Orzeczenie · 2022-10-17

III SA/Wa 2839/21

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2022-10-17

NSApodatkoweWysokawsa

VATulga na złe długikorekta deklaracjinadpłataprawo UETSUEterminimplementacja prawazasada skuteczności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem sprawy była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) odmawiającą spółce E. S.A. zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2018 r. Spółka złożyła korektę deklaracji VAT, powołując się na nieściągalne wierzytelności (tzw. "złe długi"), w tym wobec kontrahentów, którzy nie byli czynnymi podatnikami VAT. Wniosła o zwrot nadpłaty w kwocie 146 520 zł. NUS orzekł zwrot części nadpłaty (114 851 zł), odmawiając zwrotu pozostałej kwoty (31 669 zł) z uwagi na upływ 2-letniego terminu od wystawienia faktur (art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT) dla wierzytelności wystawionych w 2017 r. DIAS utrzymał tę decyzję, argumentując, że wyrok TSUE C-335/19 dotyczył jedynie warunków związanych ze statusem stron transakcji, a nie terminu 2-letniego, który nadal obowiązuje. Spółka zaskarżyła decyzję DIAS, zarzucając naruszenie przepisów UE i polskiego prawa. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że art. 90 ust. 1 dyrektywy VAT nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia ulgi na "złe długi", a odstępstwo od tej zasady jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach (zapobieganie oszustwom, wątpliwości dowodowe). Polska wadliwie zaimplementowała tę dyrektywę, wprowadzając warunki (np. status podatnika VAT, brak upadłości) zakwestionowane przez TSUE. Sąd stwierdził, że nawet jeśli termin 2-letni z art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT sam w sobie nie był przedmiotem wyroku TSUE, to jego zastosowanie w tej konkretnej sytuacji uniemożliwiło spółce skorzystanie z ulgi, co narusza zasadę skuteczności prawa UE. Spółka nie mogła wcześniej wystąpić o zwrot, gdyż organy powoływałyby się na przepisy uznane później za niezgodne z prawem UE. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy, weryfikując, czy kontrahenci spółki spełniali przesłanki zakwestionowane przez TSUE, i jeśli tak, uwzględnić wniosek o zwrot nadpłaty.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja zasady skuteczności prawa UE w kontekście wadliwej implementacji przepisów krajowych, zwłaszcza w sprawach podatkowych dotyczących ulg i korekt.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej implementacji przepisów dotyczących ulgi na "złe długi" i terminu na jej zastosowanie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie implementacja jest prawidłowa.

Zagadnienia prawne (3)

Czy termin 2 lat od wystawienia faktury (art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT) na złożenie korekty podatku należnego z tytułu "złych długów" jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 90 dyrektywy VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w okolicznościach tej sprawy termin ten nie powinien być stosowany jako przeszkoda do skorzystania z ulgi, ze względu na wadliwą implementację prawa UE przez Polskę i naruszenie zasady skuteczności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Polska wadliwie zaimplementowała art. 90 dyrektywy VAT, wprowadzając warunki (w tym termin 2-letni) które uniemożliwiły spółce skorzystanie z ulgi na "złe długi". Nawet jeśli sam termin nie był bezpośrednio kwestionowany przez TSUE, jego zastosowanie w tej sytuacji naruszyło zasadę skuteczności prawa UE, ponieważ spółka nie mogła wcześniej skorzystać z ulgi z powodu innych wadliwych przepisów, a jej późniejsze żądanie wynikało z tego naruszenia.

Czy art. 90 ust. 2 dyrektywy VAT pozwala państwom członkowskim na całkowite odstąpienie od wprowadzenia ulgi na "złe długi"?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, państwa członkowskie mogą odstąpić od obowiązku respektowania obniżenia podstawy opodatkowania tylko w uzasadnionych przypadkach (zapobieganie oszustwom, wątpliwości dowodowe), a nie w sposób dowolny.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE, stwierdził, że wprowadzenie ulgi na "złe długi" jest obowiązkiem państw członkowskich, a odstąpienie od niego jest wyjątkiem, który musi być uzasadniony. Brak zapłaty wynagrodzenia, jeśli jest ostateczny, wymaga respektowania prawa do korekty podatku należnego.

Czy podatnik może bezpośrednio powołać się na art. 90 ust. 1 dyrektywy VAT, jeśli krajowy ustawodawca nie dokonał prawidłowej implementacji tego przepisu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 90 ust. 1 dyrektywy VAT jest bezpośrednio stosowalny i skuteczny, co pozwala podatnikowi na powołanie się na niego jako podstawę uprawnienia do obniżenia podatku należnego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że skoro polski ustawodawca nie dokonał prawidłowej implementacji zasady wynikającej z art. 90 ust. 1 dyrektywy, podatnik może bezpośrednio odwołać się do tego przepisu. Termin z polskiej ustawy nie może być przeszkodą w realizacji tego prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.

Przepisy (14)

Główne

u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Sąd uznał, że przepis ten, w kontekście wadliwej implementacji prawa UE, nie powinien być stosowany jako przeszkoda do skorzystania z ulgi na "złe długi" w tej sprawie.

dyrektywa VAT art. 90 § ust. 1 i 2

Dyrektywa 2006/112/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Przepis ten nakłada obowiązek umożliwienia obniżenia podstawy opodatkowania w przypadku niewywiązania się z płatności, z możliwością odstępstwa tylko w uzasadnionych przypadkach. Jest bezpośrednio stosowalny.

Pomocnicze

O.p. art. 72