III SA/Wa 2814/19

III SA/Wa 2814/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Zaorska
Ewa Izabela Fiedorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Konrad Aromiński
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3434/21 - Wyrok NSA z 2024-03-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 208 par 1, art. 241 par 1, art. 243 par 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 106
art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 9
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dz.U. 2019 poz 1387
art. 10 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 170
art. 2 ust.1 i 2, art. 8 a ust.1, art. 8 b ust. 1, art. 8 c ust. 4, art. 8d  ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anna Zaorska, asesor WSA Konrad Aromiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "B." na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US) z [...] czerwca 2014 r., uchylającą w całości wydane [...] listopada 2012 r. potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej NIP [...] i umarzającą postępowanie w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla "podmiotu": "B." (dalej także jako skarżąca).
Organ odwoławczy ustalił, powyższa decyzja Naczelnika US z [...] czerwca 2014 r. została wydana w poniżej przedstawionym stanie faktycznym sprawy.
9 listopada 2012 r. do [...] Urzędu Skarbowego W. złożony został formularz NIP-2 zgłoszenie identyfikacyjne osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, będącej podatnikiem lub podatnikiem. W treści zgłoszenia identyfikacyjnego (zaznaczone pole 4.1 formularza) dane składającego zostały umieszczone poprzez odwzorowanie pieczątki firmowej o treści: "B., [...] W.. "Podmiot" składający zgłoszenie identyfikacyjne zgłosił rozpoczęcie działalności (pole 31.1) od 31 października 2012 r. (pole 32), jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (pole 34.2) nie sporządzająca bilansu (pole 36.2), prowadząca dokumentację rachunkową w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów (pole 53.2) we własnym zakresie (pole 54.2). W zgłoszeniu identyfikacyjnym, w polu 35 zawierającym zamknięty katalog 45 możliwych do wskazania szczególnych form organizacyjnoprawnych podmiotu, została odręcznie dopisana dodatkowa pozycja: "46. współwłasność zwykła". Formularz zgłoszenia identyfikacyjnego z datą wypełnienia 10 listopada 2012 r. został podpisany przez złożenie nieczytelnego podpisu na pieczątce firmowej podmiotu.
Wraz ze powyższym zgłoszeniem identyfikacyjnym złożono również:
- kopię protokołu przekazania - przejęcia nieruchomości zabudowanej przy ul. B. [...], sporządzonego 31 października 2012 r. pomiędzy Skarbem Państwa, reprezentowanym przez T. Z., Dyrektora Zarządu Mienia Skarbu Państwa, a współwłaścicielami przekazywanej nieruchomości (8 osób fizycznych),
- wypis aktu notarialnego Rep. A Nr [...] sporządzonego 7 listopada 2012 r. przez P. C., notariusza prowadzącego Kancelarię Notarialną w L. przy ul. P. [...], dotyczącego przejęcia przez B. B. zarządu zwykłego nad nieruchomością położoną w W. przy ul. B. [...], w zakresie określonym pełnomocnictwami udzielonymi przez czterech współwłaścicieli nieruchomości, posiadających łącznie z B. B. 0,895 całości.
14 listopada 2012 r. dane ze zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 "podmiotu" oznaczonego jako "B." zostały wprowadzone do Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP). Naczelnik US wygenerował w aplikacji SeRCe potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej (NIP [...]), które zostało doręczone 11 lutego 2013 r. powyższemu "podmiotowi" składającemu zgłoszenie identyfikacyjne.
Następnie 12 marca 2013 r. do [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek E. D., reprezentowanej przez pełnomocnika M. D., o wznowienie postępowania w sprawie nadania NIP "podmiotowi" pod nazwą "B.. E. D. we wniosku wskazała, że jest także współwłaścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. B. [...], natomiast nie ze swojej winy nie brała udziału w przedmiotowym postępowaniu.
Naczelnik US po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia współwłaścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. B. [...], a także ustalenia współwłaścicieli objętych zakresem "podmiotu" oznaczonego jako "B.", oraz ustalenia formy organizacyjnoprawnej "podmiotu" składającego zgłoszenie identyfikacyjne, postanowieniem z 12 marca 2014 r. na podstawie art. 241 § 1 oraz art. 243 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa), wznowił postępowanie w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej dla "B." (skarżącej).
Następnie decyzją z [...] czerwca 2014 r. Naczelnik US na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 8d ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 63 ze zm.), uchylił w całości wydane 14 listopada 2012 r. potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej NIP [...] i umorzył postępowanie w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla skarżącej.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nieruchomość budynkowa położona w W. przy ul. B. [...] stanowi współwłasność: B. B., D. S., I. W., D. T., E. D., M. K., M. K. oraz M. M.. Organ ten ustalił, że aktem notarialnym z 7 listopada 2012 r., Repertorium A Nr [...] zarząd zwykły opisanej nieruchomości, w zakresie określonym pełnomocnictwami udzielonymi przez M. K., M. K., D. S. oraz I. W., został przejęty przez B. B. współwłaścicielkę tej nieruchomości. E. D. nie udzielała B. B. żadnego pełnomocnictwa w zakresie sprawowania zarządu zwykłego powyższą nieruchomością wspólną.
Naczelnik US ustalił także, że część ww. nieruchomości budynkowej stanowią lokale użytkowe, które są wynajmowane przez współwłaścicieli. Z treści pisma E. D., wynika zaś, że wynajmującymi są wszyscy współwłaściciele tej nieruchomości. Poza tym współwłaściciele nieruchomości budynkowej w W. przy ul. B. [...], nie tworzą wspólnoty mieszkaniowej, ani podmiotu o innym charakterze prawnym. Natomiast skarżąca, tj. "B.", dla której nadano NIP [...] jest wyłącznie zbiorem podmiotów, które łączy posiadanie praw rzeczowych do jednej nieruchomości pod adresem B. [...] w W..
Od powyższej decyzji Naczelnika US skarżąca wniosła odwołanie (skutecznie, co zostało prawomocnie przesądzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 372/16, także wydanym w następstwie wyrokiem WSA w Warszawie z 29 maja 2018 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1152/18).
W odwołaniu skarżąca podniosła, że przedmiot decyzji nie został przez organ podatkowy jednoznacznie określony. Niezależnie od powyższych wątpliwości skarżąca wniosła o uchylenie w całości i ze skutkiem ex tunc decyzji Naczelnika US z [...] czerwca 2014 r. oraz rozpoznanie sprawy z pominięciem w razie konieczności prawa lokalnego i zastosowanie wprost postanowień IV Dyrektywy 77/388/EWG z 17 maja 1997 r. ze zmianami z 14 lutego 2006 r., zgodnie z wyrokami Eugh z 22.12.2010 Rs C-438/09; 08.01.2002 C-409/03; 26.05.2005 C-465/03; 29.04.2004 C-137/02; 21.03.2000 C-l 10/98 do C-147/98; 21.10 C-385/09; 18.12.1997 C-286/94, C-340/95; 15.04.2010 C-538/08 und C-33/09; 30.09.2010 C-395/09. Skarżąca wniosła też, aby Dyrektor IAS wystąpił z pytaniem prejudycjalnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wyjaśnienie:
1. kompetencji organu podatkowego pierwszej instancji do uchylenia "decyzji/zaświadczenia/potwierdzenia nadania numeru NIP ze skutkiem ex tunc;
2. kompetencji organu podatkowego pierwszej instancji do ustalenia nieodwracalnych skutków prawnych wynikających z nadania numeru NIP i kompetencji ich zniweczenia w ramach własnych kompetencji orzekającego organu;
3. kompetencji organu podatkowego pierwszej instancji do kwalifikacji czynności złożenia wniosku o nadanie numeru NIP dla budynku będącego własnością kilku właścicieli, jako czynności zarządu nadzwyczajnego (zgoda wszystkich właścicieli), czy czynności zarządu zwykłego (czynność większości współwłaścicieli), a tym samym ustalenia stron i uczestników postępowania;
oraz o wystąpienie do Sądu Najwyższego o wyjaśnienie zagadnienia prawnego: czy wystąpienie zarządcy budynku o nadanie numeru NIP dla tego budynku jest czynnością zarządu zwykłego czy nadzwyczajnego.
Skarżąca wiosła też o dopuszczenie dowodu z przesłuchania na rozprawie E. D. na okoliczność wyjaśnienia, "jaki jej interes prawny narusza zgodne z prawem odprowadzanie podatku VAT na numer przedmiotowego budynku".
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że B. B., reprezentując podmiot finansowy jaki jest "B.", złożyła 9 listopada 2012 r. zawiadomienie o podjęciu działalności objętej obowiązkiem doliczania do wykonywanej usługi zarządu podatku VAT. "Podmiot", tj. "B.", jest równoznaczny z budynkiem B. [...], wynajmowanym na cele użytkowe i mieszkaniowe, a wysokość obrotów zobowiązuje do naliczania najemcom podatku VAT. "Podmiot" ten ("B.") jako zarządca nieruchomości, ustanowiony większością głosów, złożył wniosek o nadanie numeru NIP na potrzeby prawidłowego, zgodnego z art. 11 VI Dyrektywy, rozliczania podatku VAT.
W odwołaniu argumentowano, że za prawidłowość zeznań podatkowych odpowiada wyłącznie zarządca nieruchomości, czyli skarżąca "B.", natomiast E. D. nie może zatrzymać do majątku własnego zainkasowanego podatku VAT, ani też nie musi płacić tego podatku z majątku własnego.
Skarżąca zarzuciła też, że decyzja o nadaniu na jej rzecz NIP [...] została przesłana za znacznym opóźnieniem. Pierwsza deklaracja podatkowa z kwartalnym rozliczeniem zobowiązania, złożona została za pierwszy kwartał 2013 r., a następnie kolejno za drugi, trzeci i czwarty 2013 r. oraz pierwszy kwartał 2014 r. Tym samym nadany identyfikator podatkowy został skonsumowany, a jego likwidacja nie może odbyć się ze skutkiem ex tunc, dlatego uchylenie nadania nr NIP jest niemożliwe. E. D. nie jest, ani adresatem decyzji o nadaniu NIP, ani stroną postępowania, ani nawet uczestnikiem. Podatek VAT jest rozliczany dla budynku (w całości), jego rozliczenie prowadzi zarządca nieruchomości w ramach zarządu zwykłego, a budynek stanowi odrębny podmiot finansowy.
Skarżąca zakwestionowała prawo E. D., jako właściciela mniejszościowego, do oprotestowania nadania numeru NIP dla podatnika jakim jest budynek B. [...] pod nazwą "B.".
Zdaniem skarżącej, niedopuszczalne jest również umorzenie postępowania o nadanie numeru NIP nadanego dla współwłasności. Postępowanie to pozostaje nierozstrzygnięte, zatem organ podatkowy pierwszej instancji zobowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o nadanie NIP, tj. do wydania decyzji o nadaniu lub odmowie nadania numeru NIP.
Dyrektor IAS postanowieniem wydanym [...] września 2019 r. odmówił przeprowadzenia rozprawy w postępowaniu odwoławczym, stwierdzając brak podstaw ku temu. Nie ma bowiem sporu co do stanu faktycznego sprawy ustalonego na podstawie zgromadzonych dowodów, a prezentowana przez skarżącą argumentacja prawna dla organu odwoławczego jest wystarczająco precyzyjna i zrozumiała.
Następnie Dyrektor IAS wymienioną na wstępie decyzją z [...] października 2019 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2014 r., uchylającą w całości wydane [...] listopada 2012 r. potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej NIP i umarzającą postępowanie w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla skarżącej.
Organ odwoławczy wskazał, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy należy ustalić, czy składający zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2 "podmiot" pod nazwą "B." mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 63 ze zm.), tzn. czy ma tak ukształtowaną strukturę organizacyjnoprawną, że pozwala ona na przypisanie mu statusu podatnika lub płatnika podatku lub płatnika składek ubezpieczeniowych, niezależnie od posiadania czy też braku posiadania osobowości prawnej.
Organ odwoławczy odniósł się do zgłoszenia identyfikacyjnego i ustalił, że wskazany w tymże zgłoszeniu "podmiot", tj. "B." jest de facto nieruchomością budynkową, położoną w W. przy ul. B. [...]. Zgodnie z protokołem przekazania - przejęcia nieruchomości zabudowanej przy ul. B. [...], sporządzonym 31 października 2012 r. współwłaścicielami tego budynku jest osiem osób fizycznych. Współwłasność tej nieruchomości jest współwłasnością w częściach ułamkowych, indywidualnie określonych dla każdego z współwłaścicieli. W budynku wyodrębnionych jest 9 lokali mieszkalnych i 7 lokali użytkowych. Współwłaściciele nieruchomości znajdującej się przy ul. B. [...] nie określili sposobu zarządu nieruchomością wspólną. Natomiast składająca zgłoszenie identyfikacyjne B. B. wstępuje na prawach zarządcy zwykłego nieruchomości, legitymując się pełnomocnictwami udzielonymi przez czterech współwłaścicieli, reprezentując łączny udział 0,895 całości.
Dyrektor IAS odwołał się także do pisma skarżącej z 25 stycznia 2013 r., w którym reprezentująca skarżącą, B. B., wyjaśniła, że "podmiot" występujący o nadanie numeru NIP wywodzi swoje dochody z wynajmu budynku, będącego częścią składową roszczeń następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Wynajem obejmuje zarówno lokale mieszkalne jak i obiekty użytkowe. Przedmiotowa współwłasność jest podmiotem gospodarczym tylko i wyłącznie w odniesieniu do podatku obrotowego, natomiast nie jest podmiotem gospodarczym w stosunku do podatku dochodowego. Wynik finansowy współwłasności opodatkowany podatkiem dochodowym jest odrębnie rozliczny przez poszczególnych współwłaścicieli w ich własnych zeznaniach podatkowych. Natomiast w wiadomościach wysłanych na skrzynkę poczty elektronicznej [...] Urzędu Skarbowego W. 12 i 14 marca 2013 r. B. B. poinformowała, że ze względu na "urzędniczy upór" np. wodociągi i kanalizacja, RWE czy też Urząd Miasta W. nie chcą zawrzeć z podmiotem: "B." umów, ponieważ nie znają (nie chcą uznać) pojęcia współwłasności nieruchomości, jako odrębnego podmiotu finansowego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwestie zarządzania nieruchomością wspólną w tym prawa i obowiązki współwłaścicieli regulują przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (t.j. Dz.U.2019.1145) oraz ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 737 ze zm.). Oran ten powołał się na przepisy kodeksu cywilnego, regulujące zarząd rzeczą wspólną, a także wskazał, że zasady zarządu unormowane w kodeksie cywilnym stosuje się do nieruchomości wspólnych, w których nie wyodrębniono lokali oraz do nieruchomości, gdzie takie lokale wyodrębniono, ale lokali jest nie więcej niż siedem, o czym stanowi art. 19 ustawy o własności lokali.
Dyrektor IAS przytoczył też, że w świetle przepisów ustawy o własności lokali ogół właścicieli lokali tworzy tzw. wspólnotę mieszkaniową, która zarządza częściami wspólnymi nieruchomości. Zgodnie z art. 20 ust. 1, jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona. Obowiązek ten realizowany jest na podstawie art. 18 ust. 1 ww. ustawy. Właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej (art. 21 ust. 1 i art. 27 ustawy o własności lokali).
Dyrektor IAS, powołując się na powyższe regulacje wyjaśnił, że aby wspólnota mieszkaniowa mogła normalnie działać jako podmiot gospodarczy należy dopełnić określonych formalności. Przede wszystkim trzeba zwołać pierwsze zebranie właścicieli i wybrać zarząd. Na pierwszym zebraniu właściciele, powinni również podjąć pierwsze niezbędne uchwały dotyczące statutu wspólnoty, wyboru sposobu prowadzenia ewidencji, kosztów zarządu oraz wysokości miesięcznych zaliczek na pokrycie tych kosztów. Wspólnota mieszkaniowa nie jest wpisywana do Krajowego Rejestru Sądowego, ani też nie podlega rejestracji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zarząd lub zarządca, któremu zarząd powierzono w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, zgłasza wspólnotę w Głównym Urzędzie Statystycznym celem nadania jej numeru REGON oraz zakłada dla wspólnoty mieszkaniowej konto bankowe, gdyż wspólnota jest zobowiązana rozliczać się przez rachunek bankowy. Następnie przedstawiciel wspólnoty mieszkaniowej winien udać się do właściwego urzędu skarbowego celem złożenia formularza zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 wraz z kopią uchwały o wyborze zarządu lub aktu notarialnego, określającego sposób zarządu nieruchomością wspólną, umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu (w formie aktu notarialnego) oraz zaświadczenia o nadaniu numeru REGON.
Dyrektor IAS uznał, że wskazany na złożonym 9 listopada 2012 r. formularzu zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 "podmiot" "B.", dla którego formę organizacyjnoprawną określono jako: jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej działająca w formie współwłasności zwykłej, nie spełnia kryteriów umożliwiających prowadzenie postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego. Współwłasność zwykła nieruchomości stanowi bowiem prawo rzeczowe przysługujące współwłaścicielom. Wskazany na formularzu zgłoszenia identyfikacyjnego "podmiot" nie posiada statusu podatnika.
W związku z tym, Dyrektor IAS uznał, że skarżąca nie może być zaliczona do kategorii podmiotów, wskazanych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, dla którego zgodnie z art. 8a ust. 1 tej ustawy, należy wygenerować identyfikator podatkowy, określony w art. 3 ust. 1 pkt 2. Natomiast z uwagi na wygenerowanie przy użyciu systemu teleinformatycznego CRP KEP numeru NIP [...] oraz wydanie 14 listopada 2012 r. potwierdzenia nadania tego numeru identyfikacji podatkowej, Naczelnik US, w celu odzwierciedlenia w prowadzonych rejestrach prawidłowego stanu zgodnego ze stanem rzeczywistym, był zobowiązany do anulowania bezpodstawnie podjętych czynności materialno-technicznych.
Z tej przyczyny Dyrektor IAS uznał, że decyzja Naczelnika US wydana [...] czerwca 2014 r. jest prawidłowa. W związku z ustaleniem w toku postępowania prowadzonego w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla skarżącej, że skarżąca (tj. "B.") nie posiada statusu podatnika, co jednoznacznie uniemożliwia nadanie numeru identyfikacji podatkowej, dalsze postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Stwierdzone okoliczności wypełniły zatem przesłankę art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor IAS wyjaśnił też, że działając jako organ podatkowy odwoławczy, nie posiada kompetencji do kierowania pytań prejudycjalnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego ani też zadawania pytań prawnych do Sądu Najwyższego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca powyższej decyzji Dyrektora IAS zarzuciła:
1. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 240 § 1 pkt 4, 241 § 2 pkt 1, 243 § 1 oraz 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 133 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez wznowienie postępowania podatkowego, pomimo braku ku temu przesłanek,
b) art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez umorzenie postępowania, pomimo istnienia podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy,
2. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 19 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 1994 r. ustawy o własności lokali, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż przepisy tej ustawy mają zastosowanie w przypadku, w którym wprawdzie nieruchomość stanowi współwłasność w częściach ułamkowych (idealnych), ale budynku nie został wyodrębniony żaden samodzielny lokal,
b) art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż współwłaściciele budynku (jako odrębny podmiot) nie mogą być podmiotem podlegającym obowiązkowi ewidencyjnemu,
c) szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 roku w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC), w szczególności art. 4, poprzez jego niezastosowanie w zakresie w jakim nie pozwala na nieuprawnione różnicowania podmiotów prawa.
Powołując się na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora IAS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Ponadto skarżąca wniosła o:
- zwrócenie się z wnioskiem na do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, na podstawie art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, o rozpatrzenie pytania prejudycjalnego, czy zasady wskazane w art. 4 szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 roku (77/388/EEC) nie sprzeciwiają się ustawodawstwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym współwłaściciele nieruchomości, jako grupa podmiotów posiadających wspólny interes, nie mogą być traktowani jako odrębny podmiot - podatnik podatku od wartości dodanej jak podmiot jednolity z ułomną osobowością prawną, wskutek podlegają ograniczeniu prowadzeniu działalności w stosunku do innych podobnych podmiotów,
- przesłuchanie E. D. jako świadka lub uczestnika w przedmiotowym postępowaniu, na okoliczność momentu w którym świadek dowiedział się o nadaniu numeru NIP podmiotowi "B." oraz jaki jej interes prawny został naruszony nadaniem numeru NIP skarżącej;
- ze względu na uczestnictwo stron powiązanych z aferą reprywatyzacyjną - o dołączenie akt spraw podobnych z miasta W., gdzie doszło do odmowy nadania numeru NIP dla współwłasności zwykłych, a których wynikiem były wymuszone powstania spółek prawa handlowego praktycznie niemożliwych do prowadzenia, a ostatecznie konieczność sprzedaży tych nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Pomimo błędnego powołania się przez organy podatkowe na ustawę o własności lokali, a także niepełnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie kwestii zachowania przez E. D. miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Organy podatkowe zgromadziły w sprawie kompletny materiał dowodowy potwierdzający prawidłowość decyzji Dyrektora IAS i umożliwiający dokonanie pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
W sprawie wyjaśnić należało kilka zasadniczych kwestii.
Oznaczenie strony niniejszego postępowania.
Stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu sądowoadministarcyjnym, jest "B.", twór ten na potrzeby niniejszego postępowania dotyczącego nadania identyfikatora podatkowego (NIP) określany jest jako "podmiot", pomimo iż nazwa powyższa jest w istocie równoznaczna z budynkiem określonego adresu, tj. B. [...], będącego własnością kilku właścicieli. Twór ten został ujawniony jako podmiot wnioskujący w zgłoszeniu identyfikacyjnym na formularzu NIP-2, a reprezentowany jest przez jednego z współwłaścicieli B. B., której większość współwłaścicieli powyższej nieruchomości budynkowej powierzyła zarząd zwykły (czynności zwykłego zarządu) nieruchomości wspólnej położonej w W. przy ul. B. [...].
Okoliczności te podkreślała sama skarżąca we wniosku o nadanie NIP, a także w sprawie wznowieniowej w odwołaniu i w skardze; wniosek – zgłoszenie identyfikacyjne k.1 akt administracyjnych).
Skarżąca będąca w istocie określeniem budynku wskazanego adresu, tj. B. [...], będącego własnością kilku właścicieli, wystąpiła do organu podatkowego o nadanie NIP twierdząc, że jest podmiotem finansowym na gruncie prawa podatkowego, składając formularz NIP – 2 domagała się w istocie przyznania jej statusu podatnika VAT.
Należy podkreślić, że "tworowi" temu, niemającemu osobowości prawnej, 14 listopada 2012 r. nadano numer identyfikacji podatkowej i wygenerowano jego potwierdzenie, dlatego prawidłowo organy podatkowe obu instancji w postępowaniu wznwowieniowym ten właśnie "podmiot" traktowały jako stronę postępowania, wydając decyzje skierowane właśnie do "B.", a nie osoby fizycznej B. B..
To zatem "podmiot" czy też "twór" pod nazwą "B." na potrzeby postępowania podatkowego, miał prawa strony, i przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do tut. sądu na decyzję Dyrektora IAS z [...] października 2019 r. Decyzje organów podatkowych dotyczyły bowiem prawidłowo podmiotu "B.", któremu organy podatkowe odmówiły statusu podatnika podatku VAT, jako że "twór" ten nie może zostać uznany, ani za osobę (fizyczną, lub prawną) ani za jednostkę organizacyjną niemającą osobowości pranej.
Zatem na potrzeby niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego stroną pozostaje tenże "podmiot", tj. "B.", a nie osoba fizyczna B. B., która stronę skarżącą reprezentuje jedynie jako ten współwłaściciel, któremu zgodnie z prawem (cywilnym) powierzono zarząd zwykły nad nieruchomością wspólną położoną pod adresem B. [...], przy czym szerzej do kwestii ustanowienia zarządu zwykłego, sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia. Innymi słowy, B. B. została ustanowiona, zgodnie z prawem, zarządcą budynku (nieruchomości) pod nazwą "B.", a w tej sprawie domagała się, działając w imieniu "podmiotu" będącego budynkiem B. [...], uznania statusu tego "podmiotu" jako podatnika podatku od towarów i usług. Kwestia ta sporna w sprawie nie była, skarżąca tak we wniosku, jak i w odwołaniu i skardze podkreślała te aspekty wskazując, że jako oznaczenie nieruchomości kilku współwłaścicieli jest "podmiotem finansowym" któremu należy się status podatnika podatku VAT.
Stroną skarżącą zatem w sprawie była "B.", a nie osoba fizyczna B. B..
Podstawy do wznowienia postępowania zakończonego nadaniem numeru identyfikacji podatkowej (termin i interes prawny współwłaściciela E. D.)
W sprawie bezspornym było, wskutek wniosku – zgłoszenia identyfikacyjnego dokonanego przez "B.", że 14 listopada 2012 r. nadano dla tego podmiotu numer identyfikacji podatkowej NIP [...], a potwierdzenia nadania tego numeru doręczono temuż 11 lutego 2013 r. (zgłoszenie identyfikacyjne k.1 akt administracyjnych, potwierdzenie nadania NIP k.15 i 16 akt administracyjnych).
Bezspornym w sprawie było, że w powyższym postępowaniu zakończonym nadaniem numeru NIP udział brało pięciu współwłaścicieli nieruchomości posadowionej przy ul. B. [...], których reprezentował jeden z nich, tj. B. B..
Bezspornym było, że nieruchomość budynkowa położona w W. przy ul. B. [...] stanowi współwłasność: B. B., D. S., I. W., D. T., E. D., M. K., M. K. oraz M. M.. Zarząd zwykły opisanej nieruchomości, w zakresie określonym pełnomocnictwami udzielonymi przez M. K., M. K., D. S. oraz I. W., został przejęty przez B. B., zarząd ten powierzono B. B. w formie aktu notarialnego z 7 listopada 2012 r., Repertorium A Nr [...].
Bezspornym w sprawie było, że współwłaściciele nieruchomości budynkowej w W. przy ul. B. [...] nie tworzą wspólnoty mieszkaniowej ani innego podmiotu o innym charakterze prawnym.
Bezspornym było także, iż współwłaścicielka E. D. nie udzielała B. B. żadnego pełnomocnictwa w przedmiocie zarządu nieruchomością wspólną. E. D. nie została zawiadomiona o postępowaniu z wniosku o nadanie numeru NIP i nie brała udziału w tymże postępowaniu. Jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania w sprawie nadania numeru NIP "podmiotowi" pod nazwą "B." E. D. wskazała art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, a wniosek ten złożyła 12 marca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku E. D. argumentowała, że o nadaniu identyfikatora podatkowego (NIP [...]) podmiotowi: "B.", powzięła wiedzę z pisma Banku M. z 5 marca 2013 r. znak: [...] (wniosek o wznowienie postępowania k.21 akt administracyjnych).
Kwestie dotyczące prawidłowości powołania zarządcy nieruchomością wspólną zostaną omówione w dalszej części uzasadnienia, w tym miejscu natomiast jedynie na potrzeby oceny istnienia interesu prawnego E. D. w domaganiu się wznowienia postępowania w sprawie nadanie numeru NIP, należy przytoczyć, co następuje.
Zgodnie z art. 206 kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Zaś w myśl art. 207 kodeksu cywilnego, pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Tym samym, E. D. jako jeden ze współwłaścicieli budynku położonego przy ul. B. [...] w W. ma atrybut strony w rozumieniu art. 133 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z tym przepisem, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy (§ 1). Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa (§ 2).
Przy czym, jak prawidłowo przyjął Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę, walor strony jaki posiada E. D., jest niezależny od ewentualnej możliwości posiadania lub braku możliwości posiadania przez "podmiot" "B." prawa do uzyskania określonego statusu na podstawie przepisów materialnego prawa podatkowego.
Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że podatnikami podatku od towarów i usług są w tej sprawie wszyscy współwłaściciele nieruchomości jako osoby fizyczne (por. też prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 19 grudnia 2008 r., sygn. Akt I SA/Kr 578/08; orzeczenie dostępne, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tak więc w tak ukształtowanym stanie faktycznym i prawnym sprawy, w sytuacji gdy kilku współwłaścicieli oznaczając nieruchomość wspólną nazwą "B." domagają uznania tego "podmiotu" za podatnika podatku VAT i rozliczania tego podatku w związku z zarządem ww. nieruchomością, E. D., jako jednemu ze współwłaścicieli należy przyznać status strony w postępowaniu o nadanie numeru NIP, niewątpliwie ma ona bowiem interes prawnym w tymże postępowaniu, dotyczy ono bowiem wprost jej praw jako podatnika podatku VAT.
Stosownie do art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej,
w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu
Zatem wniosek E. D. z 12 marca 2013 r. (działającej przez pełnomocnika) o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, był prawnie skutecznym podaniem wniesionym w trybie art. 168 § 1 tej ustawy.
Zgodnie natomiast z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4, następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji;
W powyższym wniosku E. D. argumentowała, że wiedzę o nadaniu identyfikatora podatkowego (NIP [...]) "podmiotowi": "B.", powzięła z pisma Banku M. z 5 marca 2013 r. znak: [...].
Z powyższego pisma skierowanego do E. D. wynika, że ww. Bank (najemca lokalu w nieruchomości przy ul. B. [...] w W.), informuje wyżej wymienioną, iż właściwy urząd skarbowy nadał numer NIP "podmiotowi": "B.", bank otrzymał pierwszą fakturę za czynsz oraz opłaty eksploatacyjne za luty 2013 r. wystawioną przez "B." i bank, jako że zgodnie z art. 201 kodeksu cywilnego do czynności zwykłego zarządu wystarczy zgoda większości współwłaścicieli, aby zwolnić się z zobowiązania, będzie regulował ww. opłaty na rzecz tego, komu nadano właściwy numer NIP (pismo z 5 marca 2013 r. k.19 akt administracyjnych).
Treść ta jest wystarczająca aby stwierdzić, że E. D. dowiedziała się o nadaniu numeru NIP właśnie z tego pisma banku. Z zestawienia daty sporządzenia pisma przez bank (5 marca 2013 r.) z datą wniesienia przez E. D. wniosku o wznowienie postępowania (12 marca 2013 r. - data prezentaty urzędu skarbowego k.21 akt administracyjnych), wynika, iż składająca wniosek zachowała miesięczny termin do wniesienia żądania, przewidziany w art. 240 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Należy zaznaczyć, że w odwołaniu skarżąca podniosła, iż pierwsza deklaracja podatkowa z kwartalnym rozliczeniem zobowiązania, złożona została za pierwszy kwartał 2013 r. Okoliczność ta także dodatkowo uprawdopodabnia, że E. D. dopowiedziała się o nadaniu NIP z powyższego pisma banku, który powziął w tym okresie wiedzę o podmiocie który wystawiać będzie faktury.
W tych okolicznościach organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo z wniosku jednego ze współwłaścicieli, na podstawie art. 241 § 1 oraz art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wznowił postępowanie w sprawie nadania NIP [...] dla "B.", co zasadnie zaakcentował Dyrektor IAS w zaskarżonej decyzji.
Zauważyć należy natomiast, że w istocie, tak w decyzji organu pierwszej instancji, jak i w zaskarżonej decyzji, nie wyjaśniono należycie istniejących przesłanek do wznowienia postępowania, Stanowiło to naruszenie w tym zakresie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, organ bowiem nie powołał ani nie wyjaśnił skarżącej faktów stanowiących o podstawach wznowienia postępowania.
Niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem istniejące podstawy do wznowienia postępowania wynikały z okoliczności prawnych sprawy, tj. tego, że E. D. jest współwłaścicielem nieruchomości, a także z okoliczności bezspornych (nie została ona zawiadomiona o postępowaniu o nadanie numeru NIP) oraz tych, które jednoznacznie wynikały z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy podatkowe w tej sprawie (data wniosku o wznowienie oraz data i treść pisma banku z 5 marca 2013 r.). Ostatecznie też Dyrektor IAS wyjaśnił szczegółowo te kwestie w odpowiedzi na skargę.
Tak więc chybione okazały się zarzuty naruszenia art. 240 § 1 pkt 4, 241 § 2 pkt 1, 243 § 1 oraz 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 133 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
W sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego, i zachowano termin na zgłoszenie wniosku podmiotu uprawnionego w tym przedmiocie.
Problem statusu podatnika podatku od towarów i usług
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji jest sprawa dotycząca nadania identyfikatora podatkowego (NIP) wszczęta na wniosek skarżącej. Decyzją Naczelnika US z [...] czerwca 2014 r. zostało uchylone potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej wydane 14 listopada 2012 r. i umorzone postępowanie w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla "B.".
Tryb i zasady ewidencji podmiotów dla celu nadania NIP, procedury nadania NIP oraz zasady posługiwania się nadanym numerem NIP, regulują przepisy ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Ustawodawca określając zakres podmiotowy stosowania tej ustawy w art. 2 wskazał, że obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają:
1. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami;
2. inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, oraz płatnicy podatków;
3. podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych.
Dyrektor IAS powołał też przepisy Ordynacji podatkowej i prawidłowo wyjaśnił, że ogólna definicja normatywna podatnika zawarta jest w art. 7 § 1 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca z mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
Obowiązek podatkowy został z kolei zdefiniowany jako wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Płatnikiem natomiast w świetle art. 8 Ordynacji podatkowej, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Tym samym, status płatnika jest - co do zasady - pochodną sposobu wykonywania przez podmiot zadań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, poprzez zatrudnianie pracowników lub zawieranie umów cywilnoprawnych.
Prawidłowo Dyrektor IAS przyjął, że dla rozstrzygnięcia sprawy należało ustalić, czy składający zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2 "podmiot" "B." mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, tj. ma tak ukształtowaną strukturę organizacyjnoprawną, że pozwala ona na przypisanie mu statusu podatnika lub płatnika podatku lub płatnika składek ubezpieczeniowych, niezależnie od posiadania czy też braku posiadania osobowości prawnej.
Odpowiedź na powyższe pytanie jest przecząca.
Trafnie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, że w polskim systemie prawnym pojęcie "osobowość prawna", określa zdolność osób prawnych do bycia podmiotem praw i obowiązków oraz dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych. Pojęcie to jest immanentnie związane z powstaniem osoby prawnej. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Rodzaje rejestrów oraz ich organizacje i sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.
Natomiast jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej to podmiot stosunku cywilnoprawnego nieposiadający osobowości prawnej lecz posiadający na mocy ustawy zdolność prawną, czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków wynikających z prawa cywilnego. Zdolność prawna jest więc atrybutem osób (fizycznych i prawnych), oraz jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi którym zdolność prawną nadają przepisy szczególne. Co do zasady osoba fizyczna nabywa zdolność prawną z chwilą urodzenia, zaś osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej nabywają zdolność prawną z chwilą wpisu do stosownego rejestru.
Istotne w sprawie jest to, co zasadnie wyeksponował Dyrektor IAS, że wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym "podmiot" pod określeniem "B." jest tożsamy z nieruchomością budynkową położoną w Warszawie przy ul. B. [...]. Nieruchomość ta został przejęta w zarząd zwykły, a zarządca B. B., wyłoniona przez kilku współwłaścicieli. Grupa tych kilku współwłaścicieli nieruchomość wspólną w zakresie zarządu zwykłego nazwała "B.".
Zgodnie z protokołem przekazania - przejęcia nieruchomości zabudowanej przy ul. B. [...], sporządzonym 31 października 2012 r., współwłaścicielami tego budynku jest osiem osób fizycznych:
1. B. B.
2. D. S.
3. M. K.,
4. M. K.
5. I. W.,
6. D. T.,
7. E. D.,
8. M. M..
Współwłasność tej nieruchomości jest współwłasnością w częściach ułamkowych, indywidualnie określonych dla każdego z współwłaścicieli. W budynku znajduje się 9 lokali mieszkalnych i 7 lokali użytkowych. Współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. B. [...] nie określili sposobu zarządu nieruchomością wspólną. Natomiast składający zgłoszenie identyfikacyjne "twór" jest reprezentowany przez B. B., i występuje o nadanie numeru NIP na zasadach zarządu zwykłego nieruchomości. Osoba reprezentująca ten "twór" B. B. legitymuje się także pełnomocnictwami udzielonymi przez dodatkowo czterech współwłaścicieli (tj. osoby wymienione powyżej pod numerami 2-5), reprezentują oni łączny udział 0,895 całości. Są to zatem niewątpliwie współwłaściciele posiadający większość udziałów (protokół przekazania – przejęcia k.13 akt administracyjnych, akt notarialny dotyczący przejęcia przez B. B. nieruchomości w zarząd zwykły (k.14 akt administracyjnych).
Skarżąca argumentowała, że współwłaściciele większościowi stanowią "odrębny podmiot finansowy", któremu przysługuje także status podatnika podatku od towarów i usług. Skarżąca wyjaśniła, że występując o nadanie numeru NIP jako "podmiot finansowy" wywodzi swoje dochody z wynajmu budynku będącego częścią składową roszczeń następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Wynajem obejmuje zarówno lokale mieszkalne jak i obiekty użytkowe. Przedmiotowa współwłasność jest podmiotem gospodarczym tylko i wyłącznie w odniesieniu do podatku obrotowego, natomiast nie jest podmiotem gospodarczym w stosunku do podatku dochodowego. Wynik finansowy współwłasności opodatkowany podatkiem dochodowym jest odrębnie rozliczny przez poszczególnych współwłaścicieli w ich własnych zeznaniach podatkowych.
Organy podatkowe błędnie powołały się w sprawie na ustawę o własności lokali. Rację ma skarżąca zarzucając, że rozważania organów dokonane w odwołaniu do ustawy o własności lokali są całkowicie nieprzydane w sprawie. W nieruchomości budynkowej nie został bowiem wyodrębniony prawnie żaden lokal (w rozumieniu ustawy o własności lokali). To, ze w ww. budynku znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe nie jest równoznaczne z prawnym ich wyodrębnieniem w rozumieniu ww. ustawy.
Według art. 1 ust. 1 ustawy o własności lokali, ustawa określa sposób ustanawiania odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych, lokali o innym przeznaczeniu, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. W art. 19 definiuje natomiast małą wspólnotę mieszkaniową, stwierdzając, iż jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Powstanie wspólnoty mieszkaniowej jest uwarunkowane wyodrębnieniem lokalu (a ściślej nieruchomości lokalowej). W sytuacji, gdy cały budynek stanowi przedmiot współwłasności ułamkowej, a żaden lokal nie stanowi przedmiotu odrębnej własności o stosowaniu przepisów ustawy o własności lokali mowy być nie może. W takim wypadku właściwe są przepisy kodeksu cywilnego poświęcone współwłasności.
Dyrektor IAS naruszył zatem art. 19 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy o własności lokali, powołując te przepisy w sytuacji, w której wprawdzie nieruchomość stanowi współwłasność w częściach ułamkowych (idealnych), ale budynku nie został wyodrębniony żaden samodzielny lokal.
Naruszenie powyższych przepisów prawa materialnego, nie miał jednak żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem w sytuacji, gdy cały budynek stanowi przedmiot współwłasności ułamkowej, a żaden lokal nie stanowi przedmiotu odrębnej własności, zastosowanie znajdują właściwe przepisy Kodeksu cywilnego poświęcone współwłasności. Przepis te zostały także powołane w zaskarżonej decyzji. Co istotne wynik końcowy interpretacji przepisów kodeksu cywilnego prowadzi do tej samej oceny prawnej, jaką przyjął Dyrektor IAS w zaskarżonej decyzji. Mianowicie, że skarżąca nie ma statusu podatnika VAT.
Zarządca nieruchomości wspólnej (czy to powołany do czynności zwykłego zarządu, czy też nawet uprawniony do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu) ma, jako taki, statusu podatnika podatku VAT, ten bowiem przysługuje wszystkim współwłaścicielom nieruchomości (inna sprawa, że mogą oni przyjąć formę organizacyjnoprawną, ale taką którą przewiduje ustawa, np., spółka cywilna, lub w przypadku podstaw do zastosowania w stanie faktycznym ustawy o własności lokali – wspólnota mieszkaniowa).
Przede wszystkim w kwestii zarządu rzeczą wspólną, jaką jest nieruchomość budynkowa przy ul. B. [...] w W., wyjaśnić kolejno należy, co następuje.
Zgodnie z art. 195 kodeksu cywilnego, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Stosownie do art. 198 kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Na podstawie art. 200 ww. ustawy, każdy ze współwłaścicieli jest zobowiązany do współdziałania z zarządzie rzeczą wspólną. Przy czym zgodnie z art. 201 ustawy, do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli.
Podkreślić należy, że wedle art. 204 kodeksu cywilnego, większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.
B. B. został prawidłowo powierzony zarząd zwykły nieruchomością wspólną. B. B. działała w imieniu własnym oraz w imieniu jeszcze czterech współwłaścicieli, reprezentowała współwłaścicieli, którzy posiadali większość udziałów, tj. 0,895. Ustanowienie zarządcy (zarządu) zwykłego nastąpiło prawidłowo i zgodnie z prawem, nawet w formie aktu notarialnego, chociaż ustawa nie wymaga takiej formy (akt notarialny k.14 akt administracyjnych).
Zatem na gruncie prawa cywilnego do dokonywania czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną wystarczyła zgoda większości współwłaścicieli.
Należy jedynie dodatkowo wyjaśnić, że zgodnie z art. 199 kodeksu cywilnego, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W sytuacji braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. W literaturze za czynności przekraczające zwykły zarząd uznawane są przede wszystkim czynności prowadzące do zmiany przeznaczenia rzeczy wspólnej oraz czynności rozporządzające rzeczą wspólną.
W sprawie natomiast, wbrew argumentom i wnioskom skarżącej (zawartych w odwołaniu) istotne dla rozstrzygnięcia nie było to, czy wystąpienie zarządcy budynku o nadanie numeru NIP dla tego budynku jest czynnością zarządu zwykłego czy przekraczającego zwykły zarząd, ale to – co należy podkreślić – czy w świetle przepisów, w szczególności regulacji ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników zarządcy można nadać numer NIP, czyli, czy jest on podatnikiem.
Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wskazany na formularzu zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 "podmiot" "B.", dla którego formę organizacyjnoprawną określono jako: jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej działająca w formie współwłasności zwykłej, nie spełnia opisanych wyżej na podstawie przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, kryteriów umożliwiających nadanie identyfikatora podatkowego.
Prawidłowo organ odwoławczy przyjął i wyjaśnił, i co należy powtórzyć, współwłasność (zwykła) nieruchomości stanowi prawo rzeczowe przysługujące współwłaścicielom, stąd aby uznać, iż prowadzą oni wspólnie działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu, ich działalność powinna przyjąć określoną formę organizacyjnoprawną (np. spółka cywilna, czy wspólnota mieszkaniowa).
Przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, wskazują, że obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemająca osobowości prawnej, a także inne podmioty, którym na podstawie odrębnych przepisów ustaw przysługuje status podatnika. Zatem w tym przypadku ustalenia wymaga, czy "twór" jakim jest skarżąca będzie podatnikiem, w którymkolwiek z podatników, w tej sprawie - podatnikiem podatku obrotowego.
Podmiot stanowiący w istocie nazwę współwłasności wspólnej nieruchomości (przy B. [...] w W.) nie posiada statusu podatnika podatku VAT. nie jest "osobą" czy inną jednostką, która samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania wykonuje działalność gospodarczą. Nie ma cechu odrębności w obrocie. Nawet ustanowiony na gruncie prawa cywilnego zarządca nieruchomością wspólną (zwykły zarząd, czy też przekraczający zwykły zarząd) nie jest "osobą" czy inną jednostką, która samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania wykonuje działalność gospodarczą. Taki natomiast warunek – samodzielności - nadania statusu podatnika VAT przewiduje, tak krajowa ustawa, jak i obowiązująca obecnie Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r.), która zastąpiła z 1 stycznia 2007 r. Szóstą Dyrektywę Rady z 27 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG. Dz. U. UE L z 13 czerwca 1977 r.). Obie dyrektywy wymagały przy pojęciu podatnika cechy samodzielności (niezależności) i odrębności w obrocie.
Stanowisko Dyrektora IAS nie stoi w sprzeczności z przepisami prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 szóstej dyrektywy (77/388/EWG) w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, "podatnikiem" jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania działalność gospodarczą. Natomiast działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych.
Zgodnie z art. 9 ust. 1, obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 112, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. "Działalność gospodarcza" obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Na gruncie krajowej ustawy, definicję podatnika podatku od towarów i usług definiuje art. 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (obecnie t.j. Dz.U.2020.106, dalej ustawa o VAT). I tak, zgodnie z art. 15 ust. 1, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (ust.2)
Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że podatnikiem jest każda osoba (lub jednostka) wykonująca samodzielnie, a zatem niezależnie działalność gospodarczą. Jednakże dla możliwości samodzielnego wykonywania działalności gospodarczej, osoba ta powinna tak uformować swój byt, aby w świetle obowiązujących przepisów prawa mogła być samodzielnym podmiotem obrotu gospodarczego.
Działalność zarządcy rzeczą wspólną, a zatem sprawowanie zarządu współwłasnością, niewątpliwie nie jest wykonywana samodzielnie, w tym znaczeniu że zarządca jest całkowicie zależny od woli pozostałych współwłaścicieli. To oni bowiem powołują zarządcę, kontrolują go w wykonywanych czynnościach zarządczych, mają uprawnienie do jego odwołania, zmiany osoby zarządcy. Zarządca, a tym bardziej "podmiot" oznaczony jako nazwa adresu nieruchomości wspólnej – współwłasność, nie jest też samodzielnym pomiotem obrotu gospodarczego.
Niewątpliwie zatem, skarżąca jako zarządca rzeczą wspólną czy też oznaczenie nieruchomości, nie jest samodzielnym podmiotem obrotu gospodarczego, a jest "wykonawcą" woli pozostałych współwłaścicieli, którzy ją powołali. Zarządca podlega kontroli współwłaścicieli i ich nadzorowi w wykonywaniu czynności zarządczych.
Natomiast, jak już wskazano powyżej, podatnikami podatku od towarów i usług są wszyscy współwłaściciele nieruchomości zaliczeni do podatników będących osobami fizycznymi. Współwłasność zwykła nieruchomości stanowi bowiem prawo rzeczowe przysługujące współwłaścicielom. Dlatego też, aby uznać, że prowadzą oni wspólnie działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu, ich działalność musi przybrać określoną formę organizacyjnoprawną (wymienioną już formę spółki cywilnej zawiązanej przez wszystkich współwłaścicieli lub wspólnoty mieszkaniowej, wyłonionej w trybie przewidziany ustawą).
Każdy bowiem ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 kodeksu cywilnego). Zaś w myśl art. 207 tej ustawy, pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
To zatem współwłaściciele nieruchomości zaliczeni są do podatników podatku VAT, dlatego jeden ze współwłaścicieli, który sprawuje zarząd nad nieruchomością (zwykły czy przekraczający zakres zwykłego zarządu) nie może zastąpić pozostałych w sferze ich zobowiązań w podatku od towarów i usług. Również brak osobistego zarządzania budynkiem nie przesądza o tym, że współwłaściciel taki (tu Ewa Dębska) nie będzie podatnikiem podatku VAT. Istotne jest wykorzystanie budynku w sposób ciągły dla celów zarobkowych, ta okoliczność natomiast nie była przedmiotem sporu w sprawie, ani wysokość osiąganych obrotów. Bezspornym było, że współwłaściciele mają zawarte umowy najmu i wynajmują lokale osobom trzecim.
Brak podstaw do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym.
W sprawie zatem sąd nie stwierdził podstaw do wystąpienia, zgodnie z wnioskiem skarżącej, do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, czy zasady wskazane w art. 4 szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 roku (77/388/EEC) nie sprzeciwiają się ustawodawstwu państwa członkowskiego, zgodnie z którym współwłaściciele nieruchomości, jako grupa podmiotów posiadających wspólny interes, nie mogą być traktowani jako odrębny podmiot - podatnik podatku od wartości dodanej, jak podmiot jednolity z ułomną osobowością prawną, wskutek podlegają ograniczeniu prowadzeniu działalności w stosunku do innych podobnych podmiotów.
Współwłaściciele nieruchomości bowiem nie podlegają ograniczeniu w prowadzeniu działalności, w każdej bowiem chwili mogą – jeśli tę działalność chcą prowadzić wspólnie – zawrzeć umowę spółki cywilnej (zawiązanej przez wszystkich współwłaścicieli, jako że podatnikami podatku VAT jest każdy ze współwłaścicieli). Zarządca nieruchomości natomiast nie ma przymiotu samodzielnego podmiotu obrotu gospodarczego, a ten właśnie warunek stawia prawo unijne – obecnie art. 9 Dyrektywy 112, wcześniej art. 4 ust. 1 i 2 szóstej dyrektywy (obowiązującej do 31 grudnia 2006 r.).
Sąd orzekający w sprawie nie miał wątpliwości rozstrzygając w tej sprawie powyższa kwestię, dlatego powyższy wniosek skarżącej podlegał oddaleniu.
Prawidłowo zatem organy podatkowe wywiodły, że wskazany na formularzu zgłoszenia identyfikacyjnego "podmiot" "B.", który zdaniem skarżącej jest odrębnym podmiotem finansowym, nie posiada statusu podatnika (podatku od towarów i usług).
Rację ma Dyrektor IAS wskazując, że w polskim prawie podmiot gospodarczy nazywany podmiotem finansowym, postrzegany jest jako instytucja finansowa działająca w sektorze finansowym. Głównym celem działania instytucji finansowych jest świadczenie usług finansowych i doradztwa w odniesieniu do produktów finansowych. Tak więc pod pojęciem instytucji finansowych należy rozumieć zarówno pośredników finansowych, a także inne instytucje, których działalność jest niezbędna do funkcjonowania rynku finansowego.
Niewątpliwie zatem zgłoszony w celu nadania numeru NIP "podmiot" "B.", nie posiada cech podmiotu finansowego. Ponadto, zarówno w świetle przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 865 ze zm.), ani też przepisów ustawy o VAT nie wynika, by tak zorganizowany podmiot można zaliczyć do którejś z grup podatników- podlegających regulacjom ww. ustaw. Natomiast przychody uzyskiwane przez współwłasność, ze źródła wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm.), podlegają opodatkowaniu zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ust. 1 tej ustawy - przychody z udziału ze wspólnej własności dla każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku oraz łączy się z pozostałymi przychodami. Przepis ten nakazuje współwłaścicielom określać przychody i koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do posiadanych praw w rzeczy wspólnej.
Zatem "B." nie może być zaliczony do kategorii podmiotów, wskazanych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, dla którego zgodnie z art. 8a ust. 1 tej ustawy, należy wygenerować identyfikator podatkowy, określony w art. 3 ust. 1 pkt 2.
Natomiast z uwagi na wygenerowanie przy użyciu systemu teleinformatycznego CRP KEP numeru NIP [...] oraz wydanie 14 listopada 2012 r. potwierdzenia nadania tego numeru identyfikacji podatkowej, Naczelnik US był zobowiązany do anulowania bezpodstawnie podjętych czynności materialno-technicznych. Z tej przyczyny zaskarżona decyzja Dyrektora IAS otrzymująca w mocy decyzję Naczelnika US z [...] czerwca 2014 r., którą organ podatkowy pierwszej instancji uchylił w całości wydane 14 listopada 2012 r. potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej NIP i umorzył postępowanie w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla podmiotu "B." jest zgodna z prawem i jedyna właściwa w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Z uwagi na powyższe, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników a także przepisów szóstej Dyrektywy Rady z 17 maja 1977 roku, w szczególności art. 4 (obecnie art. 9 Dyrektywy 112), okazały się chybione.
Brak podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej
Oddaleniu podlegał także wniosek dowodowy skarżącej o przesłuchanie E. D. jako świadka lub uczestnika w przedmiotowym postępowaniu.
Zgodnie z bowiem z art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019.2325, dalej p.p.s.a.), sąd przeprowadza dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zatem po pierwsze, w postępowaniu sądowym niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodów z osobowych źródeł, w takim – w odróżnieniu od dowodu z dokumentu, jest dowód z zeznań świadka. Podkreślić dodatkowo należy, że powyższe okoliczności dotyczące zachowania warunków wznowienia postępowania w sprawie dotyczyły kwestii prawnych (interes strony) a także zostały w sprawie wykazane dokumentami (pismo banku z 5 marca 2013 r. Potwierdzające zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania).
Natomiast wniosek zawarty w pkt 3 ppkt d) skargi dotyczący dołączenia "akt spraw podobnych" z uwagi na jego ogólnikowość nie nadawał się do realizacji. Co istotne, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem sąd dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji samodzielnie, na podstawie dowodów zgromadzonych w toku postępowania toczącego się przed organami podatkowymi. "inne sprawy" nawet jeżeli dotyczyły nawet jeżeli dotyczyły odmowy nadania numeru NIP dla współwłasności zwykłych nie miały w sprawie znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Umorzenie postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego NIP
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez umorzenie postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego NIP dla "B.".
W tym zakresie sąd w całości podziela stanowisko i argumentację Dyrektora IAS, jako że jest ono zgodne z prawem i zostało wyczerpująco uzasadnione.
Należy zatem za organem przytoczyć przede wszystkim, że zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, nadanie NIP następuje przy użyciu Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników, po dokonaniu zgłoszenia identyfikacyjnego.
Stosownie natomiast do art. 8b ust. 1 tej ustawy, naczelnik urzędu skarbowego wydaje potwierdzenie nadania NIP. Wedle zaś art. 8d ust. 1 zdanie drugie ww ustawy, w zakresie wydawania potwierdzeń nadania NIP oraz zaświadczeń i informacji o nadanym NIP stosuje się odpowiednio przepisy działu VIlla Ordynacji podatkowej.
Na podstawie zatem posiłkowo stosowanych przepisów art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Z kolei art. 306a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa.
Stosownie do treści art. 306a § 3 ww. ustawy, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Natomiast w myśl art. 306k, w sprawach dotyczących zaświadczeń a nieuregulowanych w przepisach art. 306a - 306ia oraz 306l, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 1 - 6, 8 i 9, z wyłączeniem art. 17la, rozdziałów 10-12, 14, 16 oraz 23 działu IV.
Tym samym, prowadzone w tym zakresie postępowania podlegają regulacji jak postępowania podatkowe, jednakże bez możliwości przywracania terminów procesowych, a prawodawca przewidział zakończenie postępowania poprzez wydanie postanowienia, które może być zaskarżone.
Mając na uwadze powyższe, zasadnie zatem organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik US miał podstawy prawne do procedowania i rozstrzygania w przedmiocie wydanego 14 listopada 2012 r. potwierdzenia nadania numeru identyfikacji podatkowej NIP [...].
Należy też wyjaśnić, że w świetle przepisów Ordynacji podatkowej termin: "postępowanie podatkowe" należy rozumieć jako zorganizowany ciąg czynności organów podatkowych, podatników oraz innych podmiotów, zmierzający do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy podatkowej.
Zgodnie z art. 165 § 1, 3 i 3b Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Natomiast datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu podatkowego.
Wyłączenie ww. zasady dotyczy przypadków wskazanych w art. 165a Ordynacji podatkowej, w myśl tego przepisu, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy zauważyć, iż przepis ten dotyczy postępowania podatkowego wszczynanego na żądanie strony. Wynika z niego, że w przypadku gdy w trakcie wstępnego badania żądania okaże się, że zostało ono wniesione przez osobę niebędącą stroną, lub że z innych przyczyn treść żądania nie może być rozpatrywana, organ podatkowy w formie postanowienia orzeka o odmowie wszczęcia postępowania.
Celem postępowania podatkowego jest niewątpliwie rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zgodnie z art. 207 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja zaś rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji.
W doktrynie prawa przyjmuje się, że wszczęte postępowanie administracyjne (podatkowe) powinno być zakończone poprzez merytoryczne załatwienie sprawy będącej przedmiotem tego postępowania. Wyjątek od tej zasady prawodawca zawarł w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej opisując okoliczności, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten przewiduje obligatoryjne umorzenie postępowania podatkowego, a jego przesłanką jest bezprzedmiotowość postępowania.
Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny tak pojmowanej bezprzedmiotowości postępowania mogą stanowić zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. W literaturze podkreśla się, że charakter przyczyn bezprzedmiotowości nie ma znaczenia, gdyż art. 208 § 1 wprost nakazuje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 15 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 160/18 podkreślił, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje wówczas, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Zdaniem sądu, Dyrektor IAS prawidłowo w sprawie przyjął, mając na uwadze treść art. 8d ust. 1 zdanie pierwsze, ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników, że w zakresie nieuregulowanym w art. 8b i art. 8c do postępowań w sprawie odmowy nadania NIP, unieważnienia lub uchylenia nadanego NIP oraz do innych postępowań z zakresu ewidencji i identyfikacji podatników i płatników stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej.
Złożone 9 listopada 2012 r. zgłoszenie identyfikacyjne "podmiotu" "B." wypełnia przesłanki żądania w rozumieniu art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej.
Szczególny tryb załatwiania spraw z zakresu identyfikacji podatników i płatników, w tym dokonywania zgłoszeń identyfikacyjnych oraz ich rozpatrywania, prawodawca uregulował w ustawie o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników. W tym akcie prawnym określony został krąg podmiotów podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu oraz sposób zakończenia postępowania prowadzonego w związku ze złożonym zgłoszeniem identyfikacyjnym, poprzez:
– nadanie NIP i wydanie potwierdzenia nadania NIP, zgodnie z art. 8b w związku z art. 8A;
– odmowę nadania NIP w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 8c ust. 1,
– unieważnienie NIP w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 8c ust. 2;
– uchylenia z urzędu nadanego NIP, a także przywrócenia uchylonego NIP w przypadkach opisanych w art. 8c ust. 4 (jednostce redakcyjnej dodanej w wyniku nowelizacji przepisów z 1 grudnia 2014 r.)
Natomiast w innych przypadkach, nie wskazanych w ustawie o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników, organy podatkowe stosują odpowiednio regulacje zawarte w dziale IV postępowanie podatkowe, ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie bowiem do treści art. 8d ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o zasadach ewidencji identyfikacji podatników i płatników, w zakresie nieuregulowanym w art. 8b i art. 8c do postępowań w sprawie odmowy nadania NIP, unieważnienia lub uchylenia nadanego NIP oraz do innych postępowań z zakresu ewidencji i identyfikacji podatników i płatników stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej.
Zatem, jak prawidłowo wywiódł Dyrektor IAS, z uwagi na stwierdzenie w toku postępowania prowadzonego w sprawie nadania identyfikatora podatkowego dla podmiotu "B.", że "podmiot" ten nie podlega obowiązkowi ewidencyjnemu, dalsze postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Stwierdzone okoliczności wypełniły zatem przesłankę art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W sprawie zatem nie doszło do naruszenia powyższego przepisu.
W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżone decyzja odpowiada prawu, orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podstawą prawną orzekania w sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie, skarżąca w skardze zawarła wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Z uwagi za zagrożenie epidemiczne, organ wystąpił z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (k.49). Wobec powyższego wezwano skarżącą do wskazania, czy wobec złożenia przez organ powyższego wniosku, skarżąca żąda nadal przeprowadzenia rozprawy – w terminie 14 dni, pod rygorem uznania, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy (k.51).
Wezwanie powyższe doręczono skarżącej na adres wskazany przez nią do doręczeń (k.53). Skarżąca nie podtrzymała żądania o rozpoznanie sprawy na rozprawie, w sprawie zatem uznano, wedle treści powyższego wezwania, że także przyłączyła się ostatecznie do wniosku aby sprawę rozpoznać na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k.54). Sąd jednocześnie nie stwierdził konieczności rozpoznania sprawy na rozprawie, spór bowiem dotyczył w istocie kwestii prawnych, a – jak wyjaśniono powyżej – w postępowaniu sądowoadministracyjnym niedopuszczalnym jest przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków. Wnioski dowodowe skarżącej były także niezasadne z innych przyczyn, które wskazano powyżej.