III SA/Wa 2787/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje ZUS odmawiające umorzenia składek z powodu wadliwie przeprowadzonych postępowań i braku należytego uzasadnienia.
Skarżąca M. G. wniosła o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i rodzinną po wypadku samochodowym. ZUS i Prezes ZUS odmówili umorzenia, uznając, że sytuacja skarżącej nie jest wyjątkowa i trwała. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego uzasadnienia i nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Sprawa dotyczyła wniosku M. G. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w kwocie około 5.600 zł wraz z odsetkami. Skarżąca uzasadniała wniosek trudną sytuacją rodzinną i zdrowotną, wskazując na konieczność utrzymania dwójki dzieci i brak środków na spłatę zadłużenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca nie wykazała, iż spłata pozbawi ją środków niezbędnych do życia, a jej trudności nie są wyjątkowe i trwałe. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS, który uznał, że problemy zdrowotne skarżącej związane z wypadkiem samochodowym mają charakter tymczasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 8, 11 i 107 K.p.a. Sąd wskazał na brak należytego uzasadnienia decyzji, nieodniesienie się do argumentacji skarżącej oraz nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym brak inicjatywy organów w ustaleniu faktycznej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej po wypadku. Sąd podkreślił, że decyzje o umorzeniu należności mają charakter uznaniowy, ale muszą być należycie uzasadnione i oparte na zebranym materiale dowodowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo oceniły sytuację skarżącej, nie przeprowadzając należytego postępowania dowodowego i nie uzasadniając należycie swoich decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie zbadały wystarczająco sytuacji skarżącej po wypadku samochodowym, opierając się na przypuszczeniach o tymczasowym charakterze obrażeń i przyszłej poprawie sytuacji finansowej, zamiast na rzetelnej analizie zebranego materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
u.s.u.s. art. 28
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 3 i ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1 - 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
rozporządzenie art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Pomocnicze
u.p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.s.a. art. 210 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 83 § ust. 4
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy ZUS nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Uzasadnienia decyzji organów ZUS były wadliwe i nie spełniały wymogów prawnych. Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy merytorycznie i w całości, nie odniósł się do argumentacji skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji. Na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Skład orzekający
Artur Kot
sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Lidia Ciechomska-Florek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania należności składkowych przez ZUS, wymogi formalne uzasadnienia decyzji administracyjnych, zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach uznaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji skarżącej i wadliwości postępowania organów ZUS. Nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i rzetelne uzasadnianie decyzji, nawet w sprawach uznaniowych. Pokazuje też, jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku naruszenia praw strony.
“ZUS odmówił umorzenia składek, ale sąd administracyjny uchylił decyzję. Dlaczego?”
Dane finansowe
WPS: 5600 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 2787/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /sprawozdawca/
Hieronim Sęk
Lidia Ciechomska-Florek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot (sprawozdawca), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Uzasadnienie
Pismem z 13 grudnia 2006 r., uzupełnionym następnie pismem z 9 marca 2006 r., M. G. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie ok. 5.600 zł, z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Uzasadniając wniosek zobowiązana powołała się na swoje kłopoty natury rodzinnej i zdrowotnej. Oświadczyła, że posiadając na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci, pozbawiona jest możliwości spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności składkowych. Podniosła nadto, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Zakład") nie informował jej o istnieniu zaległości składkowych. Odpowiadając na wezwanie Zakładu, zobowiązana załączyła do wniosku kopie dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację rodzinną i zdrowotną. Przedstawiła również zaświadczenia o wysokości osiąganych dochodów w latach 2000 - 2004.
Decyzją z [...] kwietnia 2006 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 1 - 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), Zakład odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych.
Uzasadniając swoje stanowisko Zakład wyjaśnił, że zobowiązana prowadziła działalność gospodarczą od 14 lipca 1994 r. do 31 października 1999 r. W okresie od czerwca do października 1999 r. nie wywiązywała się z obowiązku uiszczania należności składkowych doprowadzając do powstania zaległości w łącznej kwocie 2.150,24 zł powiększonej o odsetki za zwłokę i koszty upomnienia. Wskazując na przepisy mające zastosowanie w sprawie Zakład stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające konieczność umorzenia należności składkowych. Zauważył, że zobowiązana nie wykazała, iż uiszczenie należności składkowych pozbawi ją środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca osiąga bowiem stałe dochody, a jej trudności finansowe nie są zdaniem organu wyjątkowe i trwałe. Ponieważ nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej, to brak jest podstaw do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Korzystając z pouczenia zawartego w decyzji Zakładu, M. G. pismem z 12 maja 2006 r. wystąpiła do Prezesa Zakładu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powtórzyła, że jej sytuacja zdrowotna, rodzinna i majątkowa uniemożliwia spłatę posiadanego zadłużenia wobec Zakładu. Osiągając 900 zł dochodu, z której to kwoty utrzymywała trzyosobową rodzinę, nie była w stanie spłacać zadłużenia. Obecnie jej sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu, gdyż odniosła szereg obrażeń w wyniku wypadku samochodowego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 83 ust 4 u.s.u.s., decyzją z [...] czerwca 2006 r. Prezes Zakładu postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z[...] kwietnia 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że kłopoty zdrowotne skarżącej związane z wypadkiem samochodowym mają charakter tymczasowy, a pop powrocie do pracy jej sytuacja majątkowe ulegnie poprawie. Zobowiązana nie wykazała nadto, że ponosi wydatki w celu poprawy stanu zdrowia. Zauważył następnie, że przedstawiona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentacja nie zawiera nieznanych wcześniej organowi informacji. Oznacza to, że decyzja Zakładu z [...] kwietnia 2006 r. "w pełni zachowuje aktualność".
Niezadowolona z rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu, pismem z 21 lipca 2006 r. M. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego decyzję z [...] czerwca 2006 r. Wskazując na okoliczności towarzyszące powstaniu zaległości składkowych skarżąca oświadczyła, że wpłaciła kwotę, której domagał się Zakład. Nie posiada natomiast możliwości wpłacenia pozostałych należności, z uwagi na wysokość odsetek za zwłokę, a także ze względu na stan jej zdrowia, sytuację rodzinną oraz wysokość osiąganych dochodów (463 zł z tytułu zasiłku chorobowego). Skarżąca wystąpiła zatem do Sądu o umorzenie należności składkowych.
Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 10 grudnia 2006 r. skarżąca powtórzyła, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej, w wyniku wypadku samochodowego. Uzyskała prawo do świadczenia rehabilitacyjnego i oczekuje na kontynuację leczenia. Nie posiada środków pozwalających na spłatę zadłużenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych strony skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej kolejności Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.
II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu
w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.
III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach, co oznacza, że należy odnieść się do przesłanek w nich wskazanych.
Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).
Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Obowiązany zatem jest prawidłowo stosować zarówno przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania.
IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu oraz poprzedzająca ja decyzja Zakładu wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tych decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.
Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, Prezes Zakładu nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia, a w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Swojego stanowiska w tej mierze nie uzasadnił jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dał jednak temu wyrazu w lakonicznym uzasadnieniu swojej decyzji, które nie zawiera stosownych wniosków. Nie przeprowadził nadto w sposób prawidłowy postępowania w sprawie.
V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji strony skarżącej podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać zmianę zakresu wniosku. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne.
Podkreślenia wymaga, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku).
VI. W ocenie Sądu, działanie organów dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu, naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego, jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Przed wydaniem decyzji obowiązany będzie wyznaczyć stronie termin do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz zgłoszenia żądań - zgodnie z art. 10 K.p.a. Zauważyć bowiem należy, że z niezrozumiałych powodów skarżąca została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie pismem z 3 sierpnia 2006 r., tj. po wydaniu decyzji przez Prezesa Zakładu z [...] czerwca 2006 r. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast oświadczenie skarżącej, iż została zapoznana z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i nie wnosi uwag oraz zastrzeżeń.
Podkreślenia wymaga, że organy obowiązane są podjąć stosowną inicjatywę w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a Prezes Zakładu nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej oraz członków jej rodziny. Organy nie ustaliły, jaki wpływ na sytuację majątkową i zdrowotną skarżącej miał wypadek samochodowy, w wyniku którego odniosła szereg obrażeń. Za niewystarczające w tej sytuacji uznać należy przypuszczenia organu, iż obrażenia te mają charakter tymczasowy, a poprawa stanu zdrowia spowoduje poprawę jej sytuacji majątkowej. Zakład wezwał skarżącą do przedstawienia szeregu dokumentów, ale w swojej decyzji nie dokonał stosownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wyciągnął odpowiednich wniosków. Skoro organ decyduje się na uzupełnienie materiału dowodowego, to obowiązany jest dokonać jego oceny, uwzględniając zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla strony okoliczności.
Rozpoznając wniosek o umorzenie należności składkowych w całości lub w części, organ obowiązany jest ustalić stan majątkowy, rodzinny i zdrowotny osoby zobowiązanej. Skoro skarżąca wskazała na pogorszenie swojej sytuacji w związku z wypadkiem samochodowym, w wyniku którego została poszkodowana, to organ powinien wyjaśnić, jaki wpływ to nadzwyczajne niewątpliwie zdarzenie ma i może mieć na zdolności zarobkowe skarżącej, a w konsekwencji na jej stan majątkowy i możliwość spłaty zadłużenia. Podkreślenia wymaga, że skarżąca oświadczyła, iż przed wypadkiem nie osiągała dochodów umożliwiających spłatę zadłużenia. Trudno zatem przyjąć za trafne prognozy organu dotyczące poprawy jej sytuacji zdrowotnej, a w konsekwencji finansowej, gdy organ nie zbadał, czy zdolności zarobkowe skarżącej nie uległy trwałemu pogorszeniu. Nie badał również, jakie były przed wypadkiem. Za argument uniemożliwiający umorzenie należności składkowych nie można również uznać tego, iż Zakład nie występował dotychczas, tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, z inicjatywą zmierzającą do zaspokojenia swoich wierzytelności w przymusowym trybie.
Ponownie rozpoznając sprawę, właściwy organ obowiązany będzie zatem przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie, a następnie wyciągnąć stosowne wnioski na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, aby przynajmniej spróbować przekonać stronę, że jego decyzja nie ma charakteru dowolnego i jest zgodna nie tylko z obowiązującymi przepisami, ale także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku).
Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia umorzenie w całości należności składkowych.
Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152, mając na względzie art. 210 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.