III SA/Wa 309/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-04-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnapotrąceniezajęcie emeryturyskarga na czynność egzekucyjnąodmowa wszczęcia postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na potrącenie z emerytury, uznając, że potrącenie to nie jest czynnością egzekucyjną, a zatem skarga na nie nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący złożył skargę na potrącenie ze swojej emerytury, które było konsekwencją zajęcia egzekucyjnego. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie skargi, uznając, że potrącenie przez ZUS nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że skarga na czynności egzekucyjne dotyczy działań organu egzekucyjnego, a nie technicznej realizacji zajęcia przez dłużnika wierzytelności.

Sprawa dotyczyła skargi P. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na potrącenie z emerytury. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego z tytułu zaległości podatkowych VAT za 2007 r. i zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako dłużnik zajętej wierzytelności, dokonywał potrąceń z emerytury Skarżącego. Skarżący złożył skargę na dokonane potrącenie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że potrącenie przez organ rentowy nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu u.p.e.a., a jedynie czynnością techniczną będącą konsekwencją realizacji zajęcia. Minister Rozwoju i Finansów podtrzymał to stanowisko, wskazując, że czynnością egzekucyjną jest samo zajęcie, a potrącenie jest realizacją tego zajęcia przez dłużnika wierzytelności. Podkreślono, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia wszystkich działań organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że potrącenie z emerytury przez ZUS nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu u.p.e.a. Czynnością egzekucyjną było samo zajęcie świadczenia. Skarżący wniósł skargę na potrącenie, które nastąpiło po fakcie, a nie na samo zajęcie. Sąd uznał, że w takiej sytuacji zastosowanie miał art. 61a § 1 k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania) w związku z art. 18 u.p.e.a., ponieważ żądanie Skarżącego nie mogło być rozpoznane w trybie postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, a odmowa wszczęcia postępowania jest właściwą reakcją na bezprzedmiotowe wnioski strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, potrącenie z zajętego świadczenia emerytalnego przez dłużnika zajętej wierzytelności nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to jedynie czynność techniczna będąca konsekwencją realizacji zastosowanego wcześniej środka egzekucyjnego (zajęcia).

Uzasadnienie

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji definiuje czynność egzekucyjną jako działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub realizacji środka egzekucyjnego. Potrącenie przez organ rentowy jest realizacją zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i nie jest czynnością samego organu egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis stosowany odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a. do odmowy wszczęcia postępowania w przypadku bezprzedmiotowego wniosku strony.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 54 § 1, 3-6

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący skargi na czynności egzekucyjne, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż potrącenie nie było czynnością egzekucyjną.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący rozstrzygania zażaleń, przywołany przez skarżącego w kontekście naruszenia przepisów.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, przywołany przez skarżącego.

k.p.a. art. 124 § 1, 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący uzasadnienia rozstrzygnięć, przywołany przez skarżącego.

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja czynności egzekucyjnej.

k.p.a. art. 44 § 1-4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący doręczeń, przywołany przez skarżącego w kontekście zarzutu wadliwego doręczenia.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa kontrolę sądową sprawowaną przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przedmioty kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uchylenia aktu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznawanie spraw w trybie uproszczonym.

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje formę rozstrzygnięć w postępowaniu egzekucyjnym.

k.p.a. art. 61

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje wszczęcie postępowania administracyjnego.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 1 § 11

Przepis wprowadzający art. 61a k.p.a.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący odmowy wszczęcia postępowania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrącenie z emerytury przez ZUS nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na działania organu egzekucyjnego, a nie na realizację zajęcia przez dłużnika wierzytelności. W przypadku bezprzedmiotowego wniosku strony w postępowaniu egzekucyjnym, właściwe jest zastosowanie art. 61a k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania).

Odrzucone argumenty

Potrącenie z emerytury jest czynnością egzekucyjną podlegającą zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Organy administracji błędnie zastosowały art. 61a k.p.a., zamiast rozpoznać skargę merytorycznie. Zawiadomienie o zajęciu zostało wadliwie doręczone, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi.

Godne uwagi sformułowania

potrącenie dokonane przez organ rentowy w wyniku realizacji zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Przedmiotowe potrącenie stanowi jedynie czynność techniczną, która jest konsekwencją realizacji zastosowanego wcześniej środka egzekucyjnego nie można skargi na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.) realizowanie przez dłużnika zajętej wierzytelności (organ rentowy) zajęcia, dokonanego w trybie przepisów u.p.e.a., nie jest czynnością egzekucyjną

Skład orzekający

Aneta Trochim-Tuchorska

przewodniczący

Monika Świercz

sprawozdawca

Radosław Teresiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia czynności egzekucyjnej w kontekście potrąceń z zajętych świadczeń oraz stosowanie art. 61a k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący kwestionuje potrącenie, a nie samo zajęcie. Interpretacja art. 61a k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym, która może mieć znaczenie dla wielu podatników. Wyjaśnia, co jest, a co nie jest czynnością egzekucyjną.

Czy potrącenie z Twojej emerytury to czynność egzekucyjna? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 309/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Trochim-Tuchorska /przewodniczący/
Monika Świercz /sprawozdawca/
Radosław Teresiak
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 954/21 - Postanowienie NSA z 2022-05-31
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 61a par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 599
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Monika Świercz (sprawozdawca), sędzia WSA Radosław Teresiak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku P.K., dalej jako Skarżący, Zobowiązany lub Strona na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] , [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2007 r. w łącznej wysokości 25.058,20 zł należności głównej wraz z odsetkami.
Celem wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu w dniu 6 listopada 2013 r. doręczono Zobowiązanemu w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej; k.p.a.), a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 października 2013 r.
Pismem z dnia 29 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. , będący dłużnikiem zajętej wierzytelności, uznał zajęcie oraz poinformował, iż począwszy od świadczenia należnego za grudzień 2013 r. będzie dokonywał potrąceń z zajętego świadczenia.
W dniu 2 kwietnia 2015 r. dłużnik przekazał kolejne potrącenie w wysokości 478,19 zł.
Skarżący pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. złożył skargę na wymienione potrącenie. W uzasadnieniu zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów art. 79 § 1 do § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 dalej: u.p.e.a.), poprzez błędne zastosowanie. Wniósł jednocześnie o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia wniesionej skargi.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonej skargi. Organ nadzoru stwierdził brak podstaw do rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną z uwagi na fakt, iż potrącenie dokonane przez organ rentowy w wyniku realizacji zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżący pismem z dnia 1 lipca 2016 r. wniósł do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G.. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację zawartą w skardze na czynności egzekucyjne.
Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w niniejszej sprawie rozpatrzenie merytoryczne złożonej przez Skarżącego skargi przewidzianej w art. 54 u.p.e.a. nie było możliwe, ponieważ potrącenie dokonane przez organ rentowy w wyniku realizacji zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W znaczeniu ustawowym termin ten odnosi się do takiego kręgu czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, które wiążą się z zastosowaniem przymusu egzekucyjnego (np. zajęcia rachunku bankowego, świadczenia emerytalnego, ruchomości, jak i dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, np. odbiór ruchomości, licytacje). Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy potrącenie z zajętego świadczenia emerytalnego może być uznane za czynność egzekucyjną.
Minister Rozwoju i Finansów wskazał, iż przedmiotowe potrącenie stanowi jedynie czynność techniczną, która jest konsekwencją realizacji zastosowanego wcześniej środka egzekucyjnego. Zauważył, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym czynnością egzekucyjną było zajęcie świadczenia emerytalnego Zobowiązanego dokonane zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. Ponadto zakwestionowane potrącenie nie stanowi wprost czynności organu egzekucyjnego, lecz dłużnika zajętej wierzytelności, który wykonuje obowiązki związane z realizacją zajęcia. Definicja czynności egzekucyjnej wiąże się z czynnością organu egzekucyjnego (jego upoważnionego pracownika). Przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Organ podniósł, iż nie można skargi na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie czynności organu egzekucyjnego mogą być kwestionowane w tym trybie.
Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego dotyczącego przyjętej formy rozstrzygnięcia (art. 61a k.p.a.) Minister Rozwoju i Finansów wyjaśnił, iż ocena, czy w danej sprawie zostały spełnione ww. przesłanki należy do organu, do którego podanie wniesiono i który w zależności od poczynionych ustaleń podejmuje stosowne działania. We wstępnej fazie każdego postępowania organ jest zobligowany do zbadania złożonego przez stronę wniosku pod względem formalnym. Przedstawiony tryb postępowania ma na celu uproszczenie rozstrzygania w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia braku podstaw do przystąpienia do prowadzenia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi bowiem jednocześnie odmowę merytorycznego rozstrzygania o zasadności pisma strony (niemożność odniesienia się do argumentów podnoszonych przez stronę). Użyty w ww. przepisie zwrot "z innych uzasadnionych przyczyn" można odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Inne przyczyny, o których mowa wyżej to również brak w przepisach ustaw podstaw rozpatrzenia żądania danej treści.
Reasumując uznał, iż w przedmiotowej sprawie podanie zobowiązanego nie mogło skutecznie zainicjować postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, gdyż nie ma czynności która mogłaby być zbadana w tym trybie (brak przedmiotu postępowania). Podkreślił, iż zakwestionowane potrącenie nie stanowi wprost czynności organu egzekucyjnego, lecz dłużnika zajętej wierzytelności, który wykonuje obowiązki związane z realizacją zajęcia.
W ocenie Organu odwoławczego wbrew twierdzeniu zobowiązanego uprawnione jest stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym art. 61 a k.p.a. na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a.
W związku z powyższym Organ stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] czerwca 2015 r. Wyjaśnił, iż z uwagi na formalny charakter rozstrzygnięcia Minister Rozwoju i Finansów nie odniósł się merytorycznie do argumentów podnoszonych przez zobowiązanego. Ponadto poinformował, że nie znalazł podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zażalenia na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] czerwca 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.,
- art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 1, § 3 - § 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne w sytuacji, gdy nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.),
- art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 61 a § 1 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy skarga powinna być rozpatrzona merytorycznie - uwzględniona bądź oddalona, gdyż nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne do rozstrzygnięcia której, w oparciu o przepis art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.),
- art. 54 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 44 § 1 - § 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w G., iż zawiadomienie z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 6 listopada 2013r., a skarga została wniesiona po upływie czternastu dni od dnia doręczenia.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy obydwu instancji bezpodstawnie uznały skargę na czynności egzekucyjne za wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Podkreślił, że nie domagał się wszczęcia postępowania administracyjnego. Intencją Skarżącego, było zaskarżenie czynności egzekucyjnych. Wskazał, że skarga powinna być rozpatrzona merytorycznie, tj. oddalona w przypadku stwierdzenia braku przesłanek do jej uwzględnienia bądź uwzględniona w przypadku stwierdzenia jej zasadności. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Strony, wbrew stanowisku organów obydwu instancji nie istnieje odrębna sprawa ze skargi na czynności egzekucyjne, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61a k.p.a.). Przepisy art. 61 i 61a k.p.a. nie mają tu odpowiedniego zastosowania.
Skarżący powołał się na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 353/14 (publ. LEX nr 14713642), w którym stwierdzono, że "Rozpatrywanie żądania zobowiązanego o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego nie jest odrębną od prowadzonego postępowania egzekucyjnego sprawą administracyjną, do rozstrzygnięcia której, w oparciu o art. 18 u.p.e.a., stosuje się przepisy ogólnej procedury administracyjnej dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.) i odmowy jego wszczęcia (art. 61 a k.p.a.). Przepisy art. 61 i 61 a k.p.a. nie mają tu odpowiedniego zastosowania".
Ponadto powołał się na szereg wyroków sadów administracyjnych, których przedmiotem badania było stosowanie art. 61a k.p.a. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zarzucił, iż organy obydwu instancji bezzasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dokonane na podstawie zawiadomienia z dnia [...] października 2013 r.
Podniósł, iż organy błędnie ustaliły, iż zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu 6 listopada 2013r. w trybie art. 44 k.p.a, podczas gdy Skarżący nie otrzymał żadnego awizo. Zaznaczył, iż zobowiązany zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych nie może być obciążany skutkami błędów operatora pocztowego. W ocenie Strony organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności związanych z powyższym doręczeniem, w szczególności nie zażądały pisemnych wyjaśnień od operatora pocztowego i nie przesłuchały pracowników tego operatora.
W ocenie Strony przepisy art. 61a § 2 k.p.a. w związku z 18 u.p.e.a. nie stanowią formalnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, gdyż w tej sytuacji wydaje się postanowienie stwierdzające wniesienie skargi na czynności egzekucyjne z uchybieniem terminu, względnie skargę odrzuca.
Według Skarżącego odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne świadczy o tym, że Dyrektor Izby Skarbowej w G. żadnego postępowania nie przeprowadził, a więc nie wyjaśnił kwestii związanych z prawidłowością doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Podniósł, iż zawiadomienie o zastosowaniu środka jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniach egzekucyjnych podlegających umorzeniu jako nieprawidłowo i bezzasadnie wszczętych. W ocenie Strony nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte.
Skarżący podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach wyroków z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 530/13, II FSK 531/13, II FSK 553/13 jednoznacznie stwierdził, iż konieczne jest rozpatrzenie zarzutów: 1) nieistnienia obowiązków, 2) braku wymagalności obowiązków.
Zdaniem Skarżącego środki egzekucyjne są stosowane względem niego sprzecznie z prawem w okresie zawieszenia z urzędu postępowania egzekucyjnego ze względu na nierozpatrzenie ostatecznym postanowieniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi.
Na wstępie Sąd wskazuje, że w pełni podziela stanowisko organów co do tego, że realizowanie przez dłużnika zajętej wierzytelności (organ rentowy) zajęcia, dokonanego w trybie przepisów u.p.e.a., nie jest czynnością egzekucyjną.
W realiach niniejszej sprawy czynnością egzekucyjną było zajęcie świadczenia (wierzytelności) Skarżącego, dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. Na zajęcie to Skarżący mógł wnieść skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. Jak wyjaśnił Dyrektor IS w G., Skarżący taką skargę na czynność egzekucyjną złożył w dniu 14 stycznia 2014 r. Rozpoznana została ona postanowieniem Dyrektora IS w G. z dnia [...] kwietnia 2014 r.
W sprawie poddanej kontroli Sądu Skarżący wniósł skargę nie na zajęcie świadczenia (które dokonane zostało ok. 1,5 roku przed wniesieniem przez niego pisma w kwietniu 2015 r.), ale na dokonane w kwietniu 2015 r. przez ZUS w wyniku owego zajęcia, potrącenie z zajętego świadczenia (wierzytelności). Sąd wskazuje w tym miejscu, że z urzędu znana jest mu okoliczność, iż Skarżący poza pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. składał też inne wnioski kwestionujące realizowanie przez ZUS zajęcia świadczenia dokonanego przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że wniesiona przez Skarżącego skarga nie mogła być merytorycznie rozpoznana i w sprawie winien mieć zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Z art. 18 u.p.e.a. wynika, że jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Tak więc w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., tylko niektóre przepisy k.p.a. mają pełne zastosowanie, inne mogą być stosowane z odpowiednimi modyfikacjami lub też w ogóle nie mogą być stosowane, ze względu na unormowanie u.p.e.a. Określenie "odpowiednie zastosowanie przepisów" oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej.
Zważyć też należy, że od 1 kwietnia 2011 r. na mocy art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) wszedł w życie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 1 k.p.a.). Art. 61 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Przywołany art. 61a k.p.a. przewiduje zatem możliwość wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania kiedy oczywiste jest, że podmiot wnoszący podanie nie dysponuje interesem prawnym (nie ma przymiotu strony), ewentualnie kiedy podmiot ten żąda przeprowadzenia czynności, która przez organy administracji nie może być dokonana z uwagi np. na brak przepisu upoważniającego organ do określonego działania.
Innymi słowy, przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których strona występuje z żądaniem wszczęcia postępowania, które nie może być wszczęte z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych.
Zdaniem Sądu, w przypadku składania w toku postępowania egzekucyjnego przez zobowiązanego wniosków bezprzedmiotowych, organ nadzoru nie powinien rozstrzygać o ich zasadności bądź niezasadności, ale winien odmówić wszczęcia postępowania w żądanym zakresie. Natomiast okoliczność, że art. 61a k.p.a. stosuje się w postępowaniach administracyjnych jedynie do postępowania głównego oraz trybów nadzwyczajnych, gdyż przepis ten stosuje się wówczas wprost, nie oznacza, że nie można go zastosować odpowiednio na mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym. Zwrócić bowiem należy uwagę na treść art. 17 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., zgodnie z którym o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. W przepisie tym ustawodawca przewidział zatem wydawanie w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięć w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zgodnie z art. 61 k.p.a., stosowanym na mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, sprawa może być wszczęta z urzędu lub na żądanie zobowiązanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2016r., II FSK 137/14; CBOSA).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2017r., II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 22 marca 2016r., I SA/Wr 1915/15; wyroki WSA w Warszawie z 29 listopada 2016r., III SA/Wa 2741/15 i III SA/Wa 2742/15 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 12 stycznia 2017r., I SA/Rz 907/16; CBOSA).
W realiach niniejszej sprawy Skarżący złożył skargę na czynność, która nie jest czynnością egzekucyjną organu egzekucyjnego, a stanowi jedynie realizację przez organ rentowy (dłużnika zajętej wierzytelności) obowiązków wynikających z dokonanego wcześniej zajęcia. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości kwestionowania przez zobowiązanego, na drodze postępowania administracyjnego, realizowania zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. może być złożona na czynność egzekutora lub organu egzekucyjnego, nie zaś na czynność dłużnika zajętej wierzytelności polegającą na realizowaniu raz dokonanego zajęcia.
Z uwagi na powyższe, uwzględniając treść odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., organy obu instancji postąpiły prawidłowo odmawiając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie.
W konsekwencji, podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu świadczenia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dla jej rozstrzygnięcia nie mają również znaczenia przywołane przez Skarżącego wyroki wydane w sprawach sądowoadministracyjnych będących następstwem skarg złożonych przez niego na inne rozstrzygnięcia zapadłe w toku postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącego w skardze orzeczeń sądów administracyjnych wskazać należy, że dotyczą one innych stanów faktycznych, a przywołany przez Skarżącego wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 października 2013 r., I SA/Go 354/13 uchylony został wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2016r. II FSK 137/14. Sąd kasacyjny wyjaśnił, że art. 61a k.p.a. może i powinien być stosowany w sytuacjach, w których postępowanie nie powinno być wszczęte. Taka zaś sytuacja zaistniała w ocenie Sądu w niniejszej sprawie wobec wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane.
Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI