III SA/Wa 2929/14

III SA/Wa 2929/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Sobocha /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Maciej Kurasz
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 87/16 - Wyrok NSA z 2016-07-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 240 par.. pkt 4 art. 123 par. 1 art. 136
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z (...) lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany DIS) utrzymał w mocy decyzję z (...) kwietnia 2014 r. Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. odmawiającą T. Sp. z o.o. w likwidacji (dalej zwana Skarżącą lub Spółką) po wznowieniu postępowania uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. z (...) gruda 2012 r. określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r.
DIS wyjaśnił, że istotą postępowania wznowionego jest wyłącznie ustalenie czy konkretna decyzja ostateczna dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej zwana O.p.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. Spółka, wnioskując o wznowienie postępowania wskazała na okoliczność pominięcia w postępowaniu wymiarowym ustanowionego przez nią pełnomocnika i w konsekwencji brak skutecznego doręczenia decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w Warszawie z (...) grudnia 2012 r.
DIS wskazał, że w toku prowadzonego przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. postępowania w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych Spółka 28 czerwca 2011 r. ustanowiła pełnomocnika. Z przedmiotowego pełnomocnictwa wynika, że Prezes Zarządu Spółki R. B. udzielił pełnomocnictwa P. W. Wiceprezesowi Zarządu Spółki do samodzielnego reprezentowania Spółki przez (...) Urzędem Skarbowym w W. w postępowaniu podatkowym. W dokumencie tym nie wskazano adresu do korespondencji. Tym samym organ pierwszej instancji uznał, iż jest to adres siedziby Spółki. Pełnomocnictwo to złożone zostało do akt postępowania 6 lipca 2011 r. Z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji kierował pisma w toku postępowania do pełnomocnika, początkowo na adres siedziby Spółki, tj. W., ul. (...), a następnie na adres wskazany przez Skarżącą w piśmie z 12 września 2011 r. jako adres do korespondencji, tj. W., ul. (...). Pisma organu pierwszej instancji odbierane były przez: P. W., R. B. albo przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji.
Pismem z 1 lutego 2012 r. Spółka poinformowała o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego nowej siedziby i dołączyła aktualny odpis KRS. Wynikało z niego, że do reprezentacji Spółki - w przypadku zarządu wieloosobowego - upoważnionych jest dwóch członków zarządu łącznie albo członek zarządu łącznie z prokurentem. W przedmiotowej sprawie Zarząd Spółki był dwuosobowy, a w jego skład wchodzili – R. B. Prezes Zarządu oraz P.W. Wiceprezes Zarządu. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w W. kolejne pisma w toku prowadzonego postępowania m.in. decyzję z (...) grudnia 2012 r. skierował nie na ręce pełnomocnika, lecz do Spółki na adres nowej siedziby, tj. na ul. (...). Postanowienia z 16 lutego 2012 r. oraz z 21 lutego 2012 r. odebrane zostały odpowiednio przez pracownika Skarżącej i Prezesa Zarządu. DIS podkreślił, że P.W. nie zakwestionował takiego sposobu kierowania korespondencji do Spółki. Natomiast kolejne pisma wysyłane do Skarżącej wracały do organu z adnotacją "adresat nieobecny".
Na etapie wznowionego postępowania 24 czerwca 2013 r. pełnomocnik Spółki A. D. złożyła do akt sprawy dotyczącej wznowienia postępowania podatkowego protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników T. Sp. z o.o. z 24 czerwca 2011 r. zawierający uchwałę nr 1. Z powyższego protokołu wynika, że Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie T. Sp. z o.o. powołuje specjalnego pełnomocnika w osobie P. W. do samodzielnego reprezentowania Spółki przed (...) Urzędem Skarbowym w W. w postępowaniu podatkowym. Jako adres korespondencyjny wskazano adres siedziby Spółki. Z uchwały wynika, że do podpisania pełnomocnictwa wyznaczono Prezesa Zarządu R. B..
