III SA/Wa 3006/17

III SA/Wa 3006/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz /sprawozdawca/
Katarzyna Owsiak /przewodniczący/
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2016 poz 599
art. 33 par. 1 pkt 6, 7 i 10
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 138 par. 1 pkt 1, art. 144, art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2017 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Dyrektor Izby Celnej w W. (zwany dalej: Dyrektor IC) – organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub strona) na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora Izby Celnej w S. (zwany dalej: wierzycielem) z [...] października 2016 r. nr [...], obejmującego karę pieniężną - 12.000 zł i należne odsetki za zwłokę.
Dyrektor IC w celu wyegzekwowania ww. należności, zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A., doręczając odpis ww. tytułu wykonawczego i zawiadomienie z 14 listopada 2016 r. spółce 22 listopada 2016 r., a Bankowi 15 listopada 2016 r.
2. Spółka w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji, ze względów formalnych. Zarzuciła, że egzekucja: a) zmierza do przymusowego wykonania art. 14 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 471 ze zm., zwana dalej: u.g.h.), co ze względu na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i in.), jak i w sprawie C-65/05 (Komisja Europejska przeciwko Republice Greckiej), jest wykluczone, z uwagi na "techniczny", w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz.UE. L z 1998r. Nr 204, s. 37, ze zm., dalej dyrektywa 98/34/WE) charakter powyższego przepisu, co przy braku notyfikacji powoduje bezwzględną konieczność zaniechania egzekucji obowiązków wyrażonych przez nienotyfikowane "przepisy techniczne"; b) została zainicjowana tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) nie jest uprawniony do jej inicjowania, na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, więc powyższy tytuł nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a., jako że nie określa w sposób prawidłowy wierzyciela i brak w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia spółce upomnienia, bo to wystosowane nie może zostać uznane za upomnienie wierzyciela z ww. przyczyn.
W uzasadnieniu strona wskazała, że projektu u.g.h., który stanowi "przepisy techniczne" nie poddano obowiązkowej notyfikacji Komisji Europejskiej, nie zastosowano procedur z art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 7 dyrektywy 98/34, więc przepisy u.g.h. są nieskuteczne i nie mogą być stosowane. Przesądza to automatycznie o braku możliwości zastosowania innych przepisów, które urzeczywistniałyby stosowanie tych przepisów u.g.h. Należy więc zaniechać egzekucji prowadzonej na mocy decyzji, w której podstawie prawnej znalazły się ww. przepisy art. 14 ust. 1 u.g.h.
Ponadto zdaniem spółki wierzyciel nie jest organem właściwym miejscowo wobec decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, więc nie jest on uprawniony do występowania w charakterze wierzyciela. Tytuł wykonawczy, którego odpis stronie doręczono, nie wypełnia więc wymogów z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie określa wierzyciela w sposób prawidłowy, więc upomnienie nie może być uznane za upomnienie wierzyciela, a to narusza zasady wyrażonej w art. 15 u.p.e.a.
3. W związku z powyższymi zarzutami Dyrektor IC postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów.
4. Wierzyciel – Dyrektor IC w S. postanowieniem z [...] lutego 2017 r. uznał ww. zarzuty, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a., za nieuzasadnione, zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (zwany dalej: DAS), po rozpatrzeniu zażalenia spółki - postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. - utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji.
DAS w uzasadnieniu wskazał że podstawą obowiązku podlegającego egzekucji jest decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w T., obowiązek jest wykonywany na podstawie decyzji ostatecznej. Egzekucja jest więc dopuszczalna zatem niezasadny jest zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 1 i 2 u.p.e.a. Egzekwowany obowiązek podlega ponadto egzekucji administracyjnej, gdyż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i art. 90 ust. 2 u.g.h., jako że egzekucji administracyjnej podlegają, m. in., grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej.
Zdaniem DAS nieuzasadnione są też zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt. 7 i 10 u.p.e.a., gdyż podmiot uprawniony do inicjowania postępowania egzekucyjnego wskazano w art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wierzycielem na mocy ww. przepisów w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień, lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin był właściwy dyrektor izby celnej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015r., poz. 990, ze zm., dalej: u.s.c.) realizowali zadania, m. in., organów celnych i podatkowych, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na mocy art. 9 ust. 2a u.s.c. mógł w drodze rozporządzenia wyznaczyć organ służby celnej właściwy do wykonywania niektórych jej zadań i określić terytorialny zasięg jego działania. Rozporządzenie z 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015r., poz. 1494, dalej: rozporządzeniem), które w sposób szczegółowy regulowało wykonanie niektórych zadań wyspecjalizowanych organów, w tym wierzyciela, wydano więc na podstawie delegacji ustawowej. Wyżej wymieniony wierzyciel – na mocy § 1c został wyznaczony jako organ właściwy na terytorium całego kraju do wykonania zadań wierzyciela – wobec obowiązków wynikających, m. in., z wydanych przez naczelnika urzędu celnego lub dyrektora izby skarbowej decyzji, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a. Zatem Dyrektor Izby Celnej w S. został w przedmiotowym zakresie umocowany przez Ministra Finansów w wyniku wykonania delegacji, która została udzielona w akcie prawnym rangi ustawy.
5. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: Naczelnik US) postanowieniem z [...] maja 2017 r. uznał zarzuty spółki za nieuzasadnione.
NUS w uzasadnieniu wyjaśnił, że stał się organem egzekucyjny właściwym w sprawie na mocy art. 4 pkt 4 ustawy z 16 listopada 2016 r. wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r., poz. 1948, ze zm., dalej: u.KAS), oraz wyjaśnił, że pozostawał związany stanowiskiem wierzyciela, na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jako zmierzającej do przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h. stwierdził, że karę pieniężną wymierzono stronie za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zgodnie z art. 90 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a zdecydował o niej w sposób ostateczny właściwy organ. Skoro w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja, która podlega na mocy art. 90 ust. 2 u.g.h. wykonaniu, wierzyciel nie ma kompetencji do badania jej legalności i zobowiązany jest do dochodzenia należności wynikającej z tej decyzji w drodze egzekucji administracyjnej. Egzekucja była więc dopuszczalna przedmiotowo i podmiotowo, również obowiązek egzekwowany – kara pieniężna - podlegała egzekucji na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Naczelnik US nie zgodził się również ze stanowiskiem spółki, że niewłaściwy organ zainicjował postępowanie egzekucyjne, w konsekwencji nie podzielił zarzutów z art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. Od 1 października 2015 r. ww. wierzyciel, na mocy art. 9 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 2a u.s.c. w związku z § 1 i 1c ww. rozporządzenia pełnił funkcję wierzyciela w stosunku do wszystkich należności celnych, dochodzonych na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji, mógł więc wystawić spółce upomnienie i doręczyć je 12 października 2016 r. oraz wystawić ww. tytuł wykonawczy z 21 października 2016 r.
6. W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia Naczelnika US, zarzucając naruszenie: a) art. 34 § 1 oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy w sprawie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej - zmierzającej do przymusowego wykonania art. 14 ust. 1 u.g.h., b) art. 34 § 1 i art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. - przez uznanie za nieuzasadnione zarzutów, gdy w sprawie zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, zainicjowanej przez niewłaściwego Wierzyciela, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co skutkuje uznaniem że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a. - nie określa wierzyciela w sposób prawidłowy i nie ma w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, bo upomnienie wystosował niewłaściwy organ.
W uzasadnieniu zażalenia strona powtórzyła argumentację podniesioną w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
7. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (zwany dalej: Dyrektor IAS) postanowieniem z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika US, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną oraz argumentację.
W uzasadnieniu podkreślono, że Naczelnik US był związany stanowiskiem wierzyciela, na mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. braku doręczenia upomnienia i niewłaściwego organu - wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy. Dyrektor IAS nie podzielił też stanowiska spółki, co do zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., wskazując, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji w powyższym przepisie mają charakter formalny, a nie merytoryczny. O przyczynach merytorycznych: podmiotowych i przedmiotowych jest mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążąca dla organu egzekucyjnego i organu nadzoru. Wymagalność obowiązku, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny. Ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, może stanowić przedmiot odrębnego od egzekucyjnego postępowania – odwoławczego lub w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych. Z tego powodu niezasadne jest podnoszenie zarzutów odnoszących się do oceny zgodności z prawem ww. decyzji - przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., którego nie notyfikowano.
Spółka nie wskazała też okoliczności świadczących o tym, że nie może być podmiotem postępowania egzekucyjnego. Spełniała ponadto kryteria do uznania jej za zobowiązaną, która poddana jest jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, bo nie odnosił się do niej żaden z wyjątków przewidzianych w art. 14 u.p.e.a. Możliwe jest więc prowadzenie postępowania egzekucyjnego, także ze względów podmiotowych.
Zdaniem Dyrektora IAS niezasadny jest też zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., gdyż ww. tytuł wykonawczy spełnia wymagania z art. 27 § 1 u.p.e.a. - wystawił go uprawniony podmiot – ww. wierzyciel (art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Podmiot ten mógł więc wystawić to upomnienie i tytuł wykonawczy. Z powyższych względów egzekucję administracyjną należało uznać za dopuszczalną.
8. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora ISA wniosła o jego uchylenie zarzucając naruszenie:
a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 7, art. 77 ustawy z 16 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm. - dalej: k.p.a.) w związku z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji "oddalającego skargę na czynność egzekucyjną", gdy egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, bo zmierzała do przymusowego wykonania "technicznego" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h., co było wykluczone, uwzględniając wyroki TSUE w sprawach połączonych C- 213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i in.) i w sprawie C-65/05 (Komisja Europejska przeciwko Republice Greckiej);
b) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji "oddalającego skargę na czynność egzekucyjną", gdy egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, bo egzekucję zainicjował wierzyciel, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie był do tego uprawniony, co skutkuje uznaniem, że ww. tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - nie określał w sposób prawidłowy wierzyciela i nie oznaczono w nim uprzedniego doręczenia spółce upomnienia, wystosowanego przez wierzyciela, który nie był do tego uprawniony;
c) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 34 § 4 u.p.e.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy Dyrektor IAS winien uchylić to postanowienie i umorzyć postępowanie egzekucyjne.
9. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skargę, którą Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do, art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), należało oddalić.
2. Sąd uznał, że wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia Dyrektora IAS i Naczelnika US – w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - nie naruszały przepisów prawa.
Istota sporu w sprawie, dotyczącej zarzutów przeciwegzekucjnych (choć spółka, wbrew materiałowi dowodowemu sprawy w petitum skargi powoływała się na "postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną") dotyczy dwóch zagadnień:
a) czy wierzyciel, tj. Dyrektor Izby Celnej w S., mógł zostać uznany za organ właściwy w stosunku do dochodzonej w sprawie należności – kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - i mógł wystawić upomnienie oraz tytuł wykonawczy;
b) czy możliwe było prowadzenie egzekucji administracyjnej w związku z tym, że przepisy u.g.h., które wskazano w decyzji stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego, nie podlegały notyfikacji.
3. Sąd w sporze przyznał rację organom administracyjnym.
Zarzuty przeciwegzekucyjne są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić zarzuty do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. W art. 33 § 1 u.p.e.a. wymieniono enumeratywnie przesłanki, które stanowią podstawę do wniesienia zarzutów, zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów normuje art. 34 u.p.e.a.
I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z art. 34 § 1 u.p.e.a. wynika więc, że istotnym elementem procedury zarzutów przeciwegzekucyjnych jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, którego należy powiadomić o złożeniu zarzutów. Organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela jedynie, co do zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a, i w tym zakresie nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, które mogłoby wpłynąć na zmianę stanowiska wierzyciela. Odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 20 lutego 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148).
W orzecznictwie przyjęto ponadto, że organ odwoławczy – organ nadzoru nad egzekucją administracyjną - rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów przeciwegzekucyjnych, jest też związany stanowiskiem wierzyciela. Przyjęto bowiem, że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (postanowienie NSA z 24 maja 2004 r. sygn. akt FW 4/04; wyroki NSA z: 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08; 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1480/05; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3688/16 – dostępne na www.nsa.gov.pl).
W sprawie spółka podniosła zarzuty: a) niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), b) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) oraz c) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Organ egzekucyjny, o czym mowa wyżej, był - zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. - związany stanowiskiem wierzyciela, co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. - braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela stało się bowiem ostateczne, w związku z utrzymaniem w mocy ww. postanowienia wierzyciela przez DAS w postanowieniu z [...] kwietnia 2017 r. Tym samym w tym zakresie organ egzekucyjny i organ nadzoru nie mogły zająć odmiennego stanowiska niż to, które zostało wyrażone przez wierzyciela w ostatecznym postanowieniu, a w tym zakresie stanowisko to jest w pełni prawidłowe.
Należy też wskazać, że skarżąca nie wskazała w zarzutach, że nie wystosowano do niej upomnienia, a podnosiła jedynie, że upomnienie to wystosował niewłaściwy organ. Upomnienie, jak wynika z ustaleń organów administracyjnych oraz ze znajdującego się w aktach administracyjnych tytułu wykonawczego zostało spółce doręczone 12 października 2016 r. (tytuł wykonawczy k.43v akt administracyjnych), a zdaniem Sądu, wbrew stanowisku strony, nie można też mówić w sprawie o niewłaściwości wierzyciela, który zainicjował postępowanie egzekucyjne, najpierw wystawiając i doręczając spółce upomnienie, a następnie wystawiając ww. tytuł wykonawczy.
Sąd w tym zakresie podziela zarówno ostateczne stanowisko wierzyciela, jak również stanowisko organów administracyjnych obu instancji – Naczelnika US i Dyrektora IAS wyrażone w wydanych w sprawie postanowieniach, które wywodzą kompetencję wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w S. - jako inicjującego egzekucję - z przepisów normujących ustrój Służby Celnej.
Minister Finansów na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 9 ust. 2a u.s.c., wydał rozporządzenie z 15 września 2015 r. powoływane wyżej w stanie faktycznym.
Przepis art. 9 ust. 2a u.s.c. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców.
Warto również podkreślić, że przepis art. 9 ust. 1 u.s.c. wskazuje organy Służby Celnej, którymi są: 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych; 2) Szef Służby Celnej; 3) dyrektorzy izb celnych; 4) naczelnicy urzędów celnych.
Z art. 19 ust. 1 pkt 15 u.s.c. wynika, że do zadań dyrektora izby celnej należy wykonywanie zadań wierzyciela określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast z art. 19 ust. 1 pkt 16 u.s.c. wynika, że jego zadaniem jest również prowadzenie postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, nie można uznać, że Minister Finansów nie był właściwy do wydania ww. rozporządzenia, a tym samym, że w charakterze wierzyciela działał niewłaściwy organ – Dyrektor Izby Celnej w S.. Skoro bowiem Minister Finansów mógł wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców, to tym samym mógł w chwili wystawienia ww. tytułu wykonawczego wyznaczyć - zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 15 i 16 u.s.c. w związku z § 1c ww. rozporządzenia - Dyrektora Izby Celnej w S., właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a.
Prawidłowe było także powołanie się na przepisy art. 5 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. przez Dyrektora IAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a wcześniej przez DAS, który utrzymał w mocy stanowisko wierzyciela.
Z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w okresie, w którym wszczęto postępowanie egzekucyjne i wydano zaskarżone postanowienie) wynikało, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 - w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - jest właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4.
W art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (w ówcześnie obowiązującym brzmieniu) wskazano, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin - właściwy dyrektor izby celnej.
Przepis art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. odsyła zatem do odrębnych przepisów określających właściwość dyrektora izby celnej. U.p.e.a. nie statuuje więc wprost i bezpośrednio właściwości poszczególnych dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela w sprawach, o których mowa w art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Możliwość upoważniania dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela dopuszczają jednak inne przepisy i czynią to przez przeniesienie kompetencji do występowania w charakterze wierzyciela – art. 9 ust. 2a, art. 19 ust. 1 pkt 15 i 16 u.s.c. w związku z § 1c rozporządzenia. Do przepisów tych prawidłowo odwołały się więc organy administracyjne rozpoznające sprawę.
Reasumując, wbrew stanowisku spółki zaprezentowanemu w skardze, upoważnienie zawarte w art. 9 ust. 2a u.s.c., było wystarczające i na podstawie omówionych przepisów należało przyjąć, że wierzyciel był właściwy do zainicjowania postępowania egzekucyjnego – wystawienia najpierw upomnienia, a następnie ww. tytułu wykonawczego.
W konsekwencji, wszystkie podniesione w skardze zarzuty, co do działania w charakterze wierzyciela niewłaściwego organu, uznać należało zatem za niezasadne. Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organów administracyjnych, co do braku podstaw do uwzględnienia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. W tytule wykonawczym, na co trafnie powoływał się Naczelnik US i Dyrektor IAS w postanowieniach wydanych w sprawie, wskazano bowiem właściwy organ, który był uprawniony do działania w charakterze wierzyciela, więc tytuł ten spełniał wymóg z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - określa w sposób prawidłowy wierzyciela.
Rację miały również organy administracyjne obu instancji, uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., gdyż prowadzenie egzekucji administracyjnej w sprawie było dopuszczalne, zarówno z uwagi na przesłanki podmiotowe – obowiązujące przepisy nie wyłączały prowadzenia egzekucji wobec spółki, która poddana jest jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej i nie odnosił się do niej żaden z wyjątków przewidzianych w art. 14 u.p.e.a. - jak również przesłanki przedmiotowe, bo wbrew stanowisku skarżącej obowiązek egzekwowany – kara pieniężna podlegała, co do zasady, egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Sąd zgadza się ponadto ze stanowiskiem Dyrektora IAS wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Wymagalność egzekwowanego obowiązku, wynikającego z ostatecznej decyzji - zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. - nie może być badana przez organ egzekucyjny. Rację miał zatem Dyrektor IAS wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, może stanowić przedmiot odrębnego od egzekucyjnego postępowania – odwoławczego lub w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych. Z tego powodu niezasadne jest podnoszenie przez spółkę zarzutów odnoszących się do oceny zgodności z prawem ww. decyzji – przez uznanie, że egzekwowany obowiązek wynikał z przepisów prawa, których nie notyfikowano.
Zdaniem Sądu niezasadne były więc zarzuty skargi o naruszeniu przez organy administracyjne w wydanych w sprawie postanowieniach przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienia zawierają opis stanu faktycznego i prawnego, wskazujący, że organy podatkowe działały z zachowaniem zasad wskazanych w ww. przepisach.
Należy dodatkowo wskazać, że w kwestii notyfikacji przepisów u.g.h. zajął stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny u uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2016 r. Z uchwały tej wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 u.g.h.
4. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wszystkie podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie i na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.