III SA/Wa 2783/19

III SA/Wa 2783/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Trelka
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3129/21 - Wyrok NSA z 2023-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33, art. 59 par. 2, art. 61
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej zwany "Naczelnikiem US"), wystawił wobec K. P. (dalej zwana "Stroną", "Skarżącą" lub "Zobowiązaną") tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], obejmujący zaległość w podatku dochodowym w wysokości 19 % pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r., w kwocie należności głównej 23.639,70 zł wraz z należnymi odsetkami wynoszącymi na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 23.229,10 zł. Poborca skarbowy doręczając Stronie w dniu 24 maja 2019 r. przedmiotowy tytuł wykonawczy, sporządził jednocześnie protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego. Z treści przedmiotowego protokołu wynikało m.in., że Strona jest współwłaścicielem w części ½ nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę o pow. 1500 m2.
Skarżąca pismem z dnia 31 maja 2019 r., w oparciu o treść art. 33 § 1 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, podnosząc niedopuszczalność egzekucji.
W uzasadnieniu wskazała, że Naczelnik US prowadził wobec niej postępowania egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r. oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za okres 03/2007 oraz 05/2008 i 10/2008. Wyżej wymienione postępowania egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zostały umorzone postanowieniem Naczelnika US z dnia [...] czerwca 2016 r., a organ egzekucyjny w postanowieniu umarzającym postępowania egzekucyjne wskazał, jakich czynności dokonał oraz jakich dokonał ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych i prawnych.
Według Skarżącej celem art. 61 u.p.e.a. jest wyłączenie sytuacji, w której wierzyciel nękałby zobowiązanego, składając kolejne wnioski o wszczęcie egzekucji, mimo braku zmiany sytuacji majątkowej zobowiązanego. Wierzyciel składając wniosek o wszczęcie ponownej egzekucji, jest zobowiązany do wskazania majątku lub źródeł dochodu zobowiązanego, pozwalających na prowadzenie egzekucji. W niniejszej zaś sprawie Naczelnik US w dniu [...] maja 2019 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości w podatku dochodowym pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r. Ten tytuł wykonawczy obejmuje tożsame zaległości podatkowe, co umorzone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. - prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Reasumując Skarżąca uznała, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik US pomimo niewypełnienia przesłanki, o której mowa w art. 61 u.p.e.a., wszczął ponownie postępowania egzekucyjne, czym dopuścił się naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., co w okolicznościach niniejszej sprawy oznacza niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., z uwagi na wniesione zarzuty, zawiesił postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].
Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.
W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości w podatku dochodowym pobieranym z dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r., prowadził uprzednio postępowanie egzekucyjne, które z powodu bezskuteczności egzekucji zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Ustalono wówczas, że strona figuruje w rejestrze ksiąg wieczystych wraz mężem B. P. jako współwłaściciel, na zasadach majątkowej wspólności ustawowej, nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...]. Majątek nieruchomy był współwłasnością Zobowiązanej i jej męża, co powodowało, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie na Zobowiązaną było niemożliwe. Następnie pozyskano informację, z której wynikało, że Państwo K. i B. P. w dniu 17 maja 2018 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] oświadczyli, że zgodnie dokonują częściowego podziału majątku wspólnego w ten sposób, że każde z nich nabywa bez spłat i dopłat udział po ½ części w prawie nieruchomości gruntowej o pow. 1437 m2 oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie nr [...] w L. przy ul. [...] - objętej księgą wieczystą nr [...] wraz z odpowiednim udziałem w zabudowaniach i innych częściach składowych tej nieruchomości. W wyniku ustalenia, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., nowych okoliczności w zakresie dotyczącym własności nieruchomości, Naczelnik US zgodnie z art. 61 u.p.e.a. ponownie w dniu [...] maja 2019 r. wystawił tytuł wykonawczy na zaległość w podatku dochodowym pobieranym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r.
Reasumując Naczelnik US stwierdził, że przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do ponownego wszczęcia egzekucji. Zaś norma wyrażona w art. 61 u.p.e.a. zezwala na ponowne wszczęcie egzekucji wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma ta stanowi zabezpieczenie interesów wierzyciela, gdy po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązującego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji.
Końcowo organ podniósł, że art. 61 u.p.e.a. nie daje podstaw do wyciągnięcia wniosku, przyjętego przez Stronę, że umorzone postępowanie egzekucyjne może być wszczęte ponownie jedynie w sytuacji ujawnienia nieznanego majątku dłużnika.
Skarżąca zażaleniem z dnia 31 lipca 2019 r. wniosła o uchylenie w całości skarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 w zw. z art. 61 u.p.e.a. poprzez uznanie zgłoszonych zarzutów za nieusprawiedliwione, w sytuacji gdy egzekucja jest niedopuszczalna.
W uzasadnieniu powieliła argumentację zawartą we wniesionych zarzutach, tj. wskazała, że Naczelnik US pomimo niewypełnienia przesłanki, o której mowa w art. 61 u.p.e.a., wszczął ponownie postępowanie egzekucyjne, czym dopuścił się naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., co w okolicznościach niniejszej sprawy oznacza niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Ponadto wskazała, że kwestia własności nieruchomości przy ul. [...]. w L. była organowi egzekucyjnemu znana. Zaś aktem notarialnym Rep. A nr [...] doszło jedynie do formalnego podziału rzeczonej nieruchomości w ten sposób, że każde z małżonków nabyło udział po ½ części w prawie nieruchomości gruntowej wraz z odpowiednim udziałem w zabudowaniach i innych częściach składowych tej nieruchomości. Powyższe było jedynie konsekwencją zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2007 r. Wskutek powyższego doszło do zmiany własności nieruchomości w częściach łącznych na własność w częściach ułamkowych i okoliczność ta nie wypełnia przesłanek determinujących zastosowanie art. 61 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie odmowy uznania za zasadny zarzutu wniesionego przez Zobowiązaną, a co za tym idzie odnosząc się argumentacji Strony mającej świadczyć o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, wskazał, że zgodnie z treścią art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 ww. ustawy wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego, przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Przepis art. 61 u.p.e.a. ogranicza powtórne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jeżeli jego umorzenie nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Dopiero jednak ujawnienie majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji. Nadto przepis art. 61 u.p.e.a. nie uzależnia wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu, a jedynie od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych, co dopiero uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor zwrócił uwagę, że z treści aktu notarialnego sporządzonego przez W. T. - notariusza w T., dnia [...] maja 2018 r. i zarejestrowanego za Rep. A numer [...] wynika m.in., że Strona w wyniku częściowego podziału majątku wspólnego nabyła udział w części w prawie własności nieruchomości gruntowej o pow. 1437 m2 oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie nr [...] w L. przy ul. [...] wraz z odpowiednim udziałem w zabudowaniach i innych częściach składowych tej nieruchomości. Zaś wartość wyżej opisanej nieruchomości została określona na kwotę 700.000,00 zł, co wskazuje, że wartość udziału Zobowiązanej winna wynosić 350.000,00 zł. Z kolei należność główna dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wynosi 23.639,70 zł, a odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wynosiły 23.229,10 zł.
Według Dyrektora, skoro wartość udziału wynosząca ½ wyżej opisanej nieruchomości szacowana jest na kwotę 350.000,00 zł, zaś należność dochodzona ww. tytułem wykonawczym z dnia [...] maja 2019 r. wynosi w kwocie głównej 23.639,70 zł (odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wynosiły 23.229,10 zł), to majątek Skarżącej winien przewyższyć kwotę wydatków egzekucyjnych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Dyrektor za dopuszczalną uznał egzekucję wszczętą na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego w kwocie głównej 23.639,70 zł.
W jego ocenie, skoro okoliczności sprawy dowodzą, że majątek Zobowiązanej przewyższy kwotę wydatków egzekucyjnych, a ponadto w myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p."), i Skarżąca spełnia kryteria do uznania jej za zobowiązaną, która poddana jest jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, bo nie odnosi się do niej żaden z wyjątków przewidzianych w art. 14 u.p.e.a., to wbrew temu, co twierdzi Strona, w sprawie nie wystąpiła okoliczność, którą można by uznać za niedopuszczalność egzekucji, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Z powyższych przyczyn za niedopuszczalną uznał argumentację dotycząca niedopuszczalności egzekucji.
Końcowo Dyrektor zauważył, że każde prowadzenie egzekucji przeciwko zobowiązanemu z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków. Tym samym w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] został wystawiony tylko na Zobowiązaną, a wyżej opisana nieruchomość położona w L. przy ul. [...]., jak wynika z ww. aktu notarialnego z dnia [...] maja 2018 r. stanowiła do tegoż dnia majątek wspólny Zobowiązanej oraz jej męża, za słuszne uznał stanowisko organu egzekucyjnego, który w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2016 r. wskazał, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wystawionego jedynie na Zobowiązaną było niemożliwe.
W skardze z 31 października 2019 r. Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła naruszenie:
art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w związku z art. 61 u.p.e.a. poprzez uznaniu zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] za nieusprawiedliwione w sytuacji, gdy egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna;
art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.; dalej zwany "K.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak ponownego rozpatrzenie sprawy przez organ drugiej instancji i niedokonanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym niedopatrzenie się okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, tj. braku ustawowo wymaganych elementów tytułu wykonawczego określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., gdyż nie wskazano w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] podstawy prawnej, na podstawie której nie było obowiązku doręczenia upomnień (art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.) oraz nie wskazano przerw w naliczeniu odsetek (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w związku z art. 61 u.p.e.a. Skarżąca powieliła argumentację zaprezentowaną w piśmie z dnia 31 maja 2019 r. stanowiącym zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Z kolei odnośnie naruszania art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. zaznaczyła, że organ odwoławczy nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, tj. niewskazania podstawy prawnej niedoręczenia upomnienia oraz braku przerw w naliczaniu odsetek.
Strona powołując się na treść art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a także orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że precyzyjne określenie wysokości odsetek oznacza konieczność uwzględnienia przerw w ich naliczaniu, zaś określenie wielkości należności pieniężnej w kwocie wyższej skutkuje uznaniem złożonego przez wierzyciela oświadczenia o wymagalności na dzień wystawienia tytułu wykonawczego egzekwowanego obowiązku za nieprawdziwe, co skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W jej ocenie wystawiony tytuł wykonawczy nie zawiera bowiem prawidłowych ustawowo wymagalnych elementów, określonych zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nieistotnym w rozpoznawanej sprawie).
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa obligującym do wyeliminowania do z obrotu prawnego.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy tożsame zaległości podatkowe były już egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało umorzone wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Stan faktyczny został przez organy prawidłowo ustalony i przedstawia się następująco:
Organ egzekucyjny prowadzi! wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 rok oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za okres marzec 2007 oraz maj i październik 2008. Wspomniane postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] (k. 2 akt administracyjnych) Przedmiotowe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazał, jakich czynności egzekucyjnych dokonał oraz jakich dokonał ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych i prawnych. W uzasadnieniu tym organ wskazał m.in., że Zobowiązana figuruje w rejestrze ksiąg wieczystych wraz mężem B. P., jako współwłaściciel, na zasadach majątkowej wspólności ustawowej, nieruchomości położonej w L. ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...]. Dalej organ wskazał, że ten majątek nieruchomy był współwłasnością Zobowiązanej i jej męża, co powodowało, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie na Zobowiązaną było niemożliwe. Wraz z brakiem innych składników majątkowych, z których można by przeprowadzić skuteczną egzekucję, fakt ten stanowił przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Następnie organ pozyskał informację, że Państwo K. i B. P. w dniu [...] maja 2018 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] (k. 21-19 akt administracyjnych) oświadczyli – powołując się na zawartą aktem notarialnym Rep. A nr [...] r. z dnia [...] lutego 2007 r. umowę majątkową małżeńską o ustanowieniu rozdzielności majątkowej – że zgodnie dokonują częściowego podziału majątku wspólnego w ten sposób, że każde z nich nabywa bez spłat i dopłat udział po ½ części w prawie nieruchomości gruntowej o pow. 1437 m2, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie nr [...] w L. przy ul. [...] - objętej księgą wieczystą nr [...] wraz z odpowiednim udziałem w zabudowaniach i innych częściach składowych tej nieruchomości.
W wyniku ustalenia po umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a nowych okoliczności w zakresie dotyczącym własności nieruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. ponownie w dniu [...] maja 2019 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na zaległość w podatku dochodowym pobieranym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2008 r.
W rozpoznawanych obecnie zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ostatniego z wymienionych tytułów wykonawczych Skarżąca zarzuca organowi, że prowadzona egzekucja jest niedopuszczalna. Wskazuje przy tym na przepis art. 61 u.p.e.a., twierdząc, iż przepis ten uniemożliwiał wszczęcie ponownej egzekucji, gdyż nie został ujawniony nieznany wcześniej majątek Zobowiązanej, a prowadzone obecnie postępowanie egzekucyjne obejmuje tożsame zaległości podatkowe, co umorzone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].
Główny spór między stronami dotyczy wykładni art. 61 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
W ocenie Skarżącej warunek przewidziany art. 61 u.p.e.a. nie został spełniony, gdyż nie pojawiły się nowe okoliczności w przedmiocie ujawnionego majątku lub źródła dochodu. Skarżąca argumentuje, że "Kwestia własności nieruchomości przy ul. [...] w L. była organowi egzekucyjnemu znana. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, w szczególności protokoły o stanie majątku poświadczające okoliczność dysponowania prawem własności w stosunku do rzeczonej nieruchomości. Wspomnianym przez organ egzekucyjny aktem notarialnym z dnia [...] maja 2018 r. doszło jedynie do formalnego podziału rzeczonej nieruchomości w ten sposób, że każde z małżonków nabyło udział po ½ części w prawie nieruchomości gruntowej wraz z odpowiednim udziałem w zabudowaniach i innych częściach składowych tej nieruchomości. Powyższe było jedynie konsekwencją zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2007 r., o czym organ egzekucyjny miał wiedzę. Wskutek powyższego doszło do zmiany własności nieruchomości w częściach łącznych na własność w częściach ułamkowych bez żadnych spłat i dopłat. Okoliczność ta nie wypełnia przesłanek determinujących zastosowanie art. 61 u.p.e.a."
Organ zajmuje natomiast stanowisko, że przepis art. 61 u.p.e.a. nie uzależnia wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu, a jedynie od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych, co – w ocenie organu – zaistniało w niniejszej sprawie.
W tym sporze Sąd przyznaje rację organowi.
Z językowego brzmienia art. 61 u.p.e.a. w żaden sposób nie wynika, aby ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych miały być majątkiem (źródłem dochodu) nowym, wcześniej nie znanym organowi. Takich zastrzeżeń nie sposób dopatrzeć się w brzmieniu art. 61 u.p.e.a. W ocenie Sądu do wniosków takich nie prowadzi też wykładnia celowościowa czy funkcjonalna. Jedynym warunkiem, który musi być spełniony, aby możliwe było wszczęcie ponownej egzekucji, jest to, aby majątek (źródło dochodu) miał taką wartość, by umożliwiał przeprowadzenie egzekucji dającej szansę wyegzekwowania kwoty przewyższającej przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
Stanowisko takie zostało zajęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1150/17 9postępny w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano: "umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. W ocenie Sądu treść cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i w żadnym razie nie daje podstaw do wyprowadzenia z niego wniosków, przyjętych przez pełnomocnika skarżących, że wszczęcie ponownej egzekucji w oparciu o art. 61 u.p.e.a. może nastąpić jedynie wówczas gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu, wcześniej nieznany organowi egzekucyjnemu. Przepis ten wyraźnie stanowi bowiem, iż wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Przepis ten nie uzależnia więc wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu, a jedynie od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych, co dopiero uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji. Nawet w przypadku ujawnienia przeoczonego wcześniej mienia zobowiązanego po wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego na tej podstawie, skierowanie do niego egzekucji jest dopuszczalne na podstawie art. 61 u.p.e.a. poprzez wszczęcie nowej egzekucji."
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje wyżej powołany wyrok i jego uzasadnienie, przyjmując je za własne.
Zmiana stanu faktycznego, polegająca na zawarciu przez Skarżącą i jej męża w dniu [...] maja 2018 r. umowy o częściowy podział majątku wspólnego, co doprowadziło do zmiany we współwłasności nieruchomości położonej w L., umożliwiła Naczelnikowi US wszczęcie i prowadzenie egzekucji, dającej szansę na uzyskanie kwoty przewyższającej kwotę wydatków egzekucyjnych. Mianowicie umarzając postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Naczelnik US wiedział o istnieniu tej nieruchomości, lecz miał świadomość, że z księgi wieczystej nr [...] wynikało, iż ten majątek nieruchomy był wspólnością majątkową Zobowiązanej i jej męża, co powodowało, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jedynie na Zobowiązaną było niemożliwe. Nie zmieniała tego okoliczność zawarcia przez Zobowiązaną i jej męża małżeńskiej umowy majątkowej z dnia [...] lutego 2007 r., skoro mimo zawarcia takiej umowy nie doszło do podziału majątku. Dopiero zawarcie przez Zobowiązaną i jej męża umowy o częściowy podział majątku z dnia [...] maja 2018 r., obejmującej przedmiotową nieruchomość położoną w L., spowodowało, że skuteczne prowadzenie egzekucji z tego majątku (a konkretnie z przypadającego Zobowiązanej udziału w wysokości ½ tej nieruchomości) stało się możliwe. Tym samym został spełniony warunek przewidziany w art. 61 u.p.e.a., a tym samym wszczęcie ponownej egzekucji było dopuszczalne. Tym samym nie jest zasadny podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obwiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.) w zw. z art. 61 tej ustawy, formułowany przez Skarżącą jako niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Podobne rozumowanie zostało przeprowadzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3581/18, CBOSA, w którym stwierdzono: "Wydane wcześniej ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Przypomnieć należy, że podstawą faktyczną postanowienia o umorzeniu z dnia 18 czerwca 2014 r. było to, że postępowanie egzekucyjne dotyczące spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego okazało się wówczas nieskuteczne i komornik sądowy odstąpił od jego sprzedaży ze względu na brak ofert na drugiej licytacji. Postępowanie egzekucyjne zostało wówczas umorzone ze względu na to, że w jego toku nie uzyskano nawet kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czyli na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Wobec tego dopuszczalne stało się wszczęcie ponownej egzekucji. Art. 61 u.p.e.a. ogranicza powtórne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jeżeli jego umorzenie nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Dopiero jednak ujawnienie majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji (por. pkt 3 w P. Pietrsz, Komentarz do art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; publ. Lex/el 2015). Zatem nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżących, że fakt posiadania przez nich spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu był znany organowi już w dacie umorzenia postępowania egzekucyjnego w 2004 r. i tym samym wyklucza wszczęcie ponownej egzekucji w rozumieniu art. 61 u.p.e.a. Zmiany stanu faktycznego w niniejszej sprawie umożliwiły ponowne wszczęcie egzekucji. Pierwotnie bowiem Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym odstąpił od sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego z uwagi na brak ofert i tym samym postępowanie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczną egzekucję. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny stwierdził, że dłużnicy nie posiadali na dzień 18 czerwca 2014 r. (postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego) majątku, z którego można by uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne i tylko z tej przyczyny umorzył postępowanie. Następnie jednak ustalenia podjęte przez organ egzekucyjny, a dotyczące sprzedaży w dniu 14 stycznia 2016 r. mieszkania skarżących w drodze licytacji przeprowadzonej przez Komornika Sądowego, uzasadniały prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanych, w stosunku do których na wcześniejszym etapie postępowania zostało uprawdopodobnione, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne."
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że fakt posiadania wiedzy o danym składniku majątkowym już w momencie umarzania pierwotnego postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, nie ogranicza możliwości ponownego wszczęcia egzekucji w sytuacji, gdy w stanie faktycznym zajdą zmiany dające możliwość uzyskania kwoty przewyższającej kwotę wydatków egzekucyjnych.
Nie jest zasadny także drugi z podniesionych przez Skarżącą zarzutów. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu zarzuca ona mianowicie, że organ drugiej instancji skoncentrował się jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji i w konsekwencji nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jako takie naruszenia Skarżąca wskazała: brak ustawowo wymaganych elementów tytułu wykonawczego określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., gdyż nie wskazano w tytule wykonawczym z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] podstawy prawnej, na podstawie której nie było obowiązku doręczenia upomnień (art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.) oraz niewskazanie w tym tytule przerw w naliczaniu odsetek (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.). Podkreślenia wymaga przy tym, że twierdzenia takie po raz pierwszy zostały podniesione dopiero w skardze do Sądu – wcześniej, ani w zarzutach, ani w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, Skarżąca takich zarzutów nie formułowała, podnosząc jedynie zarzut niedopuszczalności egzekucji. Przedmiotem rozważań organów obu instancji był zatem tylko i wyłącznie zarzut niedopuszczalności egzekucji, gdyż zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie został w ogóle podniesiony w postępowaniu przez organami.
Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Powyższe zaś oznacza, iż nie można się nimi posługiwać w kolejnych stadiach postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjęte jest, że przedmiotem rozpatrzenia zarzutów mogą być tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może uzupełniać zarzutów o nowe podstawy prawne lub faktyczne, gdyż takie zarzuty są spóźnione, niedopuszczalne i nie podlegają rozpatrzeniu (por. np. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2296/14, CBOSA).
Zarzuty stanowiące środek ochrony zobowiązanego są rozpatrywane przez organ egzekucyjny, a po wyczerpaniu toku instancji służy na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W skardze tej strona może podnosić zarzuty wobec zaskarżonego postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny na skutek wniesionych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, ale zawsze związany jest granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez zobowiązanego zarzuty. Tak więc nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne, zarówno w zażaleniu, jak również na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2398/15, z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1057/06, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3081/12).
Tym samym nie jest zasadny także podniesiony przez Skarżąca zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.