DIS wskazał, że w przedmiotowej sprawie, Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w formie uchwały ustanowiło Pełnomocnika do samodzielnego reprezentowania Spółki przed (...) Urzędem Skarbowym w W. w postępowaniu podatkowym, ustanowiony Pełnomocnik był jednocześnie Wiceprezesem Zarządu. DIS wskazał, że w jego ocenie nie było podstaw prawnych do powołania pełnomocnika w osobie P. W.. Zdaniem DIS - biorąc pod uwagę ustalony w Spółce sposób reprezentacji - należało uznać, iż Prezes Zarządu nie był upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa P.W..
Ponadto DIS wskazał, że uchwała powyższa nie była znana organowi podatkowemu. Tym samym, organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo, kierując - od momentu, gdy powziął wiedzę o błędnym pełnomocnictwie, tj. po 6 lutego 2012 r. - korespondencję dotyczącą prowadzenia postępowania w zakresie określenia Skarżącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008 do Spółki (na ul. (...)). DIS podkreślił, że pisma kierowane w ten sposób w toku przedmiotowego postępowania do Spółki odbierane były przez: P. W. (Wiceprezesa), R. B. (Prezesa) albo przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji.
Natomiast pisma Spółki składane w toku postępowania - co do zasady - podpisywane były zgodnie ze sposobem reprezentacji wpisanym do KRS, tj. łącznie przez Prezesa Zarządu R. B. i Wiceprezesa Zarządu P. W.. Jedynie wniosek z 31 sierpnia 2011 r. o przedłużenie terminu na złożenie wyjaśnień oraz odpowiedź Spółki z 12 września 2011 r. dotycząca wezwania z 22 sierpnia 2011 r. podpisane zostały wyłącznie przez Wiceprezesa Zarządu P.W..
DIS wskazał, że zakładając nawet, iż pełnomocnik został prawidłowo ustanowiony, to Spółka zdaje się całkowicie pomijać niezaprzeczalny fakt, iż P. Wiśniewski był również członkiem Zarządu Spółki, a więc organu upoważnionego do prowadzenia spraw i reprezentacji Spółki. Z tych względów, wszelka wpływająca do podmiotu korespondencja powinna być mu znana, z uwagi na pełnioną przez niego funkcję. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego za niezasadną należy uznać argumentację dotyczącą pominięcia przez organ pierwszej instancji Spółki w prowadzonym postępowaniu wymiarowym, ponieważ P. W. niezależnie od tego, czy był Pełnomocnikiem upoważnionym do reprezentowania Spółki w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. był również Członkiem Zarządu i z uwagi na tę funkcję miał obowiązek być na bieżąco ze sprawami Spółki, w tym również z postępowaniem dotyczącym określenia Spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008.
Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie powiadomiła Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W., tj. organ prowadzący postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008 o zmianie siedziby z ul. (...) (w W.) na ul. (...) (w W.). Tymczasem przepis art. 146 § 1 O.p., wyraźnie nakłada na stronę postępowania, jej przedstawiciela lub pełnomocnika obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o każdej zmianie adresu. Należy podkreślić, iż obowiązek ten trwa do chwili doręczenia stronie decyzji ostatecznej. Zatem stosownie do zapisu art. 146 § 2 O.p. konsekwencje zaniedbania w zakresie powiadomienia o zmianie adresu ponosi strona postępowania i w takim przypadku pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia je w aktach sprawy.
DIS podkreślił, że Spółka zaniedbała obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 O.p., ponieważ nie powiadomiła Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W., będącego organem prowadzącym postępowanie podatkowe w zakresie roku 2008 o zmianie swojego adresu z ul. (...) na ul. (...). Niedopełnienie obowiązku szczególnej staranności w zakresie przekazania powyższej (ważnej w rozumieniu przepisów O.p.) informacji organowi prowadzącemu postępowanie podatkowe, skutkuje zgodnie z zapisem art. 146 § 2 O.p. uznaniem pism kierowanych przez organ pierwszej instancji do Spółki w ramach tego postępowania za doręczone pod dotychczasowym adresem, tj. W., ul. (...) w trybie art. 150 O.p.
Wobec powyższego DIS za niezasadny uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 2 O.p., z uwagi na pominięcie pełnomocnika oraz nieskuteczności doręczenia powyższej decyzji.
DIS odnosząc się do przesłanek wznowienia postępowania, stwierdził że spełniona została pierwsza z przesłanek wynikających z zapisu art. 240 § 1 pkt 4 O.p., ponieważ Spółka nie brała udziału w części postępowania prowadzonego przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2008. Pomimo tego zdaniem DIS nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ nie została spełniona druga z przesłanek, tj. niezawinione nieuczestniczenie Spółki w postępowaniu, bowiem Spółka nie brała udziału w postępowaniu wyłącznie z własnej winy, ponieważ nie powiadomiła organu prowadzącego postępowanie w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008 o zmianie swego adresu siedziby.
Skarżąca nie zgadzając się z decyzją DIS złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 145 § 2 O.p. poprzez uznanie, iż pominięcie pełnomocnika nie stanowi naruszenia prawa i nie jest przesłanką do wznowienia decyzji na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; art. 245 § 1 pkt 3 poprzez uznanie, iż nie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; art. 121 § 1 O.p. poprzez działanie niewzbudzające zaufania do organów podatkowych.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji DIS oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca wskazała, że ustanowiła pełnomocnika P. W., pełnomocnictwo zostało złożone na piśmie do akt sprawy 6 lipca 2011 r. Jego treść nie była kwestionowana przez organ podatkowy w trakcie toczącego się postępowania wymiarowego, a korespondencja była kierowana na ręce i adres pełnomocnika. W lutym kolejnego roku organ podatkowy powziął wątpliwość co do prawidłowości pełnomocnictwa, ale nie wezwał Spółki do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Uznał, iż pełnomocnictwo jest niewłaściwie umocowane i od tego momentu kierował wszelką korespondencję bezpośrednio do Spółki.
Pełnomocnictwo dla P. W. zostało udzielone na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników T. Sp. z o.o. z dnia 24 czerwca 2011 r., a sama uchwała dołączona do akt sprawy 24 czerwca 2013 r. Zwłoka w doręczeniu uchwały wynikała z braku wiedzy w T. o konieczności jej doręczenia w terminie wcześniejszym (nie wynika to z przepisów prawa podatkowego), a dodatkowo Spółka była przekonana o właściwym umocowaniu swego pełnomocnika, gdyż urząd skarbowy kierował do niego korespondencję w ramach toczącego się postępowania wymiarowego.
Pełnomocnikiem Spółki został ustanowiony jeden z członków zarządu, od którego organy podatkowe nie miały prawa wymagać wnikliwej znajomości niuansów KSH czy Ordynacji podatkowej. Ustanowiony pełnomocnik działał zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, a w prawidłowości swego działania był utwierdzany przez organ podatkowy prowadzący postępowanie - na jego nazwisko kierowana była korespondencja w sprawie. Fakt ten był podnoszony na każdym etapie prowadzonego postępowanie o wznowienie postępowania w trybie art. 240 O.p. W sprawie oczywiste jest pominięcie pełnomocnika, co traktowane jest na równi z niedoręczeniem decyzji i stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Z treści art. 146 O.p. wynika, iż o zmianie adresu zobowiązany jest poinformować podmiot, który właściwy jest to doręczeń pism na podstawie art. 145 O.p., a nie każdy z tych podmiotów odrębnie. W skarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuca się Spółce, że w trakcie toczącego się postępowania podatkowego nie powiadomiła organu o zmianie swojego adresu. Zdaniem Spółki obowiązek powiadomienia o zmianie adresu spoczywa na podmiocie, który jest uprawniony do odbierania pism procesowych w toczącej się sprawie i dotyczy sytuacji, w której dotychczasowy adres znany organom podatkowym przestał być aktualnym. W analizowanej sprawie adres pełnomocnika, choć w pełnomocnictwie z 2011 r. określony jako adres Spółki, nie przestał być aktualnym do maja 2013 r. Pełnomocnik odbierał bowiem korespondencję kierowaną na jego nazwisko pod adresem Domaniewska 37. Zmianie uległ natomiast adres korespondencyjny Spółki, ale fakt ten nie miał znaczenia dla sprawy, gdyż umocowanym do reprezentowania spraw Spółki w trakcie postępowania podatkowego był pełnomocnik i to jemu należało doręczać pisma.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (zob. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 242; B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, str. 275; B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 611; wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). Jako że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 626; wyroki: WSA z dnia 9 sierpnia 2004 r., sygn. akt SA/Rz 1824/03, LEX nr 132974 i NSA z dnia 9 września 2001 r., sygn. akt I SA 1788/99, LEX nr 75514 oraz z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1739/97, LEX nr 47859).
W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86), wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym.
W tych rozważaniach ogólnych należy jeszcze uwypuklić zasadnicze różnice postępowania zwykłego i nadzwyczajnego. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania. O ile w postępowaniu instancyjnym odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem, o tyle w postępowaniu wznowionym organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Powyższe znajduje dobitne potwierdzenie w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1063/97, LEX nr 38704).
Podstawą uchylenia w całości lub w części decyzji dotychczasowej jest stwierdzenie, przez organ podatkowy, istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji. Jedną z nich jest niezawinione nieuczestniczenie strony w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Do wznowienia postępowania niewystarczające jest jednak stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest też wykluczenie jej zawinienia.
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa również tych wskazanych w skardze.
Należy stwierdzić, że art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek umożliwienia stronie udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Statuuje też prawo strony do udziału w postępowaniu dowodowym, a tym samym daje jej prawo do wpływania na treść dokonanych ustaleń poprzez zgłaszanie wniosków dowodowych i tym samym do ustalenia faktów prawotwórczych, mających wpływ na wynik podjętego na ich podstawie rozstrzygnięcia. Zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania jest jedną z podstawowych zasad procedury podatkowej.
Zgodnie z art. 136 Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, jeżeli charakter czynności nie wymaga jej osobistego działania. Jeżeli strona takiego pełnomocnika ustanowi, winien on być traktowany pod względem procesowym tak samo jak jego mocodawca. Winien być więc zawiadamiany o wszystkich czynnościach podejmowanych w sprawie przez organ, jemu też należy doręczać wszelkie pisma, o czym stanowi art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ ma obowiązek zapewnienia udziału pełnomocnika w postępowaniu do czasu odwołania jego pełnomocnictwa, gdy zostanie on ustanowiony, zaś organ prawidłowo powiadomiony o woli strony działania przez pełnomocnika.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa. Jeżeli organ podatkowy pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa.
W myśl art. 137 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Oryginał lub poświadczony odpis pełnomocnictwa winien być załączony do akt sprawy wówczas, gdy pełnomocnictwo zostało udzielone poza postępowaniem (tzn. nie w trybie zgłoszenia do protokołu). Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu tak samo jak strona, pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje takie same skutki prawne. Brak udziału pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym powinien być traktowany na równi z brakiem udziału strony. W wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 50/12 (CBOSA nsa.gov.pl) wyrażono stanowisko, że "pominięcie przy doręczaniu decyzji pełnomocnika skutkuje wadą kwalifikowaną dającą podstawę do wznowienia postępowania (...)".
Z akt wynika, że Skarżąca w rozpoznawanej sprawie przedłożyła pełnomocnictwo udzielone wiceprezesowi zarządu spółki P. W., podając w przedmiotowym dokumencie adres do doręczeń taki jak adres spółki.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że skutkiem udzielenia pełnomocnictwa jest wejście umocowanego we wszystkie prawa i obowiązki strony, przy czym przez fakt udzielenia pełnomocnictwa strona nie zostaje pozbawiona prawa do samodzielnego działania. Przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej jest w swojej treści jednoznaczny. Zatem, od daty przedłożenia lub zgłoszenia przez stronę do protokołu pełnomocnictwa, doręczanie wszelkich pism w toczącym się postępowaniu podatkowym, w tym decyzji kończących postępowanie winno następować do rąk pełnomocnika, niezależnie od tego czy i jakie czynności w postępowaniu strona podejmuje osobiście.
W rozpoznawanej sprawie z pola widzenia nie można tracić faktu, że pełnomocnikiem Skarżącej był jednocześnie członek jej zarządu, czyli osoba upoważniona do reprezentacji i prowadzenia spraw spółki. Zatem wszelka wpływająca do podmiotu korespondencja powinna być mu znana, z uwagi na sprawowaną przez niego funkcję. Tym samym, w ocenie Sądu za niezasadną należy uznać argumentację dotyczącą pominięcia przez organ pierwszej instancji Strony w prowadzonym postępowaniu wymiarowym, ponieważ Pan W. niezależnie od tego, czy był Pełnomocnikiem upoważnionym do reprezentowania Spółki w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. był również członkiem zarządu i z uwagi na tę funkcję miał obowiązek być na bieżąco ze sprawami podatnika, w tym również z postępowaniem dotyczącym określenia spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2008.
Co znamienne w przedmiotowej sprawie, ani spółka, ani jej pełnomocnik, który posługiwał się tożsamym adresem, nie powiadomili o jego zmianie.
Należy zauważyć, że w myśl art. 146 § 1 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Natomiast w myśl § 2 powołanego artykułu, w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy.
Z kolei w art. 150 O.p. ustawodawca uregulował zastępczy sposób doręczania pism, który ma zastosowanie w razie niemożności bezpośredniego doręczenia adresatowi pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 i 149 O.p. W takiej sytuacji, zgodnie z § 2 art. 150 O.p., ustawodawca przewidział obowiązek zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 oraz obowiązek umieszczenia zawiadomienia o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 O.p. może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone w miejscu, o którym mowa w § 2 powołanego przepisu.
W świetle powyższych przepisów dla uznania, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne było wykazanie przez organ, że decyzja ta została wysłana pod właściwy adres, a urząd pocztowy zawiadomił stronę w sposób prawidłowy o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać.
W sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia poczynione przez organ w przedmiocie ekspedycji decyzji do strony, dat awizowania przesyłki i braku powiadomienia organu o zmianie adresu.
W niniejszej sprawie organ wysłał decyzję listem poleconym na podany przez pełnomocnika adres. Przesyłka awizowana była przez operatora pocztowego dwukrotnie, tj. w dniu 8.01.2013 r. oraz w dniu 16.01.2013 r. Tym samym, w/w decyzję należy uznać za skutecznie doręczoną w dniu 22.01.2013 r. na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej.
Oznacza to, że w chwili wysyłania decyzji, urząd dysponował jedynie dotychczasowym adresem strony i jej pełnomocnika i pod ten adres zobowiązany był kierować wszelką korespondencję. Sąd przy tym nie dał wiary gołosłownemu stwierdzeniu Skarżącej, że pełnomocnik, mimo zmiany adresu spółki, odbierał korespondencję pod adresem wskazanym w toku postępowania. Skarżąca nie przedstawiła na tą okoliczność żadnych dowodów.
Jak już wyżej Sąd wskazał, postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególne uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nie może być więc tylko badanie, jak tego chce strona skarżąca, czy naruszono prawo strony do udziału w postępowaniu, ale przede wszystkim, czy nastąpiło to z winy strony, czy też nie. Dopiero bowiem niezawiniony przez stronę brak udziału w postępowaniu mógłby uzasadniać wznowienie postępowania, a tego w sprawie nie stwierdzono.
Reasumując, Sąd stwierdza, iż w świetle wskazanej przez pełnomocnika skarżącej przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej tj. sytuacji, w której strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, zostałaby ona spełniona zarówno wtedy, gdyby strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia, ale bez własnej winy. Trafnie jednak wywiódł organ drugiej instancji, iż dla wznowienia postępowania niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia. W świetle przedstawionych argumentów przez pełnomocnika strony we wznowionym postępowaniu podatkowym jawi się okoliczność zgoła przeciwna. Zarówno pełnomocnik Skarżącej, jak i sama Skarżąca, posługujący się tym samym adresem, nie dopełnili obowiązku poinformowania organów podatkowych o zmianie adresu, co przemawia za tym, iż przesłanka braku zawinienia nie została wykazana.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.