III SA/Wa 2715/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-12-19
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościzaległość podatkowarozłożenie na ratyważny interes podatnikauznanie administracyjnepostępowanie podatkoweuchylenie decyzjikoszty postępowania

WSA w Warszawie uchylił decyzje odmawiające rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe.

Sprawa dotyczyła skargi Przedsiębiorstwa Państwowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezapewnienie czynnego udziału strony oraz przewlekłość postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa Państwowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta miasta odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania. Wskazano na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz przewlekłość postępowania. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności, a organy są zobowiązane do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wysłuchania strony. W analizowanej sprawie organy nie odniosły się do wszystkich argumentów strony, w tym problemów z prywatyzacją i uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości, które uniemożliwiły sprzedaż majątku i spłatę zaległości. Dodatkowo, postępowanie trwało 19 miesięcy, co naruszało terminy określone w Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, Sąd uchylił decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego i nie odnosząc się do wszystkich argumentów strony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nie uwzględniły aktualnej sytuacji majątkowej podatnika, nie odniosły się do problemów z prywatyzacją i uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości, a także nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

ord. pod. art. 48 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Przepis ten przewiduje możliwość odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Użycie kryteriów 'ważnego interesu podatnika' oraz 'interesu publicznego' powoduje, iż rozstrzygnięcie organu podatkowego podejmowane jest w oparciu o uznanie administracyjne, jednakże nie oznacza to dowolności rozstrzygnięcia.

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawa.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

ord. pod. art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności.

ord. pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

ord. pod. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

ord. pod. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

ord. pod. art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

ord. pod. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

ord. pod. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

Wymóg uzasadnienia decyzji.

ord. pod. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Szczegółowe wymagania dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

u.p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

ord. pod. art. 139 § § 1 i 3

Ordynacja podatkowa

Terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego. Organy nie odniosły się do wszystkich argumentów strony, w tym problemów z prywatyzacją i uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości. Organy nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu. Postępowanie było przewlekłe, naruszając terminy określone w Ordynacji podatkowej.

Godne uwagi sformułowania

Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania wyrażona w art. 124 ord. pod. – zgodnie, z którą organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 210 § 1 pkt 6 ord. pod. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej.

Skład orzekający

Małgorzata Jarecka

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Kleiber

sędzia

Jakub Pinkowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach ulg podatkowych, obowiązków organów w postępowaniu podatkowym oraz konsekwencji naruszenia przepisów proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących przed nowelizacją z 1 września 2005 r. (choć zasady ogólne pozostają aktualne).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur przez organy administracji, nawet w sprawach uznaniowych, oraz jak istotne jest prawo strony do bycia wysłuchanym i przedstawienia swoich argumentów.

Uznanie administracyjne to nie dowolność: Sąd przypomina organom o obowiązkach proceduralnych w sprawach podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2715/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Pinkowski
Krystyna Kleiber
Małgorzata Jarecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Sygn. powiązane
II FSK 394/06 - Wyrok NSA z 2007-04-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi "S." Przedsiębiorstwo Państwowe na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości z odsetkami za lata 2000-2003 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej powoływana jako "ord. pod.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za lata 2000 – 2003.
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Prezydent m. W. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. odmówił rozłożenia na raty spłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2003 wraz z odsetkami.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż podatnik w latach 2001-2003 uzyskiwał przychód netto ze sprzedaży, zaś w listopadzie 2004 r. sprzedał część nieruchomości za łączną kwotę ponad miliona złotych. Zdaniem Prezydenta, nie zachodzi ważny interes podatnika, o którym mowa w art 48 §1 pkt 2 ord. pod. Nie doszło bowiem do żadnego zdarzenia losowego, którego podatnik nie mógł przewidzieć lub któremu nie mógł zapobiec. Za rozłożeniem podatku na raty nie przemawiał również interes społeczny. W ocenie organu podatkowego zasadą systemu podatkowego jest płacenie podatków, natomiast niezapłacenie podatku jest swego rodzaju kredytowaniem się dłużnika z publicznych pieniędzy. Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy w tym znaczeniu, że opodatkowaniu podlega posiadanie nieruchomości bez względu na to, czy nieruchomość ta przynosi zyski i niezależnie od tego, czy nieruchomość ta jest racjonalnie wykorzystywana. Organ podatkowy I instancji stwierdził ponadto, iż podatnik nie reguluje na bieżąco zobowiązań podatkowych.
Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, w którym opisała dzieje zakładu na tle przemian zachodzących w przemyśle chemicznym w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Podkreśliła również, że środki ze sprzedaży działek zostały przeznaczone na spłatę innych zobowiązań zakładu. "S." nie może sprzedać innych zbędnych mu nieruchomości, ponieważ ich stan prawny nie jest uregulowany, a Prezydent m. W. nie zmienia błędnych zapisów w ewidencji geodezyjnej, nie dba o toczące się postępowanie w sprawie zasiedzenia nieruchomości. Z powodu tych zawinionych przez urzędników błędów nie udała się, przewidziana na 2003 r. prywatyzacja zakładu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, odwołując się do przepisu art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, iż na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Użyte przez ustawodawcę określenie "może" oznacza, że decyzja w zakresie rozłożenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy. Przepis ten zawiera upoważnienie do uznania, a to znaczy, że organ podatkowy przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć.
Uznaniowość decyzji nie zwalnia organów podatkowych z obowiązku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, tak by przyjęte rozstrzygnięcie nie nosiło cech dowolności. Przesłanką umorzenia odsetek skarbowych oraz rozłożenia zaległości podatkowej na raty może być ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA z dn. 16 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 444/03).
W analizowanej sprawie, zdaniem Kolegium, nie doszło do naruszenia prawa w tym zakresie. Zaznaczyć należy, iż użyte przez normodawcę pojęcia nieostre, niedookreślone, takie jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny", nie mogą być interpretowane w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2001 r., sygn. akt III SA 1590/00). Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej na raty. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej podatnika, a nie zaś jako jego prawo. Tego rodzaju konstrukcja przepisu prawnego, praktycznie uchyla się od kontroli legalności ponieważ negatywna decyzja nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika wystąpiły, jak i wtedy gdy one nie wystąpiły.
W konkluzji organ odwoławczy dodał, iż orzecznictwo i doktryna powszechnie przyjmują, że powołany przepis ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą pozostać musi, płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej zasady. Poprzez jednolity dla wszystkich sposób i termin płacenia podatków, przejawia się bowiem zasada równości podatników i sprawiedliwości podatkowej.
W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji poddał ocenie argumenty, które zdaniem skarżącego uzasadniały rozłożenie zaległości podatkowej na raty i uznał, że nie mają one jednak takiego charakteru, o jakim mowa w art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta, iż "S." skutecznie nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi, o jaką wnosił. Jego sytuacja materialna nie jest szczególna i na tyle odmienna od licznej rzeszy podatników, którzy borykają się z podobnymi lub znacznie poważniejszymi trudnościami w procesie produkcyjnym a pomimo tego wywiązują się z obciążających ich należności podatkowych.
Organ odwoławczy uznał również, że za rozłożeniem zaległości podatkowej na raty nie przemawia interes społeczny. Korzystniejsze jest bowiem zapewnienie gminie dochodów z podatku od nieruchomości od ryzyka borykania się z konsekwencjami upadłości zakładu przemysłowego.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł w imieniu skarżącego "S." - zarządca komisaryczny S. A. Zarządca komisaryczny działając w imieniu skarżącego Przedsiębiorstwa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.
W ocenie strony skarżącej organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, opierając się wyłącznie na twierdzeniach zawartych w pismach organu pierwszej instancji, co stanowiło naruszenie art. 122, art. 191 i art. 210 § 4 ord. pod. Dodatkowo, skarżący podniósł, iż rozstrzygnięcie oparte zostało o błędną, interpretację art. 48 ord. pod., ponieważ niewłaściwie został oceniony interes skarżącego Nie można bowiem, tak jak to uczynił organ, obwiniać skarżącego za jego obecną sytuację ekonomiczną oraz podnosić, iż nie różni się ona od sytuacji, w jakiej znajdują się inne podmioty na rynku. Skarżący podkreślił, iż środki na realizację zobowiązań podatkowych miały pochodzić ze sprzedaży nieużywanych przez niego nieruchomości. Jednak w wyniku przewlekłego postępowania, mającego na celu uregulowanie stanu prawnego tych nieruchomości, ich sprzedaż w zakładanym terminie nie była możliwa. Poza tym, wbrew stwierdzeniom organu, skarżący nie mógł przeznaczyć na realizację przedmiotowych zobowiązań środków pochodzących z innych źródeł, bowiem te zgodnie z planem restrukturyzacji przeznaczone były na inne cele. Plan restrukturyzacji został zatwierdzony przez Organ Założycielski w osobie Wojewody M., co w znacznym stopniu ograniczyło swobodę skarżącego w podejmowaniu decyzji finansowych.
W ocenie skarżącego organ dokonał również błędnej oceny stanu faktycznego sprawy wskazując, że nie posiada informacji na temat innych działań mających na celu przynajmniej częściowe uregulowanie zadłużenia. Próba została bowiem podjęta już w listopadzie 2003 r., a zaskarżona decyzja jest wynikiem podjętych w tym czasie działań. W okresie ostatnich dwu lat skarżący nie mógł racjonalnie podejmować żadnych działań w tym zakresie, ponieważ przedmiotowa sprawa nie została rozstrzygnięta. Ponadto, w związku z brakiem postępowania dowodowego skarżona decyzja została podjęta na podstawie danych z przed dwu lat, czyli po upływie znacznego okresu czasu, zważywszy na dynamikę obrotu gospodarczego.
Skarżący zaznaczył również, iż organ pierwszej instancji przychylił się do jego poprzedniego wniosku dotyczącego rozłożenia zaległości podatkowej na raty, wydając przychylną mu decyzję w dniu [...] stycznia 2003 r. Jednak ze względu na wyżej wskazane trudności powyższa decyzja nie mogła zostać wykonana. W związku z powyższym w obecnej, o wiele trudniejszej sytuacji, skarżący nie widział podstaw dla odrzucenia swojego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 48 § 1 pkt 2 ord. pod., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 1 września 2005 r., przewidziano możliwość odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz odsetkami za zwłokę. Ulgi tej mógł udzielić organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Użycie kryteriów "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", stanowiących niezdefiniowane klauzule generalne, powoduje, iż rozstrzygnięcie organu podatkowego podejmowane jest w oparciu o uznanie administracyjne. W danej sprawie organ podatkowy może, a nie musi udzielić ulgi w spłacie zaległości, oceniając istnienie lub nieistnienie wskazanych przesłanek i wybierając konsekwencje prawne tej sytuacji.
Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. W jego zastosowaniu organ ograniczony jest bowiem przede wszystkim wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą państwa prawa, jak również zasadami praworządności sformułowanymi zarówno w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 120 ord. pod. Organ podatkowy zobowiązany jest również przestrzegać licznych zasad dotyczących sposobu przeprowadzenia postępowania podatkowego poprzedzającego udzielenie lub odmowę udzielenia danej ulgi. O ile bowiem, powtarzając za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "(...) nawet w razie spełnienia przesłanek wymienionych w obu przepisach ("ważny interes podatnika", "interes publiczny" itd.), organ podatkowy może lecz nie musi uwzględnić wniosek. Innymi słowy, uwzględnienie wniosku jest swoistym aktem łaski wobec dłużnika." (por. wyrok NSA z 23 marca 2001 sygn. akt III SA 197/200), to już samo rozpatrzenie wniosku oraz charakter przesłanek badanych przy jego ocenie, wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Niezbędne jest więc ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, a także skutków ekonomicznych, jakie wystąpią dla niego w wyniku spłaty zaległości.
Dlatego też szczególnego znaczenia, przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej, nabiera, aby toku prowadzonego postępowania organ podatkowy – zgodnie z art. 122 ord. pod. w zw. z art. 187 § 1 ord. pod. podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ponadto, organ podatkowy w myśl art. 123 § 1 ord. pod ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wyznaczając przewidziany w art. 200 § 1 ord. pod. siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, iż zasada ta nie znajduje wyjątków poza przewidzianymi przez samą ustawę. Jej realizacja w postępowaniu, którego wynikiem będzie decyzja podjęta w granicach uznania administracyjnego, jest o tyle ważna, iż wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym sytuacji materialnej wnioskodawcy, bez jego czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu wydaje się niemożliwe.
Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w granicach uznania administracyjnego nabiera również zasada przekonywania wyrażona w art. 124 ord. pod. – zgodnie, z którą organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 210 § 1 pkt 6 ord. pod. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 4 cyt. przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zawiera zaś wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ podatkowy pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94) doskonale obrazujący role uzasadnienia decyzji: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".
Analizując, w kontekście powyższych rozważań, przebieg postępowania w rozpatrywanej sprawie oraz treść wydanych w jego wyniku decyzji organów obu instancji, Sąd doszedł do wniosku, że powołane zasady zostały tutaj naruszone. Tylko w takim zakresie Sąd mógł bowiem dokonać kontroli sądowoadministracyjnej decyzji opartych na uznaniu administracyjne. Badaniu nie podlegał więc aspekt słusznościowy tych decyzji, ale sposób w jaki organy doszły do odmownego załatwienia wniosku skarżącego Przedsiębiorstwa oraz przedstawiona w uzasadnieniu decyzji argumentacja.
Zdaniem Sądu, Prezydent M. W. nie przeprowadził przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2005 r. postępowania, w którym wyczerpująco rozważyłby sytuację skarżącego Przedsiębiorstwa w kontekście ważnego interesu podatnika. Swoją decyzję oparł o posiadane dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej firmy w 2001, 2002 r. oraz w części 2003 r., uwzględnił także fakt zbycia w listopadzie 2004 r. nieruchomości stanowiącej własność Przedsiębiorstwa. Nie próbował natomiast ustalić w jaki sposób jego sytuacja kształtowała się w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji, pomimo, iż od złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty minęło 15 miesięcy. Podkreślenia wymaga, iż we wniosku tym jednoznacznie opisano wagę problemów z jakimi Przedsiębiorstwo się boryka, w tym odwlekającą się prywatyzację i niepewność dalszego losu. Z tego względu nie można uznać, iż organ podatkowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób należyty.
Zauważyć również należy, iż wprawdzie organ I instancji wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, ale uczynił to na niespełna rok przed wydaniem decyzji, a więc w chwili, kiedy, wobec trwającego dalej postępowania, było to właściwie bezprzedmiotowe.
Uzasadniając wydaną decyzję Prezydent M. W. nie odniósł się do argumentów przedstawionych we wniosku skarżącego Przedsiębiorstwa. Oprócz wyjaśnienia treści i wykładni przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, organ podatkowy omówił jedynie dane finansowe wynikające z posiadanych dokumentów, oraz odniósł się do faktu zbycia nieruchomości. Nie uzasadnił natomiast dlaczego w kategoriach ważnego interesu podatnika nie postrzega argumentacji przedstawionej we wniosku, zgodnie z którą udzielenie ulgi mogłoby umożliwić Przedsiębiorstwu spłatę zaległości po zakończeniu przedłużającego się procesu prywatyzacji.
Odnosząc się natomiast do postępowania przeprowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., Sąd zauważa, iż pomimo wadliwości postępowania organu I instancji, nie podjęło ono żadnych kroków by tą wadliwość naprawić. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, iż ograniczyło się ono wyłącznie do omówienia warunków zastosowania ulgi przewidzianej w art. 48 ord. pod. oraz argumentów przywołanych wcześniej w decyzji organu I instancji i dotyczących sytuacji finansowej skarżącego Przedsiębiorstwa. Kolegium nie dokonało analizy twierdzeń przedstawionych w odwołaniu, a wiec z wydanej decyzji nie wynika czy rozważono je w kontekście przesłanki ważnego interesu podatnika. Nie odniosło się do omówionych tam problemów z prywatyzacją Przedsiębiorstwa, która, jak wyjaśniono, przedłużała się z przyczyn od skarżącego niezależnych. Z uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wynika także, iż Kolegium przeanalizowało podniesiony w odwołaniu argument, że Przedsiębiorstwo nie mogło zbyć części zbędnego majątku i w ten sposób uzyskać środki na spłatę zaległości, ponieważ nieuregulowane były kwestie związane z ewidencją gruntów. Uznać przy tym należy, iż okoliczność ta nie przesądzała jeszcze o uwzględnieniu złożonego wniosku, ale organ jej analizy pominąć nie mógł - bowiem w ten sposób nie wywiązał się z obowiązków nałożonych przez przywołane wcześniej przepisy.
Sąd zauważa również, iż organ odwoławczy pominął obowiązki wynikające z art. 123 oraz 200 ord. pod. i nie zapewnił skarżącemu Przedsiębiorstwu możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Usprawiedliwieniem dla takiego zaniechania nie mógł być fakt, iż organ nie prowadził odrębnego postępowania wyjaśniającego, bowiem niezależnie od powyższego uprawnienie to skarżącemu Przedsiębiorstwu przysługiwało.
Z tych względów Sąd uznał, iż przy wydaniu rozstrzygnięć obu instancji organy podatkowe nie wywiązały się z obowiązków wynikających z art. 122 i 187 § 1 ord. pod. czym naruszyły te przepisy. Nie wyjaśniły bowiem okoliczności podnoszonych przez skarżące Przedsiębiorstwo, a z tego względu nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie dokonały wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Znalazło to wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji, które, zdaniem Sądu, nie spełniają wymagań wynikających z art. 210 § 4 ord. pod. Organy podatkowe nie zapewniły również, w sposób należyty, skarżącemu Przedsiębiorstwu czynnego udziału w postępowaniu, naruszając tym samym art. 123 oraz 200 ord. pod.
Odrębną kwestią jest również, iż od chwili złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty w dniu 19 listopada 2003 r. do chwili wydania ostatecznej w toku instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w dniu [...] sierpnia 2005 r. minęło 19 miesięcy. Taka przewlekłość postępowania narusza przewidziane w art. 139 § 1 i 3 ord. pod. terminy załatwienia spraw w postępowaniu podatkowym, zgodnie z którymi załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1370 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca nie mogą być wykonane w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI