III SA/Wa 2711/23

III SA/Wa 2711/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran /przewodniczący/
Maciej Kurasz /sprawozdawca/
Tomasz Grzybowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 14b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Baran, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), asesor WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Q. S.A. w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11 października 2023 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.639.2023.1.JK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Q. S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Z akt spraw wynika, że 18 sierpnia 2023 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS" lub "organ") wpłynął wniosek Q. S.A. (dalej: "Skarżący", "Spółka", "TFI" lub "Towarzystwo") o wydanie interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku przedstawiono następujący opis zdarzenia przyszłego. Skarżący jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych podlegającym przepisom ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz.U. 2023 poz. 681; "UoFI"). Towarzystwo ustanowiło "Politykę wynagrodzeń Q. S.A.", która jest podstawowym dokumentem regulującym m.in. zasady wynagrodzeń wypłacanych na rzecz osób, do zadań których należą czynności istotnie wpływające na profil ryzyka Towarzystwa lub zarządzanych funduszy inwestycyjnych. Towarzystwo planuje wprowadzić zmiany do polityki lub wprowadzić nową politykę dotyczącą wynagrodzeń, w takim zakresie, że sposób wynagradzania ww. osób będzie zgodny z zasadami wynagradzania (przewidzianymi dla znaczących towarzystw funduszy inwestycyjnych) określonymi przez Rozporządzenie Ministra Finansów z 30 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinna odpowiadać polityka wynagrodzeń w towarzystwie funduszy inwestycyjnych wydanego na podstawie art. 47a ust. 4 UoFI (Dz. U. z 2016 poz. 1487, "Rozporządzenie"). Niezależnie od tego czy zasady te zostaną wprowadzone poprzez zmianę treści obecnie istniejącej polityki wynagrodzeń czy wprowadzenie nowej polityki, w dalszej części wniosku Towarzystwo będzie odnosić się do tego dokumentu jako "Polityki". Celem Polityki wynagrodzeń będzie zatem przede wszystkim kształtowanie polityki płacowej Towarzystwa w sposób zapewniający adekwatne wynagradzanie pracowników i członków zarządu, ograniczenie ryzyka ich znaczącej rotacji, a tym samym zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania Towarzystwa, przy uwzględnieniu w szczególności jego: sytuacji finansowej, skali działania oraz profilu ryzyka. Cel ten to również zapewnienie prawidłowego i skutecznego zarządzania ryzykiem i zapobieganie podejmowaniu ryzyka niezgodnego z profilami ryzyka, polityką inwestycyjną, strategiami inwestycyjnymi, statutami funduszy inwestycyjnych, którymi Towarzystwo zarządza, lub regulacjami wewnętrznymi Towarzystwa, jak również wspieranie realizacji strategii prowadzenia działalności Towarzystwa oraz przeciwdziałanie powstawaniu konfliktów interesów. Polityka będzie obejmowała wynagrodzenia osób zatrudnionych w Spółce, do których zadań należą czynności istotnie wpływające na profil ryzyka Towarzystwa lub zarządzanych funduszy inwestycyjnych, w tym może to dotyczyć m.in.: - członków zarządu Towarzystwa, czy - osób podejmujących decyzje inwestycyjne dotyczące portfela inwestycyjnego funduszy Towarzystwa. Grupy osób, które będą objęte Polityką mogą ulegać zmianie. Polityka będzie dotyczyć osób, o których mowa powyżej, bez względu na formę prawną zatrudnienia, tj. zatrudnienia określonej osoby fizycznej przez Towarzystwo na podstawie stosunku pracy, kontraktu menedżerskiego, umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego o podobnym charakterze (dalej: łącznie "Pracownicy" lub indywidualnie - "Pracownik"). Polityka będzie przewidywać, że wynagrodzenie części Pracowników składać się będzie z dwóch części - stałej ("wynagrodzenie stałe") oraz zmiennej ("zmienne składniki wynagrodzenia" lub "wynagrodzenie zmienne"). 2. Wynagrodzenie stałe. Wynagrodzenie stałe nie będzie związane z wynikami osiągniętymi przez Pracownika i daną jednostkę organizacyjną, w której Pracownik jest zatrudniony czy całego Towarzystwa. W przypadku, gdy wynagrodzenie będzie podzielone na składniki stałe i zmienne, stałe składniki generalnie powinny stanowić na tyle istotną część łącznego wynagrodzenia Pracownika, aby w razie wystąpienia odpowiednich przesłanek określonych przez Towarzystwo możliwe było zmniejszenie zmiennych składników wynagrodzenia lub ich niewypłacenie, lub ich wypłacenie w terminie późniejszym (w szczególności gdyby wypłata takich świadczeń była niemożliwa ze względu na sytuację finansową Towarzystwa, w tym jego płynność finansową lub osiągane wyniki). Skarżący wskazał, że wynagrodzenie stałe nie jest przedmiotem wniosku. Zmienne składniki wynagrodzenia. a) Wypłata wynagrodzenia w instrumentach finansowych. Na podstawie Polityki, Towarzystwo będzie mogło ustalać i wypłacać Pracownikom zmienne składniki wynagrodzenia uzależnione od wyników. Zmienne składniki wynagrodzenia będą mogły być wypłacane m.in. w formie nabycia na rzecz danej osoby jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez Towarzystwo lub w formie innych instrumentów finansowych, przewidzianych w § 6 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia (dalej: łącznie "instrumenty finansowe"). Cenę nabycia instrumentów finansowych płacić będzie Towarzystwo. Wypłacone zmienne składniki wynagrodzenia w formie instrumentów finansowych podlegać będą "okresowi wstrzymania", w którym nie mogą być zbywane lub przedstawianie do odkupu lub wykupu przez okres wskazany w umowie zawartej z konkretnym Pracownikiem lub innym dokumencie, regulującym zasady wypłaty zmiennego wynagrodzenia w formie instrumentów finansowych. b) Wynagrodzenie zmienne w formie odroczonej oraz nieodroczonej. Zmienne składniki wynagrodzenia przyznawane będą (naliczane) nie częściej niż raz w roku, po zakończeniu każdego z okresów naliczania, tj. przykładowo po zakończeniu każdego roku kalendarzowego. Zmienne składniki wynagrodzeń będą mogły być wypłacane częściowo z góry ("składnik krótkoterminowy"), oraz będą musiały być przynajmniej częściowo odroczone (przyznane warunkowo, "składnik długoterminowy"). Składnik krótkoterminowy będzie mógł być wypłacany bezpośrednio po przyznaniu, stanowiąc dla Pracowników nagrodę za wyniki osiągnięte w danym okresie naliczania. Składnik długoterminowy będzie przyznawany Pracownikom w trakcie okresu odroczenia, tj. okresu, w którym prawo do wypłaty wynagrodzenia zmiennego po jego naliczeniu zostaje wstrzymane i będzie wypłacane po jego upływie. Zgodnie z zasadami przewidzianymi w Rozporządzeniu, nabycie przez osobę podlegającą Polityce praw do wypłaty części wartości zmiennych składników wynagrodzenia uzależnionych od wyników jest odroczone (składnik długoterminowy). Okres wypłaty odroczonej części ustala się z uwzględnieniem okresu, na jaki fundusze zostały utworzone i rekomendowanego uczestnikowi przez Towarzystwo zakresu czasowego inwestycji w fundusz inwestycyjny oraz polityki umarzania lub wykupywania jednostek uczestnictwa, a także charakteru i ryzyka działalności prowadzonej przez Towarzystwo, a w odpowiednich przypadkach również funduszy. Wypłata odroczonej części zmiennych składników wynagrodzenia uzależnionych od wyników następować będzie w ratach, których ilość i długość będzie przewidziana w postanowieniach Polityki. Zakłada się, że wypłata pierwszej raty będzie mogła nastąpić po upływie 12 miesięcy od dnia ustalenia łącznej wysokości zmiennych składników wynagrodzenia uzależnionych od wyników, czyli od zakończenia okresu naliczania. Przykładowo, w okresie odroczenia trwającym trzy lata uprawnienia do kolejnych części wynagrodzenia odroczonego będą nabywane na koniec lat n+1, n+2 i n+3, gdzie "n" jest końcem okresu naliczenia. Szczegółowe postanowienia co do tego na jaki okres będzie odraczany składnik długoterminowy i jaka część tego składnika będzie wypłacana po upływie każdego roku, będą uregulowane w treści Polityki. c) Kryteria mające wpływ na decyzję o przyznaniu zmiennych składników wynagrodzenia. Podstawą określenia zmiennych składników wynagrodzenia uzależnionych od wyników będzie ocena indywidualnych wyników osiągniętych przez Pracownika i danej jednostki organizacyjnej zwłaszcza w odniesieniu do: ogólnych wyników Towarzystwa i/lub funduszu inwestycyjnego. Ogólne wyniki Towarzystwa lub funduszu inwestycyjnego, przyjmowane dla celów określenia zmiennych składników wynagrodzenia uzależnionych od wyników, uwzględniają poziom ponoszonego ryzyka, w szczególności ryzyka płynności, kredytowego, koncentracji oraz ryzyka dla zrównoważonego rozwoju, a także opierać się będą na zbadanych sprawozdaniach finansowych za rok obrotowy Towarzystwa lub funduszu inwestycyjnego. Przy ocenie indywidualnych wyników pracy, decydujących o określeniu wynagrodzenia zmiennego uzależnionego od wyników będzie się brało pod uwagę ocenę danego Pracownika, obejmującą kryteria finansowe i niefinansowe (jak np. etyczne zachowanie Pracownika czy działanie zgodnie z regulacjami). Przy ocenie pracy danego Pracownika, uwzględniać się będzie również ujawniające się w okresie odroczenia efekty pracy jednostki organizacyjnej, w której osoba była zatrudniona, oraz efekty pracy tej osoby.
2. W związku z powyższym Skarżąca zadała organowi interpretacyjnemu następujące pytanie: czy z tytułu wynagrodzenia wypłaconego w postaci instrumentów finansowych przychód u Pracowników powstaje wyłącznie w momencie umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych, który winien zostać uznany za przychód z kapitałów pieniężnych oraz opodatkowany 19% stawką przewidzianą w art. 30a ust. 1 u.p.d.o.f. (a począwszy od stanu prawnego, który wejdzie w życie od 2024 r. - 19% stawką przewidzianą w art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.)?
3. Zdaniem Spółki, ze względu na brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 10 ust. 4 u.p.d.o.f. u Pracowników otrzymujących instrumenty finansowe objęte treścią wniosku przychód powstaje wyłącznie w momencie umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych (czyli w dacie otrzymania przez Pracownika pieniędzy lub w dacie postawienia pieniędzy do dyspozycji Pracownika), który winien zostać uznany za przychód z kapitałów pieniężnych oraz opodatkowany 19% stawką przewidzianą w art. 30a ust. 1 u.p.d.o.f. (a począwszy od stanu prawnego, który wejdzie w życie od 2024 r. - 19% stawką przewidzianą w art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.). Spółka wskazała, że w momencie naliczenia lub wypłaty instrumentów finansowych (ani w żadnym innym momencie przed umorzeniem instrumentów finansowych) nie powstaje przychód podatkowy po stronie Pracowników. Na poparcie powyższego stanowiska podniesiono następującą argumentację. Na wstępie Skarżący podkreślił, że jak zostało to przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego, zasady wynagradzania osób mających wpływ na profil ryzyka towarzystwa funduszy inwestycyjnych lub osób zarządzających funduszami będą przez Towarzystwo dostosowane do zasad określonych w aktach powszechnie obowiązującego prawa, tj. przede wszystkim w Rozporządzeniu, wydanym na podstawie UoFI, która stanowi z kolei implementację do polskiego porządku prawnego Dyrektywy nr 61/2011 z 8 czerwca 2011 r. (tzw. Dyrektywa AIFMD) oraz Dyrektywy nr 91/2014 z 23 lipca 2014 r. (tzw. Dyrektywa UCITS V). Zatem zasady wypłaty wynagrodzenia w części objętej wnioskiem stanowią zasady wynagradzania niektórych osób wykonujących zadania istotnie wpływające na profil ryzyka Towarzystwa lub zarządzanych funduszy inwestycyjnych określone w Rozporządzeniu – Polityka będzie więc realizowała "model" wynagradzania oparty na modelu przewidzianym w treści przepisów Rozporządzenia. W odniesieniu do źródła uzyskania przychodów z tytułu zmiennych składników wynagrodzenia wypłacanych w formie instrumentów finansowych, wskazano, że wynagrodzenie wypłacane Pracownikom przez Wnioskodawcę w postaci jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych może być zakwalifikowane wyłącznie jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. Natomiast w dalszej części przedstawiono argumentacje mającą przemawiać za brakiem definitywnego przysporzenia u pracowników w momencie wypłacenia im wynagrodzenia w formie instrumentów finansowych. Spółka wskazała, że w pewnym uproszczeniu mechanizm wynagradzania Pracowników w formie instrumentów finansowych w ramach zmiennych składników wynagrodzenia składa się z trzech kluczowych momentów: 1) moment naliczenia – w którym Pracownicy nabywają prawo do wypłaty instrumentów finansowych; 2) moment wypłaty (wydania) – w którym Towarzystwo nabywa na rzecz Pracowników instrumenty finansowe, które nie mogą być jednak spieniężone do momentu upływu okresu wstrzymania, oraz 3) moment umorzenia (spieniężenia) – w którym Pracownicy korzystają z prawa do przedstawienia instrumentów finansowych do odkupu lub umorzenia. W konsekwencji Pracownicy Towarzystwa nie mają możliwości swobodnego dysponowania zmiennymi składnikami wynagrodzenia w postaci instrumentów finansowych bezpośrednio po ich wypłacie. Zdaniem Spółki, w sprawie brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że przychód po stronie Pracowników powstaje w momencie przyznania lub wypłaty instrumentów finansowych, ponieważ definitywne i realne przysporzenie powstaje dopiero w momencie przedstawienia instrumentów do odkupu lub umorzenia, a nie na wcześniejszych etapach. Wskazano również, że ze względu na zmienność wartości ww. instrumentów finansowych, faktyczna wartość przysporzenia po stronie Pracownika będzie znana dopiero w momencie ich umorzenia (spieniężenia). W praktyce w tym przypadku można założyć wystąpienie jednego z poniższych scenariuszy: - Scenariusz I: wartość jednostek uczestnictwa (Spółka odwołuje się tutaj do jednostek uczestnictwa, jednak tożsama argumentacja może znaleźć zastosowanie także do certyfikatów inwestycyjnych. Jeśli więc w dalszej części wniosku będzie znajdowało się odwołanie do jednostek uczestnictwa należy przez to rozumieć także certyfikaty inwestycyjne) w momencie ich umorzenia będzie wyższa od wartości tych instrumentów w momencie dokonywania wypłaty instrumentów Pracownikowi (zwiększenie wartości jednostek uczestnictwa), - Scenariusz II: wartość jednostek uczestnictwa w momencie ich umorzenia będzie niższa od wartości tych instrumentów w momencie dokonywania wypłaty instrumentów Pracownikowi (zmniejszenie wartości jednostek uczestnictwa). Spółka wskazała, że nie można przy tym wykluczyć, że wypłacone jednostki uczestnictwa na moment przedstawienia ich do umorzenia będą posiadać znacznie niższą wartość od wartości potencjalnej jaką posiadały w dniu wypłaty. Może mieć to miejsce ze względu na szereg zmiennych, zarówno zależnych jak i niezależnych od Towarzystwa, Pracowników oraz zarządzanych przez Towarzystwo funduszy - np. w wyniku nietrafionych decyzji inwestycyjnych dotyczących aktywów danego funduszu inwestycyjnego lub w związku ze spadkiem efektywności inwestycji wynikającym z ogólnej sytuacji gospodarczej (np. kryzys finansowy, krach na giełdzie). W celu osiągnięcia pożądanych rezultatów ustawodawca w drodze Rozporządzenia powiązał zatem wynagrodzenie określonych pracowników towarzystw funduszy inwestycyjnych właśnie z tą zmiennością. Zdaniem Spółki, uznanie zatem, że po stronie Pracowników Towarzystwa powstaje w momencie wypłaty instrumentów finansowych jakikolwiek przychód do opodatkowania z tytułu nieodpłatnego świadczenia prowadzi do opodatkowania wartości, której Pracownik nie uzyskał i nie uzyska do momentu umorzenia, to jest najwcześniej po upływie określonych okresów wstrzymania. Inna wykładnia przepisów może zatem doprowadzić do sytuacji, w której Pracownik, po otrzymaniu jednostek uczestnictwa, wycenionych w tym dniu na daną wartość (przykładowo 1 000 PLN) będzie miał obowiązek uiścić z tego tytułu podatek dochodowy, mimo że na ten moment nie otrzymał żadnego rzeczywistego przysporzenia pieniężnego, tj. żadnego świadczenia pieniężnego lub świadczenia które mógłby wymienić na wartość pieniężną. Możliwa jest jednocześnie sytuacja, że przed końcem okresu wstrzymania nastąpi np. nieprzewidziana sytuacja na rynku (m.in. pandemia, kryzys giełdowy, etc.) i wartość po jakiej Pracownik będzie mógł umorzyć jednostki uczestnictwa spadnie drastycznie (np. do 100 PLN), a zatem ostatecznie Pracownik otrzyma środki pieniężne obliczone zgodnie z tą obniżoną wartością jednostek uczestnictwa. W konsekwencji, Pracownik byłby zobowiązany zapłacić podatek dochodowy od wartości, której nie otrzymał i potencjalnie nigdy nie otrzyma (w skrajnych wypadkach wartość podatku może być nawet wyższa od całego świadczenia rzeczywiście otrzymanego przez Pracownika w związku z umorzeniem jednostek uczestnictwa). W ocenie Spółki trudno się zgodzić z ww. konsekwencjami. Powyższy przykład dobitnie pokazuje, że niezaakceptowanie stanowiska Towarzystwa może prowadzić do kuriozalnej sytuacji, w której podatek zostanie pobrany mimo braku realnego przysporzenia po stronie Pracownika. Spółka wskazała, że podejście zaproponowane przez nią pozwala uniknąć powyższych skutków, a jednocześnie zakłada ono, że uzyskane przez Pracownika realne przysporzenie majątkowe, w postaci środków pieniężnych uzyskanych z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa, zostanie efektywnie opodatkowane zgodnie z przepisami dotyczącymi przychodów z kapitałów pieniężnych (nie ma zatem mowy o uniknięciu opodatkowania w wyniku przyjęcia stanowiska prezentowanego przez Spółkę). Ponadto podniesiono, że wartość hipotetycznego nieodpłatnego świadczenia w postaci jednostek uczestnictwa może być niemożliwa do określenia. Przyjęcie jako wartości nieodpłatnego świadczenia ceny nabycia instrumentów finansowych poniesionej przez Towarzystwo wydaje się być oczywistą metodą określenia wartości nieodpłatnego świadczenia, niemniej Towarzystwo zwróciło uwagę, że mimo że wydatek poniesiony przez Towarzystwo jest z perspektywy TFI ostateczny i definitywny, to z punktu widzenia przysporzenia Pracownika, ze względu na okres wstrzymania prawa do spieniężenia instrumentów finansowych, z założenia nigdy nie będzie odpowiadać on realnemu przysporzeniu, jakie w późniejszym okresie odniesie Pracownik. Analogicznie, w ocenie Towarzystwa, zastosowanie którejkolwiek z metod określania wartości nieodpłatnych świadczeń ujętych w art. 11 ust. 2 i 2a u.p.d.o.f. nie prowadzi do określenia realnej wartości przysporzenia po stronie Pracownika. Ze względów praktycznych zatem nie jest możliwe jednoznaczne określenie wartości przysporzenia na dzień wypłaty instrumentów finansowych. Wartość tego przysporzenia będzie mogła być definitywnie określona dopiero na dzień przedstawienia instrumentów finansowych do umorzenia (spieniężenia). Dodatkowo Towarzystwo wskazywało, że przyjęcie, że w sytuacji wypłaty oraz umorzenia objętych treścią wniosku instrumentów finansowych dochodzi do powstania przychodu: - ze stosunku pracy (lub z działalności wykonywanej osobiście) w momencie ich wypłaty, oraz - z kapitałów pieniężnych w momencie ich umorzenia, prowadziłoby w efekcie do podwójnego opodatkowania tego samego świadczenia. W ocenie Spółki bowiem wypłata oraz umorzenie instrumentów finansowych nie mogą stanowić na gruncie prawa podatkowego dwóch odrębnych zdarzeń powodujących powstanie obowiązku podatkowego. Jak zostało wyżej wskazane, przyjęcie, że w momencie wypłaty analizowanych zmiennych składników wynagrodzenia dochodzi do powstania przychodu ze stosunku pracy (ewentualnie z działalności wykonywanej osobiście) oznacza w istocie, że opodatkowana jest hipotetyczna wartość świadczenia, które będzie stanowić przysporzenie dopiero w momencie umorzenia instrumentów finansowych. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości na gruncie regulacji u.p.d.o.f., że w momencie umorzenia tych instrumentów finansowych dochodzi do powstania przychodu z kapitałów pieniężnych. W konsekwencji powodowałoby to, że wynagrodzenie Pracownika byłoby opodatkowane ponownie, pomimo tego, że Pracownik już raz zapłacił daninę od hipotetycznej wartości związanej z rzekomym nieodpłatnym świadczeniem (chociaż nie przełożyło się ono na realne przysporzenie po jego stronie). W ocenie Spółki natomiast, takiej konsekwencji nie można przyjąć za prawidłową. Podwójne opodatkowanie tego samego świadczenia narusza bowiem zasadę równości, której emanacją jest m.in. równomierność opodatkowania wszystkich podatników. Oznacza ona m.in. opodatkowanie wszystkich podatników zasadniczo na takich samych zasadach. Naruszeniem tego byłoby natomiast podwójne opodatkowanie tego samego świadczenia otrzymanego przez podatnika – raz w momencie wypłaty instrumentów finansowych i kolejny raz w momencie ich umorzenia. W konsekwencji, przyjęcie takiego wniosku za prawidłowy byłoby niedozwolone. W ocenie Towarzystwa, przedstawione powyżej podwójne opodatkowanie wynagrodzenia wypłacanego w formie zmiennych składników doprowadziłoby właśnie do sytuacji niedopuszczalnej w świetle zasad wynikających z art. 2, art. 32 i art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 oraz art. 217 Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe argumenty, zdaniem Spółki przychody z tytułu otrzymywania przez Pracowników zmiennych składników wynagrodzenia w formie jednostek uczestnictwa / certyfikatów inwestycyjnych mogą być kwalifikowane jedynie jako przychody z kapitałów pieniężnych i rozpoznawane w momencie umorzenia analizowanych instrumentów finansowych. Spółka podkreśliła, że przychody, o których mowa w art. 30a ust. 1 u.p.d.o.f. podlegają na podstawie art. 41 ust. 4 tej ustawy obowiązkowi pobrania przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego (w wysokości 19%). Płatnikiem w tym przypadku jest fundusz zarządzany przez Towarzystwo. W stanie prawnym, który wejdzie w życie od 2024 r., w związku ze zmianami wprowadzonymi na gruncie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2023 r. poz. 1059), przychód z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa w dalszym ciągu będzie kwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych oraz opodatkowany na podstawie 19% stawki podatku dochodowego od osób fizycznych – zgodnie z treścią art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. od 2024 r. Pobór podatku nie będzie jednak dokonywany przez fundusz (jako płatnika), który dokonuje wypłaty wynagrodzenia z tyt. umorzenia jednostek. Podatek będzie bezpośrednio rozliczany przez Pracowników (uczestników funduszu) w składanych deklaracjach rocznych, zgodnie z art. 45 ust. 1a u.p.d.o.f. (na funduszu będzie natomiast spoczywał obowiązek informacyjny z art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f.).
4. W interpretacji z 11 października 2023 r. DKIS uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji wskazano, że przekazanie pracownikom i osobom współpracującym na podstawie kontraktu menedżerskiego, umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego o podobnym charakterze instrumentów finansowych (jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego, certyfikatów inwestycyjnych lub innych określonych w § 6 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia) mieści się w pojęciu przychodu z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. jako świadczenie w naturze. Nie ma wątpliwości, że świadczenie to jest uzyskiwane: - w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – w ramach stosunku pracy; przyznanie pracownikom instrumentów finansowych skutkuje więc uzyskaniem przez nich przychodu ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f.); - w przypadku osób, które pracują dla Spółki na podstawie kontraktu menedżerskiego, umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego o podobnym charakterze – w ramach tych stosunków prawnych; przyznanie tym osobom instrumentów finansowych jest dla nich przychodem z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 7-9 ustawy). W ocenie DKIS, świadczenie to jest elementem wynagrodzenia ww. osób. Ponadto świadczenie to pochodzi od Spółki – jest przez nią finansowane (Spółka ponosi koszty nabycia instrumentów finansowych). Z uwagi na przedmiot świadczenia (jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, certyfikaty inwestycyjne, inne instrumenty finansowe wskazane w § 6 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia) ustalenie jego wartości pieniężnej jest możliwe. Jest nią cena, jaką musiałby zapłacić podatnik, aby samodzielnie nabyć te instrumenty finansowe w warunkach rynkowych. Przychód ten powstaje w momencie, gdy w ramach opisanego systemu wynagradzania przychód ten zostanie faktycznie przekazany lub postawiony do dyspozycji podatnikowi, tj. w momencie, gdy przyznane instrumenty finansowe zostają przekazane we władztwo podatnika, oddane do jego pełnej dyspozycji. Dla powstania przychodu nie jest wystarczające samo przyznanie podatnikom prawa do uzyskania instrumentów finansowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne DKIS uznał, że samo nabycie przez Pracowników prawa do wypłaty instrumentów finansowych w przyszłości, nie może być traktowane w kategorii przychodu zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym po stronie Spółki nie wystąpią obowiązki płatnika na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przekazywanie przez Spółkę instrumentów finansowych wiąże się natomiast z powstaniem po stronie Spółki obowiązków płatnika, o których mowa odpowiednio w art. 32 i art. 41 ust. 1 u.p.d.o.f. DKIS wskazał, że nie można przy tym zgodzić się argumentacją, że uzyskanie instrumentów finansowych – jako świadczenia z tytułu umowy o pracę, kontraktu menedżerskiego, umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego o podobnym charakterze – nie skutkuje określonym przysporzeniem w majątku podatnika. Na moment, kiedy podatnik uzyskuje pełne władztwo nad tymi jednostkami stają się one jego składnikiem majątku. Co więcej, są przekazywane jako składnik o rzeczywistej wartości pieniężnej. Dla oceny skutków podatkowych zdarzenia, jakim jest uzyskanie instrumentów finansowych nie ma przy tym znaczenia, że w późniejszych okresach wartość tego składnika majątku może się zmieniać. W ocenie DKIS, przemawiają za tym następujące argumenty: - powstanie obowiązku podatkowego po stronie podatnika wynika z uzyskania bez odpłatności składnika majątku, który w warunkach rynkowych nabywa się odpłatnie; - przychód z nieodpłatnego uzyskania instrumentów finansowych jest ustalany na moment uzyskania tych jednostek – a nie na cały okres ich posiadania przez podatnika; - zmiany wartości rynkowej dotyczą każdego niepieniężnego składnika majątku – gdyby więc przyjąć argumenty Spółki, to nieodpłatne nabycie rzeczy lub praw nigdy nie mogłoby stanowić przychodu; w konsekwencji przepis art. 11 ust. 2 ustawy byłby "martwym" przepisem – nie miałby zastosowania. Co więcej, rozpoznanie przychodu podatnika na moment uzyskania instrumentów finansowych jest pierwszym opodatkowaniem tej wartości. Nie dokonuje więc Spółka– jako płatnik – dwukrotnego opodatkowania tej wartości. Jednocześnie u.p.d.o.f. nie zawiera przepisu szczególnego, który odsuwałby w czasie opodatkowanie problemowego przychodu – do momentu umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych. Ponadto, wartość przychodu z umorzenia (spieniężenia) jednostek może być albo większa albo równa albo mniejsza w stosunku do wartości przychodu z tytułu uzyskania tych jednostek. Wobec tego wyłączenie opodatkowania przychodu z tytułu uzyskania jednostek z uwagi na zasadę jednokrotnego opodatkowania jest nieuzasadnione. Jeśli już stosować tę zasadę to bardziej logicznym rozwiązaniem byłoby zastosowanie jej w odniesieniu do przychodu z tytułu umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych. W odniesieniu natomiast do umorzenia (spieniężenia) tych instrumentów podniesiono następującą argumentacje. Moment umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych to moment realizacji przez podatników praw z tych instrumentów. Niemniej jednak świadczenie pieniężne, które jest wypłacane podatnikom z tytułu umorzenia (spieniężenia) instrumentów finansowych nie pochodzi. To nie Spółka, ale właściwy fundusz inwestycyjny dokonuje wypłaty środków. Realizacja praw z jednostek uczestnictwa, certyfikatów inwestycyjnych i innych instrumentów finansowych, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia, nie następuje w ramach stosunku prawnego pomiędzy Spółką a podatnikiem. Spółka nie uczestniczy w tym zdarzeniu. Wobec tego, zdaniem DKIS, realizacja praw z instrumentów finansowych (wypłaty środków z tytułu umorzenia/spieniężenia tych instrumentów) nie powoduje powstania po stronie Spółki obowiązków płatnika, o których mowa odpowiednio w art. 32 i art. 41 ust. 1 u.p.d.o.f. W związku z tym, niezasadna jest – w drodze niniejszej interpretacji – ocena zasad opodatkowania środków uzyskiwanych przez podatników z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa zarówno w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. jak i od 1 stycznia 2024 r.
5. Powyższą interpretację Spółka zaskarżyła do WSA w Warszawie. Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz według norm przepisanych. DKIS zarzucono: - dopuszczeniu się błędu wykładni oraz niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 11 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 2a u.p.d.o.f. oraz niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 7-9 u.p.d.o.f., polegającej na uznaniu, że przekazanie lub pozostawienie do dyspozycji jednostek uczestnictwa w ramach zmiennych składników wynagrodzenia powoduje u określonych osób objętych postanowieniami, które wynikają z Rozporządzenia powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń związanego z ich zatrudnieniem w Towarzystwie, a w konsekwencji skutkuje zakwalifikowaniem ww. świadczeń jako przychodów ze stosunku pracy lub z tytułu działalności wykonywanej osobiście, - dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 32 oraz art. 41 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez zastosowanie powyższych przepisów skutkujące uznaniem, że na Towarzystwie, w związku z dokonywaniem wypłat jednostek uczestnictwa ciążyć będą obowiązki płatnika związane z obliczeniem oraz pobraniem zaliczek na podatek dochodowy w związku z powstaniem przychodów z tytułu nieodpłatnych świadczeń u określonych osób objętych postanowieniami bazującymi na Rozporządzeniu, - dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 2 oraz art. 32 i art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 oraz art. 217 Konstytucji RP, polegającej na niezastosowaniu powyższych przepisów skutkującym uznaniem, że wypłata jednostek uczestnictwa prowadzi do powstania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń u osób objętych postanowieniami bazującymi na Rozporządzeniu, w sytuacji w której niezależnie od tego, ich późniejsze umorzenie przez te osoby powoduje powstanie przychodu z tytułu kapitałów pieniężnych, co w konsekwencji prowadzi do nieproporcjonalnego i nieznajdującego podstawy w przepisach prawa podwójnego opodatkowania tożsamego świadczenia. - art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2023 poz. 2383) poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na niekorzyść podatnika oraz w konsekwencji przyjęcie wykładni prawa powodującej największe możliwe obciążenie podatkowe, -art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzedstawienie w interpretacji oceny przepisów prawa podatkowego w zakresie zasad opodatkowania środków uzyskiwanych przez Pracowników z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa oraz obowiązków płatnika, który wypłaca te należności, tj. zarządzanych przez Towarzystwo funduszy inwestycyjnych, mimo, że Spółka - jako podmiot zainteresowany - miała możliwość wystąpienia o uzyskanie informacji w tym zakresie.
6. W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynność. Stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla interpretację w całości albo w części, jeżeli stwierdzi (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nie stwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
8. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest interpretacja indywidualna prawa podatkowego Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 października 2023r.
9. Spór pomiędzy organem oraz Skarżącym odnosi się do prawnopodatkowych skutków wypłaty wynagrodzenia pracownikom w postaci instrumentów finansowych (jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych przewidziane w § 6 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinna odpowiadać polityka wynagrodzeń w towarzystwie funduszy inwestycyjnych). Zdaniem Towarzystwa, przychód u pracowników nie powstanie w momencie naliczenia lub wypłaty powyższych instrumentów, a wyłącznie będzie on generowany poprzez ich umorzenie (spieniężenie). W konsekwencji na Skarżącym nie ciążą obowiązki płatnika będące następstwem naliczenia lub wypłaty tych instrumentów. Organ interpretacyjny uznał natomiast takie stanowisko za nieprawidłowe podnosząc, że przychód powstanie w momencie nabycia tych instrumentów, co spowoduje także określone obowiązki Towarzystwa jako płatnika.
10. W ramach tak zarysowanego sporu Sąd przyznał rację Skarżącej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że analogiczne zagadnienie było przedmiotem rozważań sądów administracyjnych (w tym m.in. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt: II FSK 1609/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r., o sygn. akt: III SA/Wa 332/23 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2021 r., o sygn. akt: III SA/Wa 219/21). Sąd w pełni podziela stanowisko w nich zaprezentowane i w dalszej części uzasadnienia posłuży się nim jako własnym. Zdaniem Sądu, argumentacja przytoczona w uzasadnieniu skarżonej interpretacji jest nieprawidłowa na gruncie obowiązujących przepisów u.p.d.o.f. Organ interpretacyjny uznając, że przychód po stronie pracowników i osób zatrudnionych na podstawie kontraktu menadżerskiego powstaje już w momencie wydania im certyfikatów i jednostek uczestnictwa odwołał się do treści art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.
11. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychód uznaje się otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że dla rozpoznania przychodu konieczne jest łączne spełnienie dwóch warunków:
1) świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz
2) podatnik musi tę korzyść (świadczenie) otrzymać.
Aby zatem stwierdzić powstanie przychodu konieczne jest ustalenie, że dane przysporzenie ma definitywny charakter. "Definitywność" przychodu zakłada jego bezzwrotność, trwałość i ostateczność, tak, że wpłacone środki uznawane są za należne podmiotowi je otrzymującemu, który może nimi swobodnie dysponować. Odnosząc powyższe do opisanego we wniosku zdarzenia, nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu interpretacyjnego, że pracownik już w momencie wypłacenia mu jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych odnosi definitywne przysporzenie. Podkreślić należy - co jednoznacznie zostało przedstawione we wniosku - że na moment wypłaty instrumentów finansowych przysporzenie z nimi związane jest jedynie potencjalne. Samo objęcie jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych nie powoduje powstania przychodu u podatnika. Przychód ten może być zrealizowany w przyszłości tj. w momencie umorzenia lub odkupu jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych przez fundusze inwestycyjne. Ze względu na zmienność wartości ww. instrumentów finansowych, faktyczna wartość przysporzenia po stronie pracownika będzie znana dopiero w momencie ich umorzenia. Taki mechanizm rozliczania instrumentów finansowych powoduje, że wartość jednostek uczestnictwa/certyfikatów inwestycyjnych w momencie ich umorzenia może być: 1) wyższa od wartości tych instrumentów obliczonej na podstawie ostatniej znanej wyceny dokonanej przed momentem wypłaty instrumentów pracownikowi (zwiększenie wartości jednostek uczestnictwa), albo 2) niższa od wartości tych instrumentów obliczonej na podstawie ostatniej znanej wyceny dokonanej przed momentem wypłaty instrumentów Pracownikowi (zmniejszenie wartości jednostek uczestnictwa). Nie można też wykluczyć, że wypłacone jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne na moment przedstawienia ich do odkupu lub umorzenia będą posiadać znacznie niższą wartość od wartości potencjalnej jaką posiadały w dniu wypłaty, co może mieć miejsce ze względu na szereg zmiennych, zarówno zależnych jak i niezależnych od Towarzystwa, Pracowników oraz zarządzanych przez Towarzystwo funduszy (np. w wyniku nietrafionych decyzji inwestycyjnych dotyczących aktywów danego funduszu inwestycyjnego lub w związku ze spadkiem efektywności inwestycji wynikającym z ogólnej sytuacji gospodarczej z uwagi na kryzys finansowy, krach na giełdzie, etc.). Dlatego też ustawodawca na mocy przywołanego wcześniej Rozporządzenia powiązał wynagrodzenie określonych pracowników towarzystw funduszy inwestycyjnych właśnie z tą zmiennością. Co istotne, Pracownicy towarzystw funduszy inwestycyjnych po wypłaceniu im jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych, na podstawie znajdujących oparcie w przepisach Rozporządzenia umowach cywilnoprawnych zobowiązują się do tego, aby nie spieniężać wypłaconych instrumentów finansowych do momentu upływu odpowiednich okresów wstrzymania. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zostało wyraźnie zaznaczone, że wypłacone zmienne składniki wynagrodzenia podlegają okresowi wstrzymania, wskazanemu w odrębnej umowie z Pracownikiem; w okresie tym przedmiotowe składniki wynagrodzenia nie mogą być zbyte ani przedstawione do wykupu lub odkupu. Uznanie zatem, że po stronie pracowników Skarżącego powstaje w momencie wypłaty instrumentów finansowych jakikolwiek przychód do opodatkowania z tytułu nieodpłatnego świadczenia, jak słusznie zauważa Skarżący, mogłoby prowadzić do opodatkowania wartości, której pracownik nie uzyskał i nie uzyska do momentu odkupu lub umorzenia, to jest najwcześniej po upływie określonych okresów wstrzymania. Jak również trafnie wskazuje Skarżący, wartość hipotetycznego świadczenia w naturze w postaci jednostek uczestnictwa może być niemożliwa do określenia. Nie można uznać, jak to postuluje organ, że mogłaby być nią cena, jaką musiałby zapłacić podatnik, gdyby nabywał przedmiotowe instrumenty na warunkach rynkowych. Zasadne jest stanowisko wyrażone w skardze sygnalizujące prawdopodobieństwo różnicy pomiędzy wspomnianą ceną a realnym przysporzeniem, które przecież wystąpi dopiero w momencie ich umorzenia lub odkupu. Reasumując, wartość przysporzenia będzie mogła być definitywnie określona dopiero na dzień przedstawienia instrumentów finansowych do odkupu lub umorzenia.
12. W ocenie Sądu, nie można też uznać, że wypłata instrumentów finansowych spełnia przesłanki do uznania jej za świadczenie o charakterze nieodpłatnym. Pojęcie "nieodpłatnego świadczenia", użyte w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., jak również w art. 11 ust. 1, nie zostało zdefiniowane w tej ustawie, jednakże analiza tak judykatury, jak i piśmiennictwa na kanwie tych przepisów, raczej nie nasuwa wątpliwości, że pojęcie to ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko świadczenie w cywilistycznym znaczeniu (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony - art. 353 Kodeksu cywilnego), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Dla uznania więc, że dane świadczenie jest nieodpłatne bądź częściowo nieodpłatne, konieczne jest stwierdzenie, że w wyniku zdarzenia prawnego czy zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu lub też uzyskał nieodpłatne (częściowo nieodpłatne), to jest niezwiązane z kosztami (całkowitymi kosztami) lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała NSA z 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06). Skoro "Polityka" wypłaty zmiennych składników wynagrodzenia jest określona Rozporządzeniem oraz ma spełniać pożądane cele związane ze świadczeniem pracy przez określone osoby w towarzystwach funduszy inwestycyjnych to w konsekwencji zasadnym jest wniosek, że wypłata instrumentów finansowych posiada określony i wymierny ekwiwalent w formie pracy świadczonej przez osoby objęte postanowieniami Rozporządzenia. Gdyby pracownicy bowiem nie otrzymywali części wynagrodzenia w formie narzuconej przez Rozporządzenie można spodziewać się, że otrzymywaliby je w ramach stosunku pracy lub działalności wykonywanej osobiście. Powyższe uwagi przeczą zatem tezie, że wypłata instrumentów finansowych spełnia przesłanki do uznania jej za świadczenia o charakterze nieodpłatnym. Reasumując dotychczasowe rozważania, w ocenie Sądu, jako trafne należy przyjąć stanowisko Skarżącego, że nie sposób zakwalifikować wypłaty instrumentów finansowych jako przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia oraz że na gruncie przedstawionego we wniosku zdarzenia, przychód będzie generowany wyłącznie w momencie ich umorzenia lub odkupu.
13. Zdaniem Sądu, wadliwa wykładnia art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. skutkowała również niewłaściwą oceną co do zastosowania przepisów wskazanych w art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 7, 8 i 9 u.p.d.o.f., a w konsekwencji zakwalifikowaniem przez organ interpretacyjny wypłaty jednostek uczestnictwa przez skarżącą jako przychody pracowników ze stosunku pracy lub z tytułu działalności wykonywanej osobiście. Skutkiem powyższego na Skarżącej nie będą zatem ciążyć obowiązki płatnika związane z przyznaniem lub wypłatą instrumentów finansowych wchodzących w skład zmiennych składników wynagrodzenia. W ocenie Sądu, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedstawionego do kontroli sądu zagadnienia ma także zakaz podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem, co słusznie było akcentowane przez Skarżącego zarówno we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jak i w skardze. Kwalifikacja wypłaty oraz odkupienia lub umorzenia spornych instrumentów finansowych jako dwóch oddzielnych zdarzeń powodujących powstanie przychodu, prowadzi w efekcie do podwójnego opodatkowania tego samego świadczenia. Z jednej bowiem strony organ stwierdza, że otrzymanie przez pracownika instrumentów finansowych na moment ich wypłaty spełnia definicję nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 11 u.p.d.o.f., a jednocześnie drugim momentem powstania przychodu podatkowego jest moment przedstawienia do odkupu lub umorzenia określonych instrumentów finansowych. Takie ujęcie powoduje - zdaniem Sądu - że wynagrodzenie pracownika będzie opodatkowane ponownie, pomimo tego, że pracownik już raz zapłacił daninę od "hipotetycznej" wartości związanej z nieodpłatnym świadczeniem (chociaż nie przełożyło się ono na realne przysporzenie po jego stronie). Powyższe sprzeczne jest z zakazem podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem, który to zakaz, w powiązaniu z szerszym kontekstem systemowym (wymagającym oceny przepisów regulujących opodatkowanie przychodów z tytułu zbycia instrumentów finansowych oraz rozliczania kosztów uzyskania przychodów), wynika również z norm konstytucyjnych i winien być uwzględniony przy dokonywaniu wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Przypomnieć należy, że na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2011 r., I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 11 czerwca 2010 r., I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Dodatkowym argumentem przemawiającym za powstaniem w takim wypadku podwójnego opodatkowania tego samego świadczenia jest moment rozpoznania kosztów związanych z przysporzeniem płynącym z ich odkupu lub umorzenia. Na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., kosztów uzyskania przychodów nie stanowią wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych do momentu odkupienia lub umorzenia tych instrumentów. Oznacza to, że okoliczność nabycia nieodpłatnie instrumentów finansowych będzie mieć znaczenie w momencie ustalania dochodu do opodatkowania poprzez brak możliwości rozpoznania kosztów przez pracownika. Art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wskazuje ponadto na okoliczność, że kosztem uzyskania przychodów są "wydatki" poniesione na nabycie instrumentów finansowych. Oznacza to, że kosztem uzyskania przychodów może być tylko wartość odpowiadająca faktycznemu zmniejszeniu majątku podatnika. W konsekwencji, skoro pracownik nie poniósł wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych, nie będzie mógł rozpoznać ich jako kosztów uzyskania przychodów na etapie spieniężenia tych instrumentów, w tym w szczególności, nie będzie mógł rozpoznać jako kosztów uzyskania przychodów hipotetycznej wartości instrumentów finansowych, od których już raz zapłacił daninę. W konsekwencji doprowadzi to do sytuacji, w której wartość pochodząca z tego samego źródła przychodów opodatkowana będzie dwukrotnie. W świetle powyższego w pełni zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
14. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Skarżącej, w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Przedstawiona wyżej argumentacja wskazuje, że w sprawie niniejszej nie istnieją wątpliwości uzasadniające stosowanie przepisu art. 2a O.p.
15. W ocenie sądu, w sprawie niniejszej nie doszło też do naruszenia art. 14b § 1 O.p w zakresie zasad opodatkowania środków uzyskiwanych przez pracowników z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa oraz obowiązków płatnika. W odniesieniu do tego zagadnienia organ interpretacyjny stwierdził, że to nie Skarżący, ale właściwy fundusz inwestycyjny dokonuje wypłaty środków i realizacja praw z jednostek uczestnictwa, certyfikatów inwestycyjnych i innych instrumentów finansowych, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia, nie następuje w ramach stosunku prawnego pomiędzy Skarżącą a podatnikiem. Skarżąca nie uczestniczy w tym zdarzeniu - stwierdził Dyrektor KIS. Organ interpretacyjny uznał, że kwestie zasad opodatkowania środków uzyskiwanych przez podatników z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa oraz obowiązków płatnika, który wypłaca te należności nie są indywidualna sprawą Skarżącego i nie zostały przez to ocenione w ramach interpretacji indywidualnej. Kwestionując prawidłowość takiego stanowiska, Skarżąca zwróciła uwagę na szczególny charakter podmiotu jakim jest fundusz inwestycyjny oraz relacji łączącej go z Towarzystwem. Skarżący podniósł, powołując się także na przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, towarzystwo funduszy inwestycyjnych tworzy fundusz inwestycyjny oraz zarządza i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. Skarżąca wskazała, że Towarzystwo - jako osobna osoba prawna - jest równocześnie organem zarządzającym funduszu inwestycyjnego. Innymi słowy pełni w funduszu rolę analogiczną jak w spółce prawa handlowego pełni zarząd. W konsekwencji - podniesiono w skardze, skarżąca jako organ reprezentujący fundusz inwestycyjny jest uprawniona do podejmowania czynności w celu zapoznania się z sytuacja podatkową. Odnosząc się do powyższego zarzutu skargi, należy wskazać, że powyższa argumentacja uzasadniająca przyznanie Skarżącej statusu zainteresowanego w rozumieniu art. 14b § 1 O.p., została przedstawiona dopiero w skardze. Przypomnieć natomiast należy, że to przedstawiony we wniosku - w sposób wyczerpujący - stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest jedyna podstawą faktyczną wydanej interpretacji indywidualnej. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nie zostały przedstawione w żadnym zakresie istniejące relacje i zależności pomiędzy Skarżącą a funduszami inwestycyjnymi. W tej sytuacji zarzut naruszenia przez organ interpretacyjny art. 14b § 1 O.p. jest niezasadny.
16. Wydając ponownie interpretację indywidualną, Dyrektor KIS zobowiązany jest do uwzględnienia wykładni przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu.
17. Z uwagi na wskazane wcześniej naruszenie przepisów prawa materialnego uchylono zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., o czym sąd orzekł w punkcie 1) sentencji wyroku. O kosztach postępowania stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. orzeczono w punkcie 2) sentencji.