III SA/Wa 2700/05

III SA/Wa 2700/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Krystyna Kleiber /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Waksmundzka-Karasińska
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), asesor WSA Sylwester Golec,, asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi S.L. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Minister Zdrowia, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. orzekł o niedopuszczalności zgłoszonego przez S.L. zarzutu przedawnienia obowiązku zapłaty kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł wraz z odsetkami, orzeczonej na podstawie ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Minister Zdrowia, jako wierzyciel, na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. orzekającej nałożenie kary pieniężnej na S.L. - Dyrektora Opolskiej Kasy Chorych, wystawił tytuł wykonawczy, przekazany następnie do organu egzekucyjnego, Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Pismem z dnia 6 czerwca 2005 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. przekazał zarzut zobowiązanego dłużnika, złożony w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a." - w stosunku do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem dłużnika nie został zastosowany przepis art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 15, poz. 148 ze zm.) przewidujący roczny okres przedawnienia do wyegzekwowania orzeczonej kwoty. Minister Zdrowia wskazał, że zarzut ten, co do zasady niesłuszny, był już przedmiotem postępowania odwoławczego, zakończonego prawomocną decyzją, będącą podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym zarzut uznano za niedopuszczalny.
Minister Zdrowia, jako organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu zażalenia S.L., w postanowieniu z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] wskazał, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie stanowiły podstawy przy orzekaniu o nałożeniu kary pieniężnej przez Prezesa Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych.
Na powyższe postanowienie S.L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. Skarżonemu postanowieniu S.L. zarzucił naruszenie przepisu art. 154 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez uznanie, iż nastąpiło przedawnienie roszczenia, a także naruszenie przepisu art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezasadne oddalenie zarzutu przedawnienia egzekwowanego roszczenia. W uzasadnieniu skargi wskazano na fakt, że Prezes Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych w decyzji z [...] kwietnia 2002 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł powołał się expressis verbis na ustawę o finansach publicznych, natomiast Minister Zdrowia w zaskarżonym postanowieniu uznał przeciwnie, to jest, że ustawa o finansach publicznych nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Materialną podstawą nałożenia kary na S.L. była, zdaniem skarżącego, ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jednakże ma ona charakter szczątkowy, stąd konieczność jej analizy w powiązaniu z przepisami ustawy o finansach publicznych. Natomiast stosownie do przepisu art. 154 ust. 1 ustawy o finansach publicznych nie można wykonać kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, ani egzekwować orzeczonych kosztów postępowania, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia upłynął rok. Skarżący wskazał, że podstawą postępowania egzekucyjnego w sprawie była ostateczna decyzja administracyjna - z dnia [...] kwietnia 2002 r. Fakt, że przepis art. 154 ustawy o finansach publicznych przestał obowiązywać z dniem 1 lipca 2005 r. - nie zmienił zdaniem skarżącego istoty rzeczy, bowiem stan faktyczny sprawy w zakresie przedawnienia kary na mocy tego przepisu zaistniał na długo zanim stracił on moc obowiązującą, a ponadto art. 39 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przewiduje dwuletni okres przedawnienia - który w stanie faktycznym sprawy także upłynął. Należało zatem uznać, że egzekwowane w sprawie roszczenie uległo przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W treści uzasadnienia pisma wskazano, że postępowanie w sprawie naruszenia przez skarżącego dyscypliny finansów publicznych odbywało się niezależnie od postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych. Odpowiedzialność skarżącego przed Prezesem Urzędu ustalona została w związku z naruszeniem przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zarzut skarżącego w powyższej sprawie, z zakresu postępowania o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, był zatem niedopuszczalnym, gdyż prowadzone postępowanie egzekucyjne ma na celu wyegzekwowanie kary pieniężnej, nałożonej na skarżącego decyzją Prezesa Urzędu i nie ma żadnego związku z postępowaniem z zakresu dyscypliny finansów publicznych, zakończonym orzeczeniem uznającym winę skarżącego i nakładającym karę upomnienia. Orzeczenie przed Komisją Orzekającą w sprawach naruszenia dyscypliny finansów publicznych zapadło z kolei po nałożeniu na skarżącego kary przez Prezesa Urzędu. Kara ta nie wiąże się zatem z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych. Stanowiąc niepodatkową należność budżetu państwa podlega ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) - powoływanej dalej jako "Ordynacja". Zgodnie z art. 2 § 2 Ordynacji, niektóre jej przepisy stosuje się do należności budżetu państwa, które ustala i określa Prezes Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń, gdyż żadne odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 2 § 4 Ordynacji, jej przepisów nie stosuje się jedynie do świadczeń wynikających ze stosunków cywilnoprawnych.
Nadto wskazano, że kara nałożona na S.L. stała się należnością budżetową, której zapłaty dochodził w imieniu tegoż budżetu, Minister Zdrowia. Przepisy właściwe dla określenia i ustalenia terminów przedawnienia należności budżetowych z tytułu orzeczonej kary z kolei zawarte są w Ordynacji. Przepisy Ordynacji w szczególności przepisy działu III wyczerpująco regulują ustalenia terminów wszelkich należności stanowiących niepodatkowe należności budżetowe, do dochodzenia których stosuje się terminy przedawnienia należności podatkowych. Do nałożonej w niniejszej sprawie kary ma zatem zastosowanie 5 letni okres przedawnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.
Skarga została uwzględniona, jednakże nie z przyczyn w niej wskazanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie tych przepisów może polegać przede wszystkim na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu, a wyrażającym się w rozstrzyganiu bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że organ II instancji nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisu art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - powoływanego dalej jako "k.p.a.". Zgodnie z przywołanym przepisem, mającym odpowiednie zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a., na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności wskazać, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W niniejszej sprawie zarzuty zgłoszone zostały przez dłużnika na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i dotyczyły przedawnienia dochodzonej należności.
W świetle powyższego zważyć należy, że organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie może orzec odmiennie. Oznacza to, że jedynie stanowisko wierzyciela jest odpowiedzią na zarzuty. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wierzyciel - Minister Zdrowia - w obu instancjach nie odniósł się do podniesionych przez stronę argumentów. W postanowieniu z dnia [...] lipca 2005 r. wyjaśnił jedynie, że podstawą wymierzenia kary nie były przepisy ustawy o finansach publicznych. Organ nie wskazał jednak, na podstawie których przepisów odpiera zarzut przedawnienia. Rzeczone uzasadnienie nie spełnia zatem wymogów wskazanych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto należy wskazać, że stanowisko Ministra Zdrowia zawarte w odpowiedzi na skargę, będące próbą uzasadnienia wydanej decyzji, jest pismem procesowym w sprawie i nie może stanowić ani zastępować decyzji. Z kolei brak należytego uzasadnienia orzeczenia, stanowiący istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie pozwala Sądowi skontrolować stanowiska wierzyciela w tej sprawie.
Jednocześnie nadmienić należy, iż strona zawarła w skardze zarzuty dotyczące prawa materialnego, a konkretnie dotyczące przedawnienia egzekwowanej należności. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie rozpatrywanie ich jest przedwczesne, bowiem przyczyną uwzględnienia skargi są błędy popełnione przez organ w trakcie postępowania. Nie ma zatem potrzeby dokonywania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym bowiem jego zastosowanie jest wtórne wobec dopatrzenia się naruszenia przepisów prawa procesowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Zakres w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 u.p.p.s.a.