III SA/Wa 2913/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-01-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyakcjeumorzenie akcjizryczałtowany podatekzwolnienie podatkoweprzepisy przejścioweprawo podatkoweinterpretacja przepisówWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdzając, że dochód ze sprzedaży akcji na cele umorzenia, nabytych przed 2004 r., nie podlega opodatkowaniu.

Sprawa dotyczyła opodatkowania dochodu ze sprzedaży akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Skarżący kwestionował pobranie 19% podatku dochodowego, argumentując, że akcje zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r., co zgodnie z przepisami przejściowymi powinno zwalniać dochód z opodatkowania. Organy podatkowe uznały jednak, że sprzedaż akcji w celu umorzenia stanowi dochód z udziału w zyskach osób prawnych i podlega opodatkowaniu. Sąd uchylił decyzję organów, uznając, że przepis przejściowy obejmuje również dochody ze sprzedaży akcji na cele umorzenia, o ile zostały nabyte przed wskazanym terminem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Spór dotyczył opodatkowania 19% podatkiem dochodowym kwoty 4.501,90 zł, stanowiącej nadpłatę podatku pobranego przez płatnika (Narodowy Fundusz Inwestycyjny "V." SA) od przychodu ze zbycia akcji Funduszu w celu ich umorzenia. Skarżący nabył akcje w latach 1997-2002, a sprzedał je w lutym 2005 r. Organy podatkowe uznały, że dochód ze sprzedaży akcji w celu umorzenia jest dochodem z udziału w zyskach osób prawnych (art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PDOF) i podlega opodatkowaniu na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PDOF. Skarżący podniósł, że sprzedane akcje zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach działalności gospodarczej, co zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej z 12 listopada 2003 r. powinno zwalniać dochód z opodatkowania. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego. W ocenie Sądu, przepis przejściowy art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej obejmuje swoim zakresem również dochód ze sprzedaży akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, pod warunkiem, że akcje te zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r. Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy proceduralne (art. 122, 187 ord. pod.) oraz materialne, nie badając wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym sposobu nabycia akcji. Sąd podkreślił, że wykładnia przepisów przejściowych, mających na celu ochronę praw nabytych i interesów w toku, nie może być zawężająca. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być ona wykonana, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dochód ten nie podlega opodatkowaniu, jeśli akcje zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis przejściowy art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z 12 listopada 2003 r. wyłącza z opodatkowania dochody ze sprzedaży papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f., pod warunkiem ich nabycia przed 1 stycznia 2004 r. Sąd podkreślił, że przepis ten obejmuje również sprzedaż akcji w celu umorzenia, a organy podatkowe błędnie zawęziły jego stosowanie, ignorując fakt nabycia akcji przed wskazanym terminem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw art. 19 § 1 pkt 2

Przepis przejściowy wyłączający z opodatkowania dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (określonych w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f.), pod warunkiem ich nabycia przed 1 stycznia 2004 r.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 24 § 5 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochód (przychód) z udziału w zyskach osób prawnych obejmuje dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji).

u.p.d.o.f. art. 30a § 1 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Opodatkowanie dochodu z udziału w zyskach osób prawnych następuje poprzez pobranie zryczałtowanego 19% podatku dochodowego.

u.p.d.o.f. art. 52 § 1 lit. b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa rodzaj papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu, których zbycie było zwolnione z podatku.

k.s.h. art. 362 § 1 pkt 5

Kodeks spółek handlowych

Dotyczy umorzenia akcji.

p.p.o.p.w. art. 92

Ustawa Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi

p.p.o.p.w. art. 93

Ustawa Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi

Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ord. pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

ord. pod. art. 187

Ordynacja podatkowa

ord. pod. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Akcje zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r., co na mocy art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z 12 listopada 2003 r. wyłącza dochód z ich sprzedaży z opodatkowania. Sprzedaż akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia mieści się w zakresie zastosowania przepisu przejściowego, niezależnie od tego, czy jest traktowana jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych czy z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania podatkowego, nie badając wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Odrzucone argumenty

Dochód ze sprzedaży akcji w celu umorzenia jest dochodem z udziału w zyskach osób prawnych i podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., nawet jeśli akcje zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r.

Godne uwagi sformułowania

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy uzyskany przez Skarzącego w lutym 2005 r. dochód z tytułu sprzedaży akcji na rzecz NFI "V." S.A w celu ich umorzenia, jest objęty dyspozycją art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r. Dokonując oceny interpretacji art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r., jaką w swoich decyzjach przyjęły organy podatkowe, nie sposób jej zaakceptować. W ocenie Sądu wskazany przepis swoim zakresem przedmiotowym obejmuje także dochód z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, a więc wyłącza taki dochód z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, oczywiście przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w tym artykule. Powyższego toku rozumowania organów podatkowych Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela. Przed przystąpieniem do rozważań na temat zagadnień mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, iż organy podatkowe wychodząc z założenia, iż przepis art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r. nie ma zastosowania od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 122 oraz 187 ord. pod., pozostawiając poza swoimi rozważaniami okoliczności niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zastosowanie tego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek określonych w dyspozycji tego przepisu: a) uzyskane przez podatnika dochody są dochodami z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, b) zbywane papiery wartościowe są papierami, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. [...], c) dochody z odpłatnego zbycia ww. papierów wartościowych zostały uzyskane przez podatnika po dniu 31 grudnia 2003 r. d) zbywane papiery wartościowe zostały nabyte przez podatnika przed 1 stycznia 2004 r. Powyższe argumenty wskazują jednoznacznie, że celem wyłączenia podatkowego określonego w art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. związanej z treścią przepisu art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. było wyłączenie spod opodatkowania wszystkich dochodów z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych określonych w tym przepisie bez względu na to, w jakim celu i na czyją rzecz papiery te były zbywane. Reasumując stwierdzić należy, iż dokonana przez organy wykładnia przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r. jest sprzeczna z zasadą ochrony praw nabytych oraz z zasada interesów w toku.

Skład orzekający

Bożena Dziełak

przewodniczący

Dariusz Turek

członek

Marta Waksmundzka-Karasińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących opodatkowania dochodów ze sprzedaży akcji nabytych przed 2004 r., zwłaszcza w kontekście umorzenia akcji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami przejściowymi obowiązującymi w latach 2003-2004. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych przepisów podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przejściowych w prawie podatkowym, które miało istotne konsekwencje dla podatników posiadających akcje nabyte przed zmianami legislacyjnymi. Pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa wykładnia przepisów i ochrona praw nabytych.

Sprzedaż akcji na umorzenie: czy podatek był należny, jeśli nabyto je przed 2004 rokiem?

Dane finansowe

WPS: 4501,9 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2913/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dziełak /przewodniczący/
Dariusz Turek
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Asesor WSA Dariusz Turek, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 1.212 zł (tysiąc dwieście dwanaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. G. od decyzji Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 4.501,90 zł., pobranym przez płatnika Narodowy Fundusz Inwestycyjny "V." SA z tytułu odpłatnego zbycia akcji Funduszu w celu ich umorzenia - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdził nadpłatę w kwocie 4.501,90 zł. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych pobranym przez płatnika Narodowy Fundusz Inwestycyjny V. SA od przychodu uzyskanego przez S. G. z tytułu odpłatnego zbycia akcji Funduszu w celu ich umorzenia. Strona wnioskiem z dnia 8 marca 2005 r. zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych kwestionując zasadność pobrania przez płatnika 19-sto procentowego podatku od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia akcji Funduszu w celu ich umorzenia. Sprzedane akcje zostały nabyte przez Fundusz w celu ich umorzenia na podstawie art. 362 § 1 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych - powoływanego dalej jako "k.s.h.". W sprawie ustalono, że S. G. w okresie 15 lipca 1997r. do 22 lipca 1998r. nabył Powszechne Świadectwa Udziałowe w ilości 1.799 szt., które zamienione zostały w dniu 4 stycznia 1999r. na akcje Funduszu oraz w okresie od 24 maja 2001r. do 16 maja 2002r. nabył 13.920 akcji Funduszu, a następnie w dniu 15 lutego 2005r. na podstawie wezwania do sprzedaży akcji ogłoszonego przez Fundusz zbył 7.877 szt. akcji po cenie 30.000 zł. brutto za jedna akcję. Wartość uzyskanego przychodu wyniosła zatem 236.310,00 zł. Od tego przychodu Fundusz, powołując się na treść art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 196 ze zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f." - pobrał 19 % zryczałtowany podatek bez uwzględnienia kosztów nabycia akcji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że sprzedaż papierów wartościowych odkupionych przez Fundusz w celu umorzenia oznacza, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 2 u.p.d.o.f, że są one dochodami z udziału w zyskach osób prawnych i podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych dla tych dochodów, tj. na podstawie art. 30 "a" ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Organ pomniejszył uzyskany przez stronę przychód z tytułu zbycia rzeczonych akcji Funduszu o koszty nabycia tych akcji , to jest o kwotę 23.693,72. Od uzyskanej podstawy opodatkowania obliczył 19-sto procentowy podatek należny w wys. 40.397,00 zł. Skoro od strony pobrany został podatek w wys. 44.898,90zł.,organ określił kwotę nadpłaty w wys.4.501,90zł.Wyliczenia powyższego dokonano zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczenia odsetek za zwłokę oraz opłat prolongacyjnych, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. z 2002 r., Nr 240, poz. 2063).
S. G. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika [...] M. Urzędu Skarbowego, podnosząc, iż organ nie wziął pod uwagę, iż zbyte przez stronę akcje są akcjami dopuszczonymi do publicznego obrotu, zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach działalności gospodarczej. Stosownie do przepisu art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r., Nr 202, poz. 1956 z późn. zm.) dochody uzyskane ze sprzedaży rzeczonych akcji nie podlegały opodatkowaniu, stąd pobrany podatek dochodowy w wys. 44.898,90 zł w ocenie podatnika jest w całości nadpłatą.
Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśnił, iż dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną zalicza się do przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. (Dz.U. z 2000 r., Nr 14. poz. 176 z późn. zm.).Pojęcie dochodu (przychodu) z tego źródła przychodów określa .artr. 24 ust.5 pkt 2 u.p.d.o.f.. Zgodnie z tym przepisem dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji).
Opodatkowanie dochodu z powyższego źródła następuje według zasad określonych w art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2005 roku tj. poprzez pobranie zryczałtowanego 19 % podatku dochodowego od faktycznie uzyskanego dochodu z tytułu zbycia akcji w celu ich umorzenia.
Należy zauważyć, iż ustawodawca określił inne zasady opodatkowania przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia akcji na rzecz inwestora innego niż spółka, która chce je później umorzyć. Przychody takie zalicza się do przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. "a" powołanej ustawy o podatku dochodowym. Dochody uzyskane z tego źródła podlegają opodatkowaniu według zasad określonych w art. 30 b ust. 1 ustawy.
Zwolnienie, o którym mowa w przepisie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. dotyczy dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych ,tj. dochodów ze źródła uzyskania przychodów zdefiniowanego we wskazanym wyżej art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym.
W świetle powyższych wywodów Dyrektor Izby Skarbowej bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznał powoływany przez stronę fakt nabycia akcji przed dniem 1 stycznia 2004r. oraz ich sprzedaży poza działalnością gospodarczą.
Na powyższą decyzję S. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uznając zaskarżoną decyzję za niezgodną z prawem oraz ponownie wnosząc o zwrot kwoty 44.898,90 zł jako nadpłaty. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu skarżący wskazał również, iż osoby sprzedające obecnie na giełdzie papierów wartościowych akcje nabyte przed dniem 1 stycznia 2004r., których nabywcami są emitenci tych akcji nadal korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego, mimo tego, iż akcje te są skupowane również w celu ich umorzenia. Do skargi załączył raporty bieżące firm C. SA/G. oraz A. SA informujące o nabyciu akcji własnych w celu ich umorzenia. Wśród zbywających mogli być również tacy inwestorzy, którzy nabyli akcje przed 1 stycznia 2004r., a podatku płacić nie będą, gdyż stosownie do reguł giełdowych nie wiedzą oni komu sprzedali akcje. Zdaniem strony pozostawanie przy interpretacji organów podatkowych prowadziłoby do nierównego traktowania podatników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy uzyskany przez Skarżącego w lutym 2005 r. dochód z tytułu sprzedaży akcji na rzecz NFI "V." S.A w celu ich umorzenia, jest objęty dyspozycją art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z 12 listopada 2003 r., a zatem czy zasadne jest żądanie Skarżącego dotyczące stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, pobranym przez płatnika – NFI "V." S.A. przy zakupie tych akcji od Skarżącego.
Dokonując oceny interpretacji art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r., jaką w swoich decyzjach przyjęły organy podatkowe, nie sposób jej zaakceptować.
W ocenie Sądu wskazany przepis swoim zakresem przedmiotowym obejmuje także dochód z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, a więc wyłącza taki dochód z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, oczywiście przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w tym artykule.
Organ podatkowy drugiej instancji stwierdził, że art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r. nie znajduje zastosowania do akcji sprzedanych w celu ich umorzenia. Takie stanowisko organ uzasadnia tym, że w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r. jest mowa o "dochodach z odpłatnego zbycia papierów wartościowych", to jest o dochodach ze źródła uzyskania przychodów zdefiniowanego w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a) u.p.d.o.f. Natomiast dochód z odpłatnego zbycia akcji w celu ich umorzenia jest na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f,. w zw. z art. 24 ust.5 pkt 2 u.p.d.o.f. "udziałem w zyskach osób prawnych". Opodatkowanie dochodu z powyższego źródła następuje według zasad określonych w art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f,, w brzmieniu obowiązującym w 2005r. tj. poprzez pobranie zryczałtowanego 19% podatku dochodowego od faktycznie uzyskanego dochodu z tytułu zbycia akcji w celu ich umorzenia.
Podsumowując tę część rozważań, należy stwierdzić, że zdaniem organów podatkowych w 2005 r. każda sprzedaż akcji objęta zakresem art. 24 ust. 5 pkt 2 u.p.d.o.f. podlega opodatkowaniu, nawet gdy przedmiotem tej sprzedaży są papiery wartościowe wymienione w przepisie art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f.
Powyższego toku rozumowania organów podatkowych Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.
Przed przystąpieniem do rozważań na temat zagadnień mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, iż organy podatkowe wychodząc z założenia, iż przepis art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r. nie ma zastosowania od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 122 oraz 187 ord. pod., pozostawiając poza swoimi rozważaniami okoliczności niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji stwierdza, iż bez znaczenia dla sposobu opodatkowania dochodu uzyskanego ze zbycia akcji w celu ich umorzenia pozostaje fakt nabycia ich przed dniem 1 stycznia 2004r. Taki pogląd wyraźnie świadczy, iż poza zakresem rozważań organów znalazły się między innymi okoliczności związane ze sposobem nabycia przedmiotowych akcji, co ma dla sprawy istotne znaczenie zważywszy tym bardziej na fakt, iż oprócz akcji skarżący nabył również 1799 sztuk powszechnych świadectw udziałowych, z których w wyniku konwersji w dniu 4 stycznia 1999r. powstało 1799 sztuk akcji każdego z piętnastu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych. Nabycie świadectw udziałowych na giełdzie papierów wartościowych nie było tożsame co do istoty z nabyciem akcji NFI. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż ustawa z dnia 30 kwietnia 1993r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji ( Dz. U. Nr 44, poz. 202 ze zm.) określała sposób pozyskiwania i cenę poszczególnych świadectw udziałowych oraz ich wymianę na akcje.
Organy podatkowe w uzasadnieniach obu instancji nie odniosły się do wskazanych wyżej okoliczności, nie zbadały jaki wpływ na prawnopodatkowe aspekty przedmiotowej sprawy miał fakt, iż skarżący nabył część akcji NFI w drodze wymiany (zamiany) świadectw udziałowych, co należy ocenić w kategoriach naruszenia art. 210 § 4 ord. pod.
Przechodząc do dalszych rozważań, w punkcie wyjścia stwierdzić należy, iż do dnia 31 grudnia 2003 r. dochody osiągane przez osoby fizyczne z odpłatnego zbycia papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu, nabytych drodze publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo w oparciu o zezwolenie udzielone w trybie art. 92 lub art. 93 przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 111, poz. 937 ze zm.) – zwanej dalej p.p.o.p.w. były zwolnione od podatku dochodowego na podstawie art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f.
Czas obowiązywania zwolnienia określonego w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. w brzmieniu obowiązującym w 2003 r. nie został przedłużony przez ustawodawcę, jednakże na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. bezterminowo zwolniono od podatku dochody uzyskane przez osoby fizyczne z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. pod warunkiem, że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r. Przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. stanowi, że przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem, ze papiery te zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r.
Zastosowanie tego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek określonych w dyspozycji tego przepisu: a) uzyskane przez podatnika dochody są dochodami z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, b) zbywane papiery wartościowe są papierami, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. czyli papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu tymi papierami, papierami wartościowymi nabytymi na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym, pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, c) dochody z odpłatnego zbycia ww. papierów wartościowych zostały uzyskane przez podatnika po dniu 31 grudnia 2003 r. d) zbywane papiery wartościowe zostały nabyte przez podatnika przed 1 stycznia 2004 r.
Jeżeli zatem w konkretnym stanie faktycznym spełnione zostaną przesłanki określone w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r. w związku z art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2004 r., to do opodatkowania dochodów z odpłatnego zbycia takich akcji nie stosuje się przepisów u.p.d.o.f. Konsekwencją powyższego, jest nie stosowanie także przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i pkt 6, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 24 ust. 5 i ust. 5d oraz art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Skoro tak, to przyjąć należy, iż przy stosowaniu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej z listopada 2003 r. nie mają znaczenia wynikające ze wskazanych przepisów u.p.d.o.f. różnice w określeniu charakteru dochodu (przychodu), a które to różnice dla organów podatkowych stanowiły kluczowy element decydujący o sposobie interpretacji powyższego przepisu przejściowego i w konsekwencji o rozstrzygnięciu sprawy.
Ponadto w przepisach noweli z dnia 12 listopada 2003 r. oraz w przepisach u.p.d.f. brak jest normy, która pozwalałby na przyjęcie, że użyty w art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. zwrot "dochód uzyskany z odpłatnego zbycia" ma inne znaczenie niż przyjęty w art. 24 ust. 5 pkt 2 u.p.d.f. i że nie obejmuje swym zakresem "dochodów z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu umorzenia tych akcji przez spółkę"( por. Marek Kozaczuk, Zwolnienie od podatku dochodów osób fizycznych z tytułu umorzenia akcji, Przegląd Podatkowy 10/2005). W ocenie Sądu racjonalność prawodawcy wymaga uznania, iż tym samym terminom nadał on to samo brzmienie. Porównanie powyższych przepisów wskazujących na "dochody uzyskane z odpłatnego zbycia" prowadzi do wniosku, że terminy te w obu przepisach mają to samo znaczenie. Jest to wynikiem zastosowania dyrektywy konsekwencji terminologicznej( zakaz wykładni homonimicznej). Zgodnie z poglądami doktryny prawa dyrektywa ta zabrania przyjmować, że "w języku prawnym występują wyrażenia wieloznaczne, a więc zabrania nadawać temu samemu wyrażeniu różne znaczenia w kontekście różnych przepisów"(por. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Komentarz, str. 145, Toruń 2002). .
Powyższe argumenty wskazują jednoznacznie, że celem wyłączenia podatkowego określonego w art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. związanej z treścią przepisu art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. było wyłączenie spod opodatkowania wszystkich dochodów z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych określonych w tym przepisie bez względu na to, w jakim celu i na czyją rzecz papiery te były zbywane. Jedyny wyjątek dotyczył zbycia papierów wartościowych w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
Do tego wniosku prowadzi przede wszystkim wykładnia gramatyczna ww. przepisów. Należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, a także aktualnymi poglądami doktryny prawa wykładnia przepisów w odniesieniu do ulg i zwolnień podatkowych nie może być rozszerzająca. Jednakże wykładnia ta nie może mieć charakteru ścieśniającego, ponieważ tym samym rozszerzałaby obowiązki podatnika. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 1997 r. Sygn. akt III SA 1275/95 Sąd podkreślił w pkt 1 sentencji, że "przepisy wprowadzające ulgi podatkowe nie mogą być interpretowane ani z zastosowaniem wykładni rozszerzającej, ani z zastosowaniem wykładni ścieśniającej". Mając na uwadze powyższe wywody, brak jest zdaniem Sądu jakichkolwiek racjonalnych przesłanek aby uznać, iż intencją ustawodawcy było zawężenie zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. poprzez wprowadzenie przepisu art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r.rozumianego w ten sposób, iż dochody uzyskiwane z odpłatnego zbycia akcji w celu umorzenia nie powinny korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego ostatniego przepisu. Z przedstawionych powodów nie można również przyjąć, iż do zawężenia zakresu przedmiotowego zwolnienia doszło 1 stycznia 2003r , to jest z chwilą znowelizowania przepisu art. 24 ust.5 u.p.d.o.f, w ten sposób, iż zawarta w tym przepisie definicja dochodu z udziału w zyskach osób prawnych została poszerzona o dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów ( akcji).
Dokonując powyższej wykładni art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy nowelizującej z dnia listopada 2003r. Sąd miał także na uwadze charakter tego przepisu. Jest to bowiem przepis przejściowy. W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizującej listopada 2003r. ( druk sejmowy nr 1853) wskazano, iż przepisy przejściowe ustawy, a do takich zaliczyć należy omawiany przepis art. 19 ust.1 pkt 2, dotyczą:" tak zwanych praz nabytych. Każdy bowiem podatnik powinien mieć możliwość układania swoich spraw w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji. Przepisy te z jednej strony zabezpieczają interesy podatnika w toku, z drugiej zapewniają przewidywalność wystąpienia obowiązku podatkowego po stronie podmiotów objętych działaniem normy podatkowej, umożliwiając bezpieczne prowadzenie spraw majątkowych i gospodarczych". Reasumując stwierdzić należy, iż dokonana przez organy wykładnia przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003r. jest sprzeczna z zasadą ochrony praw nabytych oraz z zasada interesów w toku.
Reasumując stwierdzić należy, że dochód z odpłatnego zbycia akcji w celu ich umorzenia zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 noweli z dnia 12 listopada 2003 r. w zw. z art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.f. nie podlegał opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych .
Wobec powyższego, Sąd wskazując na naruszenia przepisów prawa materialnego i proceduralnego, na podstawie art. 145 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200 ustawy p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Sąd zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, nie uwzględnił w nich kosztów przejazdu do Sądu, gdyż skarżący oświadczył, iż przyjechał okazyjnie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI