III SA/Wa 2994/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-19
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnypuste fakturyart. 108 ustawy o VATkontrola podatkowapostępowanie podatkoweuchylenie decyzjispór cywilnoprawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych, uznając, że niezasadnie zastosowano art. 108 ustawy o VAT do faktur, których zakres wykonania był przedmiotem sporu cywilnoprawnego i które nie doprowadziły do uszczuplenia dochodów budżetowych.

Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług. Organy podatkowe stwierdziły nieprawidłowości polegające na zawyżeniu podatku naliczonego i wykazaniu świadczenia usług, które nie zostały wykonane, co skutkowało zastosowaniem art. 108 ustawy o VAT. Skarżąca zarzuciła szereg naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 108 ustawy o VAT, ponieważ nie były to tzw. puste faktury, a spór dotyczył zakresu wykonanych usług, a nie ich braku, a także nie doszło do uszczuplenia dochodów budżetowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącą podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2013 r. Organy podatkowe stwierdziły, że skarżąca zawyżyła podatek naliczony oraz wykazała świadczenie usług, które nie zostały wykonane, w związku z czym zastosowały art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, nakładając obowiązek zapłaty podatku od wystawionych faktur. Skarżąca podniosła liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczące wadliwości przeprowadzonej kontroli, braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, błędnej oceny dowodów, naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych oraz nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Sąd uznał skargę za zasadną. W ocenie Sądu, nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 108 ustawy o VAT, ponieważ sporne faktury dokumentowały wykonanie usług, których zakres był kwestionowany przez kontrahenta, a nie ich brak. Sąd podkreślił, że toczy się spór cywilnoprawny o zakres wykonania usług, a skarżąca skorzystała z ulgi na złe długi, co jest sprzeczne z twierdzeniem o pustych fakturach. Ponadto, organ podatkowy nie skorygował podatku należnego wykazanego w deklaracjach, co mogłoby prowadzić do podwójnego opodatkowania. Sąd zauważył również, że nie wykazano, aby kontrahent odliczył podatek naliczony, a zatem nie doszło do uszczuplenia dochodów budżetowych. W odniesieniu do podatku naliczonego, Sąd zgodził się z organem, że brak przedłożenia oryginałów faktur zakupu uniemożliwia odliczenie. Sąd uchylił decyzje obu instancji, uznając, że art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nie miał zastosowania, i nakazał ponowne przeprowadzenie postępowania w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług w złożonych deklaracjach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nie jest uzasadnione w takiej sytuacji, ponieważ nie mamy do czynienia z tzw. pustymi fakturami, a spór dotyczy zakresu wykonanych usług, a nie ich braku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro spór dotyczy zakresu wykonania usług, a nie ich całkowitego braku, i toczy się postępowanie cywilne, a dodatkowo skarżąca skorzystała z ulgi na złe długi, to nie można mówić o wystawieniu pustych faktur w rozumieniu przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (32)

Główne

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

W przypadku wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku, osoba wystawiająca jest obowiązana do jego zapłaty. Przepis ten ma na celu zapobieganie oszustwom podatkowym i utracie wpływów podatkowych.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2006 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

VI Dyrektywa art. 21 § 1 c)

Szósta Dyrektywa Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku

Do zapłaty podatku od wartości dodanej zobowiązana jest każda osoba wykazująca podatek od wartości dodanej na fakturze lub innym dokumencie uznawanym za fakturę.

Dyrektywa 112 art. 203

Dyrektywa 112

Każda osoba, która wykazuje VAT na fakturze, jest zobowiązana do zapłaty VAT.

O.p. art. 283 § 2 pkt 1a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 283 § 2 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 283 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 181

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 192

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 199a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

lit. a)

O.p. art. 140 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 237

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 197 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 199

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 199a § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 284 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 284 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezasadne zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż nie były to puste faktury, a spór dotyczył zakresu wykonania usług. Brak uszczuplenia dochodów budżetowych, ponieważ kontrahent nie odliczył podatku naliczonego, a podatek należny został rozliczony w deklaracjach. Naruszenie zasady zakazu podwójnego opodatkowania, gdyż organ nie skorygował podatku należnego w deklaracji. Wady proceduralne postępowania, w tym błędna ocena materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z powodu nieprzedłożenia oryginałów faktur zakupu.

Godne uwagi sformułowania

nie mamy do czynienia z tzw. pustymi fakturami spór realny dwie wykluczające się wzajemnie instytucje prawne podwójnego rozliczenia tego podatku: raz w deklaracji podatkowej i drugi raz w decyzji nie doszło do uszczuplenia należności budżetowych podatnik sam pozbawił się możliwości odliczenia tego podatku

Skład orzekający

Alojzy Skrodzki

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Owsiak

członek

Radosław Teresiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w kontekście sporów o zakres wykonania usług i zastosowania ulgi na złe długi. Granice stosowania zasady neutralności VAT i zapobiegania oszustwom podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie spór o zakres usług toczy się cywilnie, a podatnik skorzystał z ulgi na złe długi. Może być mniej relewantne w przypadkach jednoznacznie stwierdzonych pustych faktur.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między sporem o zakres wykonania usługi a brakiem jej wykonania, co ma kluczowe znaczenie dla zastosowania sankcji VAT. Pokazuje też, jak sądy analizują złożone sytuacje podatkowe i cywilne.

Puste faktury czy spór o zakres usług? WSA wyjaśnia, kiedy VAT nie jest należny.

Dane finansowe

WPS: 1275 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2994/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Owsiak
Radosław Teresiak
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1478/18 - Wyrok NSA z 2023-07-06
I SA/Bk 1820/17 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2018-05-09
I FSK 1478/20 - Wyrok NSA z 2024-06-27
I FZ 19/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 108
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy wydaną wobec M. D. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Jak wynika z akt sprawy wskutek przeprowadzonej kontroli podatkowej i postępowania podatkowego stwierdzono nieprawidłowości polegające na tym, że Skarżąca w deklaracjach VAT-7 za II i III kwartał 2013 r. zawyżyła podatek naliczony w łącznej kwocie 1.275 zł oraz wykazała w deklaracjach świadczenie usług za czerwiec i lipiec 2013 r. pomimo ich niewykonania.
W efekcie organ I instancji określił wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2013 r. oraz kwoty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz.1054 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u.") za czerwiec i lipiec 2013 r.
Od tej decyzji Skarżąca odwołała się.
Rozpoznając to odwołanie Dyrektor wskazał, że kwestią sporną jest wystawienie przez Skarżącą na rzecz PHU S. J. N. ośmiu faktur dotyczących usług księgowych. Zwrócił uwagę, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania J. N., jak również wyjaśnienia Skarżącej, wykazał szereg istotnych rozbieżności, odnoszących się do współpracy pomiędzy Skarżącą i J. N.. Obie strony odmiennie bowiem przedstawiały takie kwestie jak: sporządzenie umowy współpracy, rodzaj świadczonych usług, czy miejsce świadczenia usług.
Dalej Dyrektor zauważył, że Skarżąca nie okazała, zarówno w toku kontroli podatkowej, jak i postępowania podatkowego, faktur VAT sprzedaży, faktur VAT zakupów, ewidencji VAT sprzedaży i ewidencji VAT zakupu prowadzonych za okres II-III kwartał 2013 r. Skarżąca nie udzieliła też odpowiedzi na pisma organu podatkowego, wzywające do okazania powyższych dokumentów. Natomiast w piśmie z [...] września 2018 r. przedstawiła rejestry zakupów za III i IV kwartał 2013 r. Jednocześnie, po ponad półrocznej zwłoce, złożyła wyjaśnienia w piśmie z [...] listopada 2017 r. rozbieżne w znacznej części z zeznaniami przesłuchanej w charakterze świadka J. N.. Organ odwoławczy wskazał, że J. N. przyznała, że jedynie część usług wskazanych na fakturach została wykonana, części czynności, które zostały zamieszczone w fakturach VAT nie zamawiała, a kilka czynności było w ogóle niedokończonych. Świadek nie wyliczył precyzyjnie usług wykonanych oraz niewykonanych przez Skarżącą. Jednocześnie J. N. zastrzegła, że wyłącznie jedną fakturę uznaje za wystawioną zgodnie z usługami wykonanymi przez Skarżącą w maju 2013 r. i tę zaewidencjonowała oraz rozliczyła w deklaracji VAT.
Zdaniem Dyrektora istota kontaktów Skarżącej oraz PHU S. J. N., tj. rzetelność transakcji wykazanych na ośmiu fakturach nie została potwierdzona. Z przesłuchania świadka J. N. wynika bowiem, że Skarżąca wystawiła osiem faktur bez porozumienia z ich odbiorcą, zignorowała ustalenia w kwestii ryczałtowego rozliczenia stron umowy ustnej z [...] maja 2013 r., a także przyjęła bez porozumienia z J. N. określone kwoty z tytułu wykonania usług. Dyrektor zauważył następnie, że wystawione faktury zostały przez Skarżącą wysłane za pośrednictwem operatora pocztowego na adres PHU S. J. N., skąd - jako niezaewidencjonowane i niezaakceptowane przez kontrahenta - odesłano je do wystawcy. W jego ocenie powyższe świadczy o wyraźnym zamiarze wprowadzenia ww. faktur do obrotu prawnego. Fakt ich wystawienia przez Skarżącą w okresie II-III kwartał 2013 r. oznacza, że jest ona zobowiązana do zapłacenia podatku z nich wynikającego na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
Za słuszne Dyrektor uznał także stanowisko organu I instancji, że Skarżącej nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości:
- za II kwartał 2013 r. 798 zł,
- za III kwartał 2013 r. 477 zł.
Skarżąca nie przedłożyła bowiem faktur zakupu dokumentujących kwoty tego podatku.
Dyrektor odniósł się następnie szeroko do składanych przez Skarżącą w toku postępowania zastrzeżeń oraz zarzutów zawartych w odwołaniu.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 283 § 2 pkt 1a, art. 283 § 2 pkt 6 oraz art. 283 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p.") przez przeprowadzenie kontroli podatkowej nr 5673 na podstawie imiennego upoważnienia z 2 sierpnia 2016 r., doręczonego zastępczo w dniu 23 sierpnia 2016 r., które nie stanowi podstawy do przeprowadzenia kontroli, bowiem nie zawiera daty rozpoczęcia kontroli (przez co narusza art. 283 § 2 pkt 6 O.p.) i podstawy prawnej (przez co narusza art. 283 § 2 pkt 1a O.p.),
2) art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 192 oraz art. 199a § 1 O.p. w zw. z art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) oraz art. 108 ust. 1 u.p.t.u. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego wniosków w sposób sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego zwłaszcza przez uznanie, że Skarżąca wystawiła na rzecz PHU S. J. N. tzw. "puste faktury" (znajdujące się w aktach sprawy w kserokopiach niepoświadczonych za zgodność z oryginałem, niestanowiących dokumentów i niemogących stanowić dowodu w sprawie) i jest zobowiązana do zapłaty podatku z nich wynikającego na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., dlatego, że kontrahent ich nie zaakceptował,
3) art. 140 § 1 O.p. przez niezakończenie niniejszej sprawy z dniem [29 maja 2017 r., czyli przeszło 1,5 roku temu, bowiem wszelkie zawiadomienia organu I instancji wydawane w trybie art. 140 § 1 O.p. po dniu [...] maja 2017 r. zostały wprowadzone do obrotu prawnego po dacie wydania pisma i tym samym po upływie wyznaczonego wcześniej terminu załatwienia sprawy,
4) art. 180 § 1 w zw. z art. 237 O.p. przez odmowę przeprowadzenia ważnych dowodów, wskazywanych przez Skarżącą wielokrotnie w pismach do organów podatkowych i w efekcie wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprawidłowo zrekonstruowany stan faktyczny, co wpłynęło w istotny sposób na zawyżenie wysokości zobowiązania podatkowego określonego wspomnianą decyzją,
5) art. 194 § 1 i 2, art. 194a § 1, art. 197 § 1, art. 199 oraz art. 199a § 3 O.p. przez niewłączenie do akt niniejszej sprawy dokumentów urzędowych oraz pominięcie milczeniem dokumentów urzędowych złożonych przez Skarżącą na okoliczność wykonania usług na rzecz PHU S. J. N., nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, nieprzesłuchanie strony, niewystąpienie do Sądu o ustalenie stosunku prawnego,
6) art. 200 § 1 O.p. przez niewyznaczenie Skarżącej zarówno przed wydaniem decyzji organu I instancji, jak i zaskarżonej decyzji 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego,
7) powielanie błędu popełnionego w decyzji organu I instancji i wskazywanie w zaskarżonej decyzji nieprawidłowej podstawy prawnej przeprowadzonej kontroli podatkowej, która została przeprowadzona w trybie art. 284 § 4 O.p., a nie w trybie art. 284 § 3 O.p.
8) naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. przez:
- skierowanie do Skarżącej pustej przesyłki nr [...] doręczonej w dniu [...] czerwca 2016 r.,
- posługiwanie się przez pracowników organów podatkowych kserokopiami niepoświadczonymi za zgodność z oryginałem, niestanowiącymi dokumentów i niemogącymi stanowić dowodów w sprawie,
- podżeganie świadka J. N. oraz pracowników Urzędu Skarbowego w S. do poświadczenia nieprawdy na kserokopiach bez posiadania oryginałów przez pracowników Urzędu Skarbowego W.,
- udzielanie odpowiedzi na ważne kwestie o godz. 15:56 dzień przed przesłuchaniem świadka J. N. w S., wyznaczonym na godz. 9:00,
- udaremnianie przez pracowników Urzędu Skarbowego W. uzyskania ważnych dowodów w sprawie,
9) brak wezwania Skarżącej przez pracowników organów obu instancji do złożenia do akt sprawy faktur zakupu za okres objęty kontrolą, na podstawie których dokonała ona obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych faktur,
10) przemilczenie wielu kwestii i zarzutów wielokrotnie poruszanych przez Skarżącą.
Nadto Skarżąca zaskarżyła wszelkie postanowienia organów obu instancji wydane w niniejszej sprawie, na które nie przysługiwało jej zażalenie.
Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz wspomnianych postanowień, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W ocenie Sądu nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 108 u.p.t.u., w stanie faktycznym jaki wystąpił w sprawie, ponieważ nie mamy do czynienia z tzw. pustymi fakturami. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 108 u.p.t.u., w przypadku, gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
Regulacja ta została wprowadzona do polskiej ustawy w wyniku implementacji art. 21 ust. 1 c) Szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE seria L z 1977 r. Nr 145/1 z późn. zm., dalej – VI Dyrektywa), stosownie do którego, do zapłaty podatku od wartości dodanej zobowiązana jest każda osoba wykazująca podatek od wartości dodanej na fakturze lub innym dokumencie uznawanym za fakturę. Przepis ten został powtórzony w art. 203 Dyrektywy 112, który obecnie krótko stanowi, że każda osoba, która wykazuje VAT na fakturze, jest zobowiązana do zapłaty VAT.
Powodem, dla którego konieczne było wprowadzenie regulacji o tej treści do porządków prawnych państw członkowskich Unii Europejskiej, była potrzeba uniknięcia ryzyka utraty wpływów podatkowych. Ryzyko to wynika ze szczególnej roli faktury w systemie VAT. Jest ona bowiem dokumentem, na podstawie którego można dokonać odpowiedniego obniżenia podatku należnego, czy też żądania zwrotu podatku.
Normy te mają na celu także zapobieganie oszustwom podatkowym. Przewidują one bowiem nałożenie obowiązku zapłaty kwoty wskazanej jako podatek na fakturze niezależnie od realnej przyczyny jej wystawienia, obejmując tym samym obowiązkiem wspomnianej zapłaty wystawców fikcyjnych (pustych) faktur. Służą one zatem nie tylko zagwarantowaniu lub wymuszeniu realizacji roszczenia podatkowego, ale poprzez wymierzenie dotkliwej sankcji wystawcy takich dokumentów – zapłaty kwot wskazanych przez niego jako podatek na fikcyjnych fakturach – są ważnym narzędziem zapobiegania wyłudzeniom podatku z budżetu. Innymi słowy, ich celem jest również eliminacja zagrożeń dla mechanizmu płatności VAT, jaki pociąga za sobą proceder wystawiania fikcyjnych faktur (por. Duży J. Problem sankcji podatkowych, [w:] Zorganizowana przestępczość podatkowa w Polsce. Zwalczanie przestępczego nadużycia mechanizmów podatków VAT i akcyzowego, LEX 2013).
Nie ma wątpliwości, iż podmioty będące podatnikami nie mogą korzystać z prawa realizacji zasady neutralności podatku VAT w celu dokonywania oszustw czy nadużyć podatkowych. Jak podkreślał to wielokrotnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zasada ta jest zasadą fundamentalną, dlatego zwalczanie oszustw podatkowych, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i propagowanym przez VI dyrektywę (np. wyrok z 6 lipca 2006 r. w połączonych sprawach C-439/04 i C-440/04 Axel Kittel przeciwko państwu belgijskiemu, C-439/04 i państwo belgijskie przeciwko Recolta Recycling SPRL, C-440/04.).
Jedynie - jak wskazywał w swoich wyrokach - wykazanie przez podatnika dobrej wiary (czyli wykazanie, że pomimo należytej staranności nie mógł uniknąć udziału w oszustwie), może uchronić go przed negatywnymi skutkami jego postępowania. Orzeczenia o takiej treści wydawane były przede wszystkim w sprawach związanych z dokonaniem wykładni przepisu art. 168 Dyrektywy 112 (art. 86 ust. 1 u.p.t.u.) (np. wyrok z 12 stycznia 2006 r. w połączonych sprawach Optigen Ltd (C-354/03), Fulcrum Electronics Ltd (C-355/03) i Bond House Systems Ltd (C-484/03) przeciwko Commissioners of Customs & Excise).
Znalazły się one jednak także i w wyrokach, które dotyczyły wykładni i stosowania art. 21 ust. 1c) VI Dyrektywy, a potem art. 203 Dyrektywy 112.
W orzeczeniach tych, niezależnie od kwestii dobrej wiary, Trybunał – z uwagi na inną treść i cel tych przepisów (ochrona Państwa przed utratą wpływów z należności podatkowych) dodawał, że podczas ich stosowania należy brać także pod uwagę fakt całkowitego wyeliminowania przez podatnika negatywnych skutków wystawienia faktur. W przypadku bowiem, gdy podatnik zapobiegnie utracie wpływów z należności podatkowych, do której mogłoby dojść z uwagi na ich wystawienie, to nawet gdy nie wykazał się dobrą wiarą, nie ma potrzeby orzekania na podstawie tych regulacji.
Na tle stosowania art. 203 Dyrektywy 112 TSUE wydał szereg wyroków między innymi z 19 września 2000 r. w sprawie C-454/98, Schmeink & Cofreth AG & Co. KG przeciwko Finanzamt Borken i Manfred Strobel przeciwko Finanzamt Esslingen; z 6 listopada 2003 r. w połączonych sprawach C-78/02 - C-80/02, Elliniko Dimosio przeciwko Maria Karageorgou, Katina Petrova i Loukas Vlachos; z 15 marca 2007 r. w sprawie C-35/05, Reemtsma Cigarettenfabriken GmbH przeciwko Ministero delle Finanze; z 18 czerwca 2009 r. w sprawie C-566/07 Staatssecretaris van Financiën przeciwko Stadeco BV; z 31 stycznia 2013 r. w sprawie C-643/11, LVK - 56 EOOD przeciwko Direktor na Direktsia «Obzhalvane i upravlenie na izpalnenieto» - Varna pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite; z 31 stycznia 2013 r. w sprawie C-642/11, Stroy trans EOOD przeciwko Direktor na Direktsia «Obzhalvane i upravlenie na izpalnenieto» - Varna pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite – stwierdził, że podatnik może skorygować nieprawidłowo wskazany w fakturze podatek zawsze, gdy wykaże, że wystawił ją będąc w dobrej wierze lub gdy w wystarczającym czasie całkowicie wyeliminował ryzyko jakiegokolwiek uszczuplenia dochodów podatkowych.
W wyroku z 19 września 2000 r., wydanym w sprawie C-454/98, w pierwszym przypadku (sprawa Schmeinka) Schmeink nabył 50% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH). Następnie wystawił dla nabytej spółki fakturę dotyczącą usług doradczych, których w rzeczywistości nigdy nie wyświadczył. Faktura pro forma została wykorzystana przez nabytą spółkę w toku starań o grant inwestycyjny. Nabyta spółka nie odliczyła wykazanego podatku, czyli faktura nie została wykorzystana. W drugiej sprawie (Strobela) – podatnik wystawił kilka faktur dotyczących czynności, które nigdy nie miały miejsca. Celem wystawiania pustych faktur było ukrycie strat w jednej z prowadzonych przez niego firm. Kwoty wynikające z faktur były uiszczane, a on zwracał firmom - adresatom faktur kwoty, które zostały na jego rzecz zapłacone. Kwoty te wykazał w fakturach jako podlegające opodatkowaniu VAT, a adresaci faktur odliczyli wynikające z nich kwoty podatku. W tym przypadku, co prawda faktura została wykorzystana, ale wystawca faktury uiścił kwotę wykazaną na fakturze.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że stan faktyczny jaki miał miejsce w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do zastosowania art. 108 ust. u.p.t.u. W ocenie Sądu, sporne osiem faktur dokumentują wykonanie usług, których zakresu kontrahent skarżącej nie chce uznać. Kwestionowany jest przez kontrahenta zakres tych usług a nie same usługi. Innymi słowy faktury nie dokumentują czynności nieodzwierciedlających zdarzeń gospodarczych. Dowodem, na to, że jest to spór realny, jest toczący się pomiędzy skarżącą a jej kontrahentem spór cywilnoprawny przed Sądem Okręgowym w Warszawie Wydział Gospodarczy o zakres wykonania usług. Poza tym, w związku z brakiem zapłaty za usługi, skarżąca skorzystała z ulgi na złe długi i Urząd Skarbowy zaakceptował to. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można mówić o wystawieniu pustych faktur. Z jednej strony organ podatkowy twierdzi, że doszło do wystawienia pustych faktur a z drugiej strony akceptuje prawo do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi. Są to dwie wykluczające się wzajemnie instytucje prawne.
Ponadto Skarżąca wskazała na rozprawie, że organ podatkowy nie korygował podatku należnego wynikającego z 8 spornych faktur w rozliczeniu wykazanym w deklaracji VAT 7 za II i III kwartał 2013 r. W tym zakresie pozostawił podatek należny wykazany pierwotnie przez skarżącą. Mając to na uwadze, nawet przyznając organowi rację, że doszło do wystawieniu pustych faktur, z czym Sąd się nie zgadza, to organ podatkowy powinien zachować konsekwencję i wyłączyć podatek należny ujęty w deklaracjach VAT 7K wynikający z wystawionych faktur. W przeciwnym razie doszłoby do podwójnego rozliczenia tego podatku: raz w deklaracji podatkowej i drugi raz w decyzji określającej ten podatek na podstawie art. 108 ust. u.p.t.u. Z czym oczywiście nie można się zgodzić.
Nie można też pominąć, że co prawda skarżąca wysłała faktury kontrahentowi ale ten ich nie uznał i odesłał z powrotem. Z akt sprawy nie wynika, żeby kontrahent odliczył podatek naliczony. Zatem nie doszło do uszczuplenia należności budżetowych a podatek należny z nich wynikający, jak wskazuje skarżąca, został rozliczony w deklaracjach kwartalnych VAT 7.
Odnośnie podatku naliczonego, należy zgodzić się z organem podatkowym, że nie przedstawiając oryginałów faktur zakupu, skarżąca sama pozbawiła się możliwości odliczenia tego podatku. Sąd zauważa, że skoro podatnik nie ujawnia organom podatkowym wszystkich faktur VAT to nie może stawiać skutecznego zarzutu naruszenia art. 86 ust. 1 u.p.t.u. Podstawą odliczenia podatku naliczonego jest wykazanie go fakturą VAT. Skoro podatnik ich nie okazał organom podatkowym, to trudno czynić zarzut, iż nieprawidłowo ustaliły one wysokość podatku naliczonego. Organy nie mają obowiązku poszukiwania faktur VAT od ewentualnych podmiotów, które mogły sprzedać Skarżącej towar lub usługi. To rolą podatnika jest wykazanie jego prawa do odliczenia podatku naliczonego z dokumentu jakim jest faktura VAT. Brak faktury VAT – co do zasady - oznacza brak prawa do odliczenia podatku. Ponieważ w sprawie uchylono decyzje obu instancji skarżąca będzie mogła w nowym postępowaniu przedłożyć faktury zakupu o ile je posiada i organ oceni czy podatek naliczony w nich zawarty podlega odliczeniu.
Ponadto, Skarżąca wskazywała także na liczne uchybienia w prowadzonym postępowaniu o czym szeroko pisała w skardze i innych pismach procesowych. W ocenie Sądu naruszenia te nie miały wpływu na wynik sprawy, poza art. 191 O.p. czyli błędną oceną zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że ma zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
Mając na względzie dokonaną wykładnię przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną decyzji organu odwoławczego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, gdyż uznał, że art. 108 ust. 1 u.p.tu. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, wobec czego nie było podstaw do prowadzenia postępowania podatkowego w tym zakresie. W związku z powyższym organ jeszcze raz przeprowadzi postępowanie w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług w ramach złożonych deklaracji kwartalnych za sporny okres.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W..
W związku z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu, koszty zostaną zwrócone pełnomocnikowi na podstawie postanowienia Referendarza Sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI