III SA/Wa 2730/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-04-10
NSApodatkoweWysokawsa
VATumorzenie akcjiznak towarowyinterpretacja podatkowaświadczenie usługdziałalność gospodarczakoszty uzyskania przychoduspółka komandytowo-akcyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że przekazanie praw do znaku towarowego jako wynagrodzenie za umorzenie akcji nie podlega opodatkowaniu VAT.

Spółka zapytała o opodatkowanie VAT przekazania praw do znaku towarowego jako wynagrodzenia za przymusowe lub automatyczne umorzenie akcji. Minister Finansów uznał czynność za odpłatne świadczenie usług podlegające VAT. Sąd uchylił interpretację, stwierdzając, że umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia w formie znaku towarowego ma charakter organizacyjno-ustrojowy, nie stanowi działalności gospodarczej i nie podlega opodatkowaniu VAT, powołując się na orzecznictwo NSA i TSUE.

Sprawa dotyczyła wniosku o interpretację indywidualną w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) przekazania praw do znaku towarowego jako wynagrodzenia za przymusowe lub automatyczne umorzenie akcji. Spółka argumentowała, że czynność ta nie jest działalnością gospodarczą i powinna być rozliczana na podstawie art. 91 ust. 7 i 7a ustawy o VAT lub traktowana jako nieodpłatne świadczenie usług (art. 8 ust. 2 pkt 2). Minister Finansów uznał jednak, że czynność ta stanowi odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia w formie znaku towarowego ma charakter organizacyjno-ustrojowy, wewnętrzny dla spółki, a nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok z 10 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1010/11) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sąd stwierdził, że taka czynność nie podlega opodatkowaniu VAT. Sąd podkreślił, że transakcje podlegają opodatkowaniu tylko wtedy, gdy mają charakter działalności gospodarczej, a umorzenie akcji nie spełnia tego kryterium. W konsekwencji, przekazanie znaku towarowego jako wynagrodzenia za umorzenie akcji nie jest czynnością opodatkowaną VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie

Umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia w formie znaku towarowego ma charakter organizacyjno-ustrojowy, wewnętrzny dla spółki, a nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Transakcje podlegają opodatkowaniu tylko wtedy, gdy mają charakter działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

u.p.t.u. art. 15 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnikami są osoby wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą.

u.p.t.u. art. 15 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Obejmuje czynności wykorzystywania towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

u.p.t.u. art. 8 § 2 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również nieodpłatne świadczenie usług na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem.

u.p.t.u. art. 91 § 7

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy korekty VAT naliczonego w przypadku zmiany przeznaczenia towarów lub usług.

u.p.t.u. art. 91 § 7a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy korekty VAT naliczonego w przypadku zmiany przeznaczenia towarów lub usług.

k.s.h. art. 126 § 1 pkt 2

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 359 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 359 § 2

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 359 § 6

Kodeks spółek handlowych

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1-4a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2 i 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności doradcy podatkowego art. 3 § 1 pkt 2

O.p. art. 121 § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 14a § 9

Ustawa Ordynacja podatkowa

O.p. art. 66 § 1 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia w formie znaku towarowego nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Czynność ma charakter organizacyjno-ustrojowy, wewnętrzny dla spółki. Transakcje podlegają opodatkowaniu tylko wtedy, gdy mają charakter działalności gospodarczej. Powołanie się na orzecznictwo NSA (I FSK 1010/11) i TSUE (C-77/01, C-291/92, C-415/98, C-80/95) potwierdzające, że czynności wewnętrzne, korporacyjne nie podlegają VAT. Brak podstaw do stosowania art. 91 ust. 7 i 7a ustawy o VAT, gdyż czynność nie podlega opodatkowaniu.

Odrzucone argumenty

Przekazanie praw do znaku towarowego jako wynagrodzenie za umorzone akcje stanowi odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Istnieje bezpośredni związek między świadczeniem usług a wynagrodzeniem. Zapłaty nie można utożsamiać jedynie ze świadczeniem pieniężnym. Stanowisko Ministra Finansów oparte na wyroku NSA z 1 września 2011 r. sygn. akt I FSK 1212/10.

Godne uwagi sformułowania

umorzenie akcji i jego rozliczenie przez przeniesienie prawa ochronnego na znaku towarowego jako wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji jest czynnością o charakterze organizacyjno-ustrojowym dokonywanym wewnątrz Spółki, a nie czynnością wchodzącą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej nie można prowadzić działalności gospodarczej w zakresie umarzania akcji transakcje przez nich dokonywane podlegają opodatkowaniu wyłącznie, gdy dana czynność ma charakter działalności gospodarczej płatność mimo, iż stanowi świadczenie nie jest sama w sobie czynnością opodatkowaną i nie stanowi elementu definicji ani dostawy towarów ani świadczenia usług

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący sprawozdawca

Marta Waksmundzka-Karasińska

przewodniczący

Maciej Kurasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że czynności o charakterze wewnętrznym, korporacyjnym, takie jak umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia w formie niepieniężnej, nie podlegają opodatkowaniu VAT, nawet jeśli są dokonywane przez podatnika VAT, o ile nie stanowią działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia akcji w spółce komandytowo-akcyjnej i przekazania znaku towarowego jako wynagrodzenia. Może nie mieć zastosowania do innych form umorzenia lub innych form wynagrodzenia, ani do spółek, których przedmiotem działalności jest obrót papierami wartościowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia VAT związanego z restrukturyzacją spółek i opodatkowaniem niepieniężnych świadczeń. Jest to istotne dla prawników i doradców podatkowych zajmujących się prawem spółek i podatkami.

Umorzenie akcji znakiem towarowym? Sąd wyjaśnia, czy to VAT!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2730/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1160/14 - Wyrok NSA z 2019-05-08
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 91 ust. 7 ust. 7a art. 8 ust. 2 pkt 2 art. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w L. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w L. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. E. sp. z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna (dalej zwana: "Spółką") złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług (dalej zwany: "VAT") w zakresie nie uznania za odpłatne świadczenie usług przekazania praw do znaku towarowego jako wynagrodzenia za przymusowe lub automatyczne umorzenie udziałów.
Spółka opisując zdarzenie przyszłe wskazała, że prowadzi opodatkowaną VAT działalność gospodarczą, polegająca na sprzedaży kosmetyków, jest czynnym i zarejestrowanym podatnikiem VAT. Jej jedynym akcjonariuszem jest E. sp. z o.o. (dalej zwana: "Akcjonariuszem"), która też jest czynnym i zarejestrowanym podatnikiem VAT. Obie spółki i E. sp. z o.o. spółka komandytowo-akcyjna należą do grupy spółek, które zajmują się produkcją i dystrybucją kosmetyków.
Spółce przysługuje prawo ochronne na znak towarowy "E." (dalej: "Znak Towarowy"), wykorzystywany do działalności gospodarczej i zaliczony do wartości niematerialnych i prawnych oraz podlega amortyzacji. Statut Spółki przewiduje możliwość: tzw. przymusowego umorzenia akcji (art. 126 § 1 pkt 2 w związku z 359 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037, ze zm., dalej zwana: "k.s.h.") i tzw. automatycznego umorzenia akcji na skutek ziszczenia się warunku w nim określonego (art. 126 § 1 pkt 2 w związku z 359 § 6 w zw. z art. 359 § 1 k.s.h.).
Spółka przewiduje, że w 2013r. może dojść do umorzenia części jej akcji (przymusowego lub automatycznego) i wówczas Akcjonariusz nabędzie prawo ochronne do Znaku Towarowego, jako wynagrodzenie za umorzone akcje (art. 126 § 1 pkt 2 w zw. z art. 359 § 2 k.s.h.). Akcjonariusz będzie wykorzystywał ww. znak w działalności gospodarczej, opodatkowanej VAT.
Spółka w związku z tym zapytała czy do przekazania praw do Znaku Towarowego na rzecz Akcjonariusza, jako wynagrodzenie z tytułu przymusowego lub automatycznego umorzenia części akcji Spółki przysługujących Akcjonariuszowi znajdzie zastosowanie:
1) art. 91 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej zwana: "u.p.t.u.") i Spółka będzie zobowiązana do korekty VAT naliczonego na podstawie tego przepisu?
2) art. 8 ust. 2 pkt 2 u.p.t.u. i dokonana czynność będzie stanowiła nieodpłatne świadczenie usług na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem?
3) art. 8 ust. 1 u.p.t.u. i dokonana czynność będzie stanowiła odpłatne świadczenie usług?
Zdaniem Spółki do ww. sytuacji będzie maił zastosowanie art. 91 ust. 7 i 7a u.p.t.u. i należy skorygować VAT naliczony na podstawie tego przepisu. Dojdzie bowiem do sytuacji, w której wartość niematerialna i prawna, pierwotnie wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych, będzie przez podatnika wykorzystana do czynności niepodlegajacych opodatkowaniu. Przepisy ww. należy stosować, gdy podatnik składnik majątku (w tym wartości niematerialne i prawne) wykorzystywany wyłącznie do czynności opodatkowanych VAT (dających prawo do odliczenia) rozpoczyna wykorzystywać wyłącznie do czynności, które takiego prawa nie dają (zwolnionych lub niepodlegających VAT).
Spółka, uzasadniając stanowisko powołała wyrok NSA z 10 maja 2012r. sygn. akt I FSK 1010/11, z którego wynika, że spółka wypłacając wynagrodzenie za umarzane akcje umarzane akcje nie działa w charakterze podatnika VAT. Działania polegające na zwykłej sprzedaży akcji i innych papierów wartościowych, takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych nie stanowią działalności gospodarczej. Nabycie udziałów w celu ich umorzenia nie będzie czynnością dokonaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, więc nie będzie podlegać VAT. Forma wynagrodzenia (pieniężna i/lub rzeczowa) nie ma wpływu na taką oceną. Płatność, mimo że stanowi świadczenie nie jest sama w sobie czynnością opodatkowaną i nie stanowi elementu definicji ani dostawy towarów ani świadczenia usług. Jeśli spółka przekazuje wynagrodzenie w formie nieruchomości czy w formie gotówkowej – jako świadczenie wzajemne związane z niepodlegającą opodatkowaniu czynnością umorzenia udziałów, świadczenie to też nie podlega VAT.
Zdaniem Spółki, jeżeli ww. poglądu nie uznać za prawidłowy zastosowanie będzie miał art. 8 ust. 2 pkt 2 u.p.t.u. i wynagrodzenie z tytułu przymusowego lub automatycznego umorzenia akcji należy uznać za nieodpłatne świadczenie usług. Oba ww. umorzenia, na mocy k.s.h. następują bez względu na wolę Akcjonariusza i są poprzedzone nabyciem akcji przez spółkę. Wynagrodzenia za automatyczne umorzenie akcji nie można uznać za wypłacone za nabycie akcji, tak jak przy umorzeniu dobrowolnym. Przy umorzeniu przymusowym najpierw akcje zostają unicestwione (w związku z zajściem zdarzenia przewidzianego w statucie), a później dochodzi do wypłaty wynagrodzenia. Spółka nie uzyskuje w zamian za tę wypłatę świadczenia wzajemnego. Przekazanie praw do Znaku Towarowego jako wynagrodzenia za automatyczne umorzenie akcji jest nieodpłatnym świadczeniem usługi.
2. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 18 lipca 2013r. uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe i wskazał, iż przekazanie praw do Znaku Towarowego w zamian za akcje będzie odpowiadało art. 8 ust. 1 u.p.t.u. Istnieje bezpośredni związek między świadczeniem usług w zakresie przeniesienia praw do wartości niematerialnych i prawnych a wynagrodzeniem stanowiącym konkretną wartość wyrażalną w pieniądzu, a czynność ta ma charakter odpłatny. Spółka wystąpi więc w roli podatnika VAT i wypłata wynagrodzenia w formie praw do Znaku Towarowego będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
Zapłaty (wynagrodzenia) nie można utożsamiać jedynie ze świadczeniem pieniężnym. Przekazanie wartości niematerialnej i prawnej (znaku towarowego) przez Spółkę akcjonariuszowi skutkuje przeniesieniem własności ww. znaku jako wynagrodzenia za udziały posiadane przez akcjonariusza i stanowi świadczenie usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.p.t.u. i podlega opodatkowaniu VAT na zasadach ogólnych.
Minister Finansów, odwołując się do powołanego przez Spółkę wyroku wskazał, że zaprezentowane tam stanowisko nie stanowi ugruntowanej linii orzeczniczej oraz powołał się na wyrok NSA z 1 września 2011r. sygn. akt I FSK 1212/10, z którego wynika że umorzenie udziałów w sp. z o.o. w zamian za przekazane rzeczy, w świetle art. 7 ust. 1 u.p.t.u. podlega opodatkowaniu VAT.
Zdaniem Ministra w wyniku przekazania praw do Znaku Towarowego za wynagrodzeniem w postaci akcji posiadanych przez akcjonariusza, które ulegną przymusowemu lub automatycznemu umorzeniu nie wystąpi sytuacja, o której mowa w art. 91 ust. 7 u.p.t.u., czyli nie nastąpi zmiana prawa do obniżenia VAT należnego o naliczony od tej wartości niematerialnej i prawnej podlegającej amortyzacji. Skoro Spółka wykorzysta Znak Towarowy do czynności podlegającej opodatkowaniu na zasadach ogólnych (odpłatnego świadczenia usług), nie nastąpi zmiana prawa do odliczenia VAT.
Spółka, na mocy art. 91 ust. 1-3 u.p.t.u. - po zakończeniu roku, w którym przysługiwało jej prawo do obniżenia VAT należnego o naliczony z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. musi dokonać korekty VAT odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10. z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6 lub 10 lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego; w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następnego po roku podatkowym, za który dokonuje korekty; jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty.
3. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 29 sierpnia 2013r. stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.
4. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. interpretacji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, z uwagi na naruszenie: 1) art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. przez błędne uznanie Spółki za podatnika VAT co do czynności wypłaty wynagrodzenia w formie niepieniężnej za umarzane akcje; 2) art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 u.p.t.u. przez błędne zakwalifikowanie czynności przekazania wynagrodzenia w formie przeniesienia prawa ochronnego do znaku towarowego za umarzane akcje, jako czynności odpłatnej, podlegającej VAT; 3) art. 121 § 1 w związku z art. 14a § 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej zwana: "O.p.") przez nieustosunkowanie się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej zwany: "TSUE") korzystnego dla Spółki.
Spółka w uzasadnieniu skargi podtrzymała w sposób zasadniczy swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania interpretacyjnego oraz stwierdziła, że nawet gdyby uznać, że w niektórych okolicznościach umorzenie akcji może być uznane za czynność opodatkowaną VAT, należałoby przyjąć, że dotyczy to tylko spółek, których przedmiotem działalności jest obrót papierami wartościowymi. Podmiot, którego zakres działalności gospodarczej nie obejmuje obrotu papierami wartościowymi nie występuje jako podatnik. W konsekwencji czynność taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT (por. wyrok TSUE z 29 kwietnia 2004r. C-77/01). Spółce nie można więc przypisać, w związku z umorzeniem akcji, podmiotowości na gruncie u.p.t.u. i Spółka nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.
TSUE wielokrotnie badał czy do uznania czynności za podlegającą VAT wystarcza, aby wykonywał ją podatnik prowadzący działalność gospodarczą (wyroki z: 4 października 1995r. C-291/92 w sprawie Dieter Armbrecht; 8 marca 2001r. C-415/98 w sprawie Laszlo Baksci; 6 lutego 1997r. C-80/95 w sprawie Harnaś & Heim CV), kładąc nacisk na konieczność dokonania czynności w okolicznościach pozwalających na przypisanie jej cech działalności gospodarczej, a zatem jeśli będzie ona miała charakter profesjonalny i ciągły. W przypadku osób fizycznych oraz prawnych, nawet jeśli posiadają status podatnika podatku VAT, transakcje przez nich dokonywane podlegają opodatkowaniu wyłącznie, gdy dana czynność ma charakter działalności gospodarczej. Czynność umorzenia akcji nie ma takiego charakteru.
Skarżąca podkreśliła, że umorzenie akcji nie stanowi jej działalności gospodarczej, więc nie można jej przypisać statusu podatnika VAT w związku z umorzeniem akcji, które wiąże się wyłącznie z wewnętrznymi procesami restrukturyzacyjnymi Spółki, nie zaś z prowadzeniem działalności na zewnątrz. Jeżeli Spółka przekazuje wynagrodzenie - w formie niepieniężnej czy gotówkowej - jako świadczenie wzajemne związane z niepodlegającą opodatkowaniu czynnością umorzenia akcji świadczenie, czynność ta również nie podlega VAT.
Spółka wskazała, że w wyrokach składy orzekające Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (w Bydgoszczy z 27 sierpnia 2013r. sygn. akt I SA/Bd 430/13, we Wrocławiu z 22 kwietnia 2013r. sygn. akt I SA/Wr 523/13, w Rzeszowie z 6 czerwca 2013r. sygn. akt I SA/Rz 329/13, w Krakowie z 27 marca 2013r. sygn. akt I SA/Kr 222/13) uzasadniały własną ocenę prawna w oparciu o tezy z orzeczenia NSA sygn. I FSK 1010/11. Utwierdza to w przekonaniu, że ww. wyrok NSA został umotywowany w przekonujący sposób.
5. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
2. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 ust. 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a."), w tym interpretacje indywidualne wydane przez Ministra Finansów, podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.
3. Sąd, w ramach wyznaczonej przez wyżej wskazane przepisy kompetencji, stwierdza, że zaskarżona interpretacja przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie narusza prawo.
4. Istota sporu w sprawie sprowadza się do tego czy wynagrodzenie wypłacone za przymusowe lub automatyczne umorzenie akcji - w postaci przekazania prawa ochronnego do znaku towarowego - akcjonariuszowi skarżącej Spółki podlega opodatkowaniu VAT czy też nie i jakie w związku z tym należy zastosować przepisy u.p.t.u.
Strony sporu powołały się na dwa odmienne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywodząc z nich korzystne dla siebie skutki.
Skarżąca Spółka we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, jak również w skardze, uzasadniając prawidłowość swojego stanowiska odwoływała się do wyroku NSA z 10 maja 2012r. sygn. akt I FSK 1010/11 oraz orzeczeń Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które podzielały jego argumentację i na tej podstawie wskazała, że czynność przekazania udziałów w celu umorzenia, które jest przyczyną wypłaty wynagrodzenia, jest wykonywana poza sferą działalności gospodarczej i ma do niej zastosowanie art. 91 ust. 7 i 7a u.p.t.u., a gdyby to stanowisko nie zostało podzielone, należy ją uznać za nieodpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 2 u.p.t.u.
Minister Finansów natomiast, udzielając zaskarżonej interpretacji indywidualnej wskazał, że jego stanowisko ma potwierdzenie w wyroku NSA z 1 września 2011r. sygn. akt I FSK 1212/11, więc czynność przekazania udziałów w celu umorzenia w zamian za akcje będzie odpowiadało hipotezie art. 8 ust. 1 u.p.t.u. i powinna zostać opodatkowana.
5. Zdaniem Sądu w sporze, który zaistniał w sprawie rację należy przyznać skarżącej Spółce, a nie Ministrowi Finansów.
W art. 5 u.p.t.u. określono zakres przedmiotowy tej ustawy. Art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. wskazuje, że opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W art. 15 u.p.t.u. określony jest zakres podmiotowy zastosowania ustawy. W ust. 1 wskazuje się, że "podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczo, o której mowa w ust 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Art. 15 ust. 2 u.p.t.u. stanowi, że działalność gospodarcza obejmuje wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Czynność przymusowego lub automatycznego umorzenia akcji za wynagrodzeniem, w świetle powołanych wyżej przepisów u.p.t.u. nie może podlegać opodatkowaniu VAT. Umorzenie akcji i jego rozliczenie przez przeniesienie prawa ochronnego na znaku towarowego jako wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji jest czynnością o charakterze organizacyjno-ustrojowym dokonywanym wewnątrz Spółki, a nie czynnością wchodzącą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Czynność ta jest możliwa wyłącznie w określonych sytuacjach przewidzianych w przepisach k.s.h. i w statucie spółki. Skoro zatem umorzenie akcji i jego rozliczenie przez przeniesienie prawa ochronnego na znaku towarowego jako wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji stanowi czynność wewnętrzną - korporacyjną w spółkach handlowych, nie może być uznane za działalność gospodarczą skarżącej Spółki, bo nie można prowadzić działalności gospodarczej w zakresie umarzania akcji.
Nawet gdyby uznać, że w niektórych okolicznościach faktycznych – nie zostały one jednak wskazane w opisie zdarzenia przyszłego zawartego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej - umorzenie akcji może być uznane za czynność opodatkowaną VAT, należałoby przyjąć, że dotyczy to wyłącznie spółek, których przedmiotem działalności jest obrót papierami wartościowymi. Natomiast podmiot, którego zakres prowadzonej działalności gospodarczej nie obejmuje obrotu papierami wartościowymi w takiej sytuacji nie występuje jako podatnik. Czynność taka nie podlega u niego opodatkowaniu VAT (por. powołany przez Spółkę wyrok TSUE z 29 kwietnia 2004r. w sprawie C-77/01). Spółce, w związku z czynnością opisaną we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w postaci wypłaty wynagrodzenia (przyznanie prawa ochronnego do znaku towarowego) za przymusowe lub automatyczne umorzenie akcji, nie można przypisać podmiotowości na gruncie u.p.t.u.
Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 października 2007r. sygn. akt I FPS 2/07 przyjął, że przeniesienie własności rzeczy na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa (art. 66 § 1 pkt 1 O.p.) nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu w świetle art. 2 ust. 3 pkt 3b u.p.t.u.
W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że istotnym argumentem przemawiającym przeciwko uznaniu przeniesienia własności rzeczy w zamian za zaległości podatkowe za czynność opodatkowaną VAT jest argument związany z charakterem tego podatku. Jest to podatek obrotowy, który ma dotyczyć konsumpcji, co przejawia się z jednej strony w jego neutralności dla podatnika, a z drugiej, w faktycznym obciążeniu tym podatkiem finalnego odbiorcy - konsumenta. Konstrukcja podatku od towarów i usług, oparta na systemie odliczania podatku naliczonego z wcześniejszej fazy obrotu, jest nastawiona na czynności powstałe w obrocie gospodarczym, w związku z którymi powstaje wartość dodana. A za takie czynności nie można uznać wywiązywania się z obowiązków podatkowych, jeżeli nawet dochodzi do nich w formie rzeczowej (a nie pieniężnej) unormowanej w części dotyczącej przeniesienia prawa własności przepisami prawa cywilnego, bowiem podmiot, który dokonuje takiego przeniesienia, reguluje w ten sposób swoje zaległości podatkowe, a nie wydaje towar w miejsce świadczenia pieniężnego. Również druga strona takiej czynności nie jest konsumentem (ani przedsiębiorcą), tylko organem państwa, uzyskującym dla Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego odpowiedni dochód budżetowy.
Trudno uznać, że w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku w związku z wypłatą wynagrodzenie za umorzone akcje dochodzi do czynności, która ma dotyczyć konsumpcji oraz że powstaje ona w obrocie gospodarczym; dokonują jej jedynie podmioty gospodarcze powiązane kapitałowo.
W świetle zatem stanowiska zaprezentowanego w ww. uchwale NSA, a w szczególności w jej uzasadnieniu, należało przyjąć, że czynność wypłacenia wynagrodzenia za przymusowe lub automatyczne umorzenie akcji - w postaci przekazania prawa ochronnego do znaku towarowego - akcjonariuszowi skarżącej Spółki nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza również, że wsparciem dla tego poglądu jest też powołane przez skarżącą Spółkę orzecznictwo TSUE, w którym kładzie się nacisk na konieczność dokonania czynności w okolicznościach pozwalających na przypisanie jej cech działalności gospodarczej. Transakcje dokonywane przez osoby fizyczne i osoby prawne, nawet jeśli posiadają status podatnika VAT, podlegają opodatkowaniu wyłącznie, gdy dana czynność ma charakter działalności gospodarczej (por. wyroki z: 4 października 1995r. w sprawie C-291/92 Dieter Armbrecht; 8 marca 2001r. w sprawie C-415/98 Laszlo Baksci; 6 lutego 1997r. w sprawie C-80/95 Harnaś & Heim CV).
Porównując tezy zawarte w orzeczeniach TSUE z opisem zdarzenia przyszłego zawartym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, wskazać należy, że umorzenie akcji nie stanowi działalności gospodarczej skarżącej Spółki i w tym zakresie trudno przyznać Spółce statusu podatnika VAT w związku z wypłatą wynagrodzenia za umorzone akcje.
Jeżeli więc Spółka przekazuje wynagrodzenie - w formie niepieniężnej (prawo ochronne do znaku towarowego) - jako świadczenie wzajemne związane z niepodlegającą opodatkowaniu czynnością umorzenia akcji, czynność ta również nie podlega VAT. Przekazanie akcji w celu umorzenia, będące przyczyna wypłaty wynagrodzenia, a nie samo wynagrodzenie oderwane od zaistnienia określonego zdarzenia, nie jest czynnością opodatkowaną. Dokonanie wypłaty wynagrodzenia wspólnikowi nie stanowi odrębnej czynności prawnej, bowiem, zgodnie z art. 359 k.s.h. jest realizacją zobowiązania wynikającego z podjętej uchwały o umorzeniu akcji.
Sąd podziela też pogląd NSA wyrażony w wyroku z 10 maja 2012r. sygn. akt III SA/Wa 1010/11, że "płatność mimo, iż stanowi świadczenie nie jest sama w sobie czynnością opodatkowaną i nie stanowi elementu definicji ani dostawy towarów ani świadczenia usług. Jeżeli więc spółka przekazuje wynagrodzenie - w formie nieruchomości czy też w formie gotówkowej - jako świadczenie wzajemne związane z niepodlegającą opodatkowaniu czynnością umorzenia udziałów, świadczenie to też nie podlega podatkowi VAT. (...) przedmiotem transakcji, ocenianej pod kątem możliwości zakwalifikowania jej jako czynności opodatkowanej, jest przekazanie udziałów w celu umorzenia, będące przyczyną wypłaty wynagrodzenia, a nie samo wynagrodzenie oderwane od zaistnienia określonego zdarzenia".
6. Sąd, biorąc pod uwagę, powyższe rozważania, stwierdza, że zasadne było uwzględnienie skargi na mocy art. 146 § 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji wyroku).
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono na mocy art. 152 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji).
Sąd o zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011r. w sprawie opłat za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153), zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot wpisu sądowego w wysokości 200 złotych oraz wynagrodzenie doradcy podatkowego w wysokości 240 złotych i 17 złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (punkt trzeci sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI