III SA/WA 273/21

III SA/Wa 273/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran /sprawozdawca/
Jarosław Trelka
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Sygn. powiązane
III FSK 4978/21 - Wyrok NSA z 2023-11-30
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold – Rogiewicz, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant sekretarz sądowy Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2015 r. i 2016 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2019 roku nr [...] w części, tj. w zakresie odpowiedzialności P.P. jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką i pozostałymi członkami zarządu za zaległości E. SA z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za kwiecień 2015 r. i luty 2016 r. i w tym zakresie umarza postępowanie administracyjne; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz P.P. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
E. S. A. z siedzibą w G. (dalej jako: "spółka") była zobowiązana do składania deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON, o których mowa w art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1998 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm., dalej także "ustawa o rehabilitacji") za okresy: kwiecień 2015 r., sierpień 2015 r. - luty 2016 r., kwiecień – lipiec 2016 r. Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 za ww. okresy, lecz nie dokonała wpłat odpowiadających pełnej wysokości należnych zobowiązań.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych:
- z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] obejmującego zobowiązanie Spółki wobec PFRON za okres sierpień-październik 2015 r.;
- z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] obejmującego zobowiązanie Spółki wobec PFRON za listopada 2015 r.;
- z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] obejmującego zobowiązanie Spółki wobec PFRON za grudzień 2015 r.;
- z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] obejmującego zobowiązanie Spółki wobec PFRON za styczeń 2016 r.;
- z dnia 5 grudnia 2016 r. znak: [...] obejmującego zobowiązanie Spółki wobec PFRON za okres kwiecień-lipiec 2016 r.,
mając na względzie, iż egzekucja administracyjna prowadzona wobec majątku Spółki okazała się bezskuteczna.
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r. Prezes Zarządu PFRON (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "prezes") wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności P.P. (dalej jako: "skarżący", "strona") jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką oraz z pozostałymi członkami zarządu: P.L., L.S., J.S. i P.M. za zaległości E. S. A. z tytułu wpłat na PFRON za okresy: kwiecień 2015 r., sierpień 2015 r. - luty 2016 r., kwiecień – lipiec 2016 roku.
Decyzją z [...] października 2019 r. Prezes Zarządu PFRON orzekł o odpowiedzialności P.P. jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką oraz z pozostałymi członkami zarządu: P.L., L.S., J.S. i P.M. za zaległości E. S. A. z tytułu wpłat na PFRON za okresy: kwiecień 2015 r., sierpień 2015 r. - luty 2016 r., kwiecień – lipiec 2016 r., w łącznej kwocie głównej w wysokości 33.020 zł oraz odsetkach w wysokości 9 236 zł naliczonych na dzień wydania decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w oparciu o treść Uchwały nr 2 Rady Nadzorczej Spółki z dnia 28 października 2015 r. oraz pisemnej rezygnacji odwołującego z pełnienia funkcji członka zarządu spółki z dnia 10 stycznia 2017 r. ustalono, iż w okresie od dnia 28 października 2015 r. do dnia 10 stycznia 2017 r. P.P. pełnił funkcję członka zarządu w spółce, zaś zobowiązanie spółki za sporne okresy powstało w tym czasie.
Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie, zaskarżając decyzję w całości oraz zarzucając naruszenie:
1. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej także "ordynacja podatkowa") poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż odwołujący jako były członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki pomimo, iż nie ponosi on winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;
2. art. 122 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - w odniesieniu do zgłaszanego braku winy członka zarządu w nieterminowym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;
3. art. 121 ordynacji podatkowej poprzez podejmowanie wyłącznie czynności, których skutki mogły świadczyć jedynie na niekorzyść odwołującego, pomijając podjęcie jakichkolwiek czynności, w wyniku których organ mógłby dojść do przekonania, że odwołujący nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki;
4. art. 180 w zw. z art. 187 § 1 i art. 188 ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione pominięcie dowodu z akt spraw Sądu Rejonowego w O.;
5. art. 116 w zw. z art. 133 ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe ustalenie stron postępowania (z ograniczeniem wyłącznie do odwołującego).
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dale jako: "organ odwoławczy", "minister") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że prowadzone postępowanie dowiodło okoliczność pełnienia przez odwołującego obowiązków członka zarządu spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania oraz wykazało bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy stwierdził ponadto, że zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez organ pierwszej instancji nie zasługują na uwzględnienie. Odwołującemu P.P. należało przypisać winę nieumyślną w postaci niedbalstwa, gdyż odwołujący nie dołożył należytej staranności w realizacji swoich funkcji członka zarządu. Ponadto, strona ani nie spłaciła zaległości zobowiązanej spółki, ani nie wskazała mienia spółki realnie istniejącego w momencie prowadzenia postępowania w stosunku do członka zarządu.
Pismem z dnia 22 grudnia 2020 r. strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję ministra, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 116 § 1 lit. b ordynacji podatkowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania E. S.A. względem Prezesa PFRON, pomimo że nie ponosi on winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości ww. spółki;
II. naruszenie przepisów procesowego prawa podatkowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.;
a) art. 133 ordynacji podatkowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji orzeczenie o odpowiedzialności byłych członków zarządu za zobowiązania spółki w postępowaniu administracyjnym, w którym wszystkie ww. podmioty (z wyjątkiem skarżącego) nie były uznane za stronę, co wyłącza skarżącemu zgłoszenia roszczenia regresowego względem osób solidarnie zobowiązanych do zapłaty za zaległości spółki;
b) art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 i art. 122 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego:
- w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy po stronie skarżącego zaistniał obowiązek złożenia wniosku o upadłość spółki w dacie przyjętej przez organ, zaniechanie ustalenia stanu majątkowego Spółki w latach 2015 - 2016 determinującego możliwość i obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość;
- w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy skarżący był zapewniany o dobrej kondycji spółki przez prezesa zarządu, tj. osobę odpowiedzialną za finanse spółki, a wobec czego pozostawał w błędnym przekonaniu, że nie istnieją podstawy do złożenia wniosku o upadłość spółki;
c) art. 210 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie rozpoznania zarzutu podanego we wniesionym odwołaniu w zakresie naruszenia art. 116 w zw. z art. 133 ordynacji podatkowej i zaniechanie podania w uzasadnieniu, czy organ w ogóle przywołanym zarzutem w ogóle się zajmował.
Mając na uwadze powyższe strona wniosła o:
1. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;
2. na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;
3. na podstawie art. 106 § 3 ww. ustawy o przeprowadzenie dowodów z dokumentów złożonych wraz ze skargą na ustalenie faktów podanych w uzasadnieniu skargi;
4. na podstawie art. 200 ww. ustawy o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych;
5. o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W ocenie sądu, zaskarżona decyzja organu odwoławczego (jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji) jest niezgodna z prawem w zakresie dotyczącym odpowiedzialności skarżącego (solidarnie ze spółką i pozostałymi członkami zarządu) za zaległości E. SA z tytułu wpłat na PFRON za kwiecień 2015 r. oraz za luty 2016 roku. Ta niezgodność z prawem uzasadnia wyeliminowanie obu wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego – we wskazany zakresie. W ocenie sądu, w pozostałym zakresie wydane w sprawie decyzje (w tym decyzja organu odwoławczego) odpowiadają prawu. Taka ocena prawna decyzji wydanej w niniejszej sprawie jest tożsama z oceną analogicznej decyzji wydanej wobec P.L. wyrażoną w wyroku tutejszego sądu z 18 maja 2021 roku w sprawie III SA/Wa 364/21. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjmuje za własną część argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu tego orzeczenia. Została ona w odpowiednim zakresie przytoczona w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z uwagi na termin zapłaty spornych należności, w spawie zastosowanie mają przepisy ordynacji podatkowej zarówno w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 roku (w odniesieniu do zobowiązań powstałych do tego czasu), jak i w brzmieniu od 1 stycznia 2016 roku (w odniesieniu do zobowiązań powstałych od 1 stycznia 2016 roku). Stosownie bowiem do treści art. 22 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Decydujące znaczenie ma więc data powstania zaległości.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 116 ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od początku 2016 r., jednakże wskazał, że analizował stan prawny adekwatny do okresu wskazanego w decyzji, tj. okresu, którego odpowiedzialność dotyczy. Jak wynika z treści decyzji, w sprawie zastosowano przepisy we właściwym brzmieniu. Ponadto, zmiana analizowanego przepisu dotyczyła kwestii, które są dla niniejszego postępowania nieistotne. Zatem należało przyjąć, że podstawa prawna zaskarżonej decyzji była prawidłowa.
Zasady odpowiedzialności osób trzecich regulują przepisy rozdziału 15 działu III ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 108 § 2 tej ustawy, w obecnym brzmieniu, postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę,
e) określającej wysokość zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a;
3. dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3.
Natomiast w myśl § 3 art. 108 ordynacji podatkowej, w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2.
W stanie prawnym przed 1 stycznia 2016 r. przepis § 3 art. 108 ordynacji podatkowej miał następujące brzmienie: "W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a".
W zakresie istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy, treść omawianego przepisu art. 108 § 3 ordynacji podatkowej nie uległa zmianie. Przepis ten wskazuje bezwzględne przesłanki, od których uzależniona jest sama możliwość wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej i ma on charakter gwarancyjny. Dlatego też odstępstwa od zasad w nim wyrażonych nie są dopuszczalne. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że zaległości spółki z tytuły wpłat na PFRON wynikały ze złożonych przez nią deklaracji DEK-I-0. Zatem – w świetle wcześniejszych uwag - możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego w tym zakresie uzależniona była od uprzedniego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec spółki co do tego zobowiązania. Nie są w tym zakresie istotne wywody organu drugiej instancji, jakoby brak egzekucji wobec spółki w zakresie tych dwóch należności nie był niezbędny, gdyż bezskuteczność egzekucji można wykazać także poprzez odniesienie się od innego, bezskutecznego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki oraz decyzja w tym przedmiocie muszą bowiem spełniać zarówno przesłanki z art. 108 § 2 i § 3, jak i z art. 116 § 1 i § 2 ordynacji podatkowej. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wszczęte przed dniem zaistnienia zdarzeń określonych w art. 108 § 2 ordynacji podatkowej. Podkreślenia wymaga, że zdarzeniem, od którego zaistnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej jest wszczęcie wobec podatnika postępowania egzekucyjnego w oparciu o ten tytuł wykonawczy, a nie bezskuteczność egzekucji.
W okolicznościach niniejszej sprawy wskazana wyżej przesłanka (wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec podatnika) nie została spełniona w odniesieniu do zaległości za kwiecień 2015 r. i luty 2016 roku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, że wskazane okresy nie zostały uwzględnione w wystawionych wobec spółki tytułach wykonawczych. Z akt sprawy wynika, że: 1) tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości z tytułu wpłat na PFRON za sierpień, wrzesień i październik 2015 roku, 2) tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości z tytułu wpłat na PFRON za listopad 2015 roku, 3) tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2015 roku, 4) tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2016 ROKU, 5) tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości z tytułu wpłat na PFRON za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2016 roku (tytuły wykonawcze k. 13-22 .akt administracyjnych). Zatem w odniesieniu do zaległości za kwiecień 2015 roku i luty 2016 roku wobec spółki w ogóle nie zostały wystawione tytuły wykonawcze, co również oznacza, że nie było prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne w tym zakresie. W konsekwencji powyższego, postępowanie w zakresie odpowiedzialności skarżącego za te należności nie mogło być wszczęte (tak też w wyroku: WSA w Gliwicach z 16 grudnia 2020 r., I SA/Gl 205/20; NSA z 3 grudnia 2019 r., II FSK 98/18).
Powyższe oznacza, że orzekając o odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za kwiecień 2015 r. oraz za luty 2016 r. organ odwoławczy (podobnie jak organ pierwszej instancji) naruszył art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak to już zostało wskazane we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w pozostałym zakresie, decyzja organu odwoławczego odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 116 § 1 ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W myśl § 2 ww. przepisu, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Natomiast w obecnym brzmieniu (obowiązującym od 1 stycznia 2016 roku) przepis art. 116 § 1 ordynacji podatkowej stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie zaś z § 2 art. 116 ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Dodania wymaga, że odpowiedzialność członka zarządu obejmuje także odsetki od zaległości podatkowych i koszty egzekucyjne, co wynika jednoznacznie z treści art. 107 § 2 pkt 2 i 4 ordynacji podatkowej.
Sąd zwraca uwagę na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie przesłanki pozytywne z art. 116 ordynacji podatkowej (tzn. pełnienie funkcji członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki), natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu (por. np. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 249/13; z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1771/14; z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2557/14).
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu dotyczącego wadliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w tej sprawie z uwagi na błędne określenie jego stron. Sąd stwierdza, że zarzut skarżącego nie jest w tym zakresie zasadny, co słusznie zostało wskazane w odpowiedzi na skargę.
Jak wskazuje się w doktrynie, jeżeli chodzi o kwestię odpowiedzialności solidarnej członków zarządu w przypadku, gdy o tej odpowiedzialności organy podatkowe orzekają w odrębnych decyzjach (zob. uchwała NSA z 9 marca 2009 r., I FPS 4/08), to błędne jest stanowisko, jakoby taka decyzja kreowała odpowiedzialność solidarną. Odpowiedzialność solidarna wynika w prawie podatkowym tylko z ustawy, a decyzja tego rodzaju kreuje tylko odpowiedzialność a nie dług. Ten wynika albo z mocy decyzji, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a, c, d, e albo decyzji, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 1 i § 2 pkt 2 lit. b ordynacji podatkowej, albo z deklaracji podatkowej czy postanowienia określającego koszty postępowania. "Brak wyraźnego stwierdzenia w rozstrzygnięciu decyzji, że dany członek zarządu spółki odpowiada solidarnie z pozostałymi członkami tego zarządu (i ze spółką) za zaległości spółki nie może stanowić wystarczającej podstawy uchylenia tej decyzji, a tym bardziej do stwierdzenia jej nieważności" (zob. wyrok NSA z 3.07.2014 r., I FSK 1274/13, LEX nr 1517688; komentarz do art. 116 o.p., S. Babiarz, Ordynacja podatkowa; Komentarz, wyd. XI, lexonline).
We wskazanej wyżej uchwale (w sprawie I FPS 4/08), do której w odpowiedzi na skargę odwołał się organ odwoławczy, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że kwestia prowadzenia jednego bądź wielu postępowań ma w gruncie rzeczy charakter techniczny. Dlatego też choć pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 ordynacji podatkowej, to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem że postępowania te obejmą wszystkich zobowiązanych.
Pogląd wyrażony w powyższej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z 3 grudnia 2020 roku (w sprawie sygn.. akt II FSK 3809/18) Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając zapatrywanie prawne wyrażone w uchwale, stwierdził, że jest jedynie kwestią techniczną to, czy organ prowadzi jedno, czy wiele postępowań wobec osób, na które przenoszona jest odpowiedzialność.
Jak wynika z akt sprawy, w sprawie odpowiedzialności za zaległości E. SA z tytułu wpłat na PFRON za wskazane w decyzji miesiące prowadzone były odrębne postępowania wobec wszystkich członków zarządu, którzy pełnili taką funkcję, tj. P.P., P.L., L.S., J.S. i P.M. Postępowania zostały zakończone wydaniem przez Prezesa Zarządu PFRON decyzji o odpowiedzialności każdego z członków zarządu, z którymi P.P. ponosi solidarną odpowiedzialność. W konsekwencji, w ocenie sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskutek tego, że wobec pozostałych członków zarządu ponoszących ze skarżącym odpowiedzialność solidarną prowadzono odrębne postępowania.
Przechodząc do pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego z art. 116 ordynacji podatkowej, należy zauważyć, że w sprawie nie jest sporne, że w okresie, którym powstały zobowiązania objęte decyzją, skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Okres sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych. Skarżący został powołany do pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy spółki z 4 października 2012 roku (protokół - akt notarialny k. 50 akt administracyjnych). Następnie, uchwałą nr 2 Rady Nadzorczej spółki z 28 października 2015 roku został odwołany z powyższej funkcji i jednocześnie powierzono mu funkcję członka zarządu spółki (uchwała Rady Nadzorczej k. 58 akt administracyjnych). Skarżący złożył rezygnację z funkcji członka zarządu 10 stycznia 2017 roku (rezygnacja k. 381 akt administracyjnych).
W świetle powyższego należy wskazać, że organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy ustalił okres sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu. Minister ustalił bowiem, że skarżący pełnił ten funkcję od 28 października 2015 roku. Ten błąd organu odwoławczego nie miał jednak żadnego wpływu na wynik postępowania w sprawie.
Prawidłowo, w ocenie sądu, organy orzekające w sprawie wykazały bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Okoliczność ta została wykazana znajdującym się w aktach sprawy dokumentem urzędowym w postaci postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 22 stycznia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zobowiązania za okresy 2015/08-2016/01, 2016/04-07. Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W postanowieniu tym opisano szczegółowo okoliczności, które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia.
W toku postępowania w niniejszej sprawie, a także w skardze, skarżący podnosił, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Jedną z przyczyn, które – zdaniem skarżącego – świadczą o braku winy po jego stronie, jest okoliczność, że był on zapewniany o dobrej kondycji spółki przez prezesa jej zarządu, tj. osobę odpowiedzialną za finanse spółki. Z uwagi na te zapewnienia – wskazał skarżący – pozostawał on w błędnym przekonaniu, że nie istnieją podstawy do złożenia wniosku o upadłość spółki.
Odnosząc się do tego argumentu należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności osoby pełniącej tę funkcję, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu, będąc uprawnionymi i zobowiązanymi do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki w sytuacji, gdy spółka nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań bądź też w niedługiej przyszłości nie będzie w stanie zaspokoić wierzycieli, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego. Błędne przekonanie co do kondycji finansowej spółki, albo podjęcie ryzyka niezgłoszenia odpowiedniego wniosku w związku z założeniem, że trudny stan finansowy i majątkowy spółki jest przejściowy, nie może stanowić uzasadnienia dla braku podejmowania przez członka organu zarządczego jakichkolwiek działań w imieniu spółki, a w konsekwencji nie daje podstaw do uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Wyłącznie na zarządzie spółki kapitałowej ciąży obowiązek stałego kontrolowania jej sytuacji finansowej, a zwłaszcza sposobu wykonywania ciążących na niej zobowiązań pieniężnych. Rzeczą piastujących stanowiska członków zarządu jest takie zorganizowanie administrowania spółką, by zapewniony był odpowiedni przepływ niezbędnych informacji. Od tych obowiązków oraz skutków ewentualnych uchybień w tym zakresie członek zarządu spółki kapitałowej uchylić się nie może. Nie do przyjęcia jest argument, że skarżący nie miał wiedzy o rzeczywistej sytuacji spółki, ponieważ nie brał udziału w zarządzaniu w zakresie finansów spółki, a prezes zarządu informował go o dobrej kondycji spółki (por. wyrok NSA z 25 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 2010/18; z 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3011/17).
Sąd przyjmuje za własny wyrażany w orzecznictwie pogląd, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2020 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 57/20).
Drugą przesłanką braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jest – w jego ocenie – brak podstaw do ogłoszenia upadłości, co wynika z sytuacji majątkowej spółki. Na okoliczność sytuacji majątkowej spółki, skarżący zgłaszał wnioski dowodowe – zarówno na etapie postępowania przed organami, jak w skardze.
Podnoszone przez skarżącego okoliczności teoretycznie odnoszą się do przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) ordynacji podatkowej, ale nawiązują również do przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) ordynacji podatkowej, w którym mowa jest o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie". W orzecznictwie przyjmuje się, że ocena "właściwego czasu", o którym mowa w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które regulowane jest przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w ogóle nie został zgłoszony, ani przez skarżącego, ani przez innego członka zarządu spółki, czy jej wierzyciela. Skarżący stoi na stanowisku, że sytuacja majątkowa spółki nie uzasadniała wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości.
Zauważyć jednak należy, że zgodnie z treścią art. 10 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.; dalej: "p.u.n."), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponadto, dłużnika będącego osobą prawną (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (...) obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. W świetle przytoczonych regulacji należy przyjąć, że czasem właściwym na złożenie odpowiedniego wniosku jest taki czas, w którym prowadzona w stosunku do spółki upadłość pozwoli na proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli.
Jak prawidłowo podkreślił organ podatkowy drugiej instancji, przesłanki wskazane w p.u.n. mają charakter alternatywny i równorzędny, co oznacza, że zaistnienie chociażby jednej z nich daje podstawę do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy. W przedmiotowej sprawie doszło do ziszczenia się pierwszej z ww. przytoczonych przesłanek, gdyż spółka zaprzestała regulowania zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON. Z tego względu, okoliczności podnoszone przez skarżącego, a odnoszące się do sytuacji majątkowej spółki, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. W odniesieniu do przyjętej w sprawie przesłanki (zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań) jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, że nawet dobra kondycja finansowa spółki w okolicznościach zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań nie stanowi przesłanki uwalniającej zarząd spółki od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego.
Jak zasadnie wskazały organy, spółka posiada szereg nieuiszczonych zobowiązań wobec PFRON. Zdaniem sądu, wbrew stanowisku organów, nie można jednak przyjąć, że brak zapłaty jednego – pierwszego z zobowiązań uzasadniał wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki.
Sąd nie zgadza się z ministrem, że brak zapłaty jednej należności może stanowić podstawę do uznania dłużnika za niewypłacalnego. Ze stanowiskiem tym szczególnie nie sposób zgodzić się w okolicznościach sprawy niniejszej, w sytuacji gdy pierwsze z nieuregulowanych zobowiązań na rzecz PFRON (za kwiecień 2015 roku) wynosiło jedynie 135 zł (łącznie z odsetkami). Z tego powodu, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez ministra na stronie czwartej decyzji. Przykładowo w wyroku w sprawie II FSK 3737/14 jest mowa o znacznej wierzytelności, a w sprawie II FSK 3005/16 – o wielomilionowych zobowiązaniach o charakterze publicznoprawnym.
Sąd przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku tutejszego sądu z 26 listopada 2020 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 2755/19. Zdaniem sądu brak zapłaty jednej należności nie może stanowić podstawy do uznania dłużnika za niewypłacalnego, gdyż w art. 11 ust. 1 ustawy prawa upadłościowego ustawodawca posługuje się liczbą mnogą – "wymagalnych zobowiązań pieniężnych" – zarówno w brzmieniu tego przepisu obowiązującym do 31 grudnia 2015 roku, jak i od 1 stycznia 2016 roku. Jednocześnie NSA w wyroku z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2839/12, odnosząc się do twierdzenia, że w sytuacji, gdy istnieje tylko jeden wierzyciel, upadłości nie ogłasza się, wskazał, że z art. 11 ust. p.u.n., nie da się takiego twierdzenia wywieść. Przepis ten stanowi, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Liczba mnoga może być odnoszona do niewykonywanych zobowiązań, a nie do ilości wierzycieli. Pogląd ten wyrażony na gruncie prawa upadłościowego w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 roku, jest – z daniem sądu – aktualny również w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie niniejszej.
Zatem – zdaniem sądu – należy przyjąć, że dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie ureguluje kolejnego zobowiązania. W sprawie niniejszej nie może to być drugie z nieuiszczonych zobowiązań na rzecz PFRON (za sierpień 2015 roku), bowiem także ono było w nieznacznej wysokości (23 zł).
W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy spółka stała się niewypłacalna 20 grudnia 2015 roku, tj. w dacie wymagalności wpłaty na PFRON za listopad 2015 roku, w kwocie głównej 5 657 zł. Jest to zobowiązanie w znacznie wyższej wysokości niż wymienione wcześniej. Jednocześnie było to piąte z kolei nieuregulowane zobowiązanie na rzecz PFRON. Oznacza to, że 20 grudnia 2015 roku spółka stała się niewypłacalna. Zatem – w ocenie sądu – dwutygodniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości upływał 3 stycznia 2016 roku, a nie jak przyjął organ odwoławczy – 3 czerwca 2015 roku. To nieprawidłowe ustalenie daty wystaępienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (jak i daty niewypłacalności spółki) nie ma wpływu na wynik sprawy..
Zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2557/14; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., III SA/Wa 644/20 i inne). Nie jest istotne, z jakich powodów zaległości nie były regulowane. Irrelewantne pozostaje, czy wynikało to z braku środków, chęci zapłaty, nadania priorytetu innym rozliczeniom. Nie jest również istotne, czy wysokość tych zobowiązań była zarządowi znana, a ewentualny brak wiedzy wynikał z braku należytego zainteresowania stanem zobowiązań spółki. Z powołanych przepisów wynika, że sam fakt niewykonywania wymagalnych zobowiązań jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż zarząd spółki kapitałowej winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Na gruncie omawianych regulacji to zarząd ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania spółki, w tym również za to, czy należności publicznoprawne są przez spółkę terminowo wpłacane.
Nie jest również zasadna teza zawarta w skardze, jakoby brak winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości skarżący mógł wykazać na podstawie opinii biegłego sądowego oraz akt sądowych sprawy karnej o sygn. akt [...], jednakże organy odmówiły przeprowadzenia dowodów w tym zakresie.
Skarżący podkreśla, że w innym postępowaniu, dotyczącym jego odpowiedzialności za zaległości spółki wobec ZUS, dowody takie zostały "uznane za istotne". Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa może uchylić zaskarżoną decyzję wyłącznie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący musiałby więc uprawdopodobnić, że nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów rzeczywiście mogło realnie rzutować na wynik sprawy. Tymczasem w skardze w ogóle takiej argumentacji nie przedstawiono, a skarżący podnosi jedynie, że w innym postępowaniu (dotyczącym odpowiedzialności za zaległości na rzecz ZUS) takie dowody przeprowadzono. Rzecz w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie kontroluje wyłącznie to, czy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, prawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe. W ocenie tutejszego sądu było ono niewadliwe i wystarczające do wydania decyzji w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący oczekiwał, by do akt postępowania włączyć akta sprawy karnej o sygn. akt [...], w której w wyroku z [...] września 2017 r. Sąd Rejonowy w O. uniewinnił go od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 98 ust. 1 pkt 1a oraz pkt 6 w zw. z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, polegającego na niewypełnieniu obowiązku przesyłania deklaracji i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd karny uznał, że do obowiązków skarżącego nie należało zajmowanie się sprawami finansowymi spółki, a odpowiedzialny był za to pion finansowy. Jak jednak zostało wyjaśnione powyżej, fakt, że skarżący nie zajmował się sprawami finansowymi spółki nie może być przesłanką do zwolnienia go z odpowiedzialności za jej zaległości na podstawie art. 116 ordynacji podatkowej. Nadto należy podkreślić, że odpowiedzialność karna i odpowiedzialność podatkowa to dwa odrębne, niezależne od siebie reżimy odpowiedzialności. W konsekwencji ocena sądu karnego nie mogła mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Dodać należy na marginesie, że na podstawie art. 11 ppsa. sąd administracyjny związany jest ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego co do popełnienia przestępstwa. W niniejszej sprawie takiego wyroku nie przedstawiono.
Nie jest również zasadne stanowisko skarżącego, jakoby dla ustalenia czasu właściwego do złożenia wniosku o upadłość należało powołać w sprawie biegłego. Jak słusznie wskazały organy podatkowe, dla oceny zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 116 ordynacji podatkowej nie jest wymagana wiedza specjalna, która wymagałaby powoływania biegłego z zakresu rachunkowości. Organy nie mają obowiązku, przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości, powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - materiał dowodowy jest wystarczający, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2689/21; wyrok WSA w Łodzi z 17 września 2020 r., I SA/Łd 102/20). Raz jeszcze nbalezy wskazać, że w nioski dowodowe zgłaszane w toku postępowania i zgłoszone w skardze odnoszą się do jednej z dwóch przyczyn niewypłacalności, tj. sytuacji gdy wartość zobowiązań przewyższa wartość majątku spółki. Tylko w odniesieniu do tej przesłanki ma znaczenie sytuacja majątkowa spółki. Tymczasem – jak to już zostało wyjaśnione – niewypłacalność spółki wiąże się z wystąpieniem innej przesłanki przewidzianej w prawie upadłościowych, tj. nieregulowanie wymagalnych zobowiązań.
W konsekwencji powyższych ocen za niezasadne należy uznać również zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 i art. 122 o.p., bowiem materiał dowodowy został zgromadzony w sprawie w sposób wystarczający i adekwatny do przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON. Jak wyjaśniono wyżej, nie było w sprawie potrzebne czynienie ustaleń co do kondycji finansowej spółki w latach 2015-2016, ani też co do tego, czy skarżący był zapewniany przez prezesa spółki o jej dobrej sytuacji finansowej. Okoliczności te nie były istotne dla sprawy.
Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna w zakresie dotyczącym odpowiedzialności P.P. jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką i pozostałymi członkami zarządu za zaległości E. SA z tytułu wpłat na PFRON za kwiecień 2015 i luty 2016 roku. W tym zakresie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] listopada 2020 roku. Na podstawie art. 135 ppsa sąd uchylił poprzedzającą również decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2019 r., poprzedzającą ww. decyzję ministra – także we wskazanym zakresie. Jednocześnie, na podstawie art. 145 § 3ppsa, sąd umorzył postępowanie administracyjne w tym zakresie. O powyższym sąd orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku.
Sąd uznał, że skarga jest niezasadna w zakresie dotyczącym odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu solidarnie ze spółką i pozostałymi członkami zarządu za pozostałe zaległości E. SA z tytułu wpłat na PFRON, tj. za okres sierpień-grudzień 2015 oraz styczeń, kwiecień-lipiec 2016 roku. W tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art. 151 ppsa, o czym sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, sąd zasądził na rzecz skarżącego koszty sądowe w łącznej kwocie 997 zł, o czym orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku. Na koszty składa się wpis od skargi, wynagrodzenie radcy prawnego i uiszczona opłata od pełnomocnictwa.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.