III SA/Wa 2856/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-06-25
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie podatku naliczonegofakturaoszustwo podatkowenależyta starannośćkontrahentobrót paliwamizasada neutralności VATprawo do odliczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku VAT z faktury dokumentującej transakcję, która nie miała miejsca, a podatnik nie dołożył należytej staranności w weryfikacji kontrahenta.

Skarżący J. R. domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła mu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2005 r. Podstawą sporu była faktura VAT wystawiona przez B. Sp. z o.o., której organy podatkowe odmówiły uznania za podstawę do odliczenia VAT, twierdząc, że transakcja nie miała miejsca, a spółka była częścią grupy przestępczej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że podatnik nie dołożył należytej staranności w weryfikacji kontrahenta i nie sprawdził jego uprawnień do obrotu paliwami, co podważa zasadę neutralności VAT.

Sprawa dotyczyła skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. określającą skarżącemu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2005 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącego do odliczenia podatku VAT z faktury wystawionej przez B. Sp. z o.o., wskazując na udział tej spółki w procederze przestępczym polegającym na obrocie paliwem niewiadomego pochodzenia i tzw. pustymi fakturami. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu odwoławczego przez WSA, uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd podzielił stanowisko organu, że faktura nie odzwierciedlała rzeczywistości z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, a skarżący nie dołożył należytej staranności, nie sprawdzając, czy jego kontrahent posiadał stosowną koncesję na obrót paliwami. W ocenie Sądu, zasada neutralności VAT nie może chronić podatników, którzy nie dochowują należytej staranności lub uczestniczą w oszustwach podatkowych. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, a podatnik nie wykazał, że nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o udziale w nielegalnych transakcjach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że faktura nie odzwierciedlała rzeczywistości, ponieważ przedmiotem dostawy nie był olej napędowy, a produkt ropopochodny, i dostawcą nie była wskazana w fakturze spółka. Podkreślono, że skarżący nie dołożył należytej staranności, nie sprawdzając koncesji kontrahenta, co podważa zasadę neutralności VAT w kontekście oszustw podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

Op art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 208 § § 1

Ordynacja podatkowa

Op art. 122

Ordynacja podatkowa

Op art. 187

Ordynacja podatkowa

Op art. 191

Ordynacja podatkowa

Op art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

u.p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych art. 25

Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych art. 28

Ustawa - Prawo energetyczne art. 32 § ust. 1 pkt 4

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura VAT nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Podatnik nie dołożył należytej staranności w celu uniknięcia udziału w oszustwach podatkowych. Zasada neutralności VAT nie chroni podatników uczestniczących w oszustwach lub nie dochowujących należytej staranności.

Odrzucone argumenty

Faktura VAT wystawiona przez B. Sp. z o.o. stanowi podstawę do odliczenia podatku naliczonego. Organy podatkowe zaniechały podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy podatkowe nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego. Ustalenia sądów karnych i decyzje w innych postępowaniach administracyjnych nie mogą być wiążące dla niniejszej sprawy. Brak wiedzy skarżącego o udziale w procederze przestępczym.

Godne uwagi sformułowania

nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego [...] faktury [...] stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane nie dołożył należytej staranności celem uniknięcia swojego udziału w nadużyciach (oszustwach) podatkowych zasada neutralności VAT nie może być wykorzystywana dla ochrony interesów osób, które biorą udział w oszustwach lub nadużyciach w podatku od towarów i usług

Skład orzekający

Artur Kot

przewodniczący sprawozdawca

Marek Krawczak

członek

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak należytej staranności w weryfikacji kontrahenta przy obrocie paliwami, zwłaszcza w kontekście potencjalnych oszustw podatkowych, może pozbawić podatnika prawa do odliczenia VAT, nawet jeśli nie miał bezpośredniej wiedzy o oszustwie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obrotu paliwami i potencjalnych oszustw z udziałem konkretnych podmiotów (B. Sp. z o.o.). Wymaga analizy indywidualnych okoliczności każdej sprawy dotyczącej należytej staranności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur wystawionych w ramach oszustw podatkowych i podkreśla znaczenie należytej staranności podatnika, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców.

Czy brak weryfikacji kontrahenta może pozbawić Cię prawa do odliczenia VAT? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 19 663 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2856/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 469/20 - Wyrok NSA z 2024-10-01
I FSK 1799/14 - Wyrok NSA z 2016-03-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 86 ust. 1 ust. 2 pkt 1 lit. a art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2012 poz 270
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. oddala skargę
Uzasadnienie
1.1. Decyzją z [...] września 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania J. R. (dalej: "skarżący") Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2011 r. Przedmiotem decyzji było określenie skarżącemu nadwyżki podatku naliczonego
nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2005 r. oraz umorzenie postępowania podatkowego w sprawie określenia skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za inne miesiące 2005 r. (I, IX, X, XI). Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS wskazał między innymi przepisy art. 86 ust. 1 – 2 pkt 1 lit. a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT"). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor IS powołał się również na przepisy art. 70 § 1 oraz 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm.; dalej: "Op") oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ
I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Z ustaleń tych wynika, że Naczelnik US wszczął wobec skarżącego postępowanie podatkowe
w związku z informacjami uzyskanymi od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., dotyczącymi "B." Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. (dalej: "spółka"), tj. jednego z podmiotów, który wystawiał w 2005 r. dla skarżącego faktury. Organy ustaliły, że spółka ta brała udział w procederze przestępczym, polegającym na wprowadzaniu na rynek paliwa niewiadomego pochodzenia, w tym sprzedaży oleju opałowego jako oleju napędowego, a także na obrocie tzw. "pustymi fakturami". Czyli przeprowadzone przez nią transakcje, dokonywane w warunkach działania w zorganizowanej grupie przestępczej, w rzeczywistości nie miały miejsca. Organy podatkowe stwierdziły zatem, że skarżący bezpodstawnie odliczył podatek naliczony wynikający z faktury VAT wystawionej dla niego 1 grudnia 2005 r. przez B. Sp. z o. o. Dyrektor IS powołał się przy tym na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany w niniejszej sprawie 26 października 2012 r. (III SA/Wa 360/12), uchylający poprzednią decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2011 r. Dyrektor IS, związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku oraz wskazaniami co do dalszego sposobu prowadzenia postępowania podatkowego, uzupełnił materiał dowodowy oraz uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji ponownie utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika US.
Zdaniem organu odwoławczego, istotnego wpływu na wynik sprawy nie wywiera korzystny dla skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2011 r. (II 159/10), uchylający niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w O. z [...] października 2009 r. [...]. Wyrok SN dotyczy bowiem zdarzeń mogących mieć wpływ na wysokość podatku należnego, którego wysokości organ nie kwestionuje (zob. s. 21 zaskarżonej decyzji). Skarżący nie dochował nadto w ocenie Dyrektora IS należytej staranności w doborze kontrahenta (dostawcy paliwa). Skarżący mógł bowiem ustalić w celu uniknięcia swojego udziału w nadużyciach (oszustwach) podatkowych, czy B. Sp. z o. o. działa legalnie na rynku paliwowym, tj. czy posiada stosowną koncesję. Mógł także wystąpić do właściwego miejscowo organu podatkowego, w trybie art. 96 ust. 13 ustawy o VAT, o potwierdzenie, czy dany podmiot jest zarejestrowanym podatnikiem VAT. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi zdaniem organu odwoławczego do wniosku, że przedmiotem dostawy był produkt ropopochodny niewiadomego pochodzenia, a nie olej napędowy. Organ powołał się na dowody ze źródeł osobowych (zeznania świadków) zgromadzone w trakcie postępowania prowadzonego przez organy ścigania i przedstawił mechanizm działania osób (A. K., G. M., K. K. i inni), które organizowały lub (i) brały udział w nielegalnym procederze, którego wynikiem były nadużycia (oszustwa) podatkowe. Dostawcą produktów ropopochodnych nie była B. Sp. z o. o., lecz A. K. (zob. s. 9 – 13 oraz s. 22 zaskarżonej decyzji). Dyrektor IS powołał się także na decyzję wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. dla B. Sp. z o. o. w likwidacji [...] września 2009 r. w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. O bezprawnych działaniach osób rzekomo reprezentujących kontrahenta skarżącej świadczyć mogły także okoliczności towarzyszące zawieraniu spornej transakcji, w tym płatność gotówkowa za rzekomo dostarczony towar i brak umowy dotyczącej dostaw paliwa. Dyrektor IS uznał zatem, że skarżący bezpodstawnie odliczył podatek naliczony w kwocie 19.663 zł wynikający z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości. Wyjaśnił nadto, że należało umorzyć postępowanie podatkowe w zakresie VAT za styczeń, wrzesień, październik i listopad 2005 r. z powodu przedawnienia. Za grudzień 2005 r. istniała zaś możliwość wydania decyzji wymiarowej w zgodzie z przepisami art. 70 Op (okoliczność bezsporna).
2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z 25 października 2013 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora IS. Występując
o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, autor skargi powtórzył zasadnicze elementy argumentacji prezentowanej w postępowaniu podatkowym. Zaskarżonym decyzjom postawił zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 86 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez bezzasadne przyjęcie, że faktura VAT wystawiona przez "B." sp. z o. o.
na rzecz skarżącego jest fakturą stwierdzającą czynności, które nie zostały faktycznie dokonane i tym samym nie stanowi podstawy do odliczenia wskazanego w niej podatku naliczonego;
- art. 122 w związku z art. 187 oraz art. 191 Op mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez:
a) zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w tym faktyczne zaniechanie działań nakazanych przez WSA w Warszawie w wyroku z 26 października 2012 r., sygn. akt: III SA/Wa 360/12, tj. nie wyjaśnienie skarżącemu, jaki wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy miał proceder przestępczy, w którym udział brała "B." sp. z o.o.;
b) zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co miało wpływ na błędne ustalenie stanu faktycznego, który został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia organu, w szczególności poprzez zaniechanie rzetelnego zebrania materiału dowodowego w celu ustalenia, czy faktura VAT z 1 grudnia 2005 r. wystawiona przez "B." sp. z o.o. dokumentowała czynności, które faktycznie nie zostały dokonane;
c) bezpodstawne przyjęcie, że faktura VAT z 1 grudnia 2005 r. wystawiona przez spółkę "B.'" stwierdza czynności, które faktycznie nie zostały dokonane, pomimo tego, że z zebranych w sprawie dowodów nie wynika taka okoliczność;
d) przyjęcie ustaleń sądów karnych wydanych w sprawach innych kontrahentów "B."' sp. z o. o. i osób związanych z działalnością tej spółki oraz oparcie się na fakcie ich skazania w procesach karnych, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i błędnego rozstrzygnięcia w sprawie;
e) przyjęcie za podstawę rozstrzgnięcia ustaleń faktycznych Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z decyzji wydanej w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT dla "B.'' sp. z o. o. w likwidacji, podczas gdy okoliczności faktyczne ustalone w innym postępowaniu administracyjnym nie mogą być wiążące dla niniejszego, zwłaszcza, że skarżący nie miał możliwości wzięcia udziału we wskazanym postępowaniu;
f) dokonanie błędnej oceny zgromadzonych dowodów oraz przyjęcie, że faktury VAT wystawione przez "B." sp. z o.o. są fakturami pustymi, które nie stanowią podstawy do obniżenia przez skarżącego podatku należnego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT;
- naruszenie art. 210 § 4 Op poprzez poprzestanie na ogólnym wskazaniu przez organ faktów przyjętych za dowody w sprawie, bez szczegółowego wskazania, które fakty organ uznał za udowodnione, którym dowodom dał wiarę oraz szczegółowego wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uniemożliwiając tym samym skarżącemu obronę swych praw.
2.2. Uzasadniając skargę jej autor powtórzył zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji, w trakcie postępowania podatkowego, a wcześniej w toku postępowania przed WSA w Warszawie, zakończonego prawomocnym wyrokiem z 25 października 2012 r. (III SA/Wa 360/12). Organy wadliwie przyjęły, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury. Brak jest podstaw do wniosku, że w rzeczywistości sporna transakcja nie miała miejsca. Tym bardziej, że zdaniem skarżącego spółka prowadziła także legalną działalność w zakresie obrotu paliwem. Skarżący nie miał zaś wiedzy o tym, że bierze udział w procederze przestępczym. Okoliczności, na które powołują się organy podatkowe, dotyczą postępowań prowadzonych w stosunku do innych podmiotów i nie są związane z osobą skarżącego. Organy nie udowodniły nadto, że skarżący nabył paliwo z nielegalnego źródła. Ustaleń faktycznych dokonały głównie na podstawie domniemań, pomijając istotne dla skarżącego kwestie, w tym korzystny wyrok Sądu Najwyższego. W rezultacie postępowanie prowadzone było z naruszeniem art. 191 Op. Bezpodstawnie organy odmówiły skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury, pomijając wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku, który zapadł w niniejszej sprawie. Odstąpiły od wnikliwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Nie wykazały przy tym, że skarżący wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł wiedzieć o nielegalnym obrocie paliwami przez spółkę. Organy nie udowodniły także, że spółka zajmowała się wyłącznie obrotem paliwem opałowym, wprowadzanym do obrotu jako paliwo napędowe. Zdaniem autora skargi, zasadny jest wniosek, że faktury wystawiane przez "B." sp. z o. o. dokumentowały czynności w nich opisane.
2.3. Odpowiadając na skargę Dyrektor IS podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Podkreślenia na wstępie wymaga, że zaskarżona decyzja została wydana przez Dyrektora IS w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z 26 października 2012 r. (III SA/Wa 360/12) wydanym w niniejszej sprawie, uchylającym poprzednią decyzję organu odwoławczego. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, mając na względzie art. 153 u.p.p.s.a., Dyrektor IS uzupełnił materiał dowodowy i dokonał ustaleń faktycznych uwzględniając wytyczne Sądu. Ustalił, że sporna faktura z 1 grudnia 2005 r. nie odzwierciedla rzeczywistości zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia zdaniem Dyrektora IS wniosek, że dostawcą towaru na rzecz skarżącego nie była B. Sp. z o. o. Przedmiotem dostawy był nadto produkt ropopochodny, a nie olej napędowy. Skarżący nie dołożył zaś należytej staranności celem uniknięcia swojego udziału w nadużyciach (oszustwach) podatkowych. W szczególności nie sprawdził, czy B. Sp. z o. o. była podmiotem legalnie działającym na rynku paliwowym. Nie sprawdził, czy ta spółka posiadała stosowna koncesję oraz czy była zarejestrowanym podatnikiem VAT. Zdaniem Dyrektora IS, decyzja wydana [...] września 2009 r. w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. dla B. Sp. z o. o. w likwidacji, zeznania świadków oraz okoliczności towarzyszące zawieraniu spornej transakcji, uzasadniają wniosek, że skarżący nie podjął stosownych działań celem uniknięcia swojego udziału w nadużyciach (oszustwach) podatkowych związanych z wystawieniem dla niego spornej faktury VAT. Wpływu na wynik sprawy nie wywiera korzystny dla skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2011 r. (II 159/10) uchylający wyrok Sądu Okręgowego w O. z [...] października 2009 r. [...], gdyż dotyczy zdarzeń, które mogły mieć wpływ na podatek należny, którego wysokość nie była kwestionowana przez organy podatkowe. Dyrektor IS uznał zatem, że wady decyzji organu I instancji nie powodują konieczności jej uchylenia, gdyż zostały usunięte
w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego.
3.2. Ramy materialnoprawne.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym od 22 sierpnia 2005 r.), w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 (ust. 1).
Kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3 – 7 (zastrzeżenia te nie mają zastosowania w sprawie) suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (ust. 2 pkt 1 lit. a).
Z treści art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT wynika zaś, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.
4.1. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dyrektor IS uzupełnił materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny zgodnie z wytycznymi WSA w Warszawie zawartymi w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku z 26 października 2012 r. (III SA/Wa 360/12; wyrok dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Nie naruszył przepisów art. 153 u.p.p.s.a. oraz art. 191 Op przyjmując, że skarżący bezpodstawnie odliczył podatek naliczony wynikający z wystawionej dla niego faktury VAT, która nie odzwierciedla rzeczywistości z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Przedmiotem dostawy nie był bowiem olej napędowy, lecz produkt ropopochodny, który nie został skarżącemu dostarczony przez B. Sp. z o. o. Rzekomy kontrahent skarżącego brał udział w oszustwie podatkowym, co wynika nie tylko z prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ale także z wyżej wymienionego wyroku WSA w Warszawie. Dyrektor IS przedstawił mechanizm działania osób biorących udział w nadużyciach (oszustwach) podatkowych. Powołał się na zeznania A. K., G. M., K. K., S. D. i K. C., których ocena potwierdza trafność wniosku Dyrektora IS, że przedmiotem dostawy na rzecz skarżącego nie był olej napędowy, o którym mowa w spornej fakturze, lecz produkt ropopochodny dostarczany przez A. K.. Skoro dostawcą towaru nie była B. Sp. z o. o., to już tylko z tej przyczyny sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistości. A. K. zeznał 10 lipca 2007 r., że pod koniec swojej działalności dostarczał produkt ropopochodny (olej opałowy), a nie olej napędowy. Wyrokiem z [...] sierpnia 2008 r. A. K. został uznany przez Sąd Rejonowy [...] za osobę kierującą zorganizowaną grupą przestępczą, której przedmiotem działalności do stycznia 2006 r. były przestępstwa podatkowe dotyczące poświadczania nieprawdy w dokumentach księgowych (fakturach VAT) odnośnie transakcji obrotu olejem napędowym. Stąd za trafny należy uznać wniosek, że A. K. nielegalnie dostarczał w grudniu 2005 r., czyli pod koniec swojej działalności, olej opałowy ciężki, a nie olej napędowy (zob. s. 7 – 13 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu, Dyrektor IS uzasadnił zaskarżoną decyzję w sposób zrozumiały, odpowiadający art. 210 § 4 Op.
4.2. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle którego zaniechanie przez podatnika sprawdzenia, czy kupuje olej napędowy od podmiotu posiadającego stosowną koncesję na obrót paliwami, prowadzi do wniosku, że podatnik nie dołożył należytej staranności celem uniknięcia swojego udziału w oszustwach (nadużyciach) podatkowych, podważających zasadę neutralności VAT (zob. wyroki NSA: z 6 grudnia 2011 r., I FSK 399/11; z 8 maja 2012 r., I FSK 1055/11; wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2010 r., VIII SA/Wa 344/10; CBOSA i baza Lex). W realiach niniejszej strawy skarżący nie wykazał, że podjął działania w celu sprawdzenia wiarygodności swojego kontrahenta. Nie ustalił, czy B. Sp. z o. o. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie koncesji, stosownie do przepisów art. 25 i art. 28 ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r.
o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych (Dz. U. Nr 17, poz. 154 ze zm.). Obowiązek posiadania koncesji wynikał z art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 2004 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.).
Dodać warto, że z orzecznictwa ETS wynika, że w sytuacji, gdy podatnik działa zgodnie z przepisami prawa podatkowego i wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków, to trudno karać go za nierzetelne lub nieuczciwe działania jego kontrahentów, o których to działaniach podatnik nie wiedział i w żaden obiektywny sposób nie mógł się dowiedzieć (zob. wyrok ETS z 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03, i C-484/03). W sprawie niniejszej skarżący mógł się jednak w prosty sposób dowiedzieć, że jego rzekomy kontrahent (spółka) faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami (olejem napędowym). Wystarczyło bowiem zażądać przedstawienia koncesji na tego rodzaju działalność. Skarżący tego nie uczynił. Obowiązek posiadania w grudniu 2005 r. stosownej koncesji wynikał zaś z art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 2004 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.). W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że to na podatniku, który zamierza uwolnić się od odpowiedzialności związanej z udziałem w oszustwach (nadużyciach) podatkowych, spoczywa ciężar wykazania, że wystąpiły przesłanki pozwalające na zachowanie przez niego prawa do odliczenia podatku naliczonego. Szczególnie w sytuacji, gdy działa na rynku paliwowym i odlicza VAT z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn przedmiotowych oraz podmiotowych (zob. postanowienie ETS z 6 lutego 2014 r., C – 33/13; postanowienie to zostało wydane w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne związane z nielegalną działalnością B. Sp. z o. o.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany był już pogląd, że B. Sp. z o. o. nie była podmiotem działającym w charakterze podatnika VAT (zob. wyrok NSA z 24 maja 2012 r., I FSK 1035/11; CBOSA).
5. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 Op, ustalając stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia. Wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko zarówno odnośnie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, jak i odnośnie wykładni przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie (w szczególności art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT).
Reasumując, skoro sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistości z przyczyn podmiotowych, a skarżący nie sprawdził, czy jego rzekomy kontrahent posiada stosowną koncesję na obrót paliwami (olejem napędowym), to znaczy, że nie wykazał on, iż nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o tym, że bierze udział w nielegalnych transakcjach mających na celu wprowadzenie do obrotu gospodarczego oleju napędowego. Tego rodzaju transakcje wiążą się z oszustwami (nadużyciami) podatkowymi, dotyczącymi także VAT. Oszustwem bowiem jest nabywanie towaru od innej osoby od tej, która widnieje jako jego dostawca. Obiektywnie rzecz biorąc oszustwem także jest odliczanie podatku naliczonego wynikającego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości. Zasada neutralności VAT nie może być zaś wykorzystywana dla ochrony interesów osób, które biorą udział w oszustwach lub nadużyciach w podatku od towarów i usług, bądź też nie dokładają należytej staranności w celu uniknięcia udziału w tego rodzaju nielegalnych czynnościach. Zasada ta znajduje zastosowanie wówczas, gdy podatnik nie widział lub nie mógł wiedzieć o tym, że bierze udział w oszustwach (nadużyciach) podatkowych. W świetle przedstawionych wyżej ustaleń faktycznych, zasada neutralności VAT nie uzasadnia zachowania przez skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistości zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych.
6. Zarzuty skargi Sąd uznał zatem za chybione. Dyrektor IS prawidłowo ustalił bowiem stan faktyczny sprawy i nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Zastosował się do wytycznych Sądu wyrażonych w prawomocnym wyroku z 26 października 2012 r. (III SA/Wa 360/12). Sporna faktura wystawiona przez B. Sp. z o. o. nie odzwierciedla rzeczywistości i nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z jej treści. Także z tej przyczyny, że skarżący nie dołożył należytej staranności, aby uniknąć swojego udziału w oszustwach (nadużyciach) podatkowych związanych z jej wystawieniem. Dowody z postępowań karnych są zaś dowodami legalnymi, zgodnie z art. 180 § 1 Op, podlegającymi ocenie w sposób, o którym mowa w art. 191 Op. Zasadnie Dyrektor IS uwzględnił jako dowód decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wydaną [...] września 2009 r. w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT dla B. Sp. z o. o. (dla podmiotu, który nie działał w charakterze podatnika VAT). Zarzuty materialnoprawne autor skargi powiązał z zarzutami procesowym dotyczącymi wadliwego jakoby ustalenia przez Dyrektora IS stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, w związku z czym Sąd uznał je za chybione.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI