III SA/Wa 2823/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-18
NSApodatkoweWysokawsa
VATobowiązek podatkowyusługi ITprotokół odbioruinterpretacja podatkowaTSUEBudimex

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że moment powstania obowiązku podatkowego w VAT z tytułu usług IT następuje z chwilą odbioru prac potwierdzonego protokołem, zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie Budimex.

Spółka S. sp. z o.o. zaskarżyła interpretację indywidualną Dyrektora KIS dotyczącą momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT przy usługach IT. Spółka twierdziła, że obowiązek powstaje z chwilą odbioru prac potwierdzonego protokołem, powołując się na wyrok TSUE w sprawie Budimex. Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując na moment faktycznego wykonania usługi. WSA w Warszawie uchylił interpretację, stwierdzając, że wyrok TSUE ma uniwersalne zastosowanie i że w przypadku usług IT, gdzie odbiór jest kluczowy dla ustalenia wynagrodzenia i zakończenia usługi, protokół odbioru wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) w przedmiocie podatku od towarów i usług (VAT), w szczególności momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług związanych z wdrożeniem i aktualizacją systemów informatycznych przez S. sp. z o.o. Spółka stała na stanowisku, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą odbioru usługi lub jej części potwierdzonego protokołem, chyba że wcześniej otrzyma zapłatę. Argumentowała, że jest to standardowe w branży IT i zgodne z wyrokiem TSUE w sprawie C-224/18 Budimex. DKIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą faktycznego wykonania usługi, a wyrok TSUE dotyczy specyfiki branży budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że wyrok TSUE w sprawie Budimex ma uniwersalne zastosowanie, ponieważ opiera się na kryteriach takich jak uzgodnienie formalności odbioru w umowie, odzwierciedlenie rzeczywistości gospodarczej i ustalenie ostatecznej wysokości świadczenia wzajemnego. Sąd stwierdził, że te kryteria są spełnione w przypadku usług świadczonych przez Spółkę, gdzie protokół odbioru jest kluczowy dla potwierdzenia wykonania usługi i podstawą do wystawienia faktury. W konsekwencji, sąd uznał, że podpisanie protokołu odbioru wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego w VAT, zgodnie z art. 19a ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Sąd zasądził również zwrot kosztów postępowania na rzecz Spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą odbioru usługi lub jej części potwierdzonego protokołem, pod warunkiem, że formalność odbioru jest uzgodniona w umowie, odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową branży, oraz stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego, chyba że wcześniej nastąpi otrzymanie całości lub części zapłaty.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku TSUE w sprawie C-224/18 Budimex, uznając jego uniwersalne zastosowanie do usług IT, gdzie protokół odbioru jest kluczowy dla potwierdzenia wykonania usługi i ustalenia wynagrodzenia. Wskazano, że kryteria z wyroku TSUE są spełnione w opisanym stanie faktycznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 19a § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Moment powstania obowiązku podatkowego w VAT z tytułu świadczenia usług, których odbiór jest potwierdzany protokołem odbioru, następuje z chwilą podpisania protokołu odbioru, jeśli spełnione są warunki wskazane w wyroku TSUE w sprawie C-224/18 Budimex.

Pomocnicze

Dz.U.UE.L art. 66 § lit. c)

Dyrektywa Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Podstawa prawna dla wyroku TSUE w sprawie C-224/18 Budimex.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

O.p. art. 14c § § 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący treści interpretacji indywidualnej, który zdaniem sądu nie został naruszony.

O.p. art. 14b § § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, który zdaniem sądu nie został naruszony.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, naruszona przez nieuwzględnienie istotnych okoliczności.

O.p. art. 14h

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący stosowania przepisów KPA do postępowania w sprawie interpretacji indywidualnych, naruszony przez nieuwzględnienie istotnych okoliczności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE w sprawie C-224/18 Budimex ma uniwersalne zastosowanie do usług IT, gdzie protokół odbioru jest kluczowy. Formalność odbioru uzgodniona w umowie odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową branży IT. Protokół odbioru stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego.

Odrzucone argumenty

Stanowisko DKIS, że wyrok TSUE dotyczy wyłącznie branży budowlanej i nie ma zastosowania do usług IT. Argument DKIS, że moment powstania obowiązku podatkowego następuje z chwilą faktycznego wykonania usługi, a nie odbioru.

Godne uwagi sformułowania

formalność odbioru została uzgodniona przez strony w umowie wiążącej je postanowieniami umownymi odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana formalność ta stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego potwierdzanie odbioru usług w formie protokołu jest standardowym działaniem w przypadku usług związanych z wdrażaniem i aktualizacją systemów informatycznych i wpisuje się w realia gospodarcze w sektorze IT

Skład orzekający

Alojzy Skrodzki

przewodniczący

Hanna Filipczyk

sprawozdawca

Radosław Teresiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT dla usług IT, gdzie odbiór prac jest formalnie potwierdzany protokołem, zgodnie z wykładnią TSUE."

Ograniczenia: Orzeczenie ma zastosowanie w przypadkach, gdy umowa przewiduje formalny odbiór prac jako warunek wykonania usługi i ustalenia wynagrodzenia, a ten warunek odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą branży.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu w branży IT - momentu powstania obowiązku podatkowego VAT, a wyrok opiera się na ważnym orzecznictwie TSUE, co czyni go interesującym dla prawników i przedsiębiorców z tego sektora.

Kiedy powstaje VAT od usług IT? Sąd administracyjny wskazuje na kluczową rolę protokołu odbioru.

Sektor

IT/technologie

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2823/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący/
Hanna Filipczyk /sprawozdawca/
Radosław Teresiak
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 685
art. 19a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 66 lit. c)
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Postępowanie interpretacyjne
1. W dniu 19 lutego 2022 r. S. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS" lub "organ interpretacyjny") o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług (dalej także: "VAT") z tytułu świadczenia usług związanych z wdrożeniem i aktualizacją systemów informatycznych.
1.2 We wniosku Skarżąca przedstawiła stan faktyczny i zdarzenie przyszłe, którego kluczowe elementy są następujące.
W ramach prowadzonej działalności Spółka zawiera umowy z klientami dotyczące świadczenia na ich rzecz usług związanych z wdrożeniem i aktualizacją systemów informatycznych, w tym usług opracowania dokumentacji wdrożenia zintegrowanego systemu informatycznego do zarządzania przedsiębiorstwem, usług tworzenia oprogramowania, czy usługi upgrade (aktualizacji) systemu informatycznego. Zgodnie z postanowieniami umowy usługi świadczone przez Spółkę są odbierane (przyjmowane) przez klienta w całości lub w częściach/etapach. W przypadkach, w których są one odbierane (przyjmowane) w częściach/etapach, za każdą część/etap określone jest wynagrodzenie należne Spółce. W myśl postanowień umów zawartych przez Spółkę z klientami odbiór usługi lub części/etapu usługi, dla której określono wynagrodzenie, jest potwierdzany przez klienta poprzez podpisanie protokołu odbioru tej usługi lub tej części/tego etapu usługi. Za datę odbioru uważa się datę podpisania przez klienta protokołu odbioru. Data podpisania protokołu odbioru jest traktowana przez Spółkę i jej klientów jako data wykonania usługi lub zakończenia danej części/danego etapu usługi – co znajduje potwierdzenie w postanowieniach niektórych umów.
W przypadku podziału realizowanych prac na części/etapy protokół odbioru jest sporządzany i podpisywany w odniesieniu do każdej części/etapu. Ponadto w takiej sytuacji podpisywany jest protokół odbioru końcowego.
Przed podpisaniem protokołu odbioru klient weryfikuje, czy przedmiot odbioru (efekt prac Spółki) został wykonany zgodnie z umową. Jeśli tak jest, klient odbiera przedmiot odbioru podpisując protokół odbioru. W przeciwnym przypadku klient zgłasza zastrzeżenia. W przypadku zgłoszenia przez klienta zastrzeżeń Spółka w uzgodnionym przez strony terminie ustosunkowuje się do zastrzeżeń i – jeśli uzna je za zasadne – wprowadza odpowiednie zmiany w przedmiocie odbioru. W takim przypadku procedurę odbioru opisaną powyżej powtarza się.
Niektóre zawierane przez Spółkę umowy przewidują określony czas na odbiór prac przez klienta – termin liczony od dnia przekazania prac do akceptacji. W tym czasie klient powinien przesłać Spółce podpisany protokół odbioru lub zgłosić zastrzeżenia (uwagi). Jeśli w tym określonym czasie klient nie dokona odbioru (nie prześle Spółce podpisanego protokołu odbioru) i nie zgłosi zastrzeżeń, prace mogą być uznane za odebrane przez klienta bez zastrzeżeń (na zasadzie milczącej akceptacji). W takim przypadku może zatem wystąpić skutek identyczny jak w przypadku podpisania przez klienta protokołu odbioru bez zastrzeżeń. Jednak w każdym przypadku Spółka dąży do tego, aby klient podpisał protokół odbioru. W sytuacjach, w których klient w określonym w umowie terminie nie podpisze protokołu odbioru i nie zgłosi zastrzeżeń, Spółka podejmuje kroki mające na celu wyjaśnienie z klientem przyczyn jego bezczynności i – jeżeli jest to konieczne – dokonuje odpowiednich modyfikacji prac.
W konsekwencji w znacznej większości przypadków odbiór prac jest potwierdzany podpisanym przez klienta protokołem odbioru, a uznanie prac za odebrane w trybie milczącej akceptacji ma miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach.
Zgodnie umowami należne Spółce wynagrodzenie płatne jest na podstawie faktury VAT wystawionej przez Spółkę. Podstawą wystawienia faktury jest podpisany protokół odbioru.
Spółka wskazała, że potwierdzanie odbioru usług w formie protokołu jest standardowym działaniem w przypadku usług związanych z wdrażaniem i aktualizacją systemów informatycznych i wpisuje się w realia gospodarcze w sektorze IT.
1.3. Spółka zapytała, w którym momencie powstaje obowiązek podatkowy w VAT z tytułu świadczenia przez nią usług, których odbiór – zgodnie z umową – jest potwierdzany w drodze podpisania przez klienta protokołu odbioru.
1.4. Spółka stanęła na stanowisku, że w przypadku usług, których odbiór potwierdzany jest w drodze podpisania przez klienta protokołu odbioru i nie ma miejsca uznanie wykonanych przez Spółkę prac za odebrane w trybie milczącej akceptacji, za datę powstania obowiązku podatkowego należy przyjąć datę odbioru usługi lub części/etapu tej usługi przez klienta, tj. datę podpisania przez klienta protokołu odbioru, chyba że Skarżąca otrzyma wcześniej całość lub część zapłaty w związku ze świadczeniem danej usługi.
Stanowisko to Skarżąca wywiodła w szczególności z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 maja 2019 r. w sprawie C-224/18 Budimex, ECLI:EU:C:2019:347, a na jego poparcie przytoczyła tezy wyroków polskich sądów administracyjnych.
5. W interpretacji indywidualnej z dnia DKIS uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.
Organ interpretacyjny wskazał, że zgodnie z art. 19a ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 931 ze zm.; dalej: "u.p.t.u.") dla celów powstania obowiązku podatkowego wykonanie czynności następuje z chwilą faktycznego jej dokonania. "Wykonanie usługi" następuje w momencie faktycznego zakończenia wszystkich czynności, do których wykonania zobowiązany był świadczący usługę oraz zgłoszenia tego faktu klientowi, z wezwaniem go do odbioru wykonanej usługi. Samo podpisanie protokołu odbiorczego przez klienta stanowi jedynie potwierdzenie wykonania tej usługi. Powyższego nie zmienia późniejsze ewentualne wprowadzenie poprawek na życzenie klienta.
Zdaniem DKIS Spółka błędnie wywodzi, że potwierdzeniem jej stanowiska jest wyrok TSUE w sprawie Budimex. Wyrok ten dotyczy rzeczywistości gospodarczej i handlowej sektora budowlanego oraz usług materialnych, gdzie faktycznie dochodzi do protokolarnego odbioru prac (po wcześniejszym usuwaniu usterek, nanoszeniu poprawek), gdzie nie jest możliwe określenie wynagrodzenia należnego od usługobiorcy przed dokonaniem przez niego odbioru usług budowlanych lub budowlano-montażowych.
1. Postępowanie sądowoadministracyjne
1. W skardze na tę interpretację indywidualną Spółka zarzuciła jej:
- błędną wykładnię przepisów prawa materialnego: art. 19a ust. 1 i 2 u.p.t.u. poprzez: błędne przyjęcie, że wykonanie usługi/części (etapu) usługi przez Skarżącą – a tym samym powstanie obowiązku podatkowego w VAT – nie następuje w momencie podpisania przez klienta protokołu odbioru, mimo że okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że ostateczne wykonanie przez Skarżącą czynności związanych z realizacją świadczenia następuje w chwili odbioru prac, rozumianej jako moment podpisania protokołu odbioru; nieuwzględnienie przez organ interpretacyjny wniosków wynikających z orzecznictwa TSUE i polskich sądów administracyjnych, w tym w szczególności z wyroku TSUE w sprawie Budimex oraz ustalenie przez organ interpretacyjny momentu wykonania usług przez Spółkę w sposób nieobiektywny, z pominięciem charakteru i specyfiki realizowanych przez nią świadczeń;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14c § 2 i art. 14b § 3 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: "O.p.") poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu interpretacji indywidualnej okoliczności mających istotne znaczenie dla ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT z tytułu świadczenia przez Spółkę usług i niewyjaśnienie przyczyn pominięcia tych okoliczności w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
2. W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
3. W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2023 r. Skarżąca odniosła się do argumentacji odpowiedzi na skargę.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga jest zasadna.
2. Strony spierają się o poprawną odpowiedź na pytanie, w którym momencie powstaje obowiązek podatkowy w VAT z tytułu świadczenia przez Spółkę usług informatycznych (usług związanych z wdrożeniem i aktualizacją systemów informatycznych), których odbiór – zgodnie z umową – jest potwierdzany w drodze podpisania przez klienta protokołu odbioru.
Spółka uważa, że moment powstania obowiązku podatkowego wyznacza podpisanie przez klienta protokołu odbioru – w świetle wyroku w sprawie Budimex. KIS uważa, że moment powstania obowiązku podatkowego wyznacza wykonanie usługi – co ma miejsce w momencie wykonania przez Spółkę danego etapu usługi, bądź całej usługi, rozumiany jako zgłoszenie klientowi zakończenia prac i przekazanie do akceptacji protokołu odbioru, a nie podpisanie przez klienta tego protokołu. Natomiast wyrok w sprawie Budimex nie ma znaczenia w tej sprawie, ponieważ dotyczy innej branży i przewiduje warunek niespełniony w sprawie Skarżącej.
3. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawę tę Sąd rozpatrzył zgodnie z tymi przepisami.
4. Zaskarżona interpretacja indywidualna narusza przede wszystkim art. 19a ust. 1 i 2 u.p.t.u. przez błędną wykładnię.
Organ interpretacyjny bezpodstawnie uznał wyrok w sprawie Budimex za pozbawiony znaczenia dla sprawy. W tym wyroku TSUE orzekł, że "(...) art. 66 akapit pierwszy lit. c) [dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz.U. 2006, L 347, s. 1 ze zm.] należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się on temu, by w wypadku braku wystawienia faktury dotyczącej świadczonych usług lub wystawienia jej z opóźnieniem formalny odbiór tej usługi był uważany za moment, w którym usługa ta została wykonana, gdy – tak jak w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym – państwo członkowskie przewiduje, że podatek staje się wymagalny z upływem terminu rozpoczynającego bieg w dniu, w którym została wykonana usługa, jeżeli, po pierwsze, formalność odbioru została uzgodniona przez strony w umowie wiążącej je postanowieniami umownymi odzwierciedlającymi rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana i, po drugie, formalność ta stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego, co podlega zweryfikowaniu przez sąd odsyłający".
3.5. Trybunał zajął wyżej przytoczone stanowisko nie dlatego, że orzekał w przedmiocie wykładni prawa Unii na tle sprawy dotyczącej robót budowlanych i montażowych (czy też szerzej – usług materialnych), lecz ze względu na cechy sytuacji – jako takiej, że:
- formalność odbioru jest uzgodniona przez strony w umowie;
- taka treść umowy odzwierciedla rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana;
- formalność odbioru stanowi materialne zakończenie usługi i ustala ostatecznie wysokość należnego świadczenia wzajemnego.
Trybunał prowadził swój wywód w sposób abstrakcyjny – w jego rozumowaniu nie odgrywa roli to, że chodzi o konkretną branżę. Przejawem tego jest fakt, że Trybunał mówi o "rzeczywistości gospodarczej i handlowej w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana" – nie "w dziedzinie usług budowlanych" (nie wskazuje więc konkretnie na branżę).
Wyrok ten ma więc znaczenie uniwersalne.
3.6. Dlatego Sąd zgadza się z WSA w Gdańsku, który w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 700/20, nieprawomocnym, stwierdził, że "orzeczenie TSUE wydane w sprawie C-224/18 i wydane po nim wyroku polskich sądów administracyjnych mają uniwersalny charakter, nie dotyczą wyłącznie usług budowlanych, a tezy tych orzeczeń dotyczą w zasadzie wszystkich usług, które mogą być przyjmowane w częściach odbieranych w formalny sposób, zgodnie z warunkami umowy" (podobnie wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 47/20, nieprawomocny: "[s]formułowane przez TSUE argumenty i oceny prawne nie są ograniczone do usług o budowlanym charakterze, lecz – odwołując się do uzgodnionego przez strony transakcji odbioru jako warunku odzwierciedlającego normy i standardy istniejące w dziedzinie, w której jest dokonywana usługa (pkt 35) – mają charakter ogólny"; por. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1175/20, prawomocny).
3.7. Sąd krajowy jest każdorazowo zobowiązany do uwzględniania wskazówek płynących z orzecznictwa TSUE. W wyroku w sprawie Budimex Trybunał niewątpliwie sformułował wskazówki wartościowe dla rozstrzygnięcia sprawy Skarżącej – należy je uwzględnić.
Jawnie błędny jest więc zawężający pogląd organu interpretacyjnego, że "bezpośrednie odniesienie do wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które zapadły w konkretnej sprawie podatnika jest możliwe tylko w przypadku, gdy mamy do czynienia z identycznym lub tożsamym stanem faktycznym" (odpowiedź na skargę, s. 23).
3.8. Co do trzech wyżej wskazanych przesłanek wynikających z wyroku w sprawie Budimex – są one w stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) opisanym we wniosku spełnione.
Po pierwsze, z opisu tego wynika, że formalność odbioru została uzgodniona przez Spółkę z klientami w umowie: "[w] myśl postanowień umów zawartych przez [Spółkę] z [k]lientami, odbiór usługi lub części/etapu usługi, dla której określono wynagrodzenie, jest potwierdzany przez [k]lienta poprzez podpisanie protokołu odbioru tej usługi lub tej części/tego etapu usługi" (s. 3 wniosku).
Po drugie, z opisu tego wynika, że "potwierdzanie odbioru usług w formie protokołu jest standardowym działaniem w przypadku usług związanych z wdrażaniem i aktualizacją systemów informatycznych i wpisuje się w realia gospodarcze w sektorze IT" (tamże).
Po trzecie, z opisu tego wynika, że "[d]ata podpisania protokołu odbioru traktowana jest przez [Spółkę] i jej klientów jako data wykonania usługi lub zakończenia danej części/danego etapu usługi – co znajduje potwierdzenie w zapisach niektórych umów" (tamże).
3.9. DKIS argumentuje jednak, że wyrok w sprawie Budimex dotyczy sytuacji, gdy "nie jest możliwe określenie wynagrodzenia należnego od usługobiorcy przed dokonaniem przez niego odbioru usług budowlanych lub budowlano-montażowych" (s. 14 interpretacji indywidualnej); ten (podobny) warunek, jak Sąd rozumie, nie jest zdaniem organu interpretacyjnego spełniony w stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) opisanym we wniosku, co ma pozbawiać wyrok relewancji dla sprawy Skarżącej.
Sąd jest odmiennego zdania.
Skoro – jak Spółka wskazała we wniosku – może wystawić na rzecz klienta fakturę VAT dopiero po odbiorze przez tego ostatniego prac i skoro obie strony umowy zgodnie traktują ten odbiór jako integralną część wykonania usługi, to (w tym sensie) nie jest możliwe określenie wynagrodzenia przez dokonaniem odbioru (przed podpisaniem protokołu odbioru).
3.10. Jak wynika z wyroku w sprawie Budimex – "spółka Budimex podniosła w swoich uwagach na piśmie, że często było dla niej niemożliwe określenie podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego przed odbiorem robót przez zamawiającego" (pkt 31 wyroku). Wskazała więc, że sytuacja taka zachodzi "często", nie "zawsze".
Trzeciego warunku z wyżej wskazanych (wynikających z wyroku w sprawie Budimex) nie można więc rozumieć jako przewidującego, że wynagrodzenie jest zawsze niemożliwe do określenia pod względem kwoty przed formalnym odbiorem prac (dlatego, że nowe czynności podjęte przez usługodawcę w ramach procedury weryfikacji i odbioru przedmiotu umowy mogą spowodować zmianę wysokości wynagrodzenia) – lecz że nie jest ono należne dopóty, dopóki klient nie potwierdzi wykonania usługi, i w tym właśnie sensie zostaje ono ustalone ostatecznie z chwilą podpisania (przyjęcia) protokołu odbioru.
3.11. Sąd zgadza się w tej mierze z WSA w Lublinie, który w wyroku z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 47/20, nieprawomocnym, stwierdził, że "nie może (...) mieć decydującego znaczenia, że (...) w stanie niniejszej sprawy skarżąca podała, że wykonanie przez nią określonej części (etapu) usługi wiąże się z prawem do wynagrodzenia, którego wysokość jest określona w umowie skarżącej z klientem. W tym względzie istotne jest bowiem, że rzeczywiste wykonanie części (etapu) usługi jest warunkiem skutecznego żądania przez skarżącą wynagrodzenia oraz że gdyby faktycznie część (etap) usługi nie był wykonany zgodnie z umową, to skarżąca nie byłaby uprawniona do uzyskania jakiejkolwiek odpłatności za swoje czynności (por. pkt 30 i 34 powołanego wyroku [w sprawie Budimex])".
3.12. Trybunał pisze o tym, że "biorąc pod uwagę postanowienia umowne odzwierciedlające rzeczywistość gospodarczą i handlową w dziedzinie, w której usługa jest wykonywana, usługa ta może zostać uznana za wykonaną dopiero po dacie materialnego zakończenia usługi, w następstwie spełnienia pewnych warunków nierozerwalnie związanych z usługą i mających decydujące znaczenie dla zapewnienia jej kompletności" (pkt 29 wyroku w sprawie Budimex). Skarżąca we wniosku podała, że jej usługa jest kompletna dopiero wraz z odbiorem (obie strony zawartych przez nią umów tak tę rzecz traktują).
Trybunał pisze także, że "postanowienia sformułowane w umowach zawartych przez skarżącą w postępowaniu głównym przewidują prawo zamawiającego do zweryfikowania zgodności wykonanych prac budowlanych lub budowlano-montażowych, zanim zostaną one zaakceptowane, i obowiązek usługodawcy polegający na dokonaniu koniecznych zmian, by rezultat rzeczywiście odpowiadał temu, co zostało uzgodnione" (pkt 31 wyroku w sprawie Budimex). Także Skarżąca pisze o podobnej weryfikacji przez klienta, czy przedmiot odbioru (efekt prac Spółki) został wykonany zgodnie z umową, o jego uprawnieniu do zgłoszenia zastrzeżeń i podobnym swoim obowiązku jako usługodawcy do wprowadzenia odpowiednich zmian w przedmiocie odbioru.
Mimo innej branży sytuacja opisana we wniosku Spółki jest uderzająco podobna do sytuacji Budimex, na kanwie której zapadł wyrok TSUE.
3.13. DKIS wskazuje na wyroki NSA oparte na poglądzie prawnym zbieżnym z zajętym przez organ interpretacyjny. Wyroki te zapadły przed wydaniem przez TSUE wyroku w sprawie Budimex. Nie można obecnie przesądzić, ze sąd kasacyjny jest nadal tego samego zdania – w stanie rzeczy, w którym nasze wspólne rozumienie prawa Unii zostało wzbogacone wskazówkami wynikającymi z nowszego orzecznictwa TSUE.
3.14. Zaskarżona interpretacja indywidualna narusza:
- art. 19a ust. 1 i 2 u.p.t.u. przez błędną wykładnię: odrzucenie poglądu, że w przypadku usług informatycznych wykonanie usługi (w całości lub w części) następuje dopiero wraz z podpisaniem protokołu odbioru i nieuwzględnienie wyroku w sprawie Budimex;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w opisie stanu faktycznego istotnych dla ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT z tytułu świadczenia przez Spółkę usług (zdarzenia przyszłego).
3.15. Nie narusza natomiast art. 14c § 2 i art. 14b § 3 O.p.: treść normatywna tych przepisów nie obejmuje nakazu uwzględnienia przy wydaniu interpretacji indywidualnej okoliczności przedstawionych w opisie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Taki nakaz wynika zdaniem Sądu z art. 14c § 1 w zw. z art. 14b § 3 O.p.
3.16. Sąd uchylił interpretację indywidualną na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
3.17. W ponownie prowadzonym postępowaniu interpretacyjnym DKIS wyda interpretację indywidualną zgodną z oceną prawną przedstawioną w tym wyroku – to znaczy na tle przedstawionego opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego uzna, że jeżeli umowa zawarta przez Skarżącą z klientem przewiduje, że usługa informatyczna zostaje wykonana dopiero w dniu odbioru prac przez klienta (w całości lub w części – całościowego odbioru wykonania usługi lub odbioru danej części/danego etapu usługi), podpisanie protokołu odbioru wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego zgodnie z art. 19a ust. 1 i 2 u.p.t.u., chyba że Skarżąca otrzyma wcześniej całość lub część zapłaty w związku ze świadczeniem danej usługi.
3.18. Sąd zgodnie z wnioskiem Skarżącej zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania w kwocie 697 zł, na którą składały się: wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. poz. 1687).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI