchylenie ww. postanowienia DIAS i NUS, z uwagi na naruszenie:
a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 7, art. 77 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm. - zwany dalej: "k.p.a.") w związku z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia NUS "oddalającego skargę na czynność egzekucyjną", gdy egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, bo zmierzała do przymusowego wykonania "technicznego" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., co było wykluczone, uwzględniając wyroki TSUE w sprawach połączonych C- 213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i in.) i w sprawie C-65/05 (Komisja Europejska przeciwko Republice Greckiej);
b) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. - przez utrzymanie w mocy postanowienia NUS "oddalającego skargę na czynność egzekucyjną", gdy egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, bo egzekucję zainicjował Wierzyciel, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie był do tego uprawniony, co skutkuje uznaniem, że ww. tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - nie określał w sposób prawidłowy wierzyciela i nie oznaczono w nim uprzedniego doręczenia Spółce upomnienia, które wystosował Wierzyciel, który nie był do tego uprawniony;
c) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 34 § 4 u.p.e.a. - przez utrzymanie w mocy postanowienia NUS oddalającego zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy DIAS winien uchylić postanowienie NUS i umorzyć postępowanie egzekucyjne.
9. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skargę, którą Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do, art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), należało oddalić.
2. Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa, a na mocy art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. dotyczy m.in. postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służyło zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Sąd dokonuje kontroli legalności według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany ani zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd może uchylić ww. postanowienie tylko wówczas, gdy naruszono nim przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Sąd może też stwierdzić nieważność ww. postanowienia, gdy jest ono dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), bez względu na to czy wada ta miała, czy mogła mieć wpływ na wynik sprawy.
3. Sąd wskazuje, że rozpoznając sprawę na podstawie ww. kryteriów, uznał, że wydane w postępowaniu egzekucyjnym: ww. postanowienia DIAS i NUS – w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz postanowienie DAS – prezentujące w sposób ostateczny stanowisko Wierzyciela - nie naruszały żadnego z przepisów prawa wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.
Istota sporu w sprawie, dotyczącej zarzutów przeciwegzekucjnych (choć Spółka, wbrew materiałowi dowodowemu sprawy w petitum skargi powoływała się na "postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną") dotyczy dwóch zagadnień:
a) czy Wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w S. - mógł być uznany za organ właściwy w stosunku do dochodzonej w sprawie należności – kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - i mógł wystawić upomnienie oraz tytuł wykonawczy;
b) czy możliwe było prowadzenie egzekucji administracyjnej w związku z tym, że przepisy u.g.h., które wskazano w decyzji stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego, nie podlegały notyfikacji.
Zdaniem Sądu powyższe kwestie rzutowały na rozstrzygnięcie czy prawidłowe było stanowisko NUS i DIAS wyrażone w postanowieniach w przedmiocie zarzutów przeciwegzekucyjnych oraz stanowisko Wierzyciela potwierdzone w ostatecznym postanowieniu DAS z [...] kwietnia 2017r.
Zdaniem Spółki organy administracyjne powinny uznać za zasadne jej zarzuty z powodów przez nią wskazywanych.
Zdaniem natomiast DIAS wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu nie było ku temu podstaw, z uwagi na argumentację wskazaną przez organ egzekucyjny i ostateczne stanowisko Wierzyciela.
4. Sąd w sporze przyznał rację organom administracyjnym, a nie Spółce.
Sąd na wstępie zauważa, że zarzuty przeciwegzekucyjne są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić zarzuty do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. W art. 33 § 1 u.p.e.a. wymieniono enumeratywnie przesłanki, które stanowią podstawę do wniesienia zarzutów, zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów normuje art. 34 u.p.e.a.
I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z art. 34 § 1 u.p.e.a. wynika więc, że istotnym elementem procedury zarzutów przeciwegzekucyjnych jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który należy powiadomić o złożeniu zarzutów. Organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela jedynie, co do zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a, i w tym zakresie nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, które mogłoby wpłynąć na zmianę stanowiska wierzyciela. Odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 20 lutego 1998r. sygn. akt I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148).
W orzecznictwie przyjęto ponadto, że organ odwoławczy – organ nadzoru nad egzekucją administracyjną - rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów przeciwegzekucyjnych, jest też związany stanowiskiem wierzyciela. Przyjęto bowiem, że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie NSA z 24 maja 2004r. sygn. akt FW 4/04,; wyroki NSA z: 17 czerwca 2009r., sygn. akt II FSK 333/08; 14 listopada 2006r. sygn. akt II FSK 1480/05; 25 sierpnia 2016r., sygn. akt II FSK 3688/16 – dostępne na www.nsa.gov.pl).
Spółka wniosła zarzuty: a) niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), b) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) oraz c) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Organ egzekucyjny, o czym mowa wyżej, był - zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. - związany stanowiskiem Wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu z [...] lutego 2017r., co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. - braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela stało się bowiem ostateczne, w związku z utrzymaniem w mocy ww. postanowienia Wierzyciela przez DAS w postanowieniu z [...] kwietnia 2017r. Tym samym w tym zakresie organ egzekucyjny i organ nadzoru nie mogły zająć odmiennego stanowiska niż to, które zostało wyrażone przez Wierzyciela w ostatecznym postanowieniu i w tym zakresie stanowisko to jest w pełni prawidłowe.
Warto też wskazać, że Spółka skarżąca nie wskazała w zarzutach, że nie wystosowano do niej upomnienia, a podnosiła jedynie, że upomnienie to wystosował niewłaściwy organ. Upomnienie, jak wynika z ustaleń organów administracyjnych oraz ze znajdującego się w aktach administracyjnych tytułu wykonawczego zostało Spółce doręczone 21 listopada 2016r., a zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Spółki, nie można też mówić w sprawie o niewłaściwości Wierzyciela, który zainicjował postępowanie egzekucyjne, najpierw wystawiając i doręczając Spółce upomnienie, a następnie wystawiając ww. tytuł wykonawczy.
Sąd w tym zakresie podziela zarówno ostateczne stanowisko Wierzyciela, jak również stanowisko organów administracyjnych obu instancji – NUS i DIAS wyrażone w wydanych w sprawie postanowieniach, które wywodzą kompetencję Wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w S. - jako inicjującego egzekucję - z przepisów normujących ustrój Służby Celnej.
Sąd zauważa, że Minister Finansów na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 9 ust. 2a u.s.c., wydał 15 września 2015r. powoływane wyżej w stanie faktycznym rozporządzenie.
Przepis art. 9 ust. 2a u.s.c. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców.
Warto również podkreślić, że przepis art. 9 ust. 1 u.s.c. wskazuje organy Służby Celnej, którymi są: 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych; 2) Szef Służby Celnej; 3) dyrektorzy izb celnych; 4) naczelnicy urzędów celnych.
Z art. 19 ust. 1 pkt 15 u.s.c. wynika, że do zadań dyrektora izby celnej należy wykonywanie zadań wierzyciela określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast z art. 19 ust. 1 pkt 16 u.s.c. wynika, że jego zadaniem jest również prowadzenie postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wbrew zatem twierdzeniom Spółki skarżącej, zawartych w uzasadnieniu skargi nie można uznać, że Minister Finansów nie był właściwy do wydania ww. rozporządzenia, a tym samym, że w charakterze wierzyciela działał niewłaściwy organ – Dyrektor Izby Celnej w S.. Skoro bowiem Minister Finansów mógł wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców, to tym samym mógł w chwili wystawienia ww. tytułu wykonawczego wyznaczyć - zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 15 i 16 u.s.c. w związku z § 1c ww. rozporządzenia - Dyrektora Izby Celnej w S., właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a.
Prawidłowe było także powołanie się przez DIAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a wcześniej przez DAS, który utrzymał w mocy stanowisko Wierzyciela, na przepisy art. 5 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.
Z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w okresie, w którym wszczęto postępowanie egzekucyjne i wydano zaskarżone postanowienie) wynikało, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 - w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - jest właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4.
W art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (w ówcześnie obowiązującym brzmieniu) wskazano, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin - właściwy dyrektor izby celnej.
Przepis art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. odsyła zatem do odrębnych przepisów określających właściwość dyrektora izby celnej. U.p.e.a. nie statuuje więc wprost i bezpośrednio właściwości poszczególnych dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela w sprawach, o których mowa w art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Możliwość upoważniania dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela dopuszczają jednak inne przepisy i czynią to przez przeniesienie kompetencji do występowania w charakterze wierzyciela – art. 9 ust. 2a, art. 19 ust. 1 pkt 15 i 16 u.s.c. w związku z § 1c rozporządzenia. Do przepisów tych prawidłowo odwołały się więc organy administracyjne rozpoznające sprawę.
Sąd, podsumowując ww. rozważania, stwierdza, że wbrew stanowisku Spółki zaprezentowanemu w skardze, upoważnienie zawarte w art. 9 ust. 2a u.s.c., było wystarczające i na podstawie omówionych przepisów należało przyjąć, że Wierzyciel był właściwy do zainicjowania postępowania egzekucyjnego – wystawienia najpierw upomnienia, a następnie ww. tytułu wykonawczego.
Sąd wszystkie podniesione w skardze zarzuty, co do działania w charakterze Wierzyciela niewłaściwego organu, uznaje zatem za niezasadne i wskazuje ponadto, że prawidłowe było stanowisko organów administracyjnych, co do braku podstaw do uwzględnienia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. W tytule wykonawczym, na co trafnie powoływał się NUS i DIAS w wydanych w sprawie, ww. postanowieniach, wskazano bowiem właściwy organ, który był uprawniony do działania w charakterze Wierzyciela, więc tytuł ten spełniał wymóg z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - określa w sposób prawidłowy wierzyciela.
Rację miały również organy administracyjne obu instancji NUS i DIAS, że nie było podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., gdyż prowadzenie egzekucji administracyjnej w sprawie było dopuszczalne, zarówno z uwagi na przesłanki podmiotowe – obowiązujące przepisy nie wyłączały prowadzenia egzekucji wobec Spółki, która poddana jest jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej i nie odnosił się do niej żaden z wyjątków przewidzianych w art. 14 u.p.e.a. - jak również przesłanki podmiotowe, bo wbrew stanowisku Spółki obowiązek egzekwowany – kara pieniężna podlegała, co do zasady, egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Sąd zgadza się ponadto ze stanowiskiem DIAS wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Wymagalność egzekwowanego obowiązku, wynikającego z ostatecznej decyzji - zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. - nie może być badana przez organ egzekucyjny. Rację miał zatem DIAS wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, może stanowić przedmiot odrębnego od egzekucyjnego postępowania – odwoławczego lub w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych. Z tego powodu niezasadne jest podnoszenie przez Spółkę zarzutów odnoszących się do oceny zgodności z prawem ww. decyzji – przez uznanie, że egzekwowany obowiązek wynikał z przepisów prawa, których nie notyfikowano.
Zdaniem Sądu niezasadne były więc zarzuty skargi o naruszeniu przez organy administracyjne w wydanych w sprawie postanowieniach przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w skardze nie wskazano "§ 1 pkt 6" zapewne omyłkowo, gdyż przepis art. 33 u.p.e.a. nie zawiera sześciu paragrafów). Zaskarżone postanowienia zawierają opis stanu faktycznego prawnego, wskazujący, że organy podatkowe działały z zachowaniem zasad wskazanych w ww. przepisach.
Sąd jedynie dodatkowo wskazuje, że w kwestii notyfikacji przepisów u.g.h. zajął stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny u uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2016r. Z uchwały tej wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 u.g.h.
5. Sąd, mając powyższe na uwadze, uznał, że wszystkie podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie i na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.