III SA/Wa 2766/06

III SA/Wa 2766/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Długosz-Szyjko /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Marta Waksmundzka-Karasińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. spraw ze skarg A. S. na dwie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: 1) z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 2) z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargi
Uzasadnienie
Jednobrzmiącymi pismami z dnia [...] lutego 2006 roku, A. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o umorzenie należności z tytułu składek za okres do 31 grudnia 1998 r. oraz od 1 stycznia 1999 r. do 30 listopada 2001 r. W uzasadnieniach wyjaśnił, iż zadłużenie powstało w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą "E." A. S. Wskazał, iż nie dopełnił obowiązku opłacania należnych składek ze względu na krach w budownictwie (jego firma zajmowała się produkcją [...]), przez zbyt wysokie koszty pracy i prowadzenia działalności (podatki), decyzje Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2001 r. (dokonano wpisów przymusowych na hipotekach nieruchomości, zablokowano konta bankowe firmy), brak terminowych zapłat od kontrahentów. Do katastrofalnej sytuacji finansowej przyczyniły się także zajęcie i licytacja majątku ruchomego dokonana przez Komornika Sądowego oraz zły stan zdrowia uniemożliwiający prawidłową kontrolę i zakres działań firmy. Przedstawił, iż w/w okoliczności wpłynęły na podjęcie decyzji o likwidacji działalności z dniem [...] listopada 2001 r. Podniósł, iż obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie osiąga żadnych dochodów. Ponadto wskazał, iż jest rozwiedziony i zobowiązany do płacenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz dwóch córek w wysokości 600 zł miesięcznie. Oświadczył, iż koszty jego utrzymania jak i świadczenia alimentacyjne opłacane są przez rodziców. Ponadto posiada zaległości w Urzędzie Miasta, Starostwie powiatowym, Urzędzie Gminy, a także wobec innych przedsiębiorców. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie posiada żadnych oszczędności, konta bankowego ani ruchomości, gdyż zostały zlicytowane przez Komornika Sądowego. Podsumowując wniosek wskazał, iż w jego sprawie Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości na mocy art. 218 § 1 pkt 1 prawa upadłościowego, a Komornik Sądowy stwierdził, brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z okres od września 1999 do grudnia 2001r, , ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z okres od czerwca 1999r. do grudnia 2001r., w łącznej kwocie 88.060,70 zł.
Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2006r. ZUS rozpoznał wniosek Skarżącego z dnia [...] lutego 2006r.w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za okres do 31 grudnia 1998r. i odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, w kwocie 135.969,80 zł., Fundusz Pracy w kwocie 9.064,53 zł. oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 467,45 zł.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. organ w pierwszej kolejności stwierdził, iż stosownie do art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa ubezpieczeniowa, należności z tytułu składek mogą zostać umorzone jedynie w razie całkowitej ich nieściągalności. W dalszej kolejności organ powołując się na regulację art. 28 ust. 3a ustawy ubezpieczeniowej oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej " rozporządzeniem", wskazał, iż należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności, gdy zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ powodowałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Odnosząc się do argumentów Strony organ wyjaśnił, iż nie kwestionuje trudności, z jakimi boryka się zobowiązany, jednakże w kontekście obowiązujących przepisów zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w przedmiocie umorzenia należności. Skarżący przedstawił postanowienie Sądu z dnia [...] kwietnia 2003r. o umorzeniu postępowania upadłościowego, z uwagi, na brak majątku na pokrycie kosztów postępowania, listę wierzytelności wraz ze stanem zadłużenia. ZUS wyjaśnił, iż należności wobec ZUS są przymusowo egzekwowane z przedmiotu hipoteki - dnia [...] października 2003r. dokonano sprzedaży nieruchomości o urządzonej [...] Nr [...]. Wskazano także, iż Skarżący posiada dwie nieruchomości, a w depozycie sądowym znajduje się kwota 600.000 zł, oczekująca na plan podziału między wierzycieli. Istnieje zatem prawdopodobieństwo pokrycia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, które są zabezpieczone hipoteką. Odnosząc się natomiast do okoliczności posiadania przez Skarżącego kredytu w Banku [...] w R., którego miesięczna rata wynosi 179 zł., ZUS wyjaśnił, iż zobowiązania wobec innych instytucji nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności wobec Zakładu.
Z kolei w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2006r. ZUS powołując się przepis art. 28 ust. 1,2 i 3a ustawy ubezpieczeniowej, jak również rozporządzenia stwierdził, iż trudna sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. Wskazano, iż wobec Skarżącego dokonano zabezpieczeń hipotecznych, postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2006 r. sporządzony został plan podziału sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości Skarżącego, a w depozycie sądowym znajduje się kwota 600.000 zł przeznaczona do podziału między wierzycielami, zatem z ocenie organu brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności.
W piśmie skierowanym do organu rentowego w dniu [...] maja 2006 r. A. K. podająca się za pełnomocnika Skarżącego zwróciła się z prośbą o sprostowanie informacji zawartej w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Poinformowała, iż w kwestionariuszu Skarżący nie przywoływał informacji o posiadanym kredycie w Banku [...] w R.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. organ pierwszej instancji sprostował omyłkę dotyczącą informacji o kredycie Skarżącego, jako niezgodną ze stanem faktycznym.
Pismami z dnia [...] maja 2006 r. oraz z [...] czerwca 2006 r. A. S. wystąpił do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskami o ponowne rozpatrzenie spraw. Skarżący przedstawił nowe okoliczności w sprawie, wskazując, iż otrzymał od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pomoc finansową w formie zasiłku stałego w wysokości 418 zł miesięcznie. Ponadto, wskazał iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i Burmistrz Miasta G. orzekł o przyznaniu mu świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego na stałe. Nadto, oświadczył, iż rodzice ograniczyli swoją pomoc finansową do zapłaty zaświadczenia alimentacyjnego na rzecz córek, oraz odstąpili od pomocy materialnej, którą wcześniej deklarowali. Dodatkowo we wniosku z dnia [...] maja 2006 r. podniósł, iż Sąd Rejonowy w G. dokonał planu podziału środków uzyskanych z licytacji nieruchomości położonej w G. ([...] [...]), z którego wynika, iż ZUS otrzyma zaległe zobowiązanie w wysokości 81.085,06 zł. Kwota ta prawie w całości zaspokoi zobowiązanie wraz z odsetkami, zatem jego wniosek ograniczy się do niewielkiej sumy. Oświadczył, iż w sprawie pojawiły się nowe istotne okoliczności oraz zarzucił brak wnikliwego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności (omyłkowo wskazano kredyt bankowy, który jego nie dotyczył).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2006r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2006r.
W uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2006 r. organ wyjaśnił, iż pozyskana kwota z dokonanego podziału w pierwszej kolejności zostanie przekazana na najstarsze zaległości, które zabezpieczone są hipoteką, tj. za okres do grudnia 1998 r. Ponadto stwierdził, iż zostały wniesione do Sądu Rejonowego zarzuty co do planu podziału, z uwagi na fakt nieuwzględnienia przez Sąd należności wobec ZUS w wysokości 20.156,87 zł. W związku z powyższym organ rentowy nie może stwierdzić, jaka kwota przypadnie do podziału na rzecz zadłużenia Skarżącego, gdyż plan podziału nie jest prawomocny. Odnosząc się do zarzutu braku wnikliwego rozpatrzenia wniosku, przez omyłkowe stwierdzenie w decyzji organu pierwszej instancji, organ skonastował, iż ta okoliczność nie wpływa na podjęte rozstrzygnięcie. Ustalono także, iż zobowiązany pobiera zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto posiada nieruchomości [...] [...] oraz [...] [...]. Wskazał, iż Komornik Sądowy wszczął postępowanie egzekucyjne z kolejnej nieruchomości Skarżącego ([...] [...]), wobec czego istnieje szansa na wyegzekwowanie należności w drodze licytacji nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego brak jest przesłanek całkowitej nieściągalności, ponadto umorzenie należności przed zakończeniem w/w postępowania doprowadziłby do uprzywilejowania pozostałych wierzycieli i byłoby działaniem na szkodę ZUS.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. organ rentowy powtórzył argumenty, stanowiące w jego ocenie o braku całkowitej nieściągalności, wskazujące na sporządzenie planu podziału, fakt posiadania przez Skarżącego innych nieruchomości oznaczonych w księdze wieczystej pod numerami [...] oraz [...].
W jednobrzmiących skargach A. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazane wyżej rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006r. oraz z dnia [...] czerwca 2006 r., domagając się ich uchylenia oraz uchylenia poprzedzających ich decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz [...] maja 2006r. Zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie zasad współżycia społecznego.
W uzasadnieniach szczegółowo powtórzył podnoszone wcześniej okoliczności o trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Zarzucił, iż jest w katastrofalnej sytuacji finansowej, jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały z MOPS oraz zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 562 zł, a jego zobowiązania alimentacyjne na dwoje dzieci wynoszą 600 zł. Wskazał, iż od 10 lat Komornik prowadzi w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne i ta sytuacja nie ulegnie zmianie, gdyż znikoma część wierzycieli została zaspokojona, a wielu nie otrzymało żadnego zwrotu należności. Oświadczył, iż stracił zdrowie, rodzinę , majątek a nadto spokój, bowiem pozostaje z ogromnymi długami. Wyjaśnił, iż posiadane dwie nieruchomości są obciążone hipotekami, które przewyższają ich wartość. Nadto wskazał, iż nieruchomości te tylko w - części są własnością Skarżącego, w - części stanowią własność jego byłej małżonki, wobec czego do wszczęcia i prowadzenia skutecznej egzekucji wymagane jest posiadanie przez wierzyciela tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko obojgu współwłaścicielom, a ZUS do takich wierzycieli nie należy. Strona nadmieniła także, iż Burmistrz Miasta G. umorzył je odsetki od zaległości podatkowych od kwoty około 11.000 zł. Podsumowując wyjaśniła, iż jej sytuacja finansowa i życiowa nie jest etapem przejściowym, ma już 46 lat, a sektor budownictwa upada.
W odpowiedziach na skargi Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skarg.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na www.sejm.gov.pl) wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania w/w należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję
organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, opublikowana m. in. OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864).
Zmiana, o której mowa wyżej, ma charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania (zaniechania) organu nie przyjmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia sprawy (w przedmiocie umorzenia wnioskowanych należności). Orzeczenia sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonych, jak i poprzedzających je decyzji ZUS, nie wskazał, jakie konkretnie naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też procesowego im zarzuca. Podniósł jedynie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Mając na uwadze przestawione wyżej wywody co do zakresu, w jakim sprawowana jest przez sąd administracyjny kontrola działalności administracji publicznej, wskazane przez Skarżącego kryterium naruszenia zasad współżycia społecznego nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Sąd - działając natomiast w zakresie zakreślonym w art. 134 §1 p.p.s.a. - nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej są decyzje Prezesa ZUS
odmawiające umorzenia należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych. Przystępując do rozważań Sąd wskazał, że powyższa materia unormowana została w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy ubezpieczeniowej należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4, stanowiących, że należności te mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W myśl natomiast ust 3a cytowanego przepisu, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (Art. 28 ust. 3b ustawy ubezpieczeniowej) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jw. przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Analizując brzmienie powyższych przepisów, Sąd podkreślił, że prawodawca, stanowiąc o możliwości umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"), oznaczającym, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w wyżej przywołanych przepisach.
Biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia, wynikające z konstrukcji prawnej analizowanych przepisów, sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się przede wszystkim do badania prawidłowości samego postępowania poprzedzającego ich wydanie. Badany jest więc sam proces dochodzenia przez organ do rozstrzygnięcia oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu, opis tego procesu.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez Stronę argumenty i dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej wydanych rozstrzygnięć, sformułowały wnioski, które mieszczą się granicach swobodnej oceny dowodów. Bez przekroczenia granic uznania administracyjnego ustaliły, iż bardzo zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia nie przesądzają o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku w zakresie umorzenia należności. Okoliczność, iż dokonana przez organy ocena odbiega od samooceny dokonanej przez Skarżącego nie świadczy, iż ocena ta jest dowodna.
Zdaniem Sądu, w świetle ustalonego przez Prezesa Zakładu stanu faktycznego sprawy, uznać należy, że organ ten miał podstawy do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności. Co prawda z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003r. Sąd Rejonowy w O. umorzył postępowanie upadłościowe prowadzone wobec Skarżącego, z uwagi na fakt, iż majątek dłużnika pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów obciążonych hipoteką nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, jednakże okolicznością bezsporną w sprawie jest posiadanie przez ZUS zabezpieczenia w postaci ustanowionych hipotek przymusowych na nieruchomościach Skarżącego, z których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Z akt wynika, iż Komornik Sądowy w G. dokonał sprzedaży nieruchomości o [...] Nr [...], a w depozycie sadowym znajduje się kwota 600.000 zł. oczekująca na plan podziału między wierzycieli. Nadto zawiadomieniem z dnia [...] maja 2006r. Komornik Sądowy poinformował o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z kolejnej nieruchomości Skarżącego o NR [...] [...]. W tej sytuacji rację należy przyznać Prezesowi ZUS w zakresie, w jakim wywodzi, iż istnieje realna szansa wyegzekwowania przynajmniej części należności wobec ZUS, a umorzenie należności przed zakończeniem postępowań egzekucyjnych prowadzonych z nieruchomości doprowadziłoby do uprzywilejowania pozostałych wierzycieli kosztem ZUS i byłoby działaniem na szkodę organu rentowego. Odnosząc się do twierdzeń Strony, iż nieruchomości, o których mowa wyżej stanowią własność Skarżącego w - części, w pozostałej części są własnością byłej małżonki Skarżącego, wobec czego wierzyciel dysponować musi tytułami wykonawczymi wystawionymi przeciwko obojgu małżonkom, a takim wierzycielem nie jest ZUS, wyjaśnić należy, iż nie jest rzeczą sądu administracyjnego, w postępowaniu dotyczącym odmowy umorzenia należności, badanie prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nadto zauważyć należy, iż jak wynika z akt sprawy ( zarzutów do planu podziału sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości [...] Nr [...] ) na skutek dokonanej licytacji nieruchomości dłużników A. i A. S., postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2006r. przyznano na rzecz ZUS określone w tym postanowieniu kwoty, tytułem należności zabezpieczonych hipoteką.
Sąd stwierdził, iż w decyzji ZUS z dnia [...] maja 2006r., która została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., przedmiotem odmowy umorzenia były między innymi składki na ubezpieczenie społeczne pracowników. W odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, stosownie do przepisu art. 30 ustawy ubezpieczeniowej nie stosuje się przepisów art. 28 i 29 tej ustawy, nie podlegają one umorzeniu i nie jest możliwe podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 28 i 29 ustawy ubezpieczeniowej. W tym zakresie organ pierwszej instancji zobowiązany był umorzyć postępowanie, na podstawie art. 105 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, czego nie uczynił. Sąd stwierdził jednak, iż uchybienie to nie mogło mieć i nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem zarówno umorzenie postępowania jak i odmowa umorzenia należności wobec ZUS oznaczają w rezultacie brak pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia ( umorzenia składek).
Końcowo wyjaśnić należy, iż odmowa umorzenia należności nie stwarza stanu res iudicata. Oznacza to, iż zobowiązany do uiszczenia należności wobec ZUS może wystąpić do organu rentowego ponownie o ich umorzenie, musi jednak wykazać, iż nastąpiły nowe, istotne dla sprawy okoliczności nieznane w poprzednim postępowaniu. W ocenie Sądu złożenie nowego wniosku o umorzenie należności w rozpoznawanej sprawie może okazać się uzasadnione, wobec tej części należności ZUS - u, która nie zostanie zaspokojona w wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych z nieruchomości, po ich zakończeniu, i gdy sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącego nie ulegnie poprawie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